/Wiedza Lekarska 1934 R8 z7.djvu

			178 


W[EDZA LEKARSKA 


Nr, G 


BIELJOGRAPJA 


UR )IEU. W. :jZENWU'. Nit-'ptndno
c i 
l1it'nlOC l)h'iowa u knhiet. Wyd. Eskulap. 
Wan;zawa r. 19
H r. sfr. 103. 


,;\ zwi
zlej pustaci JJodaje auto I' dokJad- 
ne i peIne om6wienie rozpuznania i leczenia 
nieplodnosci u kolJiet. Przedmiot pl'zedsta- 
\viony jest ladnym i zrozumialym ,stylem. 
uj
ty w szereg I"OzdziaJ6w i zatytulowa- 
nych ust(;!p6V',', dzi
ki czemu czyta si
 latwo 
i hez trudu znaleze moina poiqdanq infol'- 
macj
. Cale dzielo l)odzielone jest na 3 za- 
sadnicze ez
sci: 1) pl'zyezyny, 2) rozpo- 
znanie i 3) leczenie nieplodnosci. Oddziel- 
J:,ie om6wiono sztuczne zaplodnienie i nie- 
lllOC plciow
. 
Jedn
 z najbaI'dziej spornych kwestji 
w zagadnieniu nieplodnosci kobiecej jest 
znaezenie dla niej zw
ienia szyjki mflcicz- 
nej. Autor widzi w niem stosunkowo cz
- 
st
 przyczyn
 nieplodnosci i poleca l'ozsze- 
I'zenie szyji szel'egiem sposob6w, z kt6rych 
najlagodniejszym jest zgl
bnikowanie ma- 
eicy. Ten niewielki zabieg daje zdaniem 
autora. niejednokrotnie poiqdany wynik 
w postaci nast
powego zaplodnienia. 
Pl'zy czytaniu tego ust
pu mimowoli 
nasuwa si
 olJawa, ieby z rady powyiszej 
nie skorzystali zlJyt skwapliwie czytelnicy, 
eo by moglo niekol'zystnie odbie si
 113 
zdl'owiu ich pacjentek. gdyby nie dose 
seisle przestrzegali koniecznej przy tern a- 
septyki. Autol' omawianej monografji z za- 
sady nie omawia szczeg616w wykonywania 
polecanych pl'zez si
 zabieg6w, nie podaje 
wi
c ich i w spl'awie zgl
bnikowania, licz
c 
zupelnie sJusznie. ie czytelnikami b
d
 tyl- 
ko doswiadczeni specjalisci. Moieby jednak 
speejalnie w tym zabiegu, tak kiedys na- 
duiywanym i tak kusz
cym przez sw
 lat- 
wose, naleialu podkl'eslie kuniecznose prze- 
strzegania scislej aseptyki. 


.Jeszl'ze jedna spl'awa hal'dzo sp0l'l1a \V 
om, 
'/. str. % str. 1A, str. 
OgtoSzt-'lua: zewn
trZ'Il3 strona okladki . zl. 450.- 250.- 135.- 
bezposrednio przed tekstem " 350.- 200.- 120.- 
2-ga i 3-cia strona okladki . " 350.- 200.- 120.- 
pozostale " 300.- 170.- 95.- 
Zakl. Graf. "DRUKPRASA", Warszawa, Nowy-
wiat 54. Tel.: 615-56 i 242-40. 


J 


ROK VIII 


\VARSZAWA 1934 LIPIEC 


ZESZYT VII 


A 


MIESI
CZNIK 
POsWI
CONY PRZEGL4DOWI FRANCUSKIEGO 
PIsMIENNICTW A LEKARSKIEGO I POTRZEBOM 
LEKARZA PRAKTYKA. 


REVUE MENSUELLE CONSACRPJ A LA LITTERATURE MEDICALE 
FRANQAISE ET AUX BESOINS DU PRATICIEN. 
pod red a k c j q Doc. Dr. W 0 j c i e c how ski ego. 


FR.AcE 


o :R 


II 


YQIN.A 


L N E 


o wskazaniach i przeciwwskazaniach 
do s'tosowania alkaloidew makowca 
w medycynie wewn
'trznej. 


podala 
DR. ELEONORA REICHER, docent Uniw. Warsz. 


Zagadnienie zwalczania b6lu w medycy- 
nie wewn
trznej stoi w scislym zwiqzku z 
fizjopatologicznym uj
ciem znaczenia b6lu. 
W og6lnej ekonomji ustl'oju rola b6lu jest 
wysoce celowa i do czynnosci ustroju przy- 
stosowana. B61 jest zjawiskiem ochronnem, 
sygnalem ostl'zegawczym, upl'zedzajqcym 
i donosz
cym 0 zabul'zeniach czynnosci na- 
I'z
du. Zjawienie si
 b6lu jest z tego pun- 
ktu widzenia zjawiskiem poi
danem, gdyz 
doprowadza do wylqczenia czynnosci zagl'O- 
ionego narz
du: atak dusznicy bolesnej 
zmusza do spokoju, chromanie przestan- 
kowe prowadzi do pl'zerwania ruchu. Jed- 
nakZe droga odruchowa, wywoluj q,ca b61, 
jak wiele innych odruch6w przekracza 
cz
sto sw6j sygnalizacyjny cel, bodziec b
- 
d
cy przyczyn
 b6lu przeskakuj e i roz- 
przestrzenia si
 na liczne inne drogi ner- 
wowe, wzmagajq,c w ten spos6b niejedno- 
krotnie nietylko objawy b610we, ale pot
- 
guj
c piel'wotnq przyczyn
 b6lu. W tych 
warunkach bOl, b
dqcy pocz
tkowo zjawi- 


skiem poiytecznem i celowem, staj e si
 
szkodliwym nietylko w swej istocie, ale i 
w swych fizjopatologicznych nast
pstwach. 
Taki b61 musi bye zwalczany. Klasycznym 
przykladem bOlu, kt6rego poczqtek jest 
zjawiskiem ochronnem, a wi
c poiytecz- 
nem, a kt61'Y z powodu swego nat
ien
a 
stae si
 moie szkodliwym jest napad dusz- 
nicy bolesnej. Niezaleinie od patogenetycz- 
nego sposobu wytlomaczenia dusznicy bo- 
lesnej, czy to skurczem stwardnialych na- 
czyn wiencowych serca, powstalym na tIe 
pl'zeczulicy splotu sercowego z powodu 
niedostatecznego odiywiania serca, czy tei 
id
c za Wenckebachem, wzmoionem cis- 
meniem t
tniczem, kt61'e przez napi
cie 
sciany t
tnicy wywoluje uczucie b6lu, 
zwi
kszaj
ce wt6rnie cisnienie t
tnicze, 
czy tei wreszcie uczuleniem splotu nerwo- 
wego sercowo aortowego, kt6ry przez 
wzmoione cisnienie wywolane ruchem zo- 
staje jeszcze bardziej podrainiony, dzi
ki 
czemu odl'uchowo z powodu skurczu t
tnic 



Nr.7 


180 


WIEDZA LEKAR:Sh.A 


obwodowych podnosi si
 cisnieni
 kn
i" 0- 
barczajq,c wzmozonq, pracq, ser.ce 1 drazmq,c 
splot sercowo aorlowy" w kaz?-ym z 
ych 
przypadk6w ucz}-lCi
 bolu pO,,:"l
ksza Jes
- 
cze przyczyn
 bolu 1 wzmaga J eJ t
k groz- 
ne nieraz nast
pstwa. W tym stame wsk
- 
zane jest przedewszystkiem, stosowame 
tych srodk6w, kt6re z jedneJ strony zno- 
szq, przyczyn
 objaw.6w ch?rob?wych: 
skurcz naczyn, wzgl
dme Z
p
bl
gaJq, 'p
d: 
wyiszeniu skurcz0'Yego cismema. kn
 1 , 
 
wplywaj 
 rozszerzaJ 
co na na
zyma wle
 
cowe serca (kofeina, teobromma, teofylh- 
na, azotyny, atropin.a, 
orfi
a, papav:
ry- 
na). Jednakie jeieh dZlalame tych slOd- 
k6w nie okaie si
 dose szybko .skuteczne
, 
wtedy trzeba d:,!iye do szy?klego US

I
- 
cia objaw6w b6lowy
h, 
tc:re s
 W.tOl
q, 
przyczynq, pl'zedIuzama. Sl
 I nasllama. Sl
 
atalm dusznicowego. Tym wymagamom 
odpowiadaj
 w zupelnosci .pochodne ,ma- 
kowca: morfina, pantopon I w sz
zegol
o- 
sci papaweryna, znosz
 one bO'.
I
m n
e- 
tylko uczucie b6lu, ale T6wno
zesn
e, dZIa- 
l
j
 rozszerzajqco na naczyma wle!lcowe 
serca i, jak papaweryna, rozsze!'zaJq na- 
czynia wqtroby i pluc. Z tego ,tez wzgl
du 
przy leczeniu ci
iszych atakow duszmcy 
bolesnej alkaloidy 
akowca,. pantop?n, 
morfina Sq, srodkiem mezastq,plOnYI?' dZIa- 
lajqcym nietylko objawowo, ale !akze czyn- 
nym patogenetycznie, wplywaJq,cym bez- 
posrednio na sa
q, przycz
n
. atak
. Za- 
stosowanie ich Jest szczegolme wsJ
azane 
wtedy, jeieli azotyny pozostajq, be
 wply- 
wu co nasuwa mysl, ie atak duszmcy wy- 
woiany zostal zawalem mi
snia sercowego. 
Nowsze badania wykazaly, ie okolo 7% .na- 
pad6w dusznicy bolesnej, wywolanych Jest 
zawatami mi
snia sercowego, Sq, to napa- 
dy szczeg6lnie bolesne, ci

kie .i uporc
y- 
we, nie ust
pujqce p
d dZIalamem azoty- 
now w kt6rych morfma, pantopon, szy?- 
ko 
suwajq,c b6le r6wnoczesnie zwalczaJ:'! 
ci
iki wstl'zq,s, spowoduw::ny zawale
. 
Leczenie dusznicy bolesneJ pochodzema 
organicznego nie ogramcza si
 tyl
o d
 
zwalczania napadu, ale celem Jeg? J
st I 
zapobieganie powstawaniu nal?adow I tu- 
taj znowu obok leczema sp?koJem, pl'
pa- 
ratami jodowemi, stosowama teobromml' 
pl'zypada alkaloidom makow
a w szczegol- 
nosci papawerynie, znosz
ceJ w z
yklych 
dawkach skurcze naczymowe,. pl
rws
o- 
1'Z
dna Tola. Papaweryn
 stosuJe Sl
 ml
- 
dzy napadami doustnie w 
awka
h 
,02, 
kojarz
c jq, czasarni z atropm
, dZIalaJq,c
 


Nr.7 


WIEDZA LEKARSKA 


rt:q 


r6wniei ruzszerzajq,co. ina na
zyn
a, V{ os- 
tl'ych atakach dusznicy daJe Sl
 szyb
o 
dz'ialajqc
 morfin
 iW dawkach 0,01, kOJa- 
rZqc j
 z atropinq, w da
ce O,
Ol lub z 
mniej toksycznq, nowatropmq.. 0 lIe post
: 
powanie w napadach dus
n.lCY bolesneJ 
jest zawsze to sarno niezalez
le, czy napa
 
wywolany jest sprawq, orgamcznq, czy 
ez 
powstaje' na tIe ne!wi.cowem, to alk8:10ldy 
makowca nie znaJduJq, zastosowama. w 
r6inych, przewleklych J?ost

ia.ch nerwlc
 
serca, wyst
pujq,cej naJcz
s
leJ. w postacl 
odruchu, kurcz:'!cego niezmlemone n
czy- 
ma wiencowe serca, na bodice psyclllczn.e 
(wzruszenia, zmartwienia), toksyczne (

- 
kotyna, kawa) , odrucl:owe. ,(
sk
tek roz- 
nych cierpien np. kanll,ca 
Olc.lOW a, 
er
o- 
wa wrz6d iO!qdka, clerplema nmzq,dow 
kObiecych, etc.). Dol
gliwosci se.rcowe w 
postaci b6lu, niepo
<:J
, ko
atam3: serca, 
wyst
pujqce najcz
sc
eJ po 
edzemu, wy- 
wolane prawdopodoDme b
bmcq,
 podno
zq- 
c:,! pl'zepon
 ku g6rz
 i przemles
czaJq,
:,! 
sel'ce i naczynia, uwazane cZ
StO.1 mylnle 
za zesp61 dusznicowy, nie reaguJq, na al- 
kaloidy makowGa. Leczen
e r6inol'odnych 
postaci dusznicy bolesneJ t. zw,. czynno- 
sciowej musi bye pl'zedewszystklem pl'Zr- 
czynowe, musi si
 opierae na rozpoznal1l
 
pr
yczyny, na kt6rej tIe powstala, du
zn.l- 
ca; leczniczo dziata unol'mow
m
 ZYCIa 
psychicznego i fizyczneg?, usum

le .szko- 
dliwych bodic6w psychlCznych I flzycz- 
nych, toksycznych, chorc:bowych, zwaI- 
czanie aerofagji. Stosowam,e w tyc
 
ta- 
nach alkaloid6w makowca me tylko, zc 
est 
niepotrzebne, ale stae si
 m?ie szk?dhwe, 
gdvi nerwice serca wyst
puJ
 u OSO? ne
- 
ropatycznych, latwo ulegajq,c
c
 dZla
amu 
i sklonnych do Pl'zyzwyczaJ am.a Sl
 do srod- 
k6w nal'kotycznych. Z tego tez wzgl
du do- 
kladne r6iniczkowanie mi
dzy duszmcq, b
- 
lesnq, pochodzenia ?rganicznego, a dusz
l- 
eq, czynnosciow
 Je
t dla. post
powama 
leczniczego tak wielkleJ wagi. ,. . 
R6ine postaci duszni
y czynnosClOweJ 
poza stosowaniem leczema yrzy
zynowe
o 
sa wdzi
cznym terenem dZIalama dla pi e- 
p
rat6w bl'
mowych, pochodnych 
wasu 
barbiturowego, srodk6w 

8:lczaJqcych 
nerwob6le (antipyrina), obmzaJ:,!cych .po- 
budliwose mi
snia sercowego (strychnn
a, 
chinina) oraz srodk6w og6lnie w

acn
a- 
j
cych usb-6j, a .ten:. ,samem zmmeJszaJq- 
cych jego pobudhwosc. . 
Dzialanie alkaloid6w makowca w ele
- 
pieniach narzqdu kr
ienia nie wyczerpuJe 


si
 jedynie ich wplywem na ataki duszni- 
cy bolesnej. W przebiegu przewleklej, bez- 
wzgl
dn2j niewydolnosci krqienia wystl7 
puje nieraz l
cznie z kolataniem serca i 
gwdem powietrza wielkie podniecenie nel'- 
wowe, kt6re jeszcze pogarsza objawy nie- 
wydolnosci. Na dusznosc tych chorych, 
kt6ra j es t gl6wn
 przy-:zYl1£! ich podniece- 
nia nel'wowego, sklada si
 szereg r6inych 
Pl'zyczyn, do kt6rych w piel'wszej linji na- 
leiy zast6j kr
zenia i powstajqcy na tem 
tIe g16d tIenowy, ale czynnikiem wt6l'l1ym, 
pot(;!guj:,!cym dusznosc, jest jeszcze i za- 
kwaszenie ustl'oju, pobudzajq,ce osrodek 
o.ddechowy. Wytwal'za si
 na tern tIe bl
d- 
ne kolu. G16d tlenu wywoluje podniecenie 
nel'wowe,_ pot
guj
ce i tak jui pobudzony 
osrodek oddechowy. W tym stanie male 
dawki morfiny lub pant
ponu podawane 
razem ze sl'odkami dzialaj
cemi pobudza- 
jqCo. na czynnoSCI serca ilia. osrodki na- 
czyniowe, z kofeinq, z kamfor
 i innemi, 
zmniejszajq, pobudliwose osrodka oddecho- 
wego, oddechy staj
 si
 rzadsze i gl
bsze, 
efekt wentylacji pluc poprawia si
. W kon- 
cowym wyniku nast
puje uspokojenie od- 
dychania, poprawa kr
zenia i zabieg ten, 
uspokajaj
c chorych, daje im spok6j i u- 
kojenie, "b
dqce najpot
iniejszym sl'od- 
kiem leczniczym niewydolnosci krqienia". 
Czynna l'ola pl'zypada alkaloidom ma- 
kowca, w szczeg6lnosci papawerynie. w 
zwalczaniu objawow pewnych nel'wic na- 
czynioruchowych. Dzi
ki swemu rozsze- 
l'zaj
cemu dzialamu na naczynia m6zgu 
dziala papaweryna czasami dodatnio na na- 
pady migl'eny, na napady choroby Ray- 
naud, wreszcie przypada jej wazna rola w 
leczeniu nadcisnienia samoistnego i wszyst- 
kich zwi
zanych z tym stanem dolegliwo- 
scL 
Jeszcze przed oslabieniem pobudliwosci 
osrodka oddechowego. wywieraj
! alkaloidy 
makowca, w szczeg6lnosci kodeina, wplyw 
uspakajajqcy na oSl'odek kaszlu, pobudza- 
ny pl'zez bodice, wychodz
ce z blony slu- 
zowej krtani j loskrzeli. ,Z tego tei wzgl
- 
rtu zostaj
 one uiywane w tych cierpie- 
niach narzqdu oddechowego, w kt6rych 
m
cz
cy kaszel nie daje chorym spokoju. 
Uspokojenie kaszl.u dziala r6wniei do pew- 
nego stopnia leczniczo, gdyz sam kaszel 
draini jeszcze bardziej i tak jui podl'ai- 
nion
 blon
 sluzow
.Do uspokojenia kaszlu 
nie uiywa si
. jak wiadomo, morfiny, ale 
bardziej w tym przypadku skutecznq, ko- 
dein
, przy kt6rej niema ponadto obawy 


przyzwyczajenia Sl
; po.za kodein
 stosuje 
si
 dionin
. Heroina j
st srodkiem bardzo 
silnie uspakajajqcym, jednakie jest ona w 
swem dzialaniu podobniejsza do morfiny i 
istnieje zawsze obawa jej naduiycia i przy- 
zwyczajenia, z tego tei wzgl(;!du zostala za- 
rzucona. W ostatnich latach stosowano tak- 
ze nietylko do uspokojenia bal6w, ale i do 
ukojenia kaszlu eukodal (dihydl'Ooxycodei- 
non) oraz dicodid (hydrocodinoll). Obu 
tych srodk6w nie mozna podawac swubod.. 
nie i bez obawy, gdyi z czasem w'yst
puje 
przyzwyczajenie i do. jednego. i do. dm- 
giego. 
Czasami w przebiegu krupowego zapa- 
lenia pluc IUD swo.istego zapalenia opIucnej 
me moina {'i(;! obejsc bez morfiny IUD pan- 
toponu. Chol'zy nie mog
 oddychae z powo- 
du D616w, z tej samej przyczyny nie mog
! 
znaleie chwili spoczynku i snu, d-c.sznose 
i niepok6j chorych oobija si
 szkodliwie 
na stanie ich serca. Poniewai podtl'zyma- 
nie sil sel'ca jest piel'wszorz
dnym zada- 
niem leczniczym w pl'zebiegu zapal.enia 
pluc, podaj e si
 w tych pl'zypadkach mor- 
fin
, ieby zapewnie chorym spoczynek i 
moinosc oddychania. J ednakie wiedz
!c, ie 
morfina dziala poraiaj
co na oSl'Odek o.d- 
dechowy nie moina u tych chorych, kt6- 
l'ych oddech jest I tak znacznie pl'zyspie- 
szony i plytki, stosowae mo.l'fin
 w wi
k- 
szych dawkach, gdyi zgo.n nastqpie moie 
we snie morfinowym. Dlatego tez po. po- 
daniu morfiny naleiy sledzic za sposobem 
o.ddychania chorych, a niebezpieczeiistwo 
poraienia osrodka oddechowego zmniejsza 
si
, podaj
c morfin
 r6wnoczesnie z atl'o- 
pin
 i srodkami sercowemi. lVIorfina znaj- 
duje rowniei zastosowanie w ci
ikich ata- 
kach dychawicy oskrzelowej, w kt6rych 
wszystkie inne sl'Odki zawiodly. I tutaj na- 
leiy bye ostroinym, gdyi poraiaj
ce dzia- 
lanie morfiny na osrodek oddechowy w po- 
h!czeniu ze zw
ieniem oskl'zelikow, b
dL!- 
cern przyczyn
 atak6w moie dopl'owadzie 
do objaw6w duszenia. StosujqC wi
c mol'- 
fin
 w uporczywych atakach dychawicy 
oskrzelowej, nie ust
puj
cych pod wply- 
wem innych srodk6w, naleiy si
 trzymac 
dawek niewielkich, kt61'e l
czy si
 z atro- 
pinq, znoszqc
 skurcz oSkrzelik6w, a tak- 
ze z adl'enalin:,! IUD efetoninq, 
l\lechanizm powstawania b6lu jest rai- 
ny w roinych narz
!c1ach. Jeieli skurcz na- 
czyn wieiicowych lub podniesienie w nich 
cisnienia jest odczuwany jako b61 w sercu, 
to w narz
dach przewodu pokarmowego, w 



Nr. 7 


Nr. 7 


WIEDZA LEKARSKA 


183 


182 


WIEDZA LEKARSKA 


zotc!dku, w jelitach, w p
cherzyku z6lcio- 
wym, w drogach i6lciowych natura uiywa 
zupelnie innego objawu, jako sygnalu 0- 
strzegawczego, majqcego zwr6cie uwag
 
na zaburzenia czynnosci narzqdu. "Tlasci- 
w
 podnietq. b610w
 przewodu pokarmo- 
Wf'go s
 toniczne skul'cze iolqdka, jelit, a 
takie p
cherzyka i6lciowego, dr6g iolcio- 
wych it., d. Bardzo cz
sto podniety te, roz- 
przestrzeniajqce si
 drog
 ukladu wegeta- 
tywnego, wykraczaj
 1'6wniei ponad sw6j 
cel sygnalizacyjny. Podrainienie calego u- 
kladu wegetatywnego, nietylko nerwu 
wsp6kzulnego, kt6remu starzy autorzy na- 
dali nazw
 nerwu sympatycznego, podej- 
rzewajc!c widocznie jego rol
 wsp6kzujq- 
c
! wszystkiemu, co si
 odbywa w innych 
narzq,dach, ale i nerwu bl
dnego, wywolu- 
je szereg objaw6w i w innych, oddalo- 
nych nieraz nal'zqdach. W ten spos6b po- 
wstajc! odruchy narzqdowo-czuciowe, na- 
rz
dowo - ruchowe, narz
dowo-nal'zq,dowe. 
Drog"! uldadu wegetatywnego wytwarzajq 
si
 pasy przeczulicowe. wyraine lub ukry- 
te, wyst
pujqce dopiero przy dokladnem 
badaniu. powstaj
 punkty bolesne, b
dq,ce 
wyrazem bodic6w b610wych, podprogo- 
wych. W ten spos6b powstajq, 
ieraz b6le 
g'lowy, b6le karku, l'amion, neuralgje mi
- 
dzyiebl'owe, b6le stawowe, r6inorodne do- 
legliwosci, wywolane pl'omieniowaniem z 
narzqdow wewn
trznych. Sq, to rzeczy zna- 
ne, ale zbyt malo si
 nieraz 0 nich mysli 
przy zwalczaniu niejasnych b616w neural- 
gicznych, w kt61'ych znajdujq zastoso., 
wanie pewne srodki narkotyczne (eucodal, 
dicodid). W tych przypadkach powinna 
bye wyszukana przedewszystkiem istotna 
przyczyna b6lowa, tkwiqca niejednokrot- 
nie w,narzqdach jamy brzusznej, ktor,,! u- 
sunqe moina w spos6b inny bez uiycia 
narkotyk6w. 
Drog
 odruch6w narzqdl)wo-narzqdo- 
wych, id

 przez wl6kna nerwowe wege- 
tatywne, powstaj
 nieraz w narzqdach ja- 
my brzusznej bole nie majqce nic wsp6lne- 
go ze stanem istotnym danego nal'zqdu. 
ale wywolane stanem chol'obowym innego 
narzqdu. Te wszystkie pol
czenia, nerwo- 
we, r6znorodne pl'omieniowania b610we s
! 
przyczynq trudnosci rozpoznawczych, po- 
wiklaii, wyst(;!puj
cych w cierpieniach 
nal'zq.d6w jamy brzusznej. Wl'z6d iol,,!dka 
z tej Pl'zyczyny przebiega nieraz pod po- 
staci
 dusznicy bolesnej albo leczony by- 
wa jako pl'zewlekle zapalenie wyrostka 1'0- 


baczkowego, opadni
cie trzewi6w, wywo- 
lujqce podrainienie splotu slonecznego, by- 
wa. ,pl'zyczyn
 napad6w b610wych, nasla- 
duj
cych nieraz kolk
 i6kiowa. Kolka i6I- 
ciowa doprowadza odl'uchowo do skurczow 
iolqdka, nasuwajc!cych mysl, ie sprawcc! 
cierpienia ,jest wrz6d zolqdka i t. d. Pl'zy- 
klad6w takich moinaby Pl'zytoczyc jeszcze 
uardzo wiele. Wszystkie te odl'Uchy jed- 
nak prowdzq. niel'az do gwaltownych b6- 
low, umiejscawianych w r6inych narz
- 
dach jamy brzusznej, przy kt6rych pierw- 
szym odrucheml lekarza jest zastosowanie 
wstrzykni
cia morfiny czy pantoponu. 
Czy odl'Uch taki jest sluszny? 
Zastanawiajqc si
 nad dzialaniem alka- 
loid6w makowca, szczeg6lnie morfiny, na 
iolqdek, nie spos6b pominq.e wynik6w do- 
swiadczen zwierz
cych, swiadczqcych, ie 
morfina na dluiszy czas wstrzymuj e opr6i- 
nianie si
 iol
dka, zamykaj qC oddiwiernik. 
Dluisze zatrzymywanie tresci w iolqdku 
wzmaga w nim procesy fermentacyjne, co 
tak przy leczeniu wrzod6w iolqdka, jak i 
przy jego niezytach, jest wysoce piepoi
- 
dane. Spastyczne dzialanie morfiny na io- 
l
dek Uomaczy takie spostrzeienia, ie nie- 
kt61'e osoby nietylko morfiny, ale nawet 
i kodeiny nie ,znocz
, reagujqc na ni
 b6- 
lami w okolicy iol
dka. Z tego tei wzgl
- 
du w leczeniu wrzodu ioladka naleiy ra- 
czej unikae alkaloid6w mf'kowca, gdyi za- 
miast znosic b6le raczej j e u tych chorych 
powi
kszajq, a ponadto zmniejszaj
 zdol- 
nose opr6zniania si
 iol
dka, a wi
c dziala- 
jq, wr
cz odwrotnie do zamierzen leczni- 
czych. Znacznie celowsza jest w tych sta- 
nach atl'opina, kt61'a znosi skurcze, b
dqce 
pl'zyczyn
 b616w; kOl'zystne moie bye jej 
dzialanie w polqczeniu z papawerynq, osla- 
biaj
c
 napi
cie mi(;!sni gladkich, szczegol- 
nie oddiwiel'l1ika. \\ tych stanach, w kto- 
rych, jak np. w naglych krwawieniach, za- 
lezy na uspokojeniu i zahamowaniu l'uch6w 
iol
dka. wstrzykni
cie mOl'finy naleiy 
pl'zynajmniej pol
czyc z odpowiedni q daw- 
k q atropiny. Uczucie bulu w okolicy iolqd- 
ka wyst(;!puje poza tern CZ(;!sto Odl'llChO\'.'o 
w przebiegu kamicv i6kiowej, pokrywaj
c 
czasami t
 ostatni q . 1 w tych przypadkach 
nieraz chorzy otrzymuj
 nietylko wstl'zyk- 
ni
cie morfiny w czasie ostrego napadu 
kamicy, co nie jest do unikni
cia, ale do- 
stajq do rqk krople opium do zaiywania w 
razie zaostrzenia b616w. Najwainiejszym 
czynnikiem leczniczym kamicy i6kiowej 
jest z jednej strony zwalczanip zakaienia 


dr6g i6lciowych, z drugiej strony zwal- 
czanie zastoju z6ki. Doswiadczenie poka- 
zuje, ie slabe porlrainienie nerwu hl
dne- 
go wywoluje skm'cz i opl'6inianie si(;! p(;!- 
cherzyka i6kiowego z r6wnoczesnem roz- 
szerzeniem wsp6lnego przewodu z6kiowe- 
go, otwarciem zwieracza Oddiego .j nast
p- 
czym oapIywem i6Ici. natomiast przy sil- 
nem podrainieniu nerwu ul
dnego wyst
- 
puje skurcz zwieracza Oddiego i odplyw 
i6ki pomimo skurcz6w p
cherzyka zostaje 
zahamowany; SktUTZ zwieracza wyst
puje 
i pl'zy podl'aznieniu nerwu wsp6kzulnego, 
co hamuje odplyw i6ki pomimo r6wnocze- 
snego rozszerzenia dr6g i6lciowych. Ten 
stan rzeczy Uomaczy powstawanie i6I- 
taczki na tIe .silnego wzruszenia nerwowe- 
go, przy kt6rem z powodu podrainienia 
l1Cl'WU wsp6kzulnego i bl
dnego zwieracz 
zostaje zamkni
ty, odplyw i6lci zahamowa- 
ny. W czasie ataku kolki i6kiowej stwier- 
dza si
 1'6wniei nieraz wzmozone napi
cie 
nerwu bI
dnego, widoczne ze skul'cz6w io- 
l
,!dka, zreszt q atakowi kolki i6kiowej to- 
warzyszy caly szereg objaw6w, wywola- 
llych odruchowym podrainieniem calego u- 
ldadu wegetatywnego (poty, bladose, nu- 
dnosci, dreszcze etc.). Nietylko napi
cie 
llerwu bl
dnego przez zahamowanie odply- 
wu i6Icl stae si
 moie jedn
 Z Pl'zyczyn 
lmmicy i6kiowej, ale takie zlogi w dro- 
gach i6lciowych wywolae mog
 odrucho- 
we podrainiellie nerwu bI
dnego, a b61 i 
po
vstD.j
ce z tego powodu wzruszenie psy- 
cluczne, tak w j ednym, j ak i w drugim 
przypadku, wzmogc! jeszcze bal'dziej obja- 
wy przez wtOl'l1e podrainienie ukladu ul
d- 
nego i ukladu wsp6kzulnego. 
V czasie 0- 
strego napadu kamicy i6lciowej morfina, 
pantopon i inne szybko dzialajqce alkaloi- 
dy makowca s
 wskazane z warunkiem, ie 
b
d
 podane r6wnoczesnie z odpowiednio 
dui
 dawk
 atropiny, znoszacej skurcz 
zwieracza Oddi, wywolany podl'ainieniem 
n. bI
dnego. Morfina w czasie ataku, zno- 
SZqC swiadomose b6lu, dziala r6wniei lecz- 
niczo, gdyi po ustqpieniu b6Iu i uspokoje- 
niu chorych, zmniejsza si
 napi
cie ukladu 
wegetatywnego. 0 ile jednak morfina, pan- 
topon wskazane Sq w czasie ataku, to w 
stanach pl'zewleklych przy nieznacznych, 
wyst
pujqcych od czasu do czasu b6lach 
podawanie mOl'finy, zalecanie albo przv- 
zwyczajanie chorych do opium nie tyll
o 
nie jest wskazane, ale jest szkodliwe.' Je- 
dynie celowe opr6cz innych wskazan dje- 
tetycznych i leczniczych jest wtedy zale- 


canie atropiny ew. w polqczeniu z vapawe- 
r.vn
, gdyz t
 dl'Og
 oddziaIywuje si
 przy- 
czynowo na sam,,! istot
 ciel'pienia i b6lu. 
Zdaje si
, ie si
 nie omyl
, twierdzac, ze 
stosowanie opium w tych wszystkich
 CZ:1- 
sami niewyrainych objawach ze strony 

)l'zewodu pokarmowego, ujmowanych raz 
Jako kamica, to ZllOWU jako wrz6d ioladka 
to ZllOWU jako cohtis, .Je3t jcdn
 z najc

st
 
szych przyczyn naduiywania alkaloidow 
makowca w medycynie wewn
tl'znej, na- 
duiywania szkodliwego z trzech wzgl
d6w 
- lJo nie pomaga chorym na sam
 przy- 

zyn
 clerpienia. bo ich przyzwyczaja do 
srodka sarno dla siebie szkodliwego, bo im 
o?lJiera wszelki hart psychiczny' i czyni 
l1lezdolnymi do znoszenia najmniejszych 
dolegliwosci bez uciekania si(;! do srodka 
znieczulaj
cego. Przesady i naduzycia cho- 
rych moina w tej dziedzinie por6wnac tyl- 
ko do bezustannego uiywania proszk6w i 
"kogutk6w" z powodu b616w glowy. W 
tych samych stanach dzialanie alkaloid6w 

est jeszcze niepoiq.dane przez wzglqd na 
lch wplyw na przew6d pokanllowy. Opium, 
pantopon, pavon i pokrcwne alkaloidy ma- 
kowca nietylko hamujq. ruchy jelit ale 
dziaIajq podobnie i na wydziela
ie 'soku 
jelitowego. Tern si
 Uomaczq zaparcia, 
wyst
pujq,ce pod wplywem ,tych srodk6w. 
":' 
ecze
iu kamicy i6lciowej wainym czyn- 
l1lklem Jest pobudzenie ruch6w l'obaczko- 
wych jelit, b
d
cych jdnym z warunk6w 
prawidlowego odplywu :::6ki i zwalczania 
jej zastoju. ZClparcia, spowodowane przez 
opium i pokrewne mu srodki pogarszaja 
jeszcze bal'dziej objawy kamicy i6lciowe{ 
Alkaloidy te, szczeg6mie opium, nie sa 
do zalecenia w napadach b610wych, na kt6: 
l'e cierpiq, chol'zy w czasie napad6w colitis 
mucoso-membranacea, naleiy unikac icll 
r6wniei u os6b, majqcych rozwolnienia 
psychogenne i w tych wszystkich stanach, 
w kt6rych napady b6lu, a takie i rozwol- 
nienia, wywolane sq, stanami podl'aznienia 
ew. pOl'aienia splotu slonecznego. Te cier- 
pienia s
 odpowiednim terenem dzialania 
dla atropiny i Jej pochodnych, z alkaloi- 
d6w makowca jedynie zastosowanie papa- 
weryny moie bye poiqdane przez wzglad 
na jej dzialanie, zmniejszajqce napi(;!cie 
sciany jelita. R6wniei i w przebiegu kolki 
oIo:viczej 
zczeg6lnie kOl'zystne jest dzia- 
lame atropmy ew. belladonny, ZllOSZqCej 
kUl'cze jelit, ale niezawsze si
 moina obejse 
pl'zez wzglqd na silne objawy b6lowe bez 
alkaloid6w makowca, morfiny, pantoponu, 



184 


WIEDZA LEKARSKA 


Nr.7 


szczegolnie papaweryny; w wrzodziejq- 
cych sprawach jelitowych bole chorych wy- 
l11agaj
 nieraz zastosowania alkaloidow 
l11akowca; jednakie zasadniczo wszystkie 
objawy holowe jelitowe, polqczone z ich 
kurczami, s
 terenem dzialania atropiny, 
ew. w polqczeniu z papaweryn
, zmniejsza- 
j
cej napi
cie sciany przez co i zawartosc 
jelita przechodzi latwiej przez miejsca 
przewl2ione; odnosi si
 to szczegolnie do 
stanow zWl2ienia jelita. Uspakajajqce dzia- 
lanie alkaloidow makowca na l'uchy jelit, 
cZYl1l poiqdanem ich ,stosowanie w spra- 
wach zapalnych. \V ostrem zapaleniu 0- 
trzewnej alkaloidy makowca lagodz q nie- 
znosne bole, zmniejszaj
c szczegolnie w po- 
lqczeniu z atropinq, lub belladonn
 wymio- 
ty i czkawk
, m
cz
c
 chol'ych. Natomiast 
wiele zlego dzieje si
, gdy w atakach bo- 
lowych, wywolanych ostrym zapaleniem 
\vYl'ostka robaczkowego zostaje podany 
opium, czy inny alkaloid makowca. Znika- 
j
 wtedy bOle, ale znika rowniez i ostrze- 
gajqcy 0 powadze cierpienia sygnal bolo- 
wy, zIiikajq ochronne napi
cia mi
sniowe, 
a w loezultacie obraz cierpienia zostaje za- 
tarty i ustalenie rozpoznania utrudnionc. 
\V tych przypadkach ulg
 przynosi spokoj, 
pl'zynosz
 odpowiednie dawki belladonny 
czy atl'opiny, a wobec powagi cierpieni
\ 
jest lepiej nal'azie chorego na bOle az dn 
chwili ustalenia rozpoznania, nii na znane 
cil2ikie l!ast
pstwa i powiklania. Nato- 
l11iast wstrzymtu£!ce dzialanie alkaloid6w 
makowca. w szczegolnosci opium, zaznacza 
si
 dodatnio i czyni poi
dane ich stosowa- 
nie w cstrych sprawach jelitowych, polq- 
czonych z rozwolnieniami. Leczenie tych 
stan ow l11usi bye jednak pl'zedewszystkiem 
l)l'zyczynowe, a dopiero w zaleinosci od na- 
silenia 'objawow bolowych i rozwolnien 
moina poslugiwae si
 roinemi alkaloida- 
mi makowca. Wstrzymuj
ce dzialanie al- 
kaloidov. il11akowca szczegolnie opium jest 
ponadto kOl'zystne w stanach, w ktorych 


stale rozwolnienia wyclenczaj
 chol'ych. 
Do tych stanow nalei£! np. ci
ikie, wyczel'- 
pujqce chorych l'ozwolnienia w przebicgu 
gl'uzlicy, na zwalczanie ktol'ych zaleca Mo- 
drakowski morfin(;! w polqczenin z kodci- 
n£!. Nangol jednak przy przewleklych spra- 
wach pl'zewodu })okarmowego, pol
czonych 
z rozwolnieniami, lepiej jest unikac alka- 
loidow makowca, zast
pujqC je atropinq 
lub belladonn
, znoszqcemi skurcze jelit, 
a moie takie zmniejszaj
cel11i ich wydzie- 
lanie. Wreszcie napad kolki nerkowej jest 
rowniez wskazaniem do zastosowania mor- 
finy czy pantoponu. 
Nie sposob jest wymienie wszystkie ob- 
jawy bolowe, wyst
puj
ce ze strony prze- 
wodu pokarmowego i innych narz
dow ja- 
my brzusznej. Zasadniczo w najcz
stszych 
ostrych sprawach bolowych, wywolanych 
kurczami jelit, srodkiem zwalczaj
cym 
pl'zyczyn
 tych bolow jest atropina. Z te- 
go wzgll2du konieczne jest kojarzenie jej z 
alkaloidami mako\vca w tych pl'zypadkach, 
gdzie bol jest nietylko nie do zniesienia dla 
chorych, ale gdzie i jego nat
ienie, pl'zez 
wtorne objawy, ktore za sob q poci
ga, po- 
garsza jeszcze pl'zyczyn
 cierpienia. 
Gdyby alkaloidy makowca uzywane byly 
tylko w tych pl'zypadkach, gdzie sa one 
bezwzgl
dnie wskazane, gdzie zastosowanie 
ich wyplywa z istoty cierpienia, albo tei 
jedynie w tych stanach cierpien bezna- 
dziejnych, gdzie niema iadnego innego spo- 
sobu, 
)y pl'zyniese choremu ulg
, bylyby 
one dobrodziejstwem ludzkosci, jednym z 
najwi
kszych darow, jakim tworcza mysl 
swiata obdarzyla czlowieka. Jednak do iad- 
nej moie rzeczy, jak do srodkow narko- 
tycznych nie odnosz
 si
 tak slusznie slo- 
wa jednego z najwil2kszych, a takie naj- 
krytyczniejszych znawcow natury czlo- 
wieka, BIaieja Pascala: ..wszystko nam 
smiere przynosi - nawet rzeczy, stWOl'ZO- 
ne do tego, by nam sluiyly". 


o szpitalu \N Ciechano\Nie Mazo\Nieckim 
par
 u\Nag i spostrzezen. 
PODAL 
DR. WLODZIMIERZ TALKO. 


"Ciechanovia amplmn est op- 
pidum ad Lydiniam flumen, ar- 
xe 1), lateritia et aliquot publicis 
aedificiis s
gne". 
swi(jcicki na poczqtku XVII w. 
Ciechanow Mazowiecki - ktory ongi 
byl jednym z wielkich grodow mazowiec- 
kich i w ktorym - po wcieleniu Mazow- 
sza do Korony - CZl2sto i ch
tnie przeby- 
wala w swoim zamku krolowa Bona - 
dzis jest powiato\vem miastem, liczq,cem 
wedlug ostatniego z 1931 r. dokonanego 
spisu - 13,954 mieszkancow. 
Ludnose cywilna - bez skoszarowane- 
go wojska - powiatu ciechanowskiego 
wynosila 78,987. Co do zajmowanego ob- 
szaru powiat Ciechanowski zajmuje siod- 
me miejsce w skladzie powiatov
' Plockie- 
go Mazowsza. 
Charakter naszego powiatu wybitnie 
rolniczy - posiada trzy cukrownie 0 pro- 
dukcji okolo 150.000 kwintali i jeden du- 
zy browar sukc. Machlej da. 
I ten ladnie na wysokim brzegu Lydyni 
sytuowany Ciechanow, posiadaj
cy kilka 
architektonicznych zabytkow, dobrze za- 
konserwowane posrod mokradel ruiny 
zamku ksiazat mazowieckich z dwoma 
basztami, oka
aly w srodmiesciu gmach 
zajmowany przez starostwo, policjl2, sqd 
grodzki, urzqd skarbowy i sejmik, prze.- 
wspanialy budynek wojewodzkiego schro- 
niska sierot - nie posiada dot
d szpitala 
w swoim wlasnym gmachu. 
Jakie inaczej przedstawia si
 sprawa w 
odleglym 0 35 kilometrow Plonsku, ktory 
co do liczby mieszkancow mniej zaludnio- 
ny od naszego Ciechanowa (10,398), a po- . 
wiat plonski nie bardzo wiele g
stsze po- 
siada zaludnienie od naszego powiatu 
(81435). 
W tym Plonsku, w ktorym w 7-ym lat 
dziesi
tku ubieglego stulecia miejscowy le- 
karz wolnopraktykujq,cy Dr. Jan Jl2drzeje- 
wicz wlasne posiadal obserwatorjum astro- 


PHOSPHACID 


chemoterapeutyczny pre par a t fosforowy do kuracji tonizujeacej 
zawiera nledotlenione zwieazki wapniowo - fosforowe oraz fosfor koloidalny. 
Og61ne wyniszczenie. Wszelkie postacie anemji. Grutllca plucna (postac pod- 
gorqczkowa), gruczolowa i kostna. Cukrzyca. Zaburzenia przemiany materji. 
D a w k 0 wan i e: 2 - 1 razy na tydzieti po 1 cc - 2 cc (gt
boko pod sI<6r
). 
(Dawl1Dwanle Phosphacidu w grutll
y plu
nej podane W literaturze). 
W sprzedazy: Pudelka po 6 amp, i po 12 amp. ill 1 

m. Pudelka i po 6 amp. po 12 amp. ill 2 

m, 


') Zamek murowany z cegly. 


nomiczne i oglaszal podejmowane w niem 
liCZl1e prace i czynione spostrzeienia - 
w tym PIon sku oddany zostal w dniu 19-9o 
kwietnia 1930 r. do uiytku publicznego 
szpital imienia marszalka Pilsudskiego, 
zbudowany - horribile dictu! - kosztem 
1 miljona 300 zl. z calkowitem urz
dze- 
niem, przyczem calkowity program budo- 
wy nie zostal jeszcze wykonany. 
Caly olbrzymi pawilon stoi pustkq, i nie- 
wiadomo jeszcze, jak si
 go wykorzysta. 
Caly frontowy gmach - wykonany w / g 
projektu architekta Michalskiego - czyni 
przewspaniale wraienie, ozdobiony klom- 
bami, harmonjq, linji i ksztaltow - mogl- 
by bezsprzecznie sluiye ozdobq, placu w 
samej naszej stolicy. 
Sejmik plonski zagalopowal.sil2 mocno i 
wyobraiamy sobie dokladnie, jak wiele ma 
dzis z tytulu wszelkich zobowiazan trosk 
i cil2ikich klopotow a to jeszcze w takich 
potwornych pod wzgll2dem finansowym 
czasach, kiedy nieregulowane naleznosci 
rosn
 jak na droidiach. 
I dla tego my - Ciechanowianie - w 
marzeniach swoich 0 wlasnym i we wla- 
snej siedzibie szpitalu jestesmy przYl1aj- 
l11niej dziesi
ciokrotnie skromniejsi. 
Nasz obecny szpital sejmikowy w Cie- 
chanowie miesci sil2 w dwoch domach przy 
ruchliwej ulicy Plonskiej - Nr. 36 i 32. 
J ak nastanie lato - szpital tonie w tu- 
manach kurzu i nie masz nikogo w radzie 
miejskiej, ktoryby wymow
 przemowil do 
sumienia ojcow miasta i pobudzil do wy- 
dania polecenia, aieby posiadanq, cystern
 
- Fordem zlewal regularnie, przez cale 
lato - rowniei i odcinek ulicy pomi
dzy 
cmentarzem i rzeznia. Urzadzenie we- 
wnl2trzne szpitala ur
g'a najpl:ymitywniej- 
szym wymogom! 
Ubikacje 00 s
 niiej wszelkiej krytyki, 
ciasna kliteczka do uiytku dla kobiet i 
ml2iczyzn. Wspolna! 
Transporty chorych do sali operacyjnej 
odbywaj
 si
 wedlug odwiecznych zasad: 
na r(;!kach - bo ruchy noszy w wqskiej 
klatce schodowej - uniemoiliwione! 



186 


WIEDZA LEKARSKA 


Nr. 7 


Nr.7 


WIEDZA LEKARSKA 


187 


I w tym szpitalu ciechanowskim w ciqgu 
ubieglego roku od l.IV. 1933 r. do l.IV. 
1934 r. dokonano 349 operacji, zejse smier- 
telnych w tej liczbie bylo 7. 
Zapraszany przez naczelnego lekarza 
szpitala Dra Schwanke w ciq,gu ostatnich 
kilku tygodni do asysty przy operacjach 
- podaj
 zestawienie dokonanych opera- 
cji w ciqgu jednego miesiq,ca tylko w tym 
skromniutkim i tak bardzo uboiuchno pre- 
zentuj
cym si
 szpitalu powiatowym - 
jako ilustracj
, co nawet w tych warun- 
kach zdzialae moina. 


Wykaz operacji dokonanych w szpitalu Ciecha- 
nowskim w ciqgu 'I1ULrca 1934 r.: 
1. Prolapsus uteri totalis; zmarla dn. 19.III. 
34 r., wskutek powiklania. Pneumonia dextra. 
2. Vulnus laceratum femoris, suturae setona- 
ge, - wyzdrowienie. 
3. Parulis, incisio. - wyzdrowienie. 
4. Vulnera capitis, toaleta rany. Szwy poje- 
dyftcze, - zmarl 10.III. 34. Konie poniosly, spadl 
z wozu. Przybyl z rwanl! ranq okolicy czolowo- 
potylicowej Z obnazonemi koscmi ciemieniowemi. 
Ogolny wstrzqs. 
5. N eoplasma malignum in regione subscapu- 
laris. Exstirpatio musc. subs cap. pal.tialis, fa- 
sciae totalis paquelinizacja, _ polepszenie. Roz- 
poznanie zakladu anatomji patologicznej Uniw. 
\Varsz.: mil;)sak olbrzymiokomorkowy (sarcoma 
gigantocellulare) . 
6. Trauma oculi vulnus lacer. palp. sup. Su- 
turae in regione palpebrae super., - polepsze- 
nie. 
7. Carcinoma cerv. uteri Haemorrhagia. Exco- 
chleatio z_powodu silnego krwotoku i tamponatio. 
8. Neoplasma nasi, Exstirpatio. Suturae. 
9. Hernia inguin. obI. d. Herniotomia op. Bas- 
sini, - wyzdrowienie. 
10. Abortus incipiens. Dilatatio. Abrasio. - 
wyzdrowienie. 
11. Placenta accreta totalis. Ruptura perinei 
II intra partulll. Rl;)czne wydobycie lozyska. Pe- 
rineorraphia, - wyzdrowienie. 
12. Appendicitis subacuta. Laparatomia m. 
Lenander. Appendectomia, - wyzdrowienie. 
13. Ciqza 3 mies. Gruzlica pluc. Abortus ar- 
tificialis. 
14. Partus. Episiotomia. Suturae. 
15. Appendicitis subac. Laparatomia m. Le- 
nander. Appendectomia, - wyzdrowienie. 
16. Graviditas. Polozenie glowkowe. Wypadnil;)- 
cie rqczki. Obrot na nozkl;). W ody odeszly 11 go- 
dzin przed przybyciem do szpitala, przyslana 
przez lekarza powiatowego. 
17. Hypertonia essentialis. Venaesectio. 
18. Hernia permagna utr. inguinalis. Her- 
niotomia m. Bassini, - wyzdrowienie, 
19. Appendicitis chI'. Laparatomia m. Lenan- 
del'. Appendectomia, - wyzdrowienie. 
20. Otitis med. pur. chr. dext. Mastoiditjs. 
Incisio Wilde. Setonage, - poprawa. 
.21. Abortus. Abrasio, - wyzdrowienie. 
22. Carcinoma uteri (suspectioL Abrasio ;Jro- 


bata, - wypisana na drugi dzien ze szpitala w 
dobrym stanie. 
23. Abs. in regione artic. talo-crur. et in re- 
gione antibrachii. Incisiones. Setonage, - wy- 
zdrowienie. 
24. Carcinoma coli sigmoidei. Laparatomia 
med., resectio. Laparatomia pararect. Anus prae- 
ternaturalis, - pozostaje w szpitalu - stan do- 
bry; rozpoznanie zakladu anatolllji patologicznej 
Uniw. Warsz., carcinoma coli sigmoid. adenoides. 
25. Absc. peritoneal is circumscr. post appen- 
dicitem. Incisio. Setonage, - poprawa. 
26. Hernia directa post operationem. Hernio- 
tomia plastic a m. Kocher. Transplantatio fasciae 
latae c. musc. quadriceps partialis, - wyzdrowie- 
nie; ma sil;) zglosic po kilku miesiqcach. 
27. Abortus febrilis. Dilatatio. Abrasio uteri, 
- wyzdrowienie. 
28. Cysta dermoid. in regione supra orbit. Ex- 
stirpatio, - wyzdrowienie. 
29. Graviditas III m. Vitium cordis. Dilatatio. 
Abort art., - wyzdrowienie. 
30. Residua placentae p, abortum m. IV. Hae- 
morrhagia. Wyjl;)cie lozyska kleszczami. Abrasio, 
- wyzdrowienie. 


Jest to mojem zdaniem anachronizm, 
ktory winien bye bezwzgl
c1nie zl110derni- 
zowany. 
Dzis ranG zdarlem kartke z kalendarza 
przeczytalem kilka zlotych mysli. 
Oto one. 
Trzeba wszystko ulepszae dokola siebie. 
I ie nie osiqgnie nigc1y lepszego poloie- 
nia ten, kto obojl2tnie przechodzi kolo lu- 
dzi i rzeczy, nie usilujqc doskonalie i po- 
prawiac zarowno dusz ludzkich jak i wa- 
runkow iycia codziennego. 
Wi
c jeieli dziell2 si
 wraieniami z cZI2- 
stych odwiedzin szpitala powiatowego 


Ten znikomy procent zejse smiertelnych 
szpitalni chorzy zawdzil2czae mog
 jedynie 
albo doswiadczonej i umiejl2tnej techl1ice 
operacyjnej D-ra Schwanke, albo - jak 
mowi zlosIiwy chochlik - tej okolicznosci, 
ie siostry stale sil2 modl
. 
Patrz
 na prac
 szpitaln
 D-ra Schwan- 
ke i uprzytamniam sobie slusznose slow - 
bodaj ie D-ra Biegafiskiego, ze kto niema 
mil2kkosci i slodyczy w obejsciu, kto niema 
dose sily woli, aby zawsze i wszl2dzie pa- 
nowae nad sob
 - ten dobrym lekarzem 
nie b
dzie. 
Asysta moja czynna przy operacjach w 
szpitalu Ciechanowskim przypomniala mi 
iywo czasy, kiedy po powrocie z Rosji na 
zgliszcza i popioly, nie znajdujqc nic zgola 
z dobytku, a ktory byl owocem 25-letniej 
pracy mojej zawodowej, zaprz
glem sil2 i 
ja rowniei do pracy szpitalnej na rubie- 
iach pafistwa. Ten okres dwuchletniej 
niemal pracy na samodzielnym stanowiskn 
kierownika szpitali - wsrod ludnosci to- 
nqcej w brudzie i nie rozumuj 
cej kate- 
gorjami paiistwowemi uwaiam za iscie 0- 
bywatelski akt poswil2cenia. 
N a tych stanowiskach doswiadczylem 0- 
sobiscie, jak wielce sympatycznem zjawi- 
skiem jest iyczliwe ustosunkowanie si
 le- 
karza powiatowego do szpitala komul1al- 
nego czy rejonowego. 
Uwaiam, ie lekarz bez taktu moie za- 
truwae swojq ingerencj
 nieprodukcyjn
 
i papierkami spokoj duszy lekarza szpital- 
hego. 


(jakie niestety rzac1ko spotykanemi l1a 
szpaltach miesil2cznikow, przeznaczonych 
dla szei'szego og6lu lekarzy) czyni
 to 
gwoli zaclwty miarodajnych czynnikow do 
gorl2tszego zaj
ciR si
 sprawa szpitala w 
Ciechanowie - jako najwainiejszej pla- 
cowki uzytecznosci publicznej, a na razie 
gwoli przypomnienia - po raz tysiqczny 
moie, ii na wszystkich odcinkach pracy 
czy pafistwowej, czy samorz
dowej, czy 
spolecznej - tylko zgodna symbioza budu- 
je - concordia pan'ae res crescunt! 
Ciechanow Mazowiecki, 
W kwietniu 1934 r. 


i"J"'J"'J"'J"'J"'J"'J"'J"'J"J"'J"J"J"J"'J"J"J"J"'J"J"'J"'J"'J"J"'J"'J"'J"'J"'J"'J"'J"J'"J"J"'J"'J"J""J"J"'J".oCrJ"'J"J"'J"J"'J"'J"'J"'J"'J"'J'" J"JX oooJ"J"J"J"J"J"J"'J"'A. 
S 
 
I I 
I PEPTI COL I 
I I 
I I 
I PREP ARAT KRAJOWY. I 
I I 
I ZespOf wielowartosciowych peptonow: peptony z ryb, jaj: mi!,)sa, mleka i zboza. I 
I I 
fi Leczenie anafilaksji pokarmowej za pomoc
 peptonoterapji. I 
I S s 
I U s:u w a w s z elk i e 0 b jaw y u c z u 1 e n i a: I 
I I 
I W S K A Z A N I A: Pokrzywka, egzema, sw!,)dzenie, wykwity skorne, astma, fi 
I migrena, bole gfowy, zaburzenia w trawieniu jak oci!,)- I 
I zafosc, wzd!,)cie, sennosc, zaczerwienienie twarzy po I 
I jedzeniu. I 
I I 
I DA WKOW ANIE: Dorosli: 3 razy dziennie po 1-2 lyzeczki od herbaty na 15 minut I 
I przed jedzcniem. 
 
I Dzieci: 3 razy dziennie po 1/ 2 -1 Iyzeczki od herbaty na 15 minut I 
I przed jedzeniem. I 
I fi 
I I 
&o-J"J"J"J"J"J"J"J"J""JC
J"J"J"J"J"J"J"J"J"J"J"J"J"J"J"J"J"J"J"J"J"J"J"J"J"J"J"J"'J"J"'J"'J"J"J"'J"J"J".oCrJ"J"J"J"J"J"J"J"'J"'J"'J"J"J"J"'J"

 




 


t:-::' 


" 
. 


" 1 " 
 " I ' I "' I :' 
 ':'" 
 '>
' I "':"'
'

::';' 
. J
'i
' 
.'... .
 .... 
. 



U(J01.IJt00. 
ZC41wwa, aijf;,lfI2ia1z ti>Oj50dototj. sad2alooza. 


UlATWIA TIMWIENIE MLEI' ""
lfY WYCIl\G 
NA JElITA:TRAWIENHE, 
 /I I 
I 


...: . . 
PERVSTAL TYCIN . 

 /.
x ' .', 
 BOlDO 

 
PZECIWKOl\GULA 
PRZECIWG 


---:..-
- 


='.', 



 


_\. .r'\., 


---
-
-;:
 --- 
-=---=



-'==- - 

 
. '.., 
, 


s 


T 


1\ 


E 


s 


z 


CHOROBY WEWNJfJTRZNE. 


R6zne postacit' kliniczne wola, polqczonego z wy- 
trzeszezem. (Types cliniques differents de goitre 
exophtalmique). Cas t a i g n e et C h a- 
umerliae. 


JOllrnal lYIedical Franl1ais. Nr. 3. 1934. 
Badajqc chorych z charakterystycznemi ob- 
jawami wola, polqczonego z wytrzeszczem, przy- 
spieszeniem t'itna, drzeniem rqk. etc., nalezy sil;) 
zawsze zastanowie do jakiej postaci klinicznej za- 
liczyc badany przypadek, gdyz w zaleznosci od 
formy cierpienia rozne bl;)dzie nietylko leczenie, 
ale i rokowanie. Te stany. w ktorych pomimo 
wszystkich zewnl;)trznych objawow chorzy nie 
chudnq, w ktorych podstawowa przemiana 
materji nie jest podwyZszona i gdzie wreszcie 
klasyczne leczenie choroby Basedowa pozostaje 
bez skutku, nalezq do postaci t. zw. basedowizmu 
w ktorym zmiany chorobowe, nieraz bardzo upor- 
czywe, zostaly wywolane zaburzeniami rownowa- 
gi ukladu wegetatywnego. W innych przypad- 
kach charakterystycznq cech q klinicznq choroby 
jest systematyczne chudnil;)cie chorych; wykaza- 
nie podwyzszenia podstawowej przemiany mater- 
ji w tych przypadkach wykazuje nadczynnose tar- 
czycY. ktora klinicznie wyraza sil;) chudnil;)ciem, 
biologicznie podwyzszeniem podstawowej przelllia- 
ny materji. W kazdym wil;)c przypadku wola po- 
winno bye wykonane badanie podstawowej prze- 
miany celem okreslenia charakteru cierpienia. Od- 
roznia sil;) obecnie dwie postaci wola polqczonego z 
nadczynnoscil! tarczycy: chorobl;) Basedowa i gru- 
czolaka zlosliwego. Cech q charakterystycznl! tego 
ostatniego obrazu chorobowego jest przedewszyst- 
kielll, wychudzenie. zaburzenia czynnosci serca, 
zoltaczka, polqczone z podwyzszeniem podstawG- 
wej przemiany materji. \V zaleznosci od nasile- 
nia wymienionych objawow odroznia sil;) forrny 
cil;)zkie od lagodnych, przyczem istniejq stany 
przejsciowe mil;)dzy jednemi i drugimi. Cil;)zkie po- 
stacie gruczolaka zlosliwego wystl;)pujq cZl;)sciej 
u kobiet. niz u ml;)zczyzn, Wystl;)puj
 one albo 
u osob, ktore juz od dluzszego czasu mialy zwy- 
czajne wole albo tez bez zadnych zmian tarczy- 
cy. Najwazniejszq Cechl! cierpienia jest znaczne i 
szybko post
pujqce wychudzenie, polqczone z nad- 
zwyczaj silnq pobudliwosci q ukladu ne1;wowego, 
Temu stanowi towarzyszq zawsze zaburzenia ser- 
cowe i naczyniowe, cil;)zka tachycardia, wahajqca 
sil;) mi
dzy 110 - 148, zaburzenia rytmu serca 
przez wystqpienie skurczow dodatkowych lub mi-. 
gotanie przedsionkow, nadcisnienie, ktore jedni 
autorzy stwierdzajq we wszystkich przypadkach. 
inni tylko czasami. Objawy oczne majq wedlug 
jednych autorow bye rzadkie, wedlug innych 
CZl;)stsze. Dr:i:enie nie zawsze wystl;)puje, jezeli jest 
obecne ma bye slabe. Podwyzszenie podstawowej 
przemiany materji rna wedlug Plummera bye na- 
ogol nizsze od 50%, autorzy zas twierdz q , zejest 


c 


z 


E 


N 


1 


.A 


uno wysokie. Wychudzenie i podwyzszenie podsta- 
wowej przemiany materji post
puje rownolegle. 
'v przypadkach lagodnego gruczolaka zlosliwego 
wszystkie opisane objawy Sq zlagodzone, szcze- 
golnie wychudzenie ma bye slabsze i podwyzsze- 
nie podstawowej przemiany nieznaczne, objawy 
sercowe rowniez nie dokuczajq tak bardzo cho- 
rym. Tylko zespol i stopien nat
zenia objawow 
klinicznych pozwala odroznie lekkie od ci
zkich 
postaci gruczolaka zlosliwego. 
'Vychudzenie i zaburzenia sercowo-naczynio- 
we w przebiegu choroby Basedowa Sq podobne 
jak w gruczolaku zlosliwym. Rodzaj wola pozwa- 
la przedewszystkiem odroznie te dwa stany. Cho- 
robl;) Basedowa charakteryzuje ogolne, elastycznc 
powi
kszenie tarczycy, jej silne unaczynienie 
zdradzajqce si
 szmerami, slyszalnemi przy oslu- 
chiwaniu tarczycy. 'v gruczolaku zlosliwym niema 
tego ostatniego objawu, przerost tarczycy jest sci- 
sle umiejscowiony i odgraniczony. \Vytrzeszcz 
bardzo znaczny w przebiegu choroby Basedowa 
jest slaby albo go niema zupelnie przy gruczola- 
ku zlosliwym. drzenie wyrazne przy pierwszem 
cierpieniu jest slabe lub nieobecne przy gruczolaku, 
to samo odnosi sil;) do pocenia. Pornimo tych roz- 
nic nie mozna odgraniczyc mil;)dy jedn q i drugq 
postaci q . Autorzy przypuszczajq, ze obie postacie 
Sq wyrazem klinicznym jednego i tego samego za- 
burzenia t. j. nadczynnosci tarczycy. 
Leczenie nadczynosci tarczycy wymaga prze- 
dewszystkie spokoju i z tego wzgll;)du nieraz juz 
salll pobyt w lozku zmniejsza podstawowq przc- 
mianl;) chorych. Pozatem podstawowl! metod q lecz- 
niczl! jest stosowanie jodu, ktory sil;) podaje 
we wszystkich przypadkach nadczynnosci tarczy- 
cY. niezaleznie od tego czy jest pierwotna czy 
wtorna i niezaleznie od postaci klinicznej w jakiej 
sil;) objawia. Jod podaje sil;) w postaci rozczynu 
Lugola, chorzy zazywajq 3 razy dziennie po 7 
kropli tego rozczynu w -.lyzce rnleka. dawki te po- 
wil;)ksza sil;) stopniowo do 3 razy dziennie po 10 
kropli. Juz 15 dnia od rozpoczl;)cia lee zenia za- 
znacza sil;) poprawa kliniczna wzrostem wagi i 
zmniejszeniem podstawowej przemiany. Autorzy 
zalecajq w tym czasie powil;)kszenie dawek jodu 
rozdzielajqc go rownoczesnie na wil;)ksz q liczb
 
dawek dziennie. Podnoszqc codziennq dawkl;) jodu 
o jednq kropll;) dochodz q autorzy powoli do LXXX 
- C kropli dziennie, rozdzielonych na 6 dawek. 
Z chwil q powrotu podstawowej przemiany mater- 
ji do stanu prawidlowego podajq autorzy te daw- 
ki jodu przez czas dluzszy, rnniej wil;)cej okolo 
miesiqca, a to w celu ustabilizowania poprawy. 
Pozniej powoli zmniejsza sil;) stopniowo dawki jo- 
du do LX - L kropli dziennie przy stalej kon- 
troli podstawowej przemiany. Jezeli wystl;)pujq 
znowu podwyzszenia tej ostatniej podnosi sil;) od- 
powiednio dawki jodu. Jezeli badania podstawo- 
wej przemiany materji Sq z tych czy innych 
wzgll;)dow niemozliwe nalezy jod stosowae pod 
kontrolq wagi, w tym przypadku jednak kontrola 



190 


WIEDZA LEKARSKA 


Nr.7 


Nr.7 


WIEDZA LEKARSKA 


191 


jest mniej dokladna. Ten okres leczenia trwa na- 
ogol okolo 3 miesilo)cy. W trzecim okresie leczenia 
zazywa chory regularnie, w przebiegu llliesi
cy i 
lat codziennie, male dawki lugolu, ktore Sq od- 
mienne dla kazdego chorego, wynoszq mniej wilo)- 
cej w dwoch dawkach od 14 - 24 kropli dzien- 
nie. I w tym czasie leczenie odbywa silo) pod kon- 
trolq wagi i podstawowej przemiany. Wyniki opi- 
sanego sposobu leczenia Sq naogol doskonale. Od- 
pornose na jod bywa spowodowana przez posuni
- 
t q niedomoglo) serca, przez niewystarczajqce daw- 
ki lugolu, przez formy nadczynnosci tarczycy nie 
reagujqce na dzialanie jodu. Leczenie promienia- 
mi Rentgena albo zabieg chirurgiczny Sq wska- 
zane w przypadkach jodoodpornych albo tez 
wtedy, gdy chorzy nie Sq w stanie poddac silo) sy- 
stematycznemu dlugotrwalemu leczeniu jodem. 
Leczenie radowe powinno si
 rowniez odbywae pod 
stalq kontrolq podstawowej przemiany. Zabieg 
chirurgiczny powinien bye zawsze poprzedzony le- 
czeniem jodowem, ktore wedlug jednych autorow 
powinno trwac przynajmniej 13 dni, wedlug in- 
nych kilka miesilo)cy. Poniewaz i po zabiegu mog::j, 
wystqpie objawy nadczynnosci tarczycy, podawa- 
nie jodu Inalezy stosowac nieraz przez czas dluz- 
szy i po zabiegu. 


Leczenie dusznicy bolesnej kwasami aminowemi. 
(Traitement de I'angine de lJOitrine par les aci- 
des amines). P a u I ,- era n. 
Paris Medical. Nr. 13. 1934. 


Korzystne wyniki stosowania kwasow amino- 
wych w przebiegu uporczywych i bolesnych dole- 
gliwosci ze strony nrzewodu pokarmowego skloni- 
ly autora do zastosowania tego samego sposobu 
leczenia w przebiegu uporczywych atakow dusz- 
nicy bolesnej. Autor uzywal rozczynu mieszanego 
4% histidiny i 2% tryptofanu. Wstrzykuje jed- 
nak srodek nie srodzylnie, ale podskornie na stro- 
nie zewnlo)trznej uda, stosujqC znacznie wi
ksz::j, 
dawklo) niz poprzednio opisywane, podaje bowiem 
codziennie w ciqg'u 8, 10 lub 15 dni 5 cm'. wspom- 
nianej lllieszaniny. Autor opisuje 10 przypadkow 
prawdziwej dusznicy bolesnej, w ktorych dziala- 
nie kwasow aminowych bylo nad wyraz korzyst- 
ne. Dzialanie to zaznacza silo) przedewszystkiem 
uspokajaniem bOlu i nieraz w przypadkach cilo)z- 
kich, w ktorych morfina, papaweryna i azotyny 
zawiodly, kwasy alllinowe po kilku godzinach la- 
g'odzily bOle, po kilku dniach usuwaly ci
zkie sta- 
ny dusznicowe. a w przypadkach dusznicy wysil- 
kowej, w ktorych przejscie kilku krok6w wywoly- 
walo bole juz na drugi dzien umozliwialy dluzszy 
spacer, a nawet pewien wysilek fizyczny. Wynik 
korzystny leczenia nie jest jednak staly i po kil- 
kunastu dniach bole wracajq znowu, aby ustqpic 
pod dzialanie nowych wstrzykni
c. Dzialanie kwa- 
sow aminowych na stan krazenia zaznacza sie 
spadkiem cisnienia skurczowego podczas gdy ci: 
snienie rozkurczowe pozostaje niezmienione. Spa- 
dek cisnienia skurczC'.:vego ust
puje naogol w kil- 
ka godzin po wstrzyknilo)ciu, czasami utrzymuje 
silo) przez okres leczenia, poczem wraca do stanu 
lJoprzedniego. T
tno pod wplywem leczenia silo) 
nie zmienia, autor nie zauwazyl zmian naczynioru- 
chowych. POlllimo, ze sposob dzialania tryptofanu 
i histidiny na splot sercowy jest nieznany, jest on 
jednak nieraz tak widoczny, ze leczenie Invasami 
aminowemi powinlO wejsc do metod leczniczych 


stosowanych w przebiegu r6znych form dusznicy 
bolesnej. I 



ul
ny z ,powodu wyczerpania adrenaliny. Z do- 

wladcze
 tyc.h ,,:ynika, ze odpornosc fizyczna 
Jednostkl zalezy metylko od jej sHy milo)sniowej 
ale i od rownowagi jej czynnosci horlllonalnych: 
'Vytrzymalosc przy dluzszych i ci
zszych wysil- 
kach zalezy wilo)c od nalezytego wydzielania adre- 
n
liny i ?llliarkowanego wydzielania insuliny. Pe- 
Wlen deflCyt adrenalinowy przy wzgllo)dnie prawi- 
dlowern lub WZlllozonem wydzielaniu insuliny do- 
prowadza do powstania charakterystycznych sta- 
now zllllo)czenia. Kliniczne znaczenie tych badan 
polega ponadto i na tem, ze wykazujq one iz ewi- 
czenie cielesne moze bye zuzytkowane w przypad- 
kach cukrzycy jako srodek leczniczy pomocniczv 
w !Jolqczeniu z leczeniem insulinowelll. . 


Insulinemia zml;'czellia. (Les insulinemies de fa- 
tigue). S end r a i I et B I a n car d i. 
Puris Medical. nr. 13. 1934. 
'Vahania poziomu cukru we krwi po pracy 
fiz:rcznej znane Sq oddawna. Po cilo)zkiej dlugo- 
trwalej pracy liczni autorzy stwierdzali hypogli- 
kemjlo), przed tYlll spadkiem wystlo)puje czasami 
krotkotrwale powilo)kszenie poziomu cukru we 
krwi. Wyglqda to tak jakby wqtroba pod wply- 
wem bodZca pracy wytr:l;llsala wilo)ksze ilosci cu- 
kru do krwiobiegu. Po ci
zkich dlugotrwalych 
wysilkach wystlo)puje jednak zawsze obnizenie po- 
ziomu cukru, jego powrot do stanu prawidlowego 
wymaga dwoch do trzech godzin. Stwierdzono 
takze, ze podawanie cukru przed wysHkiem np. 
przed zawodami pozwala zakonczyc je w dobrej 
formie nawet tym zawodnikom, kt6rych regula- 
cja w
glowodanowa byla wadliwa. Autor zwraca 
uwaglo), ze objawy zmlo)czenia podobne Sq do obja- 
wow hipoglikemji i omawia czynniki, mOg'qce wy- 
wolac hipoglikemjlo) zm
czenia. Wiadomq jest rze- 
CZq, ze zawartosc adrenaliny w nadnerczach psow 
zm
czonych jest bardzo zmniejszona, natomiast 
jezeli zwierzlo)ta rnogly odpoczqc kilka godzin po 
wysilku adrenalina nagromadza silo) znowu. Do- 
swiadczenia kliniczne pokazujij, rowniez, ze defi- 
cyt adrenalinowy wyraza silo) zmlo)czeniem i hipo- 
glikemjq. Spadek wilo)c poziomu cukru we krwi 
moze silo) w pewny.ch przypadkach tlumaczyc za- 
burzeniami w wydzielaniu adrenaliny. Ponadto 
moze w grlo) wchodzic i dzialanie insuliny. Autor 
znalazl, ze umiarkowane cwiczenie cielesne cho- 
rych cukrzycowych pozwala zmniejszye dawklo) in- 
suliny, Otrzymuje silo) wrazenie jakby wysilek do- 
nrowadzal do wilo)kszego wydzielania insuliny u- 
stroj, owej co pozwala zmniejszyc jej dawk
 z ze- 
wnqtrz. Do
wiadczenie pokazalo tez, ze chorzy cu- 
krzycowi, uprawiajqcy cwiczenia cielesne i sporty 
Sq zmuszeni zmniejszac dawki insuliny w dniu 
ewiczenia, gd¥z przy zastosowaniu dawki zwyklej 
wystlo)pujq objawy hipoglikemji. Dzialanie insuli- 
ny i dzialanie pracy lqczq silo) wi
c ze sob q i dajq 
spadek poziomu cukru, ktory przy skombinowa- 
nem dzialaniu tych dwoch czynnikow jest znacz- 
niejszy. niz przy wplywie kazdego z nich oddziel- 
nie. Autor wstrzykiwal zwierz
tom pozostajqcym 
na czczo i w spokoju okreslone dawki insuliny, 
oznaczajqc nastlo)pnie poziom cukru we krwi. lJO- 
czem podawal te same dawki po okreslonem ewi- 
czeniu i porownywal nastlo)pnie otrzymane krzywe 
poziomu cukru we krwi. Po zmlo)czeniu stale wystlo)- 
IJowal znaczniejszy spadek poziomu cukru we 
krwi. Istnieje ponadto staly i pro sty stosunek 
milo)dzy spadkiem krzywej cukru we krwi, a cza- 
sem trwania cwiczenia. Wynika wilo)c z tych do- 
swiadczen, ze zmlo)czenie zwi
ksza wrazliwosc u- 
stroju na dzialanie insuliny. Autor Uumaczy ten 
stan zakloceniem rOwnowagi hormonalnej przez 
praclo) mi
sniowq. 
Przy uciqzliwej pracy lllilo)sniowej zostaje 
jakby zuzyta adrenalina produkowana przez 
ustroj wobec tego powstaje pewna przewaga in- 
suliny, zaznaczajl!c 

 spaQ
dem poziomu cukru 
we krwi, rnozliwe, ze wchodz q takze w gTIo) wszyst- 
kie trzy czynniki, t. j. lepsze wyzyskanie insuli- 
ny, wi
ksze wydzielanie insuliny dzilo)ki pobudze- 
niu czynnosci trzustki i wzgllo)dna przewaga in- 


o zapaleniu nerek wywolanem przez sole zlota. 
(Sur la nephrite par les sels d'or). Bel' n a r d 
et R 0 s s i e r. 
Paris Medical. Nr. 1. 1934. 
Nerki wydzielajq 75 - 80% calkowitej ilo- 
sci zlota usuwanej z ustroju. Wydzielanie to za- 
czyna silo) bardzo wczesnie, bo juz w 30 minut po 
wstrzyknilo)ciu zlota i naogol wilo)ksza CZIo)SC wpro- 
wadzDnego do ustroju zlota wydziela silo) juz w 
kilka godzin po wstrzyknilo)ciu, zmniejsza silo) w 
ciqgu dni nastlo)pnych, trwac llloze jednak w ci q - 
gu kilku miesilo)cy; naog61 jest ono bardzo po- 
wolne. Ustroj chory zatrzymuje okolo 60% wpro- 
wadzonego zlota, a jeszcze osiem rniesilo)cy po za- 
konczeniu calkowitego leczenia zlotem znajdowa- 
no je w 1ll0CZU. Zloto zostaje zatrzymywane w 
wqtrobie. w sledzionie i w nerkach. Doswiadcze- 
nia na zwierzlo)tach pokazaly oddawna, ze wstrzy- 
kiwania zlota wywolujq bardzo powazne uszko- 
dzenia nerek, uszkodzenia tem wilo)ksze, im wilo)k- 
sza byla dawka zlota, i im cZlo)sciej powtarzano 
wstrzykiwania. Kliniczne objawy sprawy nerko- 
wej, powstalej na tIe leczenia zlotem, podobne Sq 
do innych objawow zapalenia nerek na tIe za- 
trucia metalami, ilose moczu silo) zmniejsza, w mo- 
czu zjawia silo) bialko, waleczki, czasami stwierdza 
silo) znaczne zatrzymanie azotu. Pocziltkowo przy- 
puszczano, ze sprawa nerkowa jest nastlo)pstwem 
dzialania zlota na laseczniki Kocha, ktorych to- 
ksyny uwalniajq silo) przy rozpadzie. Przypuszcze- 
nie to jednak musialo upase gdyz stwierdzono, 
ze zapalenia nerek wystlo)pujq r6wniez i poza 
gruzlicq, w iImych przypadkach chorobowych le- 
czonych zlotem np. w przebiegu przewleklych 
cierpien stawowych. Znacznie prawdopodobniejsze 
jest twierdzenie, ktore widzi w sprawach zapal- 
nych nerek objawy, podobne do zatrucia innemi 
metal ami np. bismutem, rtlo)ci q , arszenikiem, J ed- 
nakZe i to przypuszczenie nie wyjasnia calkowi- 
de szkodliwego dzialania zlota na nerki, gdyz ist- 
niejq przypadki w ktorych szkodliwa dawka zlo- 
ta byla tak mala, iz wnioskowac raczej nalezy, 
ie organizm nie znosi nawet najmniejszych da- 
wek zlota, ze istnieje pewna idiosynkrazja w 
stosunku do zlota podobnie, jak znanq Jest w 
stosunku do arszeniku. 
Powiklania nerkowe w przebiegu leczenia 
zlotem nie Sq cZlo)ste (5,7%), majq one bye rzad- 
sze od powiklan gorqczkowych, ze strony przewo- 
du pokarmowego i od powiklan skornych. Naogol 
nie Sq to takze zapalenia cilo)zkie. Albuminuria 
ktora zjawia sil; CZlo)sto w par
 godzin po wstrzYk
 
nilo)ciach zlota, ktorej wysokose jest zlllienna trwa 
trzy, cztery dni, pozniej znika; czasallli trwa ona 


dluzej i .wt,edy trzeba przeczekae z nastlo)pnem 
wstrzykmlo)clem zlota az do ustqpienia bialka z 
moczu. 
sz
odzenie wystlo)puje najczlo)sciej tylko 
w POSt
Cl blalk0l1.10cz
, ktory znika gdy silo) za- 
przestaJe wstrzyklwan zlota. Czasami przy bial- 
k?mo
zu slabego stopnia zjawiajq silo) waleczki 
zlarmste, czasarni hematuria, jednakze i w tych 
przypadkach trudno jest wykazac objawy niewy- 
dolnosci nerki, gdyz badania stalej Alllbarda wy" 
kazaly, ze zachowuje silo) ona prawidlowo. Obok 
tych form lekkich istniejq jednak cilo)zsze posta- 
cie zapalenia nerek z wyraznem zatrzymaniem 
azotu, przy prawidlowelll zachowaniu silo) chloru. 
Objawy kliniczne Sq w tych przypadkach wyraz- 
niejsze, chorzy silo) skarzq na bole w okolicach 
llo)
zwiowych, diureza silo) zmniejsza, w moczu, za- 
wlerajqcym znaczne ilosci bialka, malo mocza- 
now, zjawia silo) krew. Jednakze i te objawy szyb- 
ko znikajq. Literatura podaje jednakze opis ciez- 
kich powiklan nerwowych, zakonczonych smierci q , 
po 1 gr. sanokryzyny, po kt6rej wystqpila calko- 
wita anuria. J ednakze od czasu gdy nauczono silo) 
stosowac zloto w dawkach ostroznych wypadki ta- 
kie Sq rzadkie. Autorzy podajq opis kliniczny ob- 
jawow nerkowych, wystlo)pujqcych po bardzo ma- 
lych dawkach zlota j robiqcych raczej wrazenie 
uczulenia na zloto ze strony nerek. Cech q charak- 
terystycznq tych przypadlosci jest ich nagle wy- 
stqpienie, makroskopowo widoczna krew w mo- 
czu, bOle w okolicy llo)dZwiowej. Do charaktery- 
stycznego opisu tych spraw nalezy jeszcze ich 
znikanie bez pozostawienia objawow niewydolno- 
sci nerek, znikanie rownie szybkie jak bylo po- 
jawienie. W, podobnych przypadkach uczulenia 
nerek powstaje pytanie czy mom a mimo to sto- 
sowac leczenie zlotem. J ako regullo) nalezy przy- 
jqe, iz nie wolno stosowac zlota tak dlugo, jak 
dlugo nie ustqpi calkowicie bialkomocz, wywola- 
ny poprzedniem wstrzyknilo)ciem. 'V kazdym razie 
gdy zjawiajqcy silo) bialkomocz wykazuje nadwra- 
zliwosc nerki w stosunku do zlota nalezy unikac 
dawek wysokich. \Vprawdzie wiele osob znosi 
dobrze te dawk-i, jednakze mozna narazic chorych 
na cilo)zkie powiklania. Wprawdzie male dawki nie 
chroni q calkowicie od tych powiklan we wspom- 
nianych przypadkach nadwraZliwosci, jednakZe 
stopien tych powiklan jest zalezny od wysokosci 
dawki. StosujqC jednorazowo dawki tiosiarczanu 
zlota nie przewyzszajqce 0,2 - 0,25 unika silo) 
naogol cilo)zszych powiklan. Autorzy rozpoczynajq 
wstrzykiwanie od dawki 0,05, ktorq co tydzi<;!n 
powilo)kszajq. 


E. Reicher. 


CHOROBY DZIECIIpCE. 


Ropiell pluca u dziecka. (Absces du poumon chez 
I'enfant). C. B I e c h man n A. B 0 h n. 
La pediat1'ie pratique 1934. 
Zasadniczej roznicy pomilo)dzy ropniem pluc 
u doroslych i dzieci niema. Analogja jednak nie 
jest zupelnq. W szyscy autorzy podkreslajq zna- 
czenie badania radjologicznego, ktore stwierdza 
obecnose owalnej jamy zawierajqcej plyn i po- 
wietrze. Jama w stosunku do swej duzej osi ulo- 
zona jest pionowo, w odroznieniu od obrazu po- 
przecznego przy milo)dzyplatowym wysilo)ku. 
Przebieg ropni pluc u dzieci w wilo)kszosci 



192 


WIEDZA LEKARSKA 


Nr.7 


Nr.7 


WIEDZA LEKARSKA 


193 


przypadkow dqzy do samowyleczenia, po okresie 
dluzszej gorqczki, wskutek przebicia si4i) do oskrze- 
la i oproznienia t q drogq zawartosci. 
Rozne banalne sposoby leczenia stosowane 
przez wielu autorow dawaly wyniki zblizone, to 
zn. w wi4i)kszosci przypadkow pomyslne. Sergent, 
Baumgarten i Kourilsky ustalili w stosunku do 
doroslych, ze 0 ile po 2 do 2% miesil;)Cy nie na- 
stqpilo wyleczenie sallloistne, nie nalezy si4i) go 
spodziewae na drodze leczenia konserwatywnego. 
W stosunku do dzieci jednak NoMcourt i Lere- 
boullet Sq zdania odmiennego przyjmujqc, ze i po- 
3 - 4 miesiqcach wyleczenie moze nastqpie sa- 
moistnie. 
W niektorych wypadkach u dzieci, podobnie 
jak i u doroslych istniejq wskazania do specjal- 
nych metod leczniczych, ktoremi Sq: broncho- 
skopja polqczona z aspiracjq i odma sztuczna. 
Lesne sqdzi jednak, ze bronchoskopja u malych 
dzieci jest przeciwwskazanq, ze wzgll;)du na trud- 
nosci techniczne i nastl;)pstwa (owrzodzenia i 
obrz4i)k krtani). Autorzy amerykanscy przeciwnie 
w licznych przypadkach poslugujq sil;) u dzieci 
bronchoskopjq, przy nieznacznym odsetku powi- 
klan. Wedlug Lesne'go wskazania do odmy sztucz- 
nej u dzieci Sq rOwniez bardzo ograniczone, ze 
wzgll;)du na dqznosc cierpienia do samowylecze- 
Ilia i na pewne niebezpieczenstwa: przerwanie zle- 
pow, zakazenie jamy oplucnowej. 
Lerebaullet wskazuje na wartosc leczenia 
szczepionk q (propidon) pod warunkielll stosowa- 
nia malych dawek: :JA - % cm. w odstl;)pach 
dwudniowych. Leczenie jest dobrze znoszone i wy- 
woluje tylko nieznaczne odczyny gorqczkowe. 
Autor wspomina dalej 0 wstrzykiwaniach do- 
zylnych 33% alkoholu wedlug metody Landau'a, 
zapytujqc, czy jest pozqdanelll wywolywanie u 
dzieci codziennego, aczkolwiek przemijajqcego 
odurzenia alkoholowego. 
Powstaje wreszcie leczenie chirurgiczne, do 
ktorego ustalil scisle wskazania Iselin. Przy 
ropniu pluca CZl;)sto istnieje ropny wysil;)k w ja- 
mie oplucnowej. Leczenie w tych przypadkach 
przedewszystkiem dqzy do zlikwidowania wysil;)- 
ku w oplucnej za pomocq pleurotomji. \Vykona- 
ny w odpowiednim czasie zabieg doprowadza w 
wi4i)kszosci przypadkow do wyleczenia jednej i 
drugiej sprawy. 


Odczyn tuberkulinowy 1 Jego wartosc rozpoznaw- 
cza u dzieci. (La cuti - reaction et sa valeur dia- 
gnostique chez l'enfant). M. L e s n e. 
La pediatrie pratique. Mars 1934. 
Odczyn tuberkulinowy wykonywany systema- 
tycznie u wszystkich dzieci w szpitalu Trousseau 
od przeszlo dziesil;)ciu lat daje autorowi stale po- 
wazne wskazowki rozpoznawcze. Odczyn tuberku- 
linowy jest zabiegiem prostym i nieszkodliwym. 
Dodatni odczyn jest bezwzgll;)dnym wskazni- 
kiem gruzliczego zakazenia ustroju, ale nie prze- 
sqdza oczywiscie czy sprawa jest czynnq. .War- 
tosc odczynu jest najwi4i)ksza w pierwszych la- 
tach zycia, kiedy zakazenie jest najczl;)sciej je- 
szcze sprawq czynnq. 
U doroslego odczyn moze wygasaC w przebie- 
gu niektorych ostrych chorob i w okresie gruz- 
liczego wyniszczenia, - u dzieci przeciwnie od- 
czyn zawsze pozostaje dodatnim. Odczyn zaczy- 
na wystl;)powae po 12 godzinach w postaci za- 
czerwienienia (plamy), ktore "po 24 - 48 godzi- 


nach przeksztalca sil;) w grudkl;) (papula). Cza- 
sami na szczycie grudki powstaje lllaly pl;)che- 
rzyk. U cil;)zko chorych, w okresie koncowym od- 
czyn mooe bye blady i trudno dostrzegalny wzro- 
kiem, ale wyczuwa sil;) przy obmacywaniu palcem. 
W niektorych, rzadkich zreszt q przypadkach, od- 
czyn moze bye opozniony i pojawia sil;) dopiero 
trzeciego lub czwartego dnia. 
Najwil;)ksz q wartose posiada odczyn w wieku 
niemowll;)cym. U niemowlqt w pierwszym kwar- 
tale zycia widuje si4i) rzadko (okres autoallergicz- 
ny), pozniej coraz to cZl;)sciej. Rozpoznanie gruz- 
licy u niemowlqt jest zawsze trudne, z braku sci- 
slych objawow. Mog q to bye wspaniale dzieci, 
ktore przychodz q z powodu banalnej biegunki, i 
u ktorych badanie fizykalne jak i rentgenoskopja 
zawodz q . Stwierdzenie dodatniego odczynu tuber- 
kulinowego posiada wtedy wartosc bezwzgll;)dnq: 
stwierdza istnienie czynnej sprawy gruzliczej. 
Odczyn tuberkulinowy stanowi cennq pOlllOC przy 
rozstrzyganiu wqtpliwych zachorzen plucnych lub 
oponowych, ze wzgll;)du na trudnose w tym wie- 
ku wykrycia prqtkow Kocha w plwocinie i t. p. 
Procz znaczenia rozpoznawczego, odczyn tu- 
berkulinowy u niemowlqt daje pewne wskazowki 
w rokowaniu. U dzieci w pierwszym polroczu ro- 
kowanie jest mniej pomyslne. 
U dzieci starszych wartose rozpoznawcza od- 
czynu maleje, jednak posiada jeszcze jednq war- 
tose, gdyz naprz. do 10-ciu lat okolo 40% dzie- 
ci majq odczyn tuberkulinowy ujemny. W tym 
wieku odczyn pozwala na wykrywanie zrodel za- 
kazenia rodzinnego, oraz pozwala na wyodrl;)bnie- 
nie dzieci z odczynem ujemnym, ktore nie wyma...- 
gajq nadzoru w kierunku gruzlicy. 
Dzil;)ki odczynowi tuberkulinowemu, uzupelnio- 
nemu u dzieci z odczynem dodatnim systematycz- 
nelll badaniem rentgenoskopowem, jest mozliwem 
wykrywanie gruzlicy utajonej (bezobjawowej) 
ale czynnej. 
Po 10 latach, odczyn tuberkulinowy rowniez 
posiada duzq wartose, ale raczej odwrotnq: od- 
czyn ujemny pozwala na wykluczenie gl'Uzliczej 
natury tego lub innego schorzenia. Do 14 lat 
bowiem, jeszcze okolo 30% dzieci nie reagujq na 
tuberkulinl;), gdyz nie Sq jeszcze zakazone gruz- 
licq. 
Czy lllozna wnioskowac 0 rokowaniu na pod- 
stawie nasilenia i charakteru odczynu tuberkuli- 
nowego? Silne i wczesne odczyny mogq sil;) spo- 
strzegac i w lekkich postaciach co do rokowania. 
'Vedlug autora jednak odczyny wczesne i bardzo 
nasilone wskazujq do pewnego stopnia na istnie- 
nie sprawy czynnej. 
U dzieci do 10 lat, zanikanie odczynu (po- 
przednio dodatniego), w przebiegu chorob zakaz- 
nych, bezwzgll;)dnie nie istnieje, za wyjqtkiem 
jedynie odry i to jedynie w okresie wykwitow 
odrowych, a wi
c na przeci
g kilku dni. Po 10 
dniach odczyn znowu posiada poprzednie nasile- 
nie. Wedlug autora zanikanie odczynu tuberku- 
linowego przy odrze stoi w zwiqzku jedynie z 
rozwojelll wysypki i nie moze bye uwazane jako 
wyraz stanu alergicznego, bowiem odra wedlug 
autora nie wplywa ujemnie na rozwoj zakazenia 
gruzliczego. 
Inne choroby jak krztusiec, dur brzuszny, plo- 
nica, blonica, zapalenie pluc, ostry gosciec sta- 
wowy, plqsawica - nie okazujq zadnego wplywu 
na zachowanie si4i) odczynu Pirquet'a. 


Autor zwraca uwag
 na zwi1!zek istniejqcy po- 
mil;)dzy odczynelll tuberkulinowym, a rumieniem 
guzowatym. Cierpienie to cz
sto widuje sil;) u star- 
szych dzieci. Autor twierdzi, ze we wszystkich 
przypadkach rumienia guzowatego (erythellla no- 
dosum), dzieci badane wykazujq wybitnie dodat- 
ni odczyn Pirquet'a. Nie przesqdzajqc ostatecznie 
etjologji rUlllienia guzowatego, autor stwierdza, 
ze cierpienie to wystl;)puje wylqcznie u dzieci za- 
kazonych gruzlicq. 
Dalej odczyn tuberkulinowy llloze posiadae 
znaczenie przy ocenie szczepien ochronnych przy 
pomocy B. C. G. Wedlug autora, szczepienie 
Calmette'a, mimo, ze lasecznikami pozbawionemi 
w najwyzszym stopniu zjadliwosci powinno od- 
zwierciadlae sil;) wystl;)powaniem odczynowosci na 
tuberkulinl;). 
Rzeczywiscie, dzieci szczepione doustnie, w 
50% przypadkow dajq slabe odczyny tuberkuli- 
nowe; odczyny te czasallli pozniej wygasajq. Na- 
tomiast przy zaszczepieniu podskornem, zawsze 
po 6-ciu tygodniach pojawia sil;) odczynowosc na 
tuberkulinl;). 
Procz naskornego odczynu Pirquet'a, istnieje 
jeszcze doskorny odczyn tuberkulinowy Mantoux, 
polegajqcy na doskornem wstrzyknil;)ciu l"ozcien- 
czonej 1/1000 tuberkuliny, w ilosci 0,1 cm". 
Odczyn ten u silnie uczulonych moze dawac 
zbyt znaczne odczyny wyrazajqce sil;) martwicq 
tkanki; nalezy go wykonywac wylq.cznie u dzie- 
ci, ktore wykazaly poprzednio odczyn Pirquet'a 
ujemny. lub niewyrazny. Odczyn Mantoux jest 
bardziej czuly, niz odczyn naskorny, ale nalezy 
go zarezerwowae dla niektorych tylko przypad- 
kow. 


J. Wiszniewski. 


CHIRURGJA. 


Operacja wyci4i)cia wyrostha robaczkowego w 
przypadku pozakqtniczego jego umiejscowienia. 
(L'appendicectomie dans les appendicites retro- 
caecales). Las c a u x. 
La Presse Med. Nr. .'14, kwiecien 1931;. r. 
Operacja wyCil;)cia wyrostka robaczkowego w 
przypadkach typowego umiejscowienia nie na- 
strl;)cza zadnych trudnosci i daje dobre wyniki - 
niezaleznie od takiego czy innego wykonania tech- 
nicznego (z wglabianiem kikuta wyrostkowego, 
czy tez nie). Obawa co do powstania nastl;)po- 
wych zrostow otrzewnowych jest naogol znacznie 
przesadzona; obawa ta jest uzasadniona tylko 
wowczas, gdy otwor operacyjny w otrzewnej 
sciennej nie zostal dokladnie zamknil;)ty (powsta- 
je wowczas w tem miejscu przyrosnil;)cie sieci du- 
zej). Trudnosci techniczne wylaniajq siEi' dopiero 
wowczas, kiedy sil;) stwierdzi umiejscowienie wy- 
rostka p 0 z a k q t n i c z e ( ewentualnie 
- poza wstl;)pnicq). Stosowany szeroko w tych 
przypadkach sposob, polegaj
cy na przecil;)ciu 
wyrostka u nasady i nastl;)powelll wyosabnianiu 
go, idqc w kierunku od nasady do konca wyrost- 
ka, budzi ze strony autora liczne zastrzezenia. Za- 
strzezenia te dotycz
 w pierwszYll1 rZl;)dzie nie- 
1l10znosci przy tym sposobie operowania, doklad- 
nego zatamowania krwawienia (niebezpieczen- 
stwo poznych krwotokow - w kilkanascie go- 
dzin po operacji) i niebezpieczenstwo pozostawie- 


nia w ranie koncowej cZl;)sci wyrostka (zwykle 
mocno zrosnil;)tej z otoczeniem), grozqcego w 
przypadkach ostrych nastl;)powelll zapaleniem 
otrzewnej. \V dwu spostrzeganych przez autora 
przypadkach powiklania te (w jednym - krwo- 
tok, w drugim - rozlane zapalenie otrzewnej) 
staly sil;) przyczynq zejscia smiertelnego opero- 
wanych chorych. 
W tego rodzaju przypadkach autor proponuje 
nastl;)pujq.cy sposob postl;)powania. Jesli wyrostek 
jest schowany poza kqtnicq i pokryty calkowicie 
faldelll otrze\vnej, nacina sil;) ten ostatni wzdluz 
przysrodkowego brzegu wyrostka (naczynia 
kl'wionosne podchodz q don od strony bocznej) na 
calej przestrzeni - od nasady az do konca wy- 
rostka, poczcm, po odslonil;)ciu wyrostka i jego 
krezeczki, przecina sil;) je w sposob zwykly - 
jak przy WeWllqtrzotrzewnowem jego ullliejsco- 
wieniu. J esli zas wyrostek lezy poza wstl;)pnicq, 
wowczas nalezy naciqc otrzewnq sciennq wzdluz 
zewnl;)trznego brzegu wstl;)pnicy, odwarstwie jq 
na dostatecznie duzej przestrzeni i, odsloniwszy 
calkowicie wyrostek i krezeczkl;), usunqc je w spo- 
sob zwykly. Autor opel"owal w sposob powyzszy 
100 przypadkow zapalenia wyrostka robaczkowe- 
go, umiejscowionego pozak1!tniczo, nie majqc ni- 
gdy zadnych powiklan. 


Zwapnienia przystawowe okolicy stawu barko- 
wego. (Les calcifications peri - articulaires de 
l'epaule). \1 0 u c h e t. 
La Presse Mea. Nr. ,31;., 1931;.. 
Uraz, bl;)dqcy przyczynq powstania tego ciel'- 
pienia, moze bye bardzo niewielki; czasami ura- 
zem tym jest jednorazowy nadmierny wysilek 
mil;)sniowy (dzwignil;)cie duzego cil;)zaru), czasa- 
ll1i - szereg powtarzajqcych sil;) wysilkow (ura- 
zy zawodowe). Najczl;)stszy wiek - 30 do 55 lat; 
pl'zewaza plee ml;)ska. Istota choroby polega na 
powstawaniu w okolicy stawu barkowego (kalet- 
ka ll1aziowa, sci
glla mil;)sni przystawowych), 
ognisk zwapnialych, przedstawiajqcych sil;) golem 
okielll w postaci mas kredowo-wapniowych, kto- 
re chelllicznie skladajq sil;) z fosforanow i wl;)gla- 
now wapnia. Nalezy podkreslie, ze to s
 tylko 
z log i w a p n i 0 w e, bez jakichkolwiek sla- 
dow wlasciwego kostnienia. ' 
W przypadkach odnosnych ogolna przell1iana 
wapniowa w ustroju odbywa sil;) zwykle zupelnie 
pl'awidlowo, poziom wapnia we krwi nie wyka- 
zuje odchylen od normy. Jedynie tylko miejscowa 
przemiana wapniowa ulega" zakloceniu: pod wply- 
wem Ul'azu powstaje utrzymujqce sil;) przez czas 
dluzszy przekrwienie czynne tkanek, pociqgajqce 
za sob q z jednej strony - odwapnienie kostnych 
tkanek, z drugiej zas - odkladanie sil;) soli wap- 
niowych w zmienionych zapalnie tkankach lllil;)k- 
kich. 
Niektorzy autorowie (Rouillard) uzalezniajq 
powstawanie, w okolicy stawu barkowego ognisk 
zwapnienia - od przebytego zapalenia gosecowe- 
go tego stawu (za czem przelllawialyby dobre w 
tego rodzaju przypadkach wyniki leczenia salicy- 
lanem sodu). 
Przebieg kliniczny moze bye podostry lub 
przewlekly. Typowemi objawallli Sq tutaj: a) bol 
samoistny i przy ucisku na wyrostek barkowy, 
szerZqcy sil;) do szyi, przedralllienia lub dloni, 
b) uposledzenie ruchow czynnych wskutek bolu 



194 


WIEDZA LEKARSKA 


Nr.7 


Nl'.7 


WIEDZA LEKARSKA 


195 


(Lwlaszcza odwodzenia i skrl;)cania dowewnq trz) . 
Sczasem rozwija sil;) zanik mil;)sni barku, glownie 
mil;)snia naramiennego. 0 rozpoznaniu decyduje 
wynik zdjl;)cia rentgenowskiego okolicy stawu 
barkowego, wykazujqcego obecnosc zlogow wap- 
niowych. Cierpienie powyzsze odrozniae nalezy od 
czysto czynnosciowego nerwobolu (neuralgia), z 
ktorym llla pewne objawy wspolne jak: szel'zenie 
sil;) bolu wzdluz konczyny i wyraznq bolesnose 
uciskowq w jednym punkcie. 
Rokowanie jest tutaj powazne, jakkolwiek Sq 
przypadki, w ktorych zlogi wapniowe ulegajq w 
ciqgu llliesil;)cy czy tez tygodni zupelnemu wessa- 
niu i nastl;)puje samoistlle wyleczenie. Leczenie 
zachowawcze polega na unieruchomieniu stawu, 
gorqcych okladach, pl'zegrzewaniu (diathermia), 
naswietlaniach rentgenowskich i podawaniu do- 
wewnqtrz salicylanu sodu. W przypadkach wy- 
jqtkowo uporczyvvych wskazane jest operacyjne 
usunil;)cie ogniska zwapnialego, polozonego zwykle 
w okolicy kaletki maziowej pod wyrostkiem bar- 
kowym (bursa subacromialis) - z cil;)cia podluz- 
nego na zewnl;)trznej powierzchni barku, poprze... 
wl6kna mil;)snia naramiennego. Bole ustl;)pujq po 
operacji prawie natychmiast i z reguly nastl;)puje 
wyleczenie. 


Obrazy kliniczne i leczenie zgorzeli konczyn dol- 
nych wshutek zapalenia przewleklego tetnic. 
(Semeiologie des gangrenes par artl';rites chro- 
niques des membres inferieurs). Gat e I. 
La Pre sse MCd. Nr. 37, maj 1934 r. 
Rozrozniamy tu trzy zasadnicze rodzaje zgo- 
rzeli: 1) zgorzel starczq na tle miazdzycy tl;)tnic, 
2) zgorzel, wiklajqcq przebieg moczowki cukro- 
wej, i 3) zgorzel wczesnq (Tromboarteriitis obli- 
terans Buerger, przedwczesna miazdzyca tl;)tnic 
i schorzellie tl;)tnic w nastl;)pstwie przebytego od- 
mrozenia). 
I. Z g 0 r z e 1st arc z a. Wiek - pozny. 
Zgorzel dotyczy z poczqtku najczl;)sciej duzego 
palca u stopy, ktory jest czarny, suchy, zimny, 
nieczuly na dotyk. Bole Sq zwykle bardzo dokucz- 
liwe, nasilajq sil;) w pozycji lezqcej, uniemozli- 
wiajqc spanie. W wyvviadach: rozne i datuj:j.ce 
sil;) oddawna zaburzenia w ukrwieniu konczyny 
(lllrowienie, kurcze, chromanie przestankowe 
i t. p.). Zgorzel przejawia sil;) czasami, poczqtko- 
wo, objawami klinicznemi t. zw. "wrastania 
paznokcia", z dlugotrwalem ropieniem i wybit- 
nem pogorszeniem sil;) stanu miejscowego w razie 
wkroczenia operacyjnego z powodu owego rzeko- 
mego "wrastania paznokcia". 
Przebieg cierpienia - pmvolny. Stan ogolny 
nie wykazuje, w przypadkach niepowiklanych, 
wyraznego uposledzenia (poza objawami, zalezne- 
mi od miazdzycy tl;)tnic). Okreslenie POZiOlllU, do 
jakiego sil;)ga prawidluwe ukrwienie konczyny, 
jest naogol bardzo trudne i niema sposobu, kto- 
ryby pozwolil to ustalic z wil;)ksz q dokladnosci q . 
,V przypadkach zgorzeli ograniczonej - wska- 
zane bl;)dzie postl;)powanie wyczekujqce: lezenie w 
lozku, jalowe opatrunki, stosowanie ciepla - do- 
tqd, dopoki strup martwicowy nie odpadnie i 0- 
wrzodzenie sil;) nie zagoi. 
Operacja (odjl;)cie konczyny) bl;)dzie wskazana 
jedynie w przypadkach, kiedy zgorzel szybko sil;) 
rozszerza, kiedy powstanie zapalenie na tIe zaka- 
zenia miejscowego, lub kiedy stale i silne bole 


kOllczyny nie dadz q sil;) ukoic w zaden inny spo- 
sob. 
II. Z g 0 r z e I w p r z e b i e gum 0- 
c z 0 w k i c u k row e j. Czynllikami wywolu- 
jqcemi Sq tutaj: zapalenie nerwow i zakazenie; 
postac zakazna zgorzeli odznacza sil;) szczegolnie 
cil;)zkilll przebiegielll. Wystl;)powanie zgorzeli moze 
wiklac nawet poczqtkowe i pozornie dobrotliwe 
postacie moczowki cukrowej. Obraz kliniczny zgo- 
rzeli starczej. \V przypadkach zas zakazonych - 
k
nczyna jest znacznie obrzl;)kla, boleslla przy u- 
clsku, skora zaczerwieniona (zapalenie naczyn 
chlollnych), pokryta pl;)cherzami podnaskorkowe- 
mi, obulllierajqce tkanki cuchna. Goraczka do 38 
- 38,5°. Stan ogolny - uposl
dzony: 
Leczenie polega przedewszystkiem na uregulo- 
waniu diety i podawaniu insuliny; poza tem - 
w przypadkach zgorzeli suchej lllozna postl;)powac 
wyczekujqco (lezenie w lozku, opatrunek, stoso- 
wanie ciepla, wstrzykiwanie acetylcholiny) - do 
czasu samoistnego oddzielenia sil;) i odpadnil;)cia 
cZl;)sci obumarlych, w przypadkach zas zgorzeli za- 
kazonej - zwykle leczenie zachowawcze nie wy- 
starcza i koniecznem sil;) staje odjl;)cie konczyny 
(szybko i odrazu wysoko), w celu ratowania zy- 
cia chorego. 
III. Z g 0 r z e I w c z e s n a. Do grupy 
tej, niejednolitej pod wzgll;)dem etjologicznym, 
nalezq: chol'oba Buergera (Thromboartel'iitis 
obliterans), przedwczesna miazdzyca tl;)tnic i 
schorzenie tl;)tnic, bl;)dqce poznem nastl;)pstwelll 
przebytego przed laty odmrozenia konczyn. 0- 
braz kliniczny zlllian miejscowych przypomina 0- 
gromnie obraz zgorzeli starczej. Przebieg cierpie- 
nia jest bardzo powolny i \vzgll;)dnie dobrotliwy, 
jakkolwiek z jednej strony - dokuczliwe i upo- 
sledzajqce stan og61ny chorego bOle, z drugiej zas 
- telldencja do powstawania nawrotow cierpie- 
nia, kaz
 rokowac w tej chorobie z duzq ostroz- 
nosci q . 
W wywiadach - pewnq, nielllalq roll;) odgry- 
wa kila. Leczenie - mozliwie jak najdluzej za- 
chowawcze: lezenie w lozku, stosowanie gorqca, 
wstrzykiwanie acetylcholiny, sympaticectomia art. 
f-emoralis, wyluszczenie nadnercza, naswietlanie 
okolicy nadnercza promieniallli Roentgena i t. p. 
- dqzqc w ten sposob do spowodowania samoist- 
nego oddzielenia sil;) tkanek obumadych. Leczenie 
operacyjne doszczl;)tne (odjl;)cie konczyny) bl;)dzi(' 
wskazane, poza przypadkami zgorzeli zakazonej. 
tylko w tych przypadkach, w ktorych uporczYWE 
bOle zbyt wyczerpujq chorego. Odjl;)cie konczyny 
w przypadkach tych powinno bye wykonane moz- 
liwie oszczl;)dnie to jest jak najnizej (przy 
uwzgll;)dnieniu stanu krqzenia konczyny). 


l' Z e c z 
- w i s t e (z workiem przepuklinowym, 
utwol'zonym przez otrzewn1! sciennq) i w y p a d- 
nil;) c i e t r z e w, eventratio (brak wOl'ka 
otrzewllowego, trzewa Sq przYl'osnil;)te do tkanki 
podskornej). W powstawaniu jednych i drugich 
ogl'omnq roll;) odgrywa z jedllej strony - rozlegle 
sqczkowanie jamy otrzewllowej po opel'acji, z dl'u- 
giej - pewne wlasciwosci konstytucjonalne jako 
otylosc, wiotkose powlok brzusznych i t. p. 
W obu rodzajach pl'zypadkow zabieg operacyj- 
ny bl;)dzie lllial na celu odtworzenie mozliwie do- 
kladnie sciany brzusznej w miejscu przepukliny 
i doszcz
tne i mocne zamknil;)cie Wl'ot pl'zepukli- 
nowych, co sil;) osiqga bqdzto zapomoq zwyklego 
zeszycia poszczeg61nych warstw sciany brzusznej, 
bqdz tez zapomocq zabiegu wytwol'czego (plasty- 
ka). Nalezy pl'zytem pamil;)tac 0 nastl;)pujqcych 
zastl'zezeniach: nie brae w szew tkanek zblizno- 
wacialych (malo odpornych pod wzgll;)dem lllecha- 
nicznym i biologicznym) i mozliwie unikac wyci- 
nania tkanek zbliznowacialych (jako podejrzanych 
zawsze 0 zakazenie) - gdyz powstajqcy w ten 
spo
ob ubytek tkanek moze w duzym stopniu u- 
trudnic nastl;)pne zblizellie brzegow rany bez wy- 
tworzenia nadmiernego napil;)cia w tkankach. 
Operacja, wykonana w sposob zalecany przez 
autora, bl;)dzie sil;) skladala z nastl;)pujqcych mo- 
mentow: wycil;)cie blizny skol'nej, wyosobnienie 
wOl'ka przepuklinowego (oddzielenie od jego scia- 
ny zawartych w nim trzew), odprowadzenie trzew 
do jalllY brzusznej i zaszycie otworu w otrzewnej 
sciennej (po ewentualnem odcil;)ciu nadmiaru wor- 
ka), wrzecionowate cil;)cie powil;)zi dookola ogni- 
ska zbliznowacenia, zeszycie wewnl;)trznych brze- 
gow powstalej w ten sposob rany powil;)zi ze so- 
b q - ponad szwem w oh'zewnej (II pil;)tro), na- 
'st
pnie, zeszycie powyzej zewlll;)trznych brzegow 
powil;)zi (III pil;)tro), poprzedzone ewentualnie ze- 
szyciem mil;)sni, i wreszcie szew skol'ny. 
'Yaznem jest dla wyniku operacji wybranie 
odpowiedniego momentu dla jej wykonania; sred- 
nio kolo 6 llliesil;)cy powinno dzielic wykonanie 
pierwszej operacji od drugiej (odtworczej); w 
kazdym razie, nie nalezy operowac dotqd, dopoki 
utrzymuje sil;) jeszcze stan zapalny w miejscu po- 
przedniej operacji (w otrze\\Jlej, czy tez w po- 
wlokach). Operacji nie nalezy przepl'owadzac ani 
w znieczuleniu miejscowem (ze wzgll;)du na obawl;) 
zaktualizowania starego ogniska zakaznego), ani 
w uspieniu; najodpowiedniejszem tutaj jest znie- 
czulellie rdzeniowe. 


Operacja doszcz
tna przepuklin pooperacyjnych 
wyrostka robaczkowego. (A l>ropoS de la cure 
operatoire des event rations post - appendicu- 
laires). C h a vel i C 0 Iso n. 
J01l1'n. de Chi1'. T. 43. N. 5. maj 1934 r. 
Przepukliny po operacjach wyrostka robacz- 
kowego Sq cierpieniem dosye cZl;)stem, gdyz C1\1;)- 
stosc ich wystl;)powania waha sil;) od 2% do 50% 
(przypadki powiklane rozleglem zapaleniem 0- 
trzewnej). Z posrod przepuklin pooperacyjnych 
wogole, przepukliny po operacji wyrostka robacz- 
kowego stanowi q grupl;) najliczniejszq (58%). 
Przypadki odnosne dzielimy pod wzgll;)dem a- 
natomo-patologicznYlll na p r z e p u k I i n y 


',"spolczesne leczenie ran tluczonych. (TraitE'- 
ment des plaies contuses dans la pratique civi- 
le). 1\1 0 c quo t. 
Bull. gener. de thera]Jelltiqlle, N. 9, listo]Jad 1933. 
Doswiadczenie z 'Vojny swiatowej przekonalo 
ogol lekarzy w sposob niezbity 0 korzysciach, ply- 
nqcych z c z y n n ego leczenia ran, pod czem 
nalezy rozumiec dokonanie w ciqgu pierwszych 
kilku godzin po wypadku tak zwanej "toalety" 
l'any (wyci
cie wszelkich tkallek, skazanych na 
obumarcie, usunil;)cie cial obcych i dokladne za- 
tamowanie krwawienia) i ewentualnego jej zeszy- 
cia. To tez zasada c z y n n ego leczenia ran 
zachowala swoje prawa obywatelstwa i w okresie 
powojennym, jakkolwiek nalezy przyznac, ze l'a- 
ny, odniesione w warunkach pokojowych, rozni
 
sil;) bardzo w tym wzgll;)dzie od ran wojennych. 


Rany czasu wojny - to przewaZl1le rany po- 
strzalowe, ktol'ych toaleta nie przedstawiala na- 
ogol duzych trudnosci, a jej wyniki byly zupelnie 
pewne i pozwalaly bezpiecznie na nastl;)powe za- 
szycie rany. Inaczej sil;) rzecz przedstawia, jesli 
chodzi 0 rany czasu pokoju - rany przewaznie 
tluczone lub szarpane, jako nastl;)pstwo wypadku 
ulicznego (upadek, pl'zejechanie). Wykonanie do- 
kladnej toalety rany w tych przypadkach bywa, 
ze wzgll;)dow anatomicznych, cZl;)sto trudne, czasa- 
mi - nawet niemozliwe. ,V zwiqzku z telll, na- 
stl;)powe zeszycie rany znajduje tutaj swoje wska- 
zanie znacznie r z adz i e j, niz w przypad- 
kach wojennych. Nalezy 0 telll pamil;)tae, zeby 
nie narazic chorego na cil;)zkie i nieobliczalne w 
nastl;)pstwach powiklania, i nie zdyskredytowac 
samej metody, ktol'a nie traci nic ze swojej war- 
tosci i w warunkach pokojowych, z tem jednem 
zastrzezeniem, 0 ktorem wspomniano wyzej. 
Do czynnego leczenia lladajq sil;) tylko rany 
swieze, 6 - 8 godzin po wypadku (najwyzej 12 
godzin), w ktorych drobnoustroje nie zdqzyly je- 
szcze przenikn1!c z powierzchlli w glqb. 'Yykona- 
nie samej toalety rany nalezy traktowac jako 0- 
peracjl;) powaznq, wymagajqcq ze strony chirurga 
odpowiedniego wyrobienia, a poza tem - uspie- 
nia chorego (na palcach i dloni - znieczulenia 
przewodowego). W przypadkach ran cil;)tych (ska- 
leczenia odlamkami szyby) - wystarczy usunqe 
z rany ciala obce i zatalllowac kl'wawienie, ewen- 
tualnie zeszyc przecil;)ty nerw (przecil;)te scil;)gna 
zginaczy palcow dloni lepiej jest szyc wtornie, po 
calkowitem zagojeniu sil;) rany wypadkowej), po- 
czem ranI;) mozna zeszyc; do szycia i podwiqzywa- 
nia naczyn nalezy uzywac struny. 
W pl'zypadkach ran cil;)to-tluczonych nalezy 
sciqc z powierzchni warstewkl;) tkanek stluczo- 
nych, grubosci kolo 2 - 3 mm, poczem ranI;) moz- 
na zeszye calkowicie. Jesli jednak okaze sil;) tech- 
nicznie niewykonalnem usuni
cie z rany wszel- 
kich tkanek, skazanych na obumarcie wzgll;)dnie 
podejrzanych 0 zakazenie (naczynia, nerwy), 
wowczas pozostawia sil;) ranI;) otwart q lub nakla- 
da sil;) parI;) szwow sytuacyjnych, wzgl
dnie zeszy- 
wa sil;) j
 w tor n i e, po kilku dniach, kiedy 
minie obawa zakazenia. Nie nalezy rowniez ze- 
szywae rany, kiedy po zbliZeniu jej brzegow po- 
wstanie zbyt duze napil;)cie w tkankach przyle- 
glych (przy dUZYlll ubytku). 
Ran kqsanych - po przeprowadzeniu toalety 
- nie szyje sil;) nigdy. W gll;)bokich ranach tlu- 
czonych i ranach szarpanych postl;)powanie lecz- 
nicze bl;)dzie zalezne od warunkow anatomicznych, 
jednakze do zastosowallia pierwotnego szwu nie 
bywa tutaj warullkow prawie nigdy, gdyz calko- 
wite wycil;)cie uposledzonych w swej zywotnosci 
tkanek jest w tych przypadkach niemozliwe. Or- 
jentowae sil;) tutaj mozna, do pewnego stopnia, 
wynikami badania bakterjologicznego. 
W przypadkach ran, drqzqcych do stawow, po 
wykonaniu toalety rany llalezy zawsze zaszye 
otwor w torebce stawowej wzgll;)dnie zamknqe ja- 
llll;) stawowq winny sposob, - nie przesqdzajqc 
tem sprawy zaszycia rany zewn
trznej. 
Po wszelkich wyzej opisanych zabiegach cho- 
ra konczyna powinna bye u n i e r u c h o- 
m ion a. ' 
Jesli chodzi 0 decyzjl;), czy po wykonaniu toa- 
lety ran
 nalezy zeszyc, czy pozostawie otwart q , 
_ to nalezy tutaj uwzgll;)dniac rowniez wiek i 
ogoln
 odpornosc chol'ego lla zakazenie, jako tez 



196 


WIEDZA LEKARSKA 


NT. 7 


Nr. 7 


WIEDZA LEKARSKA 


197 


i 
miejscowi
nie rany.. Ra;ny glowy gojq sil;), na- 
ogol. d0.hrze I bez powlklan; rany pachy, okolicy 
10kCIa I dolka podkolanowego - Sq szczegolnie 
sklonne do zakazenia. 


Etjologja, obrazy kliniczne i rozpoznawanie 
szcz
koscisku. (Le trismus). L e b u u I' g. 
Paris Med. N. 10, 1/tllrZeC, 19.U, r. 
W P
'3;cy .niniejszej mowa bl;)dzie wylqcznie 0 
p r z e J s c lOW Y c h postaciach szcz
koscisku 
(wyw
lan
ch przez stan dlugotrwalego skurczu 
Odpowl
dmch mil;)sni, nie wykazujqcych zmian 
anatomlcznych), z pominil;)ciem postaci t r w a- 
I r c h - ,majqcych za przyczynl;) przykurcz 
bhznow.y skory, sluzowki, mil;)snia, zesztywnienie 
stawu zuchwowego i t. p. 
. Nawet z tem o
raniczenielll, szcz
koscisk jest 
obJawem, wystl;)puJqcym w przebiegu wielu roz- 
nych schorzen - objjawem, zreszt q , bardzo cha- 
rakterystycznym i niezmierllie cennym pod wzgll;)- 
dem ro
poznawczym. Stan (czynnosciowy czy tez 
anatomlC.z,n¥) nastl;)pujqcych mil;)sni bywa punk- 
tem wYJscla, szc2;l;)koscisku: mil;)Sllia skroniowego 
(m. te
porahs). zwacza (m. masseter) i mil;)snia 
.skrzydhkowego w
wnl;)trznego (m. pterygoideus 
mternus); ,:vszystkle on
. Sq unelwione przez ru- 
c
0'Y1!; czl;)sc ner;vu troJdzielnego. Skurcz tych 
mll;)
m p;zychodzl do skutku bqdz to w nastl;)p- 
stwle ogolnego zatrucia (np. w tl;)zcu), b
dz tez 
na dro?ze odruchowej (jesli w poblizu lllil;)snia 
t
cz
 Sll;) proces zapalny - analogicznie do na- 
pll;)Cla p
wlok T brzusznyc
 w przebiegu zapalenia 
ot,rzewn
J
. 
'e wszystkIch tych pl'zypadkach 0- 
g
lne uspleme chorego znosi ow skurcz calkowi- 
cle! 
 przeci,:vienstwie do trwalych postaci szcze- 
k
SCISku, lll
J
crch za podstawl;) zmiany anat
- 
mlCzne w mll;)smach lub stawie. 
Najbardziej typo,,:ym prz
kladem klinicznym 
o d r l! .c how e 
 postacl szcz
koscisku jest 
sZ':l;)k,OSCISk ": przeble
u z
palenia szpiku kost- 
ne",o zuchwy Jako powlklama przywierzcholkowe- 
go rOP!1
go zapalenia dolnego z
ba mqdrosci. 
Szczl;)kosclsk pows!aj
 tu. na?,l
 i szybko dopro- 
:v
dza do zupelneJ memoznOSCI rozsunil;)cia zaci- 
sn.lI;)
ych szczl;)k, utrzymuj:j,c sil;) nastl;)pnie bez re- 
mlSJI prze.z odpowiedni przeci
g czasu. 'Ylasciwe 
rozpozname, ze wzgll;)du na niemoznosc obejrzenia 
wnl;)trza jamy ustnej, bywa czasami bal'dzo trud- 
ne; ,rozstrzyga je wynik zdjl;)cia rentgenowskiego 
okohcy z
ba mqdrosci. 
Stan
wi powyzszel11u towarzyszy zwykle go- 
rqczka. I obrzl;)k okolicy kqta zuchwy. 
NaJcz
stszym przykladel11 s z c z I;) k 0 s c i- 

 k u w s k, u. t e k 0 g 0 I n ego z a t r u cia 
Jest 
zczl;)kosclsk 'Y przebiegu tl;)zca, bl;)dqcy zwy- 
k
e plerwszy
, obJawem 
linicznym tego zakaze- 
ma; 
zcZl;)kOSCISk wystl;)puJe tutaj powoli, bez wy- 
razneJ przyczyny miejscowej i llla charakter prze- 
ryv,:any, napadowy; poszczegolne skurcze Sq sil- 
ne I bolesne, towarzyszy telllu stanowi gorqczka. 
I. Szczf!koscisk pocho
lzeni
l }I
,(lzowego - by- 
wa ;nastl;)pstwem stluczema mll;)sma, zlalllania lu- 
k
 Jarzmo,,:e9'0 
ub ramienia wstl;)pujqcego zuch- 

y, obecnoscl cIala obcego w jednYl11 z mil;)sni 
zwaczy (np. kula); z czasow Wojny Swiatowej 
znane, sl!; po stacie szczl;)koscisku pourazowego bez 
wyrazne,J pr
yczyny llliejscowej (w nastepstwie 
stluczema mo,:g
, wstl'ZqSU mozgu i t. p.). 
II. SZCZ!!kOSC1Sk pochodzenia zapalnego (osb'e- 


go) - 
alezq, tu wszystkie mniej lub wil;)cej ostre 
z::palema SZpl
U kostne
o kqta zuchwy pochodze- 
ma zl;)bowego I zapalema przywierzcholkowe dol- 
nych trzonowc0'Y' 
wlaszcza zl;)?a mqdrosci; poza 
tem -: zapalema zuc
wy krwlOpochodne, ropnie 
przymlgdalkowe, ropme bocznej sciany gardla 
rop
e zapale;nie gr
czolow chlonnych okolicy kq
 
ta zuch,;y I okohcy pozazuchwowej, zapalenie 
przyu
zmcy, ,stawu zuchwy, zapalenia skory i 
tkankI podskornej (czyrak). 
III, Szczl,?koscisk pocllOdzenia zapalnego prze- 

vleklego - promienica skory twarzy i szyi kila 
zwa

y (obecnose w mil;)sniach twardych g
zkow 
, k
l
kow); rak gal'<1la lub jamy ustnej moze 
rowmez powod
,,:ae powstanie szczl;)koscisku. 
I-Y, s.zCZf!
oscls.k. bez prz1fcz]fny miejscowf'j _ 
schOlzem.a moz
u I 
ego opon (meningitis epidem., 
en.cephaht. 
pldem
ca, eclalllpsia, chorea, epil
- 
pS.Ia) , zatrucIa (
I;)
ec, zatrucie strychninq); na- 
lezy tu wspolllmec 0 bynajmniej nie rzadkich 
p
'zypa
kach zakazenia tl;)zcem w czasie wyrywa- 
ma zl;)bow,.przyczen; tl;)zec pl'zebiega w tych przy- 
padkach meslychame gwaltownie. 


W przypadkach l' a k a s z c z I;) k i g 0 r- 
n e j (wychodzqcego ze sluzowki zatoki Highmo- 
ra lub ze sluzowki wyrostka z
bodolowego) meto- 
d q z wyboru jest wyci
cie doszczl;)tne guza z na- 
stl;)powem zastosowaniem loco operationis naswie- 
tlan radowych. Rurki radowe zaklada sil;) V - 
VIII dnia po operacji (15 - 25 millicuries) - 
na przeciqg 5 do 7 dni. 
Rak szczl;)ki gornej rzadko, naogol, daje prze- 
rzuty do gruczolow chlonnych; dlatego wyluszcze- 
nie operacyjne tych gruczolow (jednostronne. z 
podwiqzaniem tl;)tnicy szyjnej zewnl;)trzllej) i na- 
st
powe zastosowanie radu bl;)dzie wskazane tyl- 
ko w tych przypadkach, w ktorych stwierdza sil;) 
obrzmienie gruczolow. 
W przypadkach nieoperacyjnych, w ktorych 
nowotwor przeszedl juz na kosc sitowat q lub opo- 
ny, nie lllozna oczekiwac duzej poprawy po za- 
stosowaniu naswietlan radowych. 


',"skazanie do operacji w przypadkach pneumo- 
kokowego zapalenia otrzewnej. (Faut - il ope- 
reI' les peritonites Ii pneumocoques). Lon t s c h 
i l\I e l' i got. 
La presse Med. N1'. 26, l1wrzec 1934 r. 
Autorowie wypowiadajq swoje uwagi na ten 
temat na podstawie spostrzeganych przez siebie 
j leczonych operacyjnie 10 przypadkow, 
\V sprawie wskazan do operacji w zapaleniu 
Qtrzewnej na tle zakazenia dwoinkal11i zapalenia 
plnc istniejq dwa zasadnicze poglqdy: jedni - 
uwazajq tutaj zabieg operacyjny za calkowicie 
zb!;'dny i wysoce szkodliwy, inni - uwazajq go 
za celowy i nieszkodliwy. Autorowie nilliejszej 
pracy Sq tego drugiego zdania. C e low 0 s e 
zabiegu upatruj:t oni w praktycznej nielllozliwo- 
sci odroznienia pneumokokowego zapalenia otrzew- 
nej (przynajmniej w pierwszych dniach choroby) 
Qd zapalenia tejze jako powiklania ostrego zapa- 
lenia wyrostka robaczkowego. Gwaltowny pocz
- 
tek ze zncznem uposledzenielll stann ogolnego, si- 
nicowem podbarwieniem warg, szybkim oddechelll, 
gorqczk q 30 _ 40°, t
tIlem 120 - 150, b61ami 
brzucha (z przewagq w okolicy prawego talerza 
biodrowego), jego wzd
ciem i ogolnem napil;)ciem 
powlok - przemawia "\" rownYlll stopniu za jed- 
nem, jaki i za drugiem. Biegunka jest cz
stym 
.objawem w przebiegu pneumokokowego zapalenia 
Qtl'zewnej, ale moze ona wyst
powae i w przypad- 
kach (zwykle - zlosliwie przebiegajqcych) zapa- 
lenia otrzewnej, b
dqcego nastl;)pstwem przedziu- 
l'awienia wyrostka. Opryszczka warj,!: (herpes la- 
bialis) przemawia w sposob pewny za zakazenjem 
pneumokokowem, ale wyst
puje naogol rzadko; 
-dotyczy to rowniez zapalenia migdalkow, gardla, 
ucha srodkowego. Badanie 1ll0rfologiczl1e i bakter- 
jologiczne krwi nie daje tutaj dostatecznej pod- 
.stawy do rozniczkowania. 
Reasullluj
c wyzej powiedzial1e, nalezy stwier- 
-d.zic, ze praktycznie biorqc. niema moznosci kli- 

icznego odroznienia pneulllokokowego zapalenia 
otrzewnej od zapalel1ia otrzewnej wskutek prze- 
dziurawienia wyrostka robaczkowego. I dlatego 
tez W odpowiednich przypadkach zawsze b
dzie 
wskazane probne (chociazby) otwarcie jamy 
otrzewnowej. Poza tem, samo odprowadzenie ro- 
py z jamy otrzewnowej nazewnqtrz zapomocq 
sqczkow - do czego si
 ogranicza, sil q rzeczy, 
zabieg operacyjny w przypadkach zakazenia dwo- 


Leczen!e ;n0,,:otworow zlosliwych szcz
ki gornej. 
(Les. mdlcatIons respectives du traitement chi- 
rurglcal et du tra!temellt radium therapique dans 
les tumeurs 
ahJ
'nes du maxillaire superieur). 
)laurel I" eill. 
La P1'esse 11led. NT. 24, marzec 1934 r. 
Ze 
zczl;)ki gornej mogq wychodzie nowotwory 
dobrothwe (odontoma, cystis paradentalis fibro- 
ma, ost
oma), i zlosliwe (mil;)saki, raki' i guzy 
olb
ymlOkomor
owe). Mi
saki mogq wychodzic 
bqdzto z sameJ tkanki kostnej (osteosarcoma) 
b
dz tez ze szpiku kostnego (myelosarcoma). Ra
 

l -=- w
chodzq z nablonka sluzowki, pokrywa- 
Jqce
 ko
c: 
uzy. olbrzym}okomorkowe wychodz q z 
gl
b
 k
sCI I 
aJ
 ',:yra.z
y c
arakter naciekajq- 
cy, 
 hlstol?glczme, I khmczme S:j, guzami zlosli- 
weml. 
pulls sarcomatodes, jakkolwiek wykazuje 
tend
ncJe nawrotowe, slusznie uchodzi na guz do- 
brothwy, 
Leczenie nowotworow zlosliwych szczl;)ki gor- 
nej ksztaltuje sie roznie zaleznie od rodzaju no- 
wotworu. . , 
W 
rzypadkach g u z 0 w 0 I b r z y m i 0- 

 0 m o. 
 
 0 w y c h metod q leczniczq z wyboru 
Jes
 
ozh'''.le rozlegle i. doszczl;)tne wycil;)cie guza. 
N
swletla
lla radowe (
 rentgenowskie) nie znaj- 
dUJq tu!aJ zastosowama, gdyz po operacji do- 
szcz

neJ - S:j, one zbl;)dne, jako leczenie zas za- 
sadm
ze (b
z. operacji) - grozq rozleglem obu- 
marcI
m . k
sc: z groznemi tegoz nastl;)pstwami dla 
zdrowIa I zycla chorego. Okoliczne gruczoly chlon- 
n
 w przyp
dkach guzow olbrzymiokomorkowych 
me 'yymagaJq zastosowania odrl;)bnych zabiegow 
leczmczych. 
M.i I;) s a k! s z 
 z I;) k i g 0 r n e j, naogol 
rz
dkIe (w po:ownal1Iu z rakami szczl;)ki gornej), 
daJq :okow
l1I
 z
sadniczo niepomyslne (dopro- 
wadzaJ,q do .smlercl w ciqgu 1 - 2 lat). Jedynym 
r:,ttunkIem Jest tutaj mozliwie wczesne wykona- 
l1Ie doszczl;)tnego wycil;)cia szczl;)ki, z ewentualnem 
nast
p
wem zastos?
anie
 ;naswi.etlan radowych 
w mleJscu operacJI. NaswIetlama lecznicze w 
przypadka
h, mil;)sakow szczl;)ki gornej dajq naogol: 
slabe wymkI.. a do tego zastosowanie naswietlan 
rentgenowsklch llasuwa duze trudnosci techniczne. 


ink ami zapalenia pluc - jest zawsze z duzq ko- 
rzysci q dla chorego, czego nie nalezy niedoceniae. 
Co sil;) tyczy s z k 0 d I i w 0 f, c i d I a c h o- 
reg 0 z a b i e g u, ktory ma jakoby znacznie 
zwil;)kszac smiertelnosc wsrod tego rodzaju cho- 
rych, to odpowiednie statystyki dowodz q , ze 
smiertelnosc w przypadkach pneumokokowego za- 
palenia otrzewnej operowanych i nieoperowanych 
jest jPdnakowa i wynosi okolo 40%. A wil;)c sam 
zabieg operacyjny nie pogarsza tutaj rokowania 
w jakims bardziej wyraznym stopniu. 
Zwazywszy wil;)c, z jednej strony - niemoz- 
nose klinicznego odroznienia zapalenia otrzewnej 
pneumokokowego cd zapalenia, wiklajqcego prze- 
dziurawienie wyrostka, z drugiej - wzgll;)dnq nie- 
szkodliwosc probnego otwarcia jamy otrzewnowej 
w tych przypadkach, nalezy uznac zabieg ten za 
wskazany w kazdym przypadku, ktory bl;)dzie bu- 
dzil najmniejsze chociazby tego rodzaju wqtpli- 
wosci. 
Probny zabieg mozna wykonae w znieczuleniu 
miejscowem. Po otwarciu otrzewnej nad prawym 
talerzem biodrowym i stwierdzeniu zakazenia 
pneulllokokowego j ako tla choroby - nalezy ogra- 
niczyc sil;) do zalozenia sqczka gumowego do ja- 
lll
' Dougl;lsa. 


Ropowica powlok brzusznych 0 wybitnie prze- 
wleklym przebiegu. (Cellulite torpide en nappe 
de la region abdomino - inguinale). C h e v a I- 
lie r i Fie h I' e r. 
La F;-esse Med. Sr. 29, kwiecien 1934 r. 
Autorowie spostrzegali przypadek rozleglego 
nacieczenia ropowicowego powlok brzusznych, u 
ml;)zczyzny 42-1etniego, zajmujqcego lewq dolnq 
cwiartkl;) brzucha i okolicl;) pachwiny lewej, 0 wy- 
bitnie przewleklym przebiegu, trwaj
cym szereg 
tygodni. Poczqtek, dosyc ostry, byl poprzedzony 
parotygodniowem ogolnem niedomaganiem. Obja- 
wy kliniczne: stan podgor:j,czkowy (pozniej do- 
chodzil do 88,5"), zaparcia stolca uporczywe, u- 
miarkowane uposledzenie stanu ogolnego, bole glo- 
wy. Miej scowo: zbity, deskowato twardy naciek 
o granicach wyraznych, ograniczony scisle do po- 
wlok brzusznych, malo bolesny; skora lekko za- 
czerwieniona, z odcieniem sinawym, cieplota miej- 
scowa nieco podwyzszona. Ognisk rozmil;)kczyno- 
wych nie stwierdzono. Gruczoly chlonne w pach- 
winie _ obrzmiale, twarde, niebolesne. Badanie 
rentgenowskie przewodu pokarnlOwego, badanie 
palcem przez odbytnic
, odczyn B.- 'Y assermanna 
ze krwi - daly wynik ujemny. Kilkakrotne na- 
klucia nacieku daly tylko skqpe ilosci plynu krwa- 
wego, jalowego (jalowosc stwierdzona byla po- 
siewami i bezposredniem badaniem mikroskopo- 
wem rozmazow). 
Dalszy przebieg kliniczny byl dose niezwykly, 
gdyz naciek ow - bez zadnego leczenia, jedynie 
moze pod wplywelll lezenia w lozku - zaczql sil;) 
powoli zlllniejszac (od obwodu i od gl
bszych 
warstw) i w ciqgu 3 - 4 tygodni znikl bez sla- 
duo N astqpilo zupelne, samoistne wyleczenie. 
Chory ten zostal skierowany do autorow w 
poczqtku choroby z rozpoznaniem choroby Nico- 
las-Favre, rozpoznania tego jednak ci ostatni nie 
potwierdzili - wobec ujemnego wyniku odczynu 
Frei'a, przychylajqc sil;) raczej do traktowania tej 
choroby jako ropowicy powlok brzusznych na tle 
zakazenja dl'obnoustrojami ropotworczemi 0 bar- 



1
8 


WIEDZA LEKARSKA 


dzo zredukowanej zjadliwosci i zwi
zanym z tem 
niewielkim stosunkowo i bardzo powoli l
iawnia- 
j:j,cym silo) odczynem ze strony tkanek zakazonych. 
Bye moze, ze pewnq rollo) odegrywalo tu i tlo ki- 
lowe. 
Cierpienie powyZsze przypomina ogromnie w 
istocie swej i w szczegolach ropowiclo) przewlekl q 
powlok szyi (phlegmon ligneux du cou - Reclus) 
i jest wlasciwie tylko innem jej umiejscowieniem. 


M. Czyzewski. 


ENDOKRYNOLOGJA. 


Ciala bialkowe i Iipoidy krwi w czasie cukrzycy. 
(Protides et lipides dans Ie diahete) A. de jI a r- 
cis i M. J. B run 0 du C 0 s t a. 
Cpt. rend. de la Societ. de Biol. T. 115. Nr. 4, 
193 4. 
Autorzy znalezli u chorych cukrzycowych 
zwilo)kszenie stosunku seryny do globulin. Stosu- 
nek ten przekracza zwykle cyfrlo) 2,5 a spowodo- 
wany jest znacznie cZlo)sciej zwilo)kszeniem silo) ilo- 
sci seryny we krwi niz spadkiem ilosci samych 
globulin. Ilosc ogolna bialek we krwi nie prze- 
kraczala nigdy granic fizjologicznych, jakkol- 
wiek czasami osiqgala gorne granice normy. 
Nadprodukcja seryny spowodowana jest nie- 
wydolnosci q w
troby. 
Co silo) tyczy lipin krwi to w lzejszych przy- 
padkach cukrzycy autorowie nie spostrzegali ani 
zwilo)kszenia ogolnej ilosci Iipoidow ani rowniez 
nie stwierdzano podniesienia silo) poziomu chole- 
sterola we krwi. 


\Vplyw insuliny na przemianlo) aminokwasow. 
(Effet de l'injection d'insuline sur Ie metabo- 
lisme des acides amines). P. de Nay e r. A. 
L a que t i J. B. B 0 u c k a e r t. 
Cpt. rend. de la Societ. de Biol. T. 115. Nr. 4, 
1fJS4. - 
Podanie insuliny powoduje obnizenie silo) ami- 
nokwasow we krwi. Przeciwnie po usunilo)ciu 
trzustki ilosc alllinokwasow we krwi ulega znacz- 
nemu zwilo)kszeniu. Obnizenie aminokwasow we 
krwi po insulinie spowodowane jest wedlug auto- 
row zahamowaniem reakcji odwracalnej: ciala 
bialkowe aminokwasy, podczas gdy w cukrzvcy 
zarowno doswiadczalnej jak i ludzkiej przemi
na 
bialkowa jest zwilo)kszona. 


Dzialanie hormonu cialka zoltego na czas nosze- 
nia plodu. (De l'action de l'hormone du corps 
jaune sur la duree de la gestation). K. P 0 r t- 
man. 
Cpt. 1"end. de la Societ. de Biol. T. 115. Nr. 1, 
193 4. 
Hormon cialka zoltego posiada wlasnosci ha- 
mowania skurczow lllacicy, wywolanych za po- 
1ll0Cq pituitryny. Mozna to wykazac in vitro. 
o ile zadziala silo) pituitryn:j, na maciclo) krolika, 
to nastlo)puj
 skurcze, dodanie do pituitryny od- 
powiedniej ilosci cialka zoltego znosi te skurcze 
zupelnie. To samo mozna obserwowac in vivo u 
zwierzqt w czaEie pozornej ci:j,zy, to jest w cza- 
sie, kiedy j1,Jnik zawiera zolte cialka, w tym cza- 


Nr 7 


Nl'.7 


WIEDZA LEKARSKA 


199 


fRHnCU8KIf WOOY Mln(Rftlnf 
-[J 


zastosowano zastrzyk podnosi silo) do 28,/(. 0 ile 
mocz nie pochodzi od kobiety cilo)zarnej poziom 
cholesterolu nie przekracza 5(10 w stosunku do 
wartosci wyjsciowej. 
Autorzy powtorzyli badania wYll1ienionych 
badaczy. Mocz zbierano rano, wytrzqsano z ete- 
rem i w ilosci 10 c. wstrzykiwano swinkom mor- 
skim podskornie. Poziom cholesterolu oznaczano 
w osoczu przed zastrzykiem i w 24 godzin po za- 
strzyku 1ll0CZU. Badano mocze: a) kobiet cilo)zar- 
nych, b) dotknilo)tymi schorzeniami ginekologicz- 
nemi, ktore moglyby byc rozpoznawane jako ci q - 
za, c) kobiet niecilo)zarnych. Okazalo silo), ze na 16 
przypadkow ciqzy tylko w 7 przypadkach nast q - 
pHo podniesienie silo) cholesterolu we krwi bad a- 
nych zwierzqt a w 9 wyst:j,pHo obnizenie. Z te- 
go autorzy wnOSZq, ze podniesienie silo) poziomu 
cholesterolu we krwi swinek morskich po wy- 
ciqgach moczu kobiet cilo)zamych nie jest sprawq 
stal
 i nie moze sluzyc do hormonalnego rozpo- 
znania ciqzy. 


ZwrilCile 


ochronny 


ZwrilCile 


uWilg, 
nil znilk 


uWilg, 


nil znilk 


ochronny 


VITTE L 


Dziala leczniczo na N E R K I 
Podagra-dna. Plasek mo- 
czowy (Kamienie nerkowe) 
Artretyzm 


F. G. 


GHOROBY KOBIECE, POLOzNICTWO. 


SOURCE HEPAR 


W sprawie przeszkody porodowej ze strony szyj- 
ki. (De la dystocie cervicale). Del mas P. 
Rev. frang. Gynec. Obstetr. T. 29, Nr. 2, 1934 r., 
str. 89. 
Autor przeglqda w skrocie przyczyny nieroz- 
wierania silo) ujscia zewn
trznego w czasie poro- 
duo W tym przeglqdzie stosuje przyjlo)ty zwlaszcza 
w szkole niemieckiej podzial na czynne i bierne 
rozwieranie silo) ujscia. 'Y rozwieraniu silo) czyn- 
nelll ujscia przeszkod q mogq bye nieprawidlowe 
bole, wzgllo)dnie przebieg wlokien milo)sniowych od- 
biegaj:j,cy od normy. 
Znacznie rzadsz q przyczynq nierozwierania 
silo) ujscia zewnlo)trznego jest brak jego rozci:j,gli- 
wosci, wywolany czy to przez zmiany anatomicz- 
ne (zwyrodnienie nowotworowe, przerost lqczno- 
tkankowy, obrzlo)k wywolany uciskiem zaklinowa- 
nej cZlo)sci przodujqcej) czy przez zaburzenia czyn- 
nosciowe, wystlo)pujqce w czasie burzliwej akcji 
porodowej, kiedy macica pragnie niejako prze- 
pchnqc ostatkiem sH CZIo)SC przodujqcq przez zwIo)- 
zon:,! miedniclo). 
Z powyzszego wynikaj
 nastlo)pujqce wskaza- 
nia lecznicze: 
1) w stanach spastycznych przetwory 
opium, 
2) w obrz
ku - zniesienie ucisku cz
sci przo- 
dujqcej, 
3) w nieodwracalnych zmianach nacilo)cie 
szyj ki. 


Obllto
c lecznlczycb skladnlk6w mlneralnycb 


Dziala leczniczo na WJ\TROBI; 
Kamlenle 26fclowe 
Obstrukcla 
N led 0 m 0 g ill W CI t rob y. 


Sezon od 20 Mala - 25 Wrzdnla. 
NOWOCZESNY ZAKI:.AD WOOOLECZNICZY 


sie milo)snio" ka macicy jest niewrazliwa na pi- 
tuitryn
, natomiast 0 ile usunie silo) zolte cialka 
wtedy lllacica reaguje na nowo na pituitrynlo). 
Jest wilo)c pewien antagonizm pomilo)dzy tymi 
dwoma hornlOnami w stosunku do dzialania na 
mi
sniowk
 macicy. 
o ile podawac hormon cialka zoltego samicom 
cilo)zamym to mozna przedluzyc przebieg ciqzy. 
o ile podaje silo) hormon cialka zoltego przez 
dluzszy czas to nie dochodzi do miotu i plody ule- 
gaj1), maceracji. 


\Vplyw zastrzykow moczu kobiet ci
zarnych na 
poziom cholesterolu we krwi. (Action sur la cho- 
lesterolhemie des injections d'urines de femmes 
gravides). P. L e pin e et Z. M e I a s - 
Joannides. 
Cpt. 1"end. de la Societ. de Biol. T. 115. Nr. 2, 
1934. 
Masciottra i Martinez de Hoz podali, iz dla 
hormonalnego ustalenia ci:j,zy wystarcza proba 
nastlo)pujqca: zastrzykllje silo) swinkom morskim 
mocz kobiet, 0 ile kobieta jest w ciqzy wtedy 
poziom cholesteryny w osoczu swinek, ktorym 


\V sprawie leczenia cit;'zkich krwotokow wywola- 
nych przez lozysko przoduj1!ce. (A propos du 
traitement de l'hemorragie grave par insertion 
basse du pIacente). C 0 I I de Car r era J. 
Rev. franr;. Gynec. Obstetr. T. 29, Nr. 2, 1934 r. 
Autor zastanawia silo) nad sposobem pozwala- 
jqcym lekarzowi-praktykowi na bezpieczne prze- 
wiezienie chorej z lozyskiem przoduj:j,cem do kli- 
niki, ktor
 autor uwaza za jedyne odpowiednie 
miejsce do prowadzel1ia porodow z tem ci
zkiem 
powiklaniem. 


Jako srodek umozliwiajqcy transport chorej 
autor zachwala znany oddawna (i przez wielu 
autorow krytykowany - przyp. refer.) zabieg 
tamponowania pochwy. 
(Autor nie zdolal w swych wywodach obalic 
zarzutow przeciwnikow tamponady pochwy, a 
lllianowicie latwe zakazenie i niedostateczne dzia- 
lanie tamujqce krwotok _ przyp. refer.). 


Przeszczepianie moczowod6w do kiszki grubej. 
:Uetoda wszczepienia podsluzowkowego. (Trans- 
plantations des ureteres dans gros intestin. 
:Uethode d'implantation sous muqueuse). 
C 0 f fey Rob e r t. 
Proces-verbal. etc. -12 Congr. franr;. Urol. Str. 669, 
1932 r. 
'V miarlo) rozwoju stosowano 3 odmiany tech- 
niki operacji wszczepienia moczowodow do kiszki 
grubej. Wedlug najstarszej metodyki (r. 1910) 
wszczepiano moczowod wprost do swiatla kiszki, 
co dawalo w wyniku pol
czenie swiatel kiszki 
1 moczowodu. Od r. 1925, stosowano II odmianlo) 
techniki, polegaj1),c:j, na przeprowadzeniu, przez 
otwor w kiszce cewnika, z przywi:j,zanym na nim 
moczowodem i wyprowadzeniu go na zewnqtrz. 
Cewnik USllwano po 8 - 16 dniach i zazwyczaj 
powstawal na granicy przejscia moczowodu w 
kiszklo) mechanizm klapy zamykajqcej odplyw 
zwrotny do moczowodu. 
Technika III polega na wszczepieniu moczo- 
wodu pod sluzowklo) kiszki, bez otwarcia jej swia- 
tla. Mocz po 3 - 4 dniach po operacji znajdzie 
sobie sam drog
 do swiatla kiszki, w czem poma- 
ga mu szew zalozony na wylot przez scianlo) kisz- 
ki. smiertelnosc operacji Coffey'a wynosi 5 - 
15%. lVIetoda III nadaje silo) najbardziej dla przy- 
padkow wypadnilo)cia plo)cherza wrodzonego u dzie- 
ci; II technika wskazana jest w przypadkach ra- 
ka i gruzlicy plo)cherza, po usunilo)ciu nerki. 


Badania nad anatomicznemi wynikami przypala- 
nia diatermjl! przewleklych zapalen szyjki maci- 
cznej. (Etude des effets anatomiques de la 
diathermo - coagulation sur les metrites cervi- 
cales chroniques). C h 0 s son J. i E. C a- 
salta. 
Gynecol. Obstetr. T. 29, Nr. 2, 1934 r. 
Tak zwana koagulacja diatermiczna polega na 
przypalaniu tkanek, przez ktore przechodzi pr
d 
diatermiczny; efekt cieplny bynajmniej nie ogra- 
nicza silo) do punktu, w ktorym styka silo) elektro- 
da z tkank
, przeciwnie przenika mniej lub wi
- 
cej wglqb tkanki leczonej. Tym sposobem dziala- 
nia rozni silo) koagulacja diatermiczna od przypa- 
lania srodkami fizycznemi, czy chemicznemi, dzia- 
laj:j,cemi zawsze powierzchownie. 
Obraz drobnowidowy spostrzegany w leczonej 
tkance po zastosowaniu koagulacji diatermicznej 
da silo) ujqe zdaniem autorow W' 3 okresy. 
\" pierwszym wytwarza silo) strup. Przewaza- 
j11 wowczas zmiany martwicowe. Nablonek jest 
zniszczony, w gllo)bi widac nacieki leukocytarne, 
rozszerzenie naczyft i obrzlo)k tkanki. Okres ten 
konczy silo) odpadnilo)ciem strupa, a klinicznie cl1a- 
rakteryzuje silo) obfitemi uplawami i obrzlo)kiem 
cZlo)sci pochwowej. 
Okres drugi jest okresem odnowy. Jesli pierw- 
szy tl'Wa zazwyczaj 8 - 15 dni, to drugi konczy 



200 


WIEDZA LEKARSKA 


Nr.7 


sil;) mniej wil;)cej w 40 dni od chwili zastosowania 
leczenia diatermjq. W llliejscu odpadnil;)tego stru- 
pa widae tkankl;) ziarninowq, z przewagq na ob- 
wodzie elementow komorkowych. Naczynia krwio- 
nosne widoczne Sq 0 scianach zgrubialych. Pod 
koniec tego okresu przychodzi do calkowitej odno- 
wy nablonka: z poczqtku widac posrod komorek 
nablonka cylindrycznego wyspy llablonka wielo- 
warstwowego plaskiego, pod koniec ten ostatni po- 
krywa calq powierzchnil;). 
W okresie trzecim znikajq wszelkie slady prze- 
bytego schorzenia, a wil;)c nacieki zapalne, obrzl;)k 
! rozszerzenie naczyn. Obraz mikroskopowy ni- 
czem nie rozni sil;) od prawidlowego. 


Leczenie zakazen pologowych po porodzie i po 
poronieniu zapomoc1j. surowicy ze krwi pt;'powi- 
nowej. (Traitement par Ie serum de cordon 
omhilical des infections post - partum et post- 
abortum). Rap h a I k e s S. i K 0 r 0 I e- 
va A. 
Gynecol. Obstetr. T. 29, l-,'r. 2, luty 1934 r. 
Przypisujqc krwi kobiet cil;'zarnych wlasnosci 
bakterjobojcze, oraz stwierdzajqc niewqtpliwe bo- 
gactwo tejze krwi w sole K i Ca, i w skladniki 
hormonalne - autorzy zastosowali surowiCI;) krwi 
pl;)powinowej do leczenia stanow zakaznych po po- 
rodzie i po poronieniu. Krew p
powinowq pobra- 
nq jalowl) od zdrowych rodzqcych poddano skrzep- 
nil;)ciu, oddzielano surowicl;) i tl;) ostatnio po prze- 
grzaniu, do 58° C., i sprawdzeniu na jalowosc _ 
wstrzykiwano podskornie chorym poloznicom. 
Dawka w pierwszej injekcji wynosila 50 - 
100 cm'; nastl;)pnie dawki powtarzano co 4 _ 5 
dni. zadnych powiklan nie stwierdzano. (Auto- 
rzy nie wSJ?ominajq zupelnie 0 sprawie ewentual- 
nego zakazenia kil1J. - przyp. refer.). 
W cil;)zszych przypadkach oprocz surowicy ze 
krwi pl;)powinowej stosowano u tych chorych je- 
szcze autohemoterapjl;) i dozylne wlewanie i5 cm' 
40% urotropiny. 


Leczenie krwotokow oponowo - mozgowych no- 
worudkow. (Le traitement des hemorragies ce- 
rehro meningees des nouveau _ nes). S lob 0- 
zianuH. 


Gynec. Obstetr. T. 29, Nr. 2, luty 1934 r. 
W przypadkach wylewow krwawych do mozgu 
opon noworodkow nalezy starac sil;): 
1) powil;)kszyc krzepliwose krwi, 
2) wywolac skurcz naczyil krwionosnych, 
Pierwszy cel osiqga sil;) podawaniem w injek- 
cjach surowicy krwi, lub krwi rodzicow, lub tez 
przetworow w rodzaju coagulenu, wapna i t. d. 
Skurcz naczyn najprosciej mozna przyspieszyc 
klad q :, worek z lodelll na glow
 dziecka. Dziala 
to nietylko przeciwko nawalowi krwi, ale takze 
przeciwb610wo. 
Naklucia l
dzwiowe jakkolwiek w wielu przy- 
padkach niemozliwe do ominil;)cia naogol nie Sq 
wskazane, gdyz zmniejszajqc cisnienie w kanale 
rdzeniowym 1ll0gq sprzyjac nowemu wylewowi 
krwi. 
srodkow farmaceutycznych jak brom i chloral 
z n:1tury rzeczy lepiej jesli mozna nie uzywac. 


Naswietlanie promieniami Roentgena przysadki 
mozgowej, jako leczenie zaburzen czynnoscio- 
wych przekwitania. 33 obserwacje. (La radiothe- 
rapie de l'hypophyse cur at rice des troubles 
fonctionnels de la menopause. 33 observations). 
Hue t J. - A. 
Bull. Soc. Radiol. 7/1I3d. France 21, 5 H, 1933 r. 
Autor naswietlal przysadkl;) dajqc :1000 R w 
6 posiedzeniach z 3 pol; warunki byly nastl;)pu- 
jqce: 120 kV, 8 AI.; 25 cm. Wyniki tego lecze- 
nia byly lepsze niz innych sposobow leczniczych, 
i skutecznie zwalczalo uno uderzenie krwi do glo- 
wy, poty, bicie serca, bole reumatyczne, skurcze 
naczyniowe, biegunki i objawy psychiczne. 
J uz dawka 2000 R. dawala wynik leczniczy. 
Autor sqdzi, ze dzialanie omawianego lecze- 
nia polega lla pobudzeniu hormonu tyreotropo- 
wego przysadki, i osrodka przemiany materji. 


LIPIODOL 


Chemiczne po'C!czenie jodu z olejem makowym 20"0,40%,10"0 
w amp, a 1 cc, 2 cc, 3 cc, 5 cc i 10 cc 
w sloikach po 20 cc 
Lipiodol w kapsulkach 40% pud. a 50 i 25 szt. (doustnie), 


W terapji WeWnfttrznej 


W skazania 


W rentgenodiagnostyce 


Zespoly Iimfatyczne. zaburzenia czynnos- 
ciowe tarczycy 
Dychawica oskrzelowa i rozedma pluc 
Nadcisnienie t
tnicze, miazdZ)'ca 
Chol'Oby serca i naczyii 
Gosciec stawowy znieksztalcaj
ey 
Uporczywe b61e mi
sniowe i nerwowe, 
b61e kikut6w, stany zapalne okostny 
Kita trzeciorz
dna, promienica 


Neurologja (ezaszka, komory m6zgowe, 
kanal kr
gowy) 
Drogi oddeehowe 
Macica i jajowody 
Nerki, p
cherz moczowody 
Wrzody i przetoki 
Drogi .tzowe 
Laryngologja (z...toki, trilbka Eustachju- 
sza) Prze.J'yk de. 


Wyniki leczenia operacyjnego i energj1j. promien- 
nq zlosliwych nowotworow jajnika. (Rapports de 
la chirurgie et de la roentgenotherapie dans Ie 
traitement des tumeurs malignes de l'ovaire). 
Joly 
1. 
Arch. Electr. med. T. 41, str. 129, 187, 320. 1933 r. 
"\V trzech cZl;)sciach swej pracy autor omawia 
wyniki leczenia zlosliwych nowotworow jajnika 
lla zasadzie pismiennictwa oraz wlasnych 23 spo- 
strzezen. We wszystkich wymienionych przypad- 
kach (po za 2 dostarczonellli in extremis) stwier- 
dzono dodatni wplyw leczenia promieniami Roent- 
gena. 
Og61ny stan chorych poprawial sil;) we wszyst- 
kich prawie przypadkach na przeci:j,g przynaj- 
mniej kilku miesil;)cy. 
7 chorych zyje do chwili obecnej, z tego jed- 
na od 9 lat. 
W obec takich wynikow nalezy naswietlac 
wszystkie przypadki poddane przedtem operacji. 
Rozpoznanie histologiczne llloze bye ustalone 
tylko na zasadzie wycinka, pobranego w czasie 
probnej laparotomji. Zreszt q zaznaczyc wypada, 
ze bynajmniej nie mozna ustalic wspolzaleznosci 
pomi
dzy obrazem histologicznym a czulosci q na 
promienie. 
Sprmvl;) ascites omawia autor obszerniej. Nie 
uwaza on za konieczne ani za wskazane Wypll- 
szczanie plynu przed leczeniem rentgenowskielll; 
jakkolwiek niewqtpliwie obecnosc ascites utrudnia 
leczenie, a w czasie tegoz powil;)ksza sil;) cZl;)sto 
ilosc plynu. 
"\y czasie leczenia nalezy stanowczo odradzae 
punkcjl;) i spuszczanie ascites, gdyz niekiedy spro- 
wadza to gwaltowne pogorszenie stanll ogolnego. 
Z drugiej strony ascites moze niejako wplynqc na 
rozsiallie promieni reptgenowskich i bardziej 
rownomierne ich dzialanie. 
Rownomierne naswietlanie calej jamy brzu- 
sznej nie jest latwe. Zasadniczo stosuje autor 4 
pola na brzuch i 4 - na plecy wymiarow 15 X 
X 15, orRZ jedno pole od strony krocza - 12 X 
X 12. Uzywae llalezy nadzwyczaj twardych pro- 
mieni a dawka ogolnie dochodzic winna do 60 - 
70.000 R. Cale leczenie trwa 2 - 3 llliesil;)cy. 
Niezmiernie wazne jest ogolne leczenie w cza- . 
sie naswietlania, gdyz dla ustroju jest uno bardzo 
lll
CZqCe. 



:f 

 
;
 



*i:i' 


Schorzenia woreczka Izowego (wkrapla- 
nie Lipiodolu 10% lub 20- 0 


Do zdj
c kom6r m6zgowych wylilcznie 
Lipiodol 10';" 



" 
J"
 .AXr..ooo.

 J" 


 cr..r..r.AXr.AXr..r.AXr


s 
I CELUSON I 
I 
I 
I 
i 

 
I 
I 
I 
i 
I Reguluj
 tl'awienie, lecz
 zapal'cie, I 
I daj
c obfite i l'eg-ularne wyproznienia, I 
i l l bez obawy przyzwyczajenia si
 orgamzmu S l s s 
I Nie drazl1i
 zol
dka Wszelka djeta zbyteczna 0 
I 
. lIIaaaaaav.... 


J".AXr.At
J"..r
..r ..r
..r
..oocr .AXr

!I 


Biszlmpty ze swiezych, 
selekcjonowanych zb6i, 


aktywnych, stabilizowanych 0 t l' 
 h 
bez domieszki jakiegokolwiek lekn 


OBOK WITAMIN ZAWIERAJ4 NATURALNE 
SOLE MINERALNE PHITYNY I MAGNEZU 


. 


1 - 3 sztuk dziennie w dowolnej porze dnia, lepiej zrana 
Dzieciom od 1j
 do 2 biszkoptow dziennie, ::;tosownie do wieku 



wIEDZA LEKARSKA 


203 


202 


Nr.7 


WIEDZA LEKARSKA 


Nr.7 


Naswi

lanie nie nalezy stosowae bezposrednio 
po operaCJI, aby dac odpoczynek organizmowi. 
P
milo)dz'y p
szczegolnemi naswietlanjami E.tO- 

o
'ac nal
z
 dJa
ermjlo). WZlllozon
 peristaltyklo) 
Jeht. oslabJac mozna promieniami poza czerwo- 
neml. 


py niekt6re przewlekle stany zapalne przymaci- 
cza i przydatkow. 
,V ostatnich czasach zwrocono uwagt; na zmia- 
ny skorne, jakie si
 CZ€sto pojawiajq w zwiqzku 
z ziarninjakiem limfatyc-znym pachwin. Mog q one 
bye ogolne lub ograniczone. Ogolne bywajq typu 
rumienia wysi
kowego wielopostaciowego lub ru- 
mienia guzowatego. Lqcznosc ich z ziarniniakiem 
limfatycznym jest bardzo prawdopodobna, mogt1 
zalezec od samego czynnika chorobotworczego lub 
od jego toksyn, co znajduje pewne poparcie w 
doswiadczeniach, przeprowadzonych na zwierzli- 
tach i w spostrzezeniach klinicznych, ktore wy- 
kazujq, ze ziarniniak limfatyczny moze dawac 
typowe obrazy zakazema ogolnego z zaj
ciem 
:;CI leczema Roentgenem zloiiljwych nt' 
jajnika. . owo worow 


T. Zawodzi1iski. 


r:1-(OROBY SK6RNE I WENERYCZNE: . 


Naevo-cal'ciuOllla lwd J}Ostacia J Ise lldu b t ' 
, (I f . 0 nomv- 
COSI
. ,a, orml' pseudo - botryomycosique d
s 
11ae\ o-carcmomes). 1\1. Fer ran d S D b 
kevitch. ." 0- 


A'lllnl"s Ii" Dalllnt et de SY]Jhil. 1!M3, ")J. 11. 
4 :,;pu>;
rzezen!a, w ktol'ych od samego poczqt- 
k
 ,nablol1lak nasladowal przez swoj wyglad ziar- 
ml1lak3: ropnego. Tylko w jednym przypadku roz- 
poz
a
lle bylo ulatwione przez obecnosc uprzednio 
l:,;blle.1
cego ,na skroni znamienia. 'Y pozostalych 
(2 
)rzypadkI 
a p
lcu u. stopy, jeden na pilo)cie) ; 
doplero badal1le hlstologlCzne ujawnilo utkanie 
t
powe dl
 ,naevo-carcin'Oma:. W wykwicie ktory 
1'osl w m
e.1sc
, pospolitej blizny, tworzyi guzo- 

\"at
 wymoslosc, brl pozbawiony naskorka, buja- 
.1qcy.. latwo kr:vawl
cy, szaro Iub ciemno-czerwo- 
ny I zdawal Sl
 przepychac z gllo)bi przez skore 
a byl, ?to
zony kolnierzykiem naskorkowym. 0: 
be,cl
osc YIgI?eln,t,u tak 'znamiel1'nego dla naevo-carc 
k!llllCZn
e n
e stwierdzono w zadnYlll przy;pad'ku, 
hlstologlczme tylko w jednym. 
\\' e wszystkich przypadkach istnial moment 

,razu, jed
n przypadek z przerzutami do gruczo- 
10
 paeh
l11owych i z naWl'otem po odcilo)ciu ca- 
Ie] falangl palucha zakonczyl si
 zejsciem smier- 
telllem. 'V pozostalych przypadkach stosowano 
dektrokoagulacjlo) i prolllienie X. 


Pasorzytnicze zycif' nuzvnca ludzkiego. (La vie 
lIarasitaire du Demodex' folliculorum hominis). 
F. F u u s. 


Lymphug-ranulomatosis cutis. (Lesiuns cutani-es 
lyphogranulomatf'uses chez une femme attf'inte 
du syndrome clephantiasique vulvo - ano - -rec- 
tal). Pro f. S. N i c 0 I a u. 


Annnles de Dermat. et de S1I1Jhilig'mphie, N1'. 1 
- 1984. 


Ziarniniak lilllfatyczny pachwin (lymphogra- 
nulomatosis inguin) jest dzisiaj jednostka choro- 
bowq scisle ograniczonq, jest to t. zw. czwarta 
cho:r:oba 
veneryczna. Schorzenie to lqczy silo) ze 
slomoWaCIZnq sromu i odbytu, z bubo climacteri- 
cus, a nalezaloby jeszcze przylqczye do tej gru- 


PrzJlladl'k pseudo - milium colloid ale. (Sur un 
ces de pseudu _ milium cullu'ide). l\1 0 r ace I- 
I i. 
Annales rip Denn. et ne Syph. 1934 Nr. 1. 
, Scho1'zenie opisane po raz pierwszy przez 
\\ agnera w r. 1866 - pod nazwa colloid - mil- 
limll bardzo rzadkie, do dzisiaj p1'awie bez 
zlllian utrzymuje sili w literaturze. W. doklad- 
n!e 
cisle okresl!l t:'J; jednostk
 chorobowq przy- 
PISU.1qC sC
10r
emu, Jako siedziblo) gruczoly lojo- 
,,:e. .uczmo
Vle Wag-nera dopiero wykazali, ze 
sledzlb q zmIan chorobowych je::;t tkanka lqczna 
broda:v
k, i warstwy podbr
d
wkowej, Pozostaje 
do dZISIa.1 spraWq otwart q 1 hlstogeneza substan- 
cji t. zw. koloidalnej i 2° etjologja schorzenia. 
U kobiety 42-1etniej (zakazenie kilow£' - le- 
czenie nieregularne) istnialy od lU-ciu lat lla 
c
ole i syme

ycznie ponizej zewn
trznych kqci- 
kow oczu. zoltawe guziczki, na pierwszy rzut 
oka nas
adujqc.e p
cherzyki. Wykwity byly glo)- 
sto ulozone, .1ednak z zachowanielll wiekszych 
brozd s
0.ry, niektore wieloboczne Illb p
'pko
a- 
to wkl
sm
te, Podobne, lecz mniej liczne wykwi- 

y. istllialy na g
'zbietach rqk w okolicy 'kosci 
srod,l'I;)cza I. Z hcznych badan tylko badanie 
k
Wl wykazalo pewne odchylenie od normy w 
k
erunku hypercholesterynemji (2,2°/00) O. W. 
u.1 emn y. 
P:zypadek powyzszy jest typowym i rozpo- 
zname Jego nie ulega wqtpliwosciom, ktore za- 
chodz
 w licznych przypadkach opisanych w lite- 
raturze pod nazwq. hydradenoma eruptivulll luh 
hy
roa recidivans, mylnie zaliczanych do tej sa- 
llleJ grupy. 
Co silo) tyczy IJochodzenia substancji koloidal- 
nej, , to _ istnieje pewna niezgorlnosc pOllli
dzy 
okreslemelll dermatologow a histopatolog-ow. 

V edlu,g tych ostatnich koloid jest substancjq 
Jednoht q , pozbawionq wszelkiej struktury, b
dq- 
Cq produktem przemiany wydzieliny nablonka w 
przeciwienstwie do hyaliny substancji podobnej 
pochodzenia l
czno-tkankowego. Tak wi
c nazwa 
koloid dla substancji w tym przypadku bezwat.- 
pienia P?chodzenia lqcznotkankowego, bylaby, 
wedlug hlstopatolog-ow, z gruntu nie odpowied- 
nia. Tymczasem w dermatologji od czasow Unnv 
nazywamy zwyrodnieniem koloidowem wlaSllie p
- 
wstawanie substancji omawianej. Zwyl'odnienie 
takie moze nastqpic wtornie po pl'ocesie zapalnym 
tblizny koloid.) - jako zmiany starcze (JllliIlS- 
beTg) - wkoncu pierwotnie. T1'zy te typy zwy- 
rodnienia Sq podobne ale nie identyczr.e. 
W pseudo - milium coloid, nigdy nie spoty- 
kamy poprzedzaj
cych zmian zapalnych lub pow- 
stawania ziarniny. Koloid - jest substancjq lub 
llli
szaninq chemicznie jeszcze nie okreslonq. Co 
si
 tyczy jej pochodzenia, istnieje kilka teorji 
(1. pochodzenie z kolagenu. 2, z wlokien ela- 
stycznych) Bosellini wykazal w swoich bada- 
niach, w jaki sposob przez szereg ewolucji tkan- 
ki kolagenowej i elastycznej dochodzi do pow- 
stania tk. koloid, i ta teorja lllilo)szanego pocho- 
dzenia znalazla poparcie u przewaznej ilosci 
autorow a takze Vi'" przypadku opisanym. 
E t j 0 log j a - teorja zmian starczych 
malo ma zwulennikow. Zdaniem Boselliniego jest 
tl? dermatoza dystroficzna - wykazujqca nie- 
kIedy sklonnosci do kilku czlonk6w jednej rodzi- 
ny. Niew!!tpliwy udzial w powstawaniu tego 



204 


WIEDZA LEKARSKA 


Nr. i 


Nr. 7 


WIEDZA LEKARSKA 


205 


\V sprawie kily mit;'sni. (Sur une form.. clinique 
de syphilis museulaire. Les myosites syphilitiques 
sous - ulcereuses). .F a v r e J. 3-1 i c h e I. 
!bmales de Dennat. et de Syph. 1934, Nr. 2. 
Autor zebral i opisal 8 przypadkow kily poi- 
nej - przewaznie nieleczonej, w ktorych pod 
wykwitallli na skorze typu kily trzeciorzlo)dnej, 
stwierdzuno w milo)sniach a niekiedy, takze w 
okostnej i w kosci zmiany specyficzne. 
Zmiany w milo)sniach byly czasem wyraznie 
zamaskowane i trudne do zbadania. Ten utajo- 
ny ich charakter bywa przyczynq rzadkiego ieh 
ruzpoznania zwlaszcza, ze wykwity skorne Nowe sposoby leczenia keloidow przy pomoey 
utrudniajq badanie cZlo)sci gllo)bszych i maskujq jonizacji chlorkiem magnezu. (Nouvelle thi'ra- 
ewent. zmiany czynnosciowe milo)sni. W nie- peutique des cheloides et des cicatrices cheloidien. 
licznych przyp. niema zadnego utrudnienia ru- nes par I'ionisation au chlorure de magnesium). 
('how, oslabienia sHy ani zmian dotykowych (cal- L. Car I n. 
kowite utajenie), cZlo)sciej stwierdza silo) zmiany Annales de Vennat. et de S yp hil . N 2 1 
ksztaltu lub spoistosci milo)snia i przykurcze. T. , !)J4. 
Objawy przedmiotowe id q rownolegle z podmio- Z licznych teorji, tyczqcych silo) powstawania 
towemi. W przyp. daleko posuni
tych a takze kel,oidow i blizn keloidowych (pasorzytnicza, za- 
po leczeniu specyfieznem wyczuwa silo) stwardnie- kazna, toksyczna i inne) - najciekawszq jest 
nia - widac przykurcze i zaniki'milo)sni. \V opi- teorja Pautrie,/"'a. Teorja ta daje podstawy pod 
sanych 8-miu przyp. pod wykwitem na skorze no
e sposoby leczenia, jak silo) zdaje, wiele obie- 
stwierdzono zdrowq powilo)z a pod ni q otoczone cUJqce. 
z
lrowq, tkank q milo)snq ognisko chorobowe typu _I j , Keloid¥ i b!iz,ny 
eloidow
 utk
ne. Sq z tkan- 
kllaka. To spostrzezenie przelllawia przeciw ci q - k
 IqczneJ, bUJaJqceJ, mlodeJ, obflteJ w naczy- 
glosci procesu zapalnego. Tylko w jednym ma. Pautr'ier zastanawial silo), czy nie mamy w 
przyp. (znacznie posuni
tym) proces chorobowy 
ych przypa
kach do, czyniel!i:: z pewnego rodza- 
duprowadzil do zlania silo) pojedynczych ognisk JU dysfun
cJq, tkankl IqczneJ L przy pumocy bar- 
w tkankach milo)snej, lqcznej i kostnej pomimo te- dzo drobJazgowych badan stwierdzil w 70',f, 
go jednak lllozna bylo wyroznie pojedyncze ogni- przyp. nadmiernq ilosc wapnia w krwi a u 
ska kilakowate. wszystkich nadmiar wapnia w tkance keloidowej 
Poniewaz proces chorobowy nie drazv od w po
taci zwiqzkow organicznych. ,'l'e badania 
zewnq,trz (brak ciqglosci) ani w kierunkii 'prze- przemosly problem p
togenezy 
elOldu n
 tere- 
ciwnym (odmienny t
.p wykwitow na skorze) ny ,hu
oral
e, zgodme z teorJq endo
l'\nalnq, 
przetu nalezy uwazac ten zespol za kile regional- g
yz Jak ":Iadomo przyt
.rc
yca reguluJe IH'ZP- 
m!. Mechanizm powstawania tego zespolu (pilo)- mIan
 wapmOWq w or
a
lIZmle. . , , 
trow ego - etage) zalezy od naezyn odzywiajq- Nledostateczne wrmkl leczel!Ia kelOl
ow do- 
cych peWllf' odcinki milo)sni i skory. Autor nie po- tychczas, stosowaneml .sposobaml ?m
szaJ
 stale 
daje dowodu na powyzszq, teorjlo), zwraca tylko terap
lltow do szyk::ma. n?wy
h drog. A
torka 
uwage na CZlo)stosc tego zespolu. s
osuJe oddaw,na .J
mzacJ
 Jodklem, potasu I spo- 
. sob ten oddaJe JeJ znaczne USIUgl. Lepermetier' 
:uwaza jonoterapjlo) jodowq za doskonale leczenie 
l;, przypadkach bolesnych rozleglych keh . ,idow. 
f'PlOl'I!c pod uWaglo) wyniki badan Paut'l'in"n zda- 
walo silo) racjonalnem zastqpic jodek potasu sub- 
stancjq uwalniajqcq wapien z tkanek; postano- 
wiono zastosowac chlorek magnezu, uzywany 
cZlo)sto doustnie lub podskornie w celu zwilo)ksza- 
nia wydalania wapnia z organizmu. Sol ta nie 
drazni skory, latwo silo) rozpuszeza i latwo ule- 
ga jonizacji. Uzywa silo) jej w postaci 2% 
rost
voru na biegunie dodatnim. Zabiegi bywaja 
codzlenne lub co drugi dzien. Po 15-stu zahie- 
gach nalezy uczynic kilkudniowq przerwlo). 
SP?so.b ten s!osowany przez autork
 od kil- 
ku llllesl
Cy daJe dobre wyniki, polegajqce na 
zmniejsz.eniu objlo)tosci, spoistosci, barwy wykwi- 
tu, daleJ na usuni
eiu dolegliwosci. Pomimo ze 
n!e moze, bye jeszcze mowy 0 moznosci wyl
cze- 
ma kelOldu tym sposobem, gdyz jak wiadomo 
keloidy ustepujq b. powoli, to jednak pierwsze 
wyniki Sq zachlo)cajqce a w kazdym razie ten spo- 
sob 
e
ze
ia wydaje silo) bye jedynym logicznym 
z posrod mnych stosowanych dotychczas. 


schorzenia majq rowniez wplywy atmosferyczne. 
(Nieznacznq hypercholesterynellljlo) vi opisanym 
przypadku lqczy autor z zakazeniem kilowem). 


W sprawie wczesnego wyst
powania odczynu 
Kahna w pocz,!tkowych okresach kiJy. (Precoei- 
Ie elective de la reaction de Kahn au dehut de 
l'inft.(.tion sYI)hilitiqut'). A. l I I m o. 
A nnalcs rip De'l'mnt. et de Syphil. 1934, Nr. 2. 
Autorka wykonywuje od szeregll lat z kazd q 
SUl'owicq badan:j, odczyn Kahna (Standard) obok 
mkzynu Hecht - Bauera, Bordet - \Vasscrman- 
na i Vernesa. Badania, obejmuj
ce okolo osiem 
tysi<;cy surowic, wykazujq znaeznq czulose od- 
czynu Kahna zwlaszcza w kile p6inej jakkol- 
wiek z drugiej strony zdarzajq silo) dod
tnie od- 
czyny Kahna w przypadkach nie stwierdzonego 
zakazenia. Zdaniem autorki w przypadkaeh 
badania su
owicy, ktorej pochodzenia nie znamy, 
lub gdy me znamy rozpoznania klinicznego _ 
nalezr wynik 
. ,:-T uwazae za wqtpliwy, K. + 
za uJemny. Jezeh Jednak chodzi 0 surowice ki- 
Jowych to nawet K. + swiadczy 0 czynnosci za- 
kazenia. 
\Vaznym dowodem czulosci odczynu Kahna 


jest ba
anie wykonane w 24 przypadkach kily 
wczesneJ, (pOCZqWSZ¥ od owrzodzenia pierwotne_ 
go, trwaJqcegu 2 dlll). We wszystkich tych przv- 
padkach, z wyjqtkiem dwuch, wykazano obec- 
nose kr
tkow. 
Badania P?wyzsze wykonaly znacznq przewa- 
g<; odczynu K::hna. W 23 p
zypadkach udczyn 
ten, 
yl dodatn
, podczas gdy mne odczyny prze- 
wazme byly uJemne. 
W przypadkach trwania owrzodzenia od 2-eh 
dni odczyn K. wykazywal +; jednakze w jed- 
nym przypadku juz w 6-tym dnill trwania 
owrzodzenia wykazywal ++++. 
Tak wilo)c zastosowanie odczynu K. znacznie 
skraca okres surowiczo - ujelllny w kile, kt.Jry 
trwa wtedy zaledwie kilka dni. 


Przyczynek 
o livedo race
osa. (Lonsiderations 
a propoS d un cas de "hvedo racemosa"). K. 
Rossetti. 
Annales de Dermat. et de Syphil., N. 5, 1934. 
Z punktu widzenia patogenetycznego Hess i 
K erl dzielq przypadki livedo racemosa na: 1) za- 
lezne od czynnikow toksycznych (ll!es, tubercu
o- 
sis, alcoholismus), 2) .blo)dqce ": zWlqzku z. uogol- 
nionq arteriosklerozq I 3
 za!ezne od specJalnego 
usposobienia ukladu krwlOnosnego. 
Zestawienie przypadkow dotychczas o
isanych 
wykazuje w znacznym odsetku przypadkow obec- 
nose zakazenia kilowego, przyczem livedo racem. 
wystqpilo u tych chorych, .ktorzy wykazyw=;,-l! 
skJonnosc do acrocyanozy I marmurkowatoscl 
skorv. Badanie naczyft wlosowatych wykazuje u 
tych' osobnikow widoczne rozszerzone naczyni:;, 
wypelnione obficie krwi q , podczas gdy u osobm- 


kow bez sklonnosci do siniczych zmian skory wi- 
doezne bywajq tylko naczynia wlosowate broda- 
wek skory. 
Autor przytacza spostrzezenie przypadku, w 
ktorym znaczna cZlo)se skory, a lllianowicie: kon- 
czyny dolne i dolna cZlo)se tulowia wykazywaly 0- 
becnose sinych drzewkowatych rozgallo)zien. Zmia- 
ny te istnialy od kilku lat i dopiero, gdy chora 
zglosila silo) do badania z pov
odu. silny
h bolo.w 
glowy, mrowienia w calem clele I uposledzema 
sluchu, bolami w okolicy serca i uczuciel
 cilo)zko- 
sci obu konczyn lewych, dokladne badame wyka- 
zalo obecnose kily surowiczo-ujemnej "bezobjawo- 
wej". Badanie lllikroskopowe skrawka, wycilo)tego 
z okolicy najbardziej widocznych zlllian skorn
'ch 
- wykazalo w tkance podskornej obecllosc dwuch 
naczyn tlo)tniczych calkowicie zarosnilo)tych (endar- 
theritis obliterans). 


ZoNa Jast1"Zfbska. 


P 0 K LOS lET ERA P E U T Y C Z N E. 


W przypadkaeh ropowicy szyi 0 wybit- 
nie p-rzewlf'klym jJf'zrbiegu, I?ow
talej ws
n
- 
tek zakazenia drobnoustrO]aml 0 zml1leJ- 
szonej zywotnosci i cechuj
eej si
 powsta- 
niem deskowato twardego nacieku (phle- 
gmon ligneux du cou), bardzo dobre wy- 
niki lecznicze osi
gni
to zapomocq, wstrzy- 
kiwaii zhemolizowanej wlasnej krwi cho- 
l'ego (10 em" krwi + 20 em" wody desty- 
lowanej - wstrzykuje si
 w 3 dawkach 
w odst
pach 3godzinnych). 
(La Presse MM. N. 33. 1934). 


M. 


Bardzo dobre wyniki leeznicze w przy- 
padkach woelniaka otoczki 
dascill;ej jq- 
elm daje wypuszczanie plynu zapom?cq, na- 
klucia z nast
powem wprowadzel1lem do 
powstalej jamy 25% roztworu wodnogli- 


cerynowego podwojnej soli chininy i moez- 
nika z kwasem solnym i mlekowym - w 
ilosci 3 do 6 cm" tego roztworu na dawk
. 
Wstrzykni
cie to jest calkowicie niebole- 
sne (w przeciwieiistwie np. do wstrzyki- 
wania roztworu jodyny), nie grozi zadnem 
powiklaniem w razie przedostania si
 roz- 
tworu poza jam(;! otoczki wlasciwej jqdl'a 
i pl'owadzi w sposob zupelnie pewny do za- 
rosni(;!cia tej jamy. Zwykle 'wystareza do 
osi
gni(;!cia ostatecznego wyniku jednora- 
zowe wstrzykni(;!cie leku z nast(;!powem pa- 
rokrotnem wypuszezaniem zbieraj qcego 
si
 plynu. Na 18 leczonych w ten sposob 
przypadkow we wszystkich osi
gni(;!to zu- 
peIne wyleczenie, po 1 - 3 wstrzykni
c. 
(La Prrsse Mrd. N. 33, 1934). 


i'}J . 


BIBLJOGRAFJA 


Louis Spillman. L'evolution de la lutte 
contre la syphilis, Un bilan de 25 ans. 
W pl'zebiegu ostatnich 25 lat sposoby 
zwalczania kily ulegly gruntownej zmia- 
nie. Dawniejsze sposoby zwalczania kily 
polegaly jedynie na leczeniu. cho
'ego o
- 
ganizmu - obecnie wszystkIe uSllowal1la 
d
z
 do stlumienia ChOl'oby w sa
ym za- 
czatku - l1iejako u zrodla, do ul1leszkod- 
li,,:ienia zakazonego organizmu w stosun- 
ku do otoezenia. W pracy swej autor opi- 
suje w sposob zajmujqcy histol'j7 owej 
walki w ktorej sam bral zywy udzIaI. 
Wa'Ika z chorobami wenerycznemi do- 
piero po wojnie swiatowej wkroezyla na 


tory wlasciwe dzi(;!ki wi
kszej znajomosci 
kliniki kily 'wsrod szerszego ogolu lekarzy, 
dzi
ki nalezytemu zrozumieniu i spelnia- 
niu swej roli przez aptekarzy, do kto- 
l'ych trafia znaezny odsetek zakazonyeh 
po pierwszq, pomoc. Naskutek umiej(;!tnej 
propagandy, uswiadomienia i organizaeji 
osrodkow zapobiegania chorobom wene- 
ryeznym wsrod l'obotnikow zaintel'esowa- 
ly si
 tym zagadnieniem szersze \val'stwy 
, . 
spoleczenstwa. 
W ksiazce tej znajdzie czytelnik pod- 
stawy l'oipoznawania i leezenia kily - ja- 
kotez najez
stsze bl
dy popelniane przez 
ogollekarzy w zakresie tej specjalnosei. 



206 


WIEDZA LEKARSKA 


Osobny rozdzial traktuje 0 kile wrodzo- 
nej i jej zapobieganiu. Autor wskazuje 
na waznosc swiadectw przedslubnych i 
proponuje szereg ciekawych zarzqdzeii, 


Nr.7 


ROK VIII 


W ARSZA W A 1934 SIERPIEN 


ZESZYT VIII 



A 
EKA 
t 
KA 


tyczq,cych si
 nowych kierunkow w walce 
z chorobami wenerycznemi, zwlaszcza wy- 
krywania zrodel zakazenia. 


K RON I K A. 


Zarzqd Towarzystwa Lekarskiego \Varszaw- 
skiego nadeslal ponizszy komunikat 0 wakujqcej 
zapomodze stypendjalnej im. Dra Stanislawa 
Kopda. 


FUNDUSZ ZAPOMOGOWO - STYPENDJALNY 
1M. DRA MED. STANISLAW A KOPCIA. 
Zapomoga w wysokosd zl. 700.-, dla mlode- 
go lekarza polaka, wyznania rzymsko - kato- 
lickiego, na dalsze studja naukowe, przewaznie 
z zakresu teoretycznych nauk lekarskich, w in- 
stytucjach naukowych, w kraju lub zagranic q od- 
bye silo) majqce. 
Pierwszenstwo do otrzymania zapomogi ma- 
jq ci lekarze, ktorzy ukonczyli medycynlo) nie daw- 
niej, jak przed 3-ma laty i niemniej roku praco- 
wali jako asystenci szpitalni pod kierunkiem do- 
swiadczonych ordynatorow wykazujqC w czasie 
tej pracy zapal i pewne aspiracje naukowe. 
Oprocz podania dolqczyc nalezy: 
1. curriculum vitae, 
2. bieg studjow dotychczasowych, 
3. ewentualne odbitki prac dotychczasowych 
ogloszonych drukiem, 
4. okreslenie kierunku, w ktorym kandydat 
pracuje lub ma zamiar pracowac. 
Podania wraz z zalqcznikami skladac nalezy 
na rlo)ce Sekretarza Staleg-o do Kancelarji Towa- 
rzystwa Lekarskiego (ul. Krola Alberta I Nr. 7) 
do dnia 31 pazdziernika 1934 r. 


* 


* 


* 


Ukazal silo) z dl'uku "Zal'Ys Fizjoterapji", 
stron 264, rysunkow 66, napisal Dr. J6zef Janko- 
wiak, lekarz Zakladu Przyrodoleczniczego Ubez- 
pieczalni Spolecznej w Poznaniu. 
Spis rzeczy: CZIo)SC I: wodolecznictwo. CZIo)SC 
II: kqpiele lecznicze. CZIo)SC III: swiatlolecznictwo. 
CZIo)SC IV: elektrolecznictwo. CZIo)SC V: leczenie 
medyko-mechaniczne. Cena zl. 5.-. Do nabycia 
u autora (przekazem P. K. O. Nr. 214 - 474) oraz 
w ksilo)garniach. 


* 


* * 
\Vycieczka lekarska Dunajem do \Val'ny i 
Konstantynopola. Po kilkudniowem zwiedzaniu 
zakladow leczniczych i zabytkow Wiednia w 
sierpniu rozpocznie silo) wycieczka Dunajem przez 


Ol'sova, Mohacs do Russe i dalej do Warny j 
Konstantynopola. \V Konstantynopolu szczegolo- 
we zwiedzenie Szpitala sw. Jerzego i klinik. \V 
drodze powrotnej zwiedzenie Beogradu i Buda- 
pesztu. Cena od 117 szylingow. Blizszych infor- 
macji udziela Dr. Fr. Barach, Wien I, Biber- 
strasse II, 1/6. 


* 


* * 


MIESI
CZNIK 
POsWI
CONY PRZEGL4DOWI FRANCUSKIEGO 
PIsMIENNICTW A LEKARSKIEGO I POTRZEBOM 
LEKARZA PRAKTYKA. 


VI] LEKARSKI KURS W AKACYJNY 
W CIECHOCINKU CIEPLICY. 
Staly Komitet Organizacyjny Lekarskich Kur- 
sow Wakacyjnych w Ciechocinku przystlo)puje do 
organizacji VII Lekal'skiego Kursu w dn. 31. 
VIII. - 1, 2.IX. 19:J4 r. (piqtek, sobota, nie- 
dziela) . 
Protektorat nad Kurselll objqc raczyl J. \V. 
Pan v. Minister Opieki Spolecznej Dr. llled. Eu- 
genjusz Piestrzynski. 
Kursy popl'zednie dzilo)ki udzialowi wybitnych 
prelegentow oraz trafnemu wyborowi tematow, 
zywo interesujqcych lekarzy praktykow, zjednaly 
sobie szczere uznanie uczestnikow, przybylych w 
liczbie z gorq 1600 z najdalszych krancow Rze- 
czypospolitej. 
Komitet Ol'ganizacyjny, dqzqc do utrzymania 
Kursu VI] na rownie wysokim poziolllie, zwro- 
cil silo) z prosb q 0 wygloszenie odczytow do pp.: 
Prof. F. Czubalskiego (Warszawa), Doc. Z. Go- 
reckiego (\Varszawa), Prof. L. Korczyn::;kiego 
(Krakow), D-ra A. Landau (Warszawil), Doc. 
L. Lorentowicza (Warszawa), Dr. F. Lukaszczy- 
ka (Warszawa), Prof. M. Michalowicza (War- 
szawa), Doc. E. Rejcherowny ('Varszawa), Prof. 
S. Schilling-Siengalewicza (Wilno), Prof. J. 
Szmurlo (Wilno). 
Uczestnicy Kursow miec blo)d q zapewnione bez- 
platne mieszkanie w zdrojowisku oraz ulgi ko- 
lejowe t. zw. kuracyjne na drodze powrotnej. 
Komitet Ol'ganizacyjny VII Lekarskiego Kur- 
su Wakacyjnego, uwzgllo)dniajqc obecne warunki 
pracy Kolegow, obnizyl oplatlo) uczestnictwa do 
zl. 20, od osob towarzyszqcych do zl. 15. 
Komitet Organizacyjny projektuje szereg roz- 
rywek i wycieczek podczas trwania kursu. 
Dokladny program blo)dzie ogloszony we wla- 
sciwym czasie. 


REVUE MENSUELLE CONSACREA LALITTERATURE MEDICALE 
FRANQAISE ET AUX BESOINS DU PRATlCIEN. 
pod red a k c j q Doc. D 1'. W 0 j c i e c h 0 1V ski ego. 


P:R.A 


C E 


o 


:R 


II 


Y Q 


I N .A 


L 


NE 


Ost:re i przevvlekle schorzenia 
migdalkovv. 


podal 


DR. M. FERBER. (Lwow). 
. 


A In a. tom j a. 
l\Iigdalki podniebienne lezq w zagl
- 
bieniu, utworzonem przez dwa luki, przed- 
ni podniebienno-j
zykowy i tylny podnie- 
bienno-gardlowy. Przez zejscie si
 obu lu- 
kow podniebiennych u gory zostaje utwo- 
rzony dolek, ktory jest ograniczony u do- 
lu przez gomy biegun migdalka. Dolek 
nadmigdalkowy (fossa supratonsillaris) 
jest miejscem cz
stych zmian zapalnych. 
IVlj
snie obu lukOw podniebiennych Sq 
mi
sniami prq,zkowanemi i noszq, t
 sam,,! 
nazw
, co luki podniebienne. Migdalki pod- 
niebienne, wiellwsci od ol'zecha laskowego 
do orzecha wloskiego, s
 podluzne, podob- 
ne do migdala (stqd tez nazwa). Powierz- 
chnia boczna migdallm jest plaska i przy- 
lega do gomego zwieracza gardla (m. con- 
strictor pharyngis superior) ; jest ona ob- 
j(;!ta otoczk
 z tkanki lqcznej, dzi(;!ki czemu 
migdalek podniebienny moze zostac z lat- 
wosci
 wyluszczony bez naruszenia jego 
miq,zszu. W odleglosci okolo 1 - 1,5 em. 


Redaktor odpowiedzialny: Doc. Dr. A. Wojciechowski 
Wydawca: Sp6lka Wydawm'cza "Wiedza Lekarska". 
Adres I"edakcji i administracji, Warszawa, Kaliska 9. Tel. 924-39. 
Prenumerata z przesylk
 I"ocznie zt 8, kwartalnie zl. 2. Konto P. K. O. 15.785. 
'/, str. % str. 1,4 str. 
zl. 450.- 250.- 135.- 
" 350.- 200.- 120.- 
" 350.- 200.- 120.- 
" 300.- 170.- 95.- 
Tel.: 615-56 i 242-40. 


Ogloszenia: zewn«:t!"zna strona okladki . 
bezposrednio pI"zed tekstem . 
2-ga i 3-cia strona okladki . 
pozostale 
Zakl. Graf. "DRUKPRASA", Wars:?awa, Nowy-
wiat 54. 


od powiel'zchni hocznej migdalka biegnie 
ku gorze t
tnica szyjna wewn. (a. caro- 
tis intel'l1a). J 
Powierzchnia Pl'zysl'odkowa migdalka 
jest pokryta nahlonkiem blony sluzowej 
jamy ustnej, ktory wysyla wypustki do 
wn
trza migdalka, przez co zostaj
 utwo- 
rzone zatoki w HOSCI okolo 15 - 20. 
Od przestl'zeni okologardlowej (spatium 
parapharyngeum) jest migdalek oddzielo- 
ny przez gorny zwieracz gardla i przez po- 
wi(;!z gardla. Mi
dzy boczn
 scian
 gardla, 
a powierzchni
 przysrodkow
 m. skrzydlo- 
wego wewn. (m. pterygoideus int.) znaj- 
duje si
 wiotka tkanka l
czna, ktora prze- 
chodzi w przestrzeii okologardlow
. Prze- 
strzen ta jest ograniczona od stl'ony przy- 
srodkowej scian
 gardla, z przodu przez 
m. skrzydlowy wewn. ,(m. pterygoideus 
int.), z tylu powi
zi
 pl'zedkr
gow
, z bo- 
ku przez otoczk
 gl'uczolu przyuszncgo. 
W tak ograniczonej przestrzeni przebie- 
ga t
tnica szyjna wewn. (a. cal"otis int.)