/Wiedza Lekarska 1934 R8 z1.djvu

			\ 


" 




 , 


, " 

.; 


1 Y 


. . 
, ., 
'r' ',," 
, . 
, ' 
". 

 


...11. 


l. :' 
. . 
\
.. "t 
l i" 
. . 

\; '. 



, ' 
1'0' 
{" t 


I .
 l. 
. . 
f :.'\' 
, 


\:. 
.., 


.. 
:.;,..... 
 ' 
" 
, ' 
,j. 


.1: 
"1
\ 


ROK 1934 


666 i- 


:. '" 


SKOROWIDZ 



o G 61- 


Cyfry oznaczaj1! strony; drukiem Uustym uwydatniono artykuly oryginalne. 


ZAKLADY GRAFICZNE 
DRUKPRASA 
\YARSZAWA, NOWY sVIIAT 54 


Acetylcholina 149. 
Akromegalja 308. 
Alkaloidy makowca 79. 
Allergia 63, 239. 
Aminokwasy 198. 
Anemja 272. 
Anoksemja 274. 
Atofan 103. 
A witaminoza 255. 
B
blowiec 112. 
Barbi'urowe zatrucia 81, 82, 
83, 101. 
Eebnica 26. 
Eiegunki 123. 
Blonica 230. 
Bble 21. 
BlJl w. ginekologji 114, 117. 
Cewka moczowa 108. 
Ci1!za i porod 87, 116, 199, 284, 
285, 339, 340, 341. 
Ci1}zy przerwanie 142. 
Cholesterol 198. 
Choroba Addisona 273. 
Easedowa 104, 170, 
171, 189, 311. 
Heine-NIedin'a 143. 
Kaposi'ego 177. 
" Recklinghausen'a 308. 
Chr naksia 53. 
Ciecie cesarskie 57 88 118. 
CoiIapsus pulmonum Hi3. 
Cukrzyca 104, 198, 277, 330. 
Cysteina 273. 
Dermatozy 58, ()O. 
Diatermja 199. 
Dietetyka 1. 
Dietotoksyczne substancje 84. 
Dilaudidomania 33u. 
Dna 273. 
Drgawki 17. 
Urzewo oskrzelowe 144. 
Dur 103,235, 333. 
Dusznica 46, 46, 167, 190. 
Dwujodotyrozyna 311. 
DJ!chawica 6;). 
Dziedzicznosc 263, 273, 307. 
Er>-thema annulare 289. 
Erytrodermja 119. 
Fausse teigne 233. 


Folikulina 29. 
Gor1!czka purpurowa 254. 
Gruzlica 35, 142, 146, 129, 249. 
253,277, 323, 331. 
Grzybice skory 60, 122, 315. 
Guz opon 53. 
" podzebrza 109. 
" wewn1!trzrdzeniowy 54. 
Histerja 297. 
Histamina 314. 
Homatropina 19. 46. 
Hormony 198. 
Hypertonja 52. 
Hyperwentylacja 308. 
Insulina 29, 54, 114, 190, 198, 
310, 311, 330. 
Jad kobry 141. 
J aj nietolerancja 332. 
Jajnik 55, 200. 
.Tejunustumia 337. 
Katapleksja 54. 
Katatonia 45. 
Keloid 204. 
Kila 30, 53, 58, 61, 62 88, 90, 
118, 119, 120, 121, 148, 176, 
204, 286, 287, 288, 289, 312, 
313, 314, 315, 316. 341, 342. 
Kobalt 167. 
Krtall 279, 337. 
Krwiomocz 260. 
Krwotoki oponowe 200. 
.' pooperacyjne 337. 
Krocze 233. 
K was w(.'glowy 45. 
Kwasica 331. 
Kwasy aminowe 46, 190. 
Leczenie krotkiemi falami 167. 
Lichen planus 315. 
Lipiny 55, 332. 
Livedo racemosa 205. 
Lumbago 28. 
Lymphogranulomatosis 
1J2. 
Lozysko 199. 
J\Iieso w odzvwieniu niemow- 
l
t 172. . 
Mi
sniaki macicy 284. 
.\'Iigdalkow schorzenia 207. 
J\Ioczuwody 199. 
Nacieki wczesne 31. 


Nadczynnose tarczycy 54. 
Nadcisnienie 102, 167. 
N aevocarcinoma 201. 
N api
cie mi
sniowe 54. 
Neopancarpina 291. 
Nerek niewydolnose 101. 
N erki opuszczenie 230. 
Nerw wspolczulny 29, 55. 
" bl
dny 103, 114. 
Niedroznose jelit 149, 305. 
Niemoc plciowa 127, 151. 
Nieprzyswajanie pokarmow 24. 
Niezyt jelita grubego 86. 
Nowotwory 55, 111, 196, 200, 
259. 
N uzvniec 202. 
Obnizaj1!ce cisnienie srodki 
274. 
Odbytnica 5L 
Odczulenie 276, 314. 
Odczyn tuberkulinowy 192. 
Kahna 204. 
" Desmouliere'a 290. 
Odma 319. 
Oc,pornosc naczyn wloskowa- 
tych 169. 
Okn;znica 21, 111. 
Oparzenia 41, 281. 
Operacje plastyczne 113, 280, 
281, 282. 
Opilstwo 308. 
Opryszczka 342. 
Ospa wietrzna 316. 
Otrzewna 146. 
Oxalemja 169. 
Patologja pachwin 148. 
" dzieci
ca 278. 
P
cherzyca lisciasta 342. 
P
kni
cie macicy 88. 
Plastyczne operacje 113, 280, 
281, 282. 
Plodnosc 56. 
Poliomyelitis 53. 
Podcisnienie 271. 
Poikilotermia 289. 
Porazenie n. twarzowego 112. 
Polpasiec 316. 
Promienie Roentgen'a 55, 177, 
200, 275, 284. 



WIEDZA LEKARSKA 


Prochnica z
bow 260. 
Przechodzenie lekow do mleka 
303. 
Przemiana w
glowodanowa 114. 
Przepukliny 194. 
Przerost sterczu 111. 
przetoki p
cherzowo pochwo- 
we 117, 283. 
Przykurcz 52. 
Przysadk
 55, 167, 200, 232. 
Przyuszmca 114. 
Pseudomilium 203. 
Puchlina brzuszna 329. 
Rad 55. 
Rak 111, 116, 202, 285. 
Radjologja 144, 145, 171. 
Rany 195. 
Reumatyzm 22, 102, 253, 254. 
Rentgenogmfja 108, 145, 171. 
Ropien pluc 191. 
Ropomocz 31. 
Ropowica 197, 205. 
Rozerwanie m. czworoglowego 
26. 
Rozstrzenie oskrzelowe 142. 
Rozyczka 149. 
Rozyca 258. 
Rzez1!czka 57, 117, 148, 287. 
Rzucawka 56, 118. 
Salicylan sodu 331. 
Sarkoidy 30. 
Skaza limfatyczna 312. 
Somnifen 167. 
Stawy 1, 31, 143, 193, 229. 
Stercz 111, 279, 338. 
Stowarsol 21. 
Strychnin1! leczenie 81, 82, 83, 
84, 101. 
Strychnin1! zatrucie 167. 
Stwardnienie rozsiane 53. 
Szcz
ka gorna 50, 196. 
Szcz
koscisk 196. 
Szczepionki 103, 274, 333, 334 
335. ' 


Szpital w Ciechanowie 185. 
" w Buczaczu 267. 
sledziona 58. 
slinianki 230. 
Tajemnica zawodowa 273. 
Tamponada macicy 232. 
'l'arczyca 54. 
TE2zec 49. 
Torbiele z
bowe 262. 
jajnika 284. 
Tr1!dzik 121. 
Tuberkulina 314. 
Tytan 290. 
Ucha rekonstrukcja 280, 281. 
Uchylki gardlowoprzelykowe 
280. 
Uk1!szenie w
zy 107, 176. 
Ukladu nerwowego rozwoj 
257. 
Urologja 49. 
Wagotonina 272. 
Wapn 43. 
W
zy uk1!szenie 107, 176. 
Wewu1!trzmaciczne srodki 0- 
chronne 118. 
Witaminy 114. 
Wykwity pozlotowe 314. 
Wrzod zol1!dka 21, 48, 330. 
rogowki 338. 
Wi1!d rdzenia 53. 
W strz1!S 93. 
Wyci1!gi z tkanek 104. 
zol1!dka 272. 
sledziony 277, 311. 
Wylysienie Brocq'a 147. 
Wykr
cenia kolana 146. 
" stawu 174. 
Wyprysk 63, 121. 
Wyrostek robaczkowy 193, 194. 
Wyrwanie n. przeponowego 
28, 272. 
Wytworzenie sztucznej poch- 
wy 283. 


Wytrzebienie 55. 
Wziernikowanie 51. 
Zaleganie moczu 278, 338. 
Zatrzymanie moczu 291. 
Zakazenie popologowe 200. 
gonokokowe 57, 117. 
Zanik twarzy 308. 
Zapalenie migdalka 51. 
okr
znicy 21. 
otrzewnej pneumo- 
kokowe 197. 
otrzewnej gruzlicz& 
146. 
t
tnic 168, 194. 
". tkanki luznej 141. 
nerek 191, 275. 
opon 308. 
stawow zesztywnia- 
j1!ce 143. 
ucha 262. 
zatok nosa 261. 
zyl 55, 304, 365, 
306, 307, 340. 
Zatrucie 81, 82, 83, 101, 108,. 
167, 331, 333. 
Zesztywnienie kolana 229. 
Zeza operacja 338. 
Zlota sole 191, 331. 
Ziarniniak 64. 
Zgorzel konczyn 194. 
Zgorzel stop 173. 
Zm
czenie sportowe 97. 
" "u dzieci 
106. 
Zlamania st
pu 108. 
uda 147. 
Znieczulenie l
dzwiowe 56. 
Znieczulenie miejscowe 93. 
Zwichni
cie kr
gow 50. 
" st
pu 108. 
Zol1!dek 21, 145, 320. 
ZOltaczka 103. 
zuchwa 229, 259. 


ROK VII I 


WARSZAWA 1934 STYCZEN 


ZESZYT I 


!>
 



 ,.'. ", 
. t" 
,
 ,', 


... 


"I'. 


'.
 


;1., 


.
,:: 
,."1. 


A' 


.i 


MIESI
CZNIK 
POEW]
CONY PRZEGL
DOWI FRANCUSKIE(;O 
PI
MIgNNICTW A LEKARSKIEGO I POTRZEBPM 
LEKARZA PRAKTYKA 


REVUE MENSUELLE CONSACRtJE A LA LITTERATURE MED/GALE 
FRANC'AlSE ET AUX BESOINS DU PRATlCIEN. 


pod. r 
 d. a A c 1 C{ Doc. Dr. W oj c , 
 c h a 1&-' .s 
 I 
 .'i. 0 


P R .A 


C E 


o 


:R 


.. 


Y Q 


1 N .A 


L 


NE 


Leczenie diet:et:yczne cierpien stawowych. 


Podala. 
DR. ELEONORA REICHER. 
Doc. Uniwersytetu Warszawskiego. 


Zlozone warunki powstawania cierpien 
stawowych wymagaj
 nieraz uwzgl
dnie- 
nia w post
powaniu leczniczem czynnika 
dietetycznego. Wprawdzie wzgl
dnie nie- 
liczne s
 te choroby stawow, w ktorych jak 
np. w dnie i w skazie szczawianowej ja- 
sno okreslone zaburzenia przemiany mate- 
rji stoj
 u podstawy sprawy stawowej, 
wymagaj
c okreslonej diety, ale wlasnie 
znajomose tych stan ow jest tem bardziej 
potrzebna, gdyz ograniczenia dietetyczne, 
ktorych one wymagaj
, bywaj
 nieraz nie- 
potrzebnie rozci
gane na inne grupy 
cierpien stawowych, etiologicznie zupelnie 
roznych. W innych znowu chorobach sta- 
wow leczenie dietetyczne ma znaczenie po- 
srednie, wzmacniaj
ce ustroj w sprawach 
wyniszczaj
cych przez zastosowanie die- 
ty, bogatej w tluszcze, bialka i w
glowo- 
dany, albo tez odwrotnie u osob otylych, 
przez zastosowanie diety odchudzaj
cej, 
ma ono na celu zmniejszenie obci
zenia 


r 


stawow, diwigaj
cych Cl
zar ciata 1 pod- 
legaj
cych z tego powodu latwiej 1 pr
- 
dzej zuzyciu. 
W nowoczesnej klasyfikacji cierpiell 
stawowych, opartej glownie na czynni- 
kach etiologicznych, odroznia si
 przede- 
wszystkiem dwie wielkie grupy, mianowi- 
cie cierpienia zakazne i niezakazne. Grupa 
chorob zakaznych zaleznie od swego prze- 
biegu rozpada si
 na cierpienie zakazne 
ostre i przewlekle. Jedne i drugie dzieh
 
si
 Zl10WU na dwa dzialy: pierwszy obej- 
muje sprawy stawowe ostre, przede- 
wszystkiem ostry gosciec stawowy, two- 
rz
cy odr
bn
 jednostk
 etiologicznq, oraz 
cierpienia stawowe, wyst
puj
ce w zwiqz- 
ku z najprzerozniejszemi chorobami za- 
kaznemi, najcz
sciej w zwi
zku z gruzli- 
c
, kil
, wiewiorem, czerwonk
, plonic
, 
durem brzusznym, gryp
 i t. p. Wszystkie 
te sprawy zakazne mog
 bye przyczym! 
ostrych cierpien stawowych, niejednokrot- 



Nr. I 


Nr. I 


WIEDZA LEKARSKA 


3 


2 


WIEDZA LEKARSKA 


nie zupelnie podobnych do ostrego gose- 
ca. W drugim dziale znajdujq. si
 prze- 
wlekle choroby stawow, przedewszystkiem 
znowu te. ktore powstajq. na tIe ostreg
) 
goseca, oraz przewlekle cierpienia stawow, 
rozwijajq.ce iSi
 na tIe innych chorob za- 
kaznych. 
Post
powanie dietetyczne w przebiegu 
ostrego goseca stawowego jest podobne do 
odzywiania i przy innych ostrych spra- 
wach gorq.czkowych. Odzywianie jest 
glownie plynne, sklada si
 z lekkiej her- 
baty, lekkich zup, mleka, 0 ile jest ono 
dobrze znoszone, sokow owocowych, kasz- 
ki. Wskazane jest w tym stanie dose du- 
ze doprowadzanie plynu przez wzglq.d na 
obfite poty chorych i wyst
pujq.ce na tern 
tle pragnienie. T
 samq. diet
 p1:ynnq. sto- 
suje si
 i w innych po
taciach ostrego 
goseca, niezaleznie od ich zakaznie roznej 
etiologj i. N atomiast w postaciach wtornie 
przewleklego goseca post
powanie diete- 
tyczne jest bardziej zlozone. Przez wzglq.d 
na nieraz bardzo uporczywe wytwarzanie 
si
 i dlugie trwanie wysi
kow zalecano 
diet
 Schrotha, ktorej zasadniczq. cech
 
jest ograniczenie plyno'\v. Dieta ta pol
czo- 
na z ograniczeniem chlorkow daje nieraz 
niezle wyniki. Przy podostrych i przewle- 
klych sprawach stawowych .post
powanie 
dietetyczne, ograniczajq.ce odzywianie, mu- 
si bye jednak ostroznie stosowane, gdyz 
niektore z tych cierpien majq. charakter 
wybitnie wyniszczaj
cy i dlatego wymaga- 
jq wr
cz odwrotnego post
powania, t. j. in- 
tensywnego odzywiania. Dotyczy to szcze- 
g61nie podostrych i przewleklych spraw 
stawowych 'na tle gruzlicy, ktore w swoim 
przebiegu klinicznym mogq. si
 niczem 
nie roznie od ostrego goseca stawowego 
i jego nast
pstw. Obok leczenia klima- 
tycznego i uodporniajq.cego obfite odzy- 
wianie, wskazane dla gruzlicy, odgrywa 
w tych przypadkach pierwszorzl2dnq. rol
, 
wpfywajq.c korzystnie na stan ogolny, co 
znajduje oddzwi
k i w przebiegu sprawy 
stawowej. Potwierdzajq to obok badan 
autorow francuskich takze spostrzezenia 
Zandowej, ktora zwraca uwag
, ze nietyl- 
ko podejrzane 0 etiologj
 gruzlicz
 spra- 
wy stawowe, ale i dolegliwosci neural- 
giczne poprawiaj
 si
 pod wpfywem le- 
czenia klimatyczno - odzywczego. Sprawa 
nalezytego odzywiania tych chorych bywa 
dzisiaj cz
sto zaniedbywana dzi
ki utar- 
tej rutynie, ktora w prawie kazdej prze- 


wleklej sprawie stawowej dopatruje si
 
artretyzmu i wprowadza ograniczenia die- 
tetyczne, wlasciwe dla dny, nieraz z wielk
 
dla tych chorych szkodq.. To sarno dotyczy 
rowniez pierwotnie przewleklego goseca, 
- przewlekle przebiegaj
cej sprawy sta- 
wowej 0 etiologji niejasnej, ale majqcej 
charakter wyraznie wyniszczajq.cy. I w tej 
sprawie chorobowej, ktorq. s'lkola francu- 
ska przypisuje prawie wylqcznie dzialaniu 
toksycznemu zarazka gruzliC'zego, wskaza- 
ne jest obfite, bogate w Uuszcze, bialko i 
w
glowodany odzywianie, wbrew tak cz
- 
sto i w przebiegu tej sprawy niepotrzeb- 
nie stosowanym ograniczeniom dietetycz- 
nym, wskazanym dla dny. Zakwaszajq.ca 
dieta, zalecona przez Gersona dla gruzlicy 
chirurgicznej w sprawach stawowych je- 
szcze nalezycie swej wartosci nie dowio- 
dla. 
W grupie chorob stawowych pochodze- 
nia niezakaznego znaczny odsetek przypa- 
da na cierpienia stawowe, wywolane zu- 
zyciem przez nadmierne obarczenie sta- 
wow ci
zarem ciala. Do tej grupy nalezy 
s'lereg dolegliwosci, wywolanych stop
 
p1:askq., zmiany stawow kolanowych, bole 
w dolnych odcinkach kr
goslupa i t. d. 
Powi
kszenie ci
zaru ciala wywoluje nie- 
raz dolegliwosci w stawach dotychczas 
zdrowych, bywa przyczynq zaostrzenia 
choroby dotychcz'as ukrytej lub przewle- 
klej, np. w stopie plaskiej lub w kola- 
nach, nie sprawiajqcych zadnych dole- 
gliwosci, z chwilq. powi
kszenia ci
za- 
ru ciala pojawiajq. si
 zmiany zapalne 
i bole. Wszystkie te stany 1. zw. niewy- 
starczalnosci stawow, statycznej lub sta- 
tyczno - dynamicznej natury Sq. wdzi
cz- 
nemi przypadkami dla leczenia diete- 
tycznego, majq.cego na celu odchudze- 
nie chorych. Leczenie to, odbywajqce si
 
zapomoc
 zwyklych metod odchudzajq- 
cych, moze bye z powodzeniem zastosowa- 
ne w przypadkach znieksztafcajqcego 
zapalenia stawow kolanowych i skoko- 
wych, w sprawach zapalnych stawow kon- 
czyn dolnych, 0 ile Uo zasadnicze cierpie- 
nia nie 111a charakteru wyniszczaj
cego, 
nadto w sprawach stawov,.-ych, powsta- 
lych na tle nadmiernego obarczenia sta- 
wow (stopa plaska), w sprawach stawo- 
wych dokrewnych, zwiq.zanych z powi
k- 
szeniem wagi ciala w okresie przekwita- 
nia, wreszcie w sprawach stawowych na 
tIe nadwrazliwosci. e flsob otylych leczenie 


odchudzajq.ce powinno bye zalecane zapo.. 
biegawczo jeszcze przed wystqpieniem do- 
legJiwosci stawowych, gdyz chroni si
 wte- 
dy stawy przed nadmiernem zuzyciem. U 
otylych, ktorzy juz cierpiq. na sprawy 
stawowe, 'lmniejsza si
 tq. drogq. bole i da- 
je si
 moznose ruchu, cz
sto bardzo ogra- 
nic'lonq. spowodu dolegliwosci stawowych, 
Wreszcie tam, gdzie powstaly juz wysi
- 
ki i zmiany stawowe, przyspiesza si
 i u- 
latwia procesy reperacyjne, gdyz przez 
odpowiednie odchudzanie zmniejs'la si
 0- 
barczenie chorych stawow, Jak z powyz- 
s'lego widae, leczenie odchudzajq.ce, odpo- 
wiednio zastosowane, ma znaczne i 
wdzi
c'lne pole d'lialania w przebiegu cier- 
pi en stawowych, i z tego wzgl
du diety 
glodowe, stosowane w roznych 'lakladach 
przyrodoleczniczych, ale takze i przez zna- 
chorow, cieszq. si
 powodzeniem wsrod pu- 
blicznosci. I w tych sprawach cz
to pr'le- 
szkadza mylne rozpoznanie dny, gdyz 
przeprowadzenie diety uciq.zliwej i mono- 
tonnej przeciwdnawej miast zwyklego od- 
chud'lenia jest dla chorych trudniejsze i 
stanowi zgola niepotrzebny wysHek. 
Zwiq.zek mi
dzy zabur'leniami przemia- 
ny materji a cierpieniami stawowemi wy- 
st
puje wyraznie w przebiegu dny, 'lmian 
stawowych na tIe skazy szczawiowej i al- 
kaptonurji. Badania, w ktOrych doszuki- 
wano si
 'lwiq.zku mi
dzy 'laburzeniami 
przemiany w
glowodanowej, a cierpienia- 
mi stawowemi, nie daly dotychczas okre- 
slonego wyniku. Wprawdzie Pemberton 
stwierdzil w przebiegu przewleklych 
spraw stawowych obnizenie tolerancji dla 
w
glowodanow, zaleznie od ci
kosci spra- 
wy chorobowej, to sarno ma si
 odnosie 
i do rwy kulszowej, jednakze spostrzeze- 
nie to mozna roznie interpretowae. Poka- 
'lalo si
 bowiem, ze rownoczesnie z popra- 
wq. stanu ogolnego po usuni
ciu zrodla za- 
kazenia, poprawia si
 rowniez i toleran- 
cja. Mozliwe wi
c jest, ze zmniejszenie to- 
lerancji w stosunku do w
glowodan6w spo- 
wodowane jest przewagq. napi
cia nerwu 
wspofczulnego, i ze z chwilq. poprawy, 
zmniejszenia bOlow, spadku cieploty po 
usuni
ciu ogniska zakazenia, wraca do 
rownowagi uklad nerwu wsp61czulnego, i 
rownoczesnie poprawia si
 i tolerancja w
- 
glowodanow. Nie mozna wi
c wahan tole- 
rancji w
glowodanowej w przebiegu cho- 
rob stawowych uwazae jako charaktery- 
styczne zmiany przemiany materji i wy- 


ci
gae z tego wnioski dietetyczne. To sa- 
mo dotyczy rowniez wapnia, stwierdzono 
bowiem, ze w przebiegu przewleklego 
goseca 0 charakterze znieksztalcajq.cym 
nast
puje zatrzymanie wapnia, w innych 
znowu przypadkach j ego wi
ksze wydzie- 
1anie. N aogol dotychczasowe wyniki ba- 
dan, dotyczqcych zachowania si
 wapnia 
w przebiegu cierpien stawowych, nie s
 
jednolite i jeszcze nie uprawniajq. do sto- 
sowania odpowiednich przepisow diete- 
tycznych, jednakze okreslanie bilansu 
wapnia moze nieraz w poszczegolnych, in- 
dywidualnych przypadkach dae odpowied- 
nie wskazania dietetyczne. 
Sposrod chorob stawowych ,skaza dna- 
wa jest cierpieniem, w ktorem przy usta- 
laniu post
powania leczenie dietetyczne 
stoi na pierwszem miejscu. Jednakze spo- 
sob przeprowadzenia i ustalenia diety cho- 
rych dnawych zalezy w znacznej mierze 
od teoretycznego ujmowania istoty dny, 
cierpienia, ktore nie jest jednolicie przez 
wszystkich badaczy tlumaczone. Dotych- 
czas przyjmowano, ze przyczynq. dny sq. 
zaburzenia przemiany purynowej, w szcze- 
golnosci koncowego wytworu tej przemia- 
ny, kwasu moczowego. . 
W ustroju ludzkim i zwierz
cym pow- 
staje kwas moczowy glownie z jq.der ko- 
morek, jest on koncowym wytworem prze- 
miany materji jq.der. Jq.dro komorek jest 
rowniez jednem z wazniejszych zrodel 
kwasu moczowego, znajdujq.cego si
 w mo- 
czu osob, ktore pozostawaly przez pewien 
okres czasu na diecie nie zawierajq.cej cial 
purynowych. W warunkach prawidlowych 
przy diecie bezpurynowej to t. zw. wew- 
n
trzne wydzielanie kwasu moczowego nie 
przekracza 0.3 - 0.5 g. na dob
. Cz
se 
wewn
trznego kwasu ma pochodzie z so- 
kow trawiennych, wydzielanych w prze- 
wodzie pokarmowym. Wydzielanie wew- 
n
trznego kwasu moczowego jest mniejsze 
przy odzywi'aniu w
glowodanami i tlu- 
szczami niz po pokarmach bialkowych, 
nawet nie zawierajq.cych cial purynowych, 
jest np. mleko, lub jaja. 
Przy diecie mieszanej, zawierajq.cej nu- 
kleoproteidy, wydzielanie kwasu moczowe- 
go zwanego w tych warunkach, zewn
trz- 
nym, powi
ksza si
 i wynosi w zaleznosci 
od zawartosci cialnukleinowych w pokar- 
mach od 0.5 - 1.0 - 2.0 gr. na dob
, 
przekraczajq.c nawet t
 liczb
, jezeli spo- 
zywano w wi
kszej ilosci ciala, bogate w 



4 


WIEDZA LEKARSKA 


Nr. I 


WIEDZA LEKARSKA 


5 


nukleiny, jak w
trob
, mozdzek, i t. d. Od 
nukleoproteidow, przyj
tych w pokarmach 
odszczepia si
 w przewodzie pokarmowym 
bialko, pozostale polinukleotidy, zamienia- 
j
 si
 na latwo rozpuszczalne mononukle- 
otidy, ktore si
 wsysaj
. Jednakze w sa- 
mym przewodzie pokarmowym pod wply- 
wem paleczek okr
znicy i bakteryj gnil- 
nych moze przemiana purynowa ulec 
znacznie posuni
tej odbudowie, az do pow- 
stania wolnych zasad purynowych, ze swej 
strony mog
cych rowniez ulec rozszcze- 
pieniu przez bakterje. Slusznie wi
c zwra- 
ca uwag
 Gudzent, ze wszystkie badania, 
maj
ce na ,celu ustalenie bilansu przemia- 
ny purynowej, w ktorych spozywa si
 
pewne ilosci cial purynowych, s
 niepew- 
ne, gdyz niewiadomo, jak cz
se tych cial 
i w jakim stopniu zostala rozlozona w 
przewodzie pokarmowym przez bakterje. 
1m wi
ksze bowiem jest gnicie w przewo- 
dzie pokarmowym, tern mniejsze moze bye 
wydzielanie kwasu moczowego w moczu z 
powodu rozszczepiaj
cego dzialania bakte- 
ryj na kompleks nukleidowy. 
Dalsza odbudowa mononukleotidow, kto- 
re wchlon
ly si
, i znajduj
cych si
 we 
krwi wytworow, powstalych w przewodzie 
pokarmowym po rozszczepieniu kompleksu 
nukleinowego przez bakterje, odbywa lSi? 
w w
trobie, do ktorej przeszly'one z krwi
 
zyly wrotnej. Pod wplywem zaczynow nu- 
kleazy, dezamidazy i ksantynoksydazy zo- 
staj
 one rozszczepione az do powstania 
kwasu moczowego. Kwas moczowy cz
- 
sciowo wydala si
 z ustroju, glownie dro- 
g
 moczu, 'cz
se zas jego ma si
 przeista- 
czae pod dzialaniem zaczynu urikolitycz- 
nego na mocznik i amoniak. Gudzent 
twierdzj jednak, ze kwas moczowy nie mo- 
ze bye w ustroju dalej odbudowany, ze jest 
on ostatecznym koiicowym wytworem 
przemiany pUl'ynowej, gdyz kwas moczo- 
wYz wstrzykni
ty dozylnie zostal w calo- 
sci wydalony. J ezeli stwarza si
 pewien 
w tych doswiadczeniach niedobor tego 
kwasu, nalezy go przypisae rozkladowi 
kwasu moczowego w przewodzie pokar- 
mowym przez bakterj e. 
\V warunkach fizjologicznych przy 
diecie bezpurynowej we krwi czlowieka 
zdrowego znajduje s
 kwas moczowy w 
ilosci do 3.0 - 4.0 mg. na 100 cm. 3 krwi. 
W podobnych iJosciach znajduje on si
 w 
slinie i w zolci. W narz
dach "vewn
trz- 
nych najwi
ksze st
zenie kwasu moczo- 


Nr.1 


wego stwierdza si
 w w
trobie i sledzio- 
nie, w mi
sniach poziom jego jest mniej- 
wi
cej taki sam, jak we krwi. Niezalez- 
nie jednak od zaburzeii przemiany nuklei- 
Howej w pewnych cierpieniach ilose kwa- 
su moczowego we krwi znacznie si
 zwi
- 
ksza. Przedewszystkiem spostrzega si
 to 
w marskosci nerek, w ktorej wydalanie 
kwasu moczowego jest uposledzone, dalej 
id
 te cierpienia, w ktorych nast
puj e 
znaczny rozpad komorek, mianowicie bia- 
laczka, zapalenie p}uc, poza tem powi
k- 
szenie poziomu kwasu moczowego we krwi 
znajdowano takze i w innych sprawach, 
- takich, Jak kila z gruzlica i wi
d rdze- 
nia. Spostrzezenia te podwazyly nieco 
dawny prosty sposob tfumaczenia dny, do- 
wiodly bowiem, ze samo przeladowanie 
krwi kwasem moczowym nie wystarcza je- 
szcze do wywolania ataku dny. VV przeci- 
wieiistwie do dawnych teoryj, wedlug kto- 
rych istot
 dny s
 zaburzenia przemiany 
purynowej, polegaj
ce na zwolnieniu wy- 
twarzania i wydalania kwasu moczowego, 
na jego nagromaozeniu si
 we krwi i od- 
kladaniu w tkankach pochodzenia meso- 
dermalnego, w szczegolnosci w stawach i 
na powierzchniach chrz
stek, przewaza 
obecnie pogl
d, oparty na licznych nowych 
spostrzezeniach z swiadcz
cych, ze p1'ze- 
miana purynowa u chorych na dn
 nie 
jest zaburzona. U 'Chorych na dn
 wlasci- 
w
 odbudowa purynow pozostaje prawi- 
clowa, we krwi niezawsze jest poziom 
kwasu moczowego podwyzszony, nieraz 
stwierdza si
 prawidlowy jego poziom, al- 
bo wprost przeciwnie, szczegolnie przed 
atakiem dny poziom kwasu moczowego we 
krwi moze bye niski, jego wydzielanie z 
moczem obnizone. Stan ten tlomaczy si
 
chciwosci::), tkanek w stosunku do kwasu 
moczowego. Gudzent dowiodl w pomyslo- 
wych doswiadczeniach, ze bezposrednio po 
dozylnem wstrzykni
ciu moczanu sodo- 
wego poziom kwasu moczowego we krwi 
ludzi zdrowych pocz
tkowo si
 podnosi, 
poczem opada i podnosi si
 powtornie 
mniejwi<2 c ej na 2 -- 3 dzien po wstrzyk- 
ni
ciu, z moczem wydziela si
 naogol ca- 
lose wstrzykni
tego kwasu moczowego. To 
fizjologiczne wahanie kwasu moczowego 
we krwi mozna wytlumaczye tylko jego 
zatrzymaniem w tkankach, skqd stopniO\vo 
zostaje on wydalony. U chorych na dn
 
przebieg wydalania kwasu moczowego jest 
cdmienny: zostaje on znacznie dluzej za- 


trzymany w tkankach, wydalanie jego 
jest powolne i wynosi zaledwie cz
se 
wstrzykni
tego kwasu moczowego. Tkan- 
ki chorych dnawych maj
 wi
c znacznie 
zwi
kszon
 sklonnose do zatrzymywama 
kwasu moczowego i nie oddaj
 go calko- 
wicie. Chciwose tkankowa chorych na dn
 
w stosullku do kwasl1 moczowego zazna- 
cza si
 w ich sprawach stawowych. J eze- 
1i porownae zawartose kwasu moczowego 
we krwi i w wysi
kach stawowych cho- 
rych na dn
 z chorobami na inne sprawy 
stawowe, to (Boas), u chol'ych niedna- 
wych zawartose kwasu moczowego we 
krwi i w wysi
kach stawowych jest pra- 
wie ta sama, natomiast u chol'ych dna- 
wych iJose kwasu moczowego w wysi
- 
kach w stosunku do jego poziomu we krwi 
jest znacznie, nieraz wi
cej, niz 100%, 
powi
kszona; sklonnose tkanek do zatrzy- 
mywania kwasu moczowego tlomaczy tak- 
ze, dlaczego u chorych dnawych poziom 
kwasu moczowego we krwi moze bye nie- 
tylko nie podwyzszony, ale nawet obnizo- 
ny. Jezeli bowiem wydzielanie kwasu mo- 
czowego jest prawidlowe, to w nast
pstwie 
zat1'zymywania go przez tkanki :musi si
 
.obnizye jego poziom we krwi. Jednakze 
nietylko tkanki chol'ych dnawych posiada- 
j
 sklonnose do zatrzymywania kwasu 
moczowego. Choe w mniejszym stopniu, 
stwierdzono j
 rowniez u 
tarcow, u cho- 
rych gl'uzliczych i w przebiegu wi
du 
rdzenia, wreszcie cechuje ona takze cier- 
pienia t. zw. alergiczne: migl'en
, dycha- 
wic
 oskrzelow
, rumieii guzkowaty i t. d. 
Opieraj
c si
 na tej analogji mi
dzy cier- 
pieniami alergicznemi a dn
, j ako tez na 
znanem spostrzezeniu, ze moczany odkla- 
dae si
 mog
 w tkankach bez wywolania 
bolow np. przy tworzeniu si
 guzkow dna- 
wych w uszach, oraz na doswiadczeniu, ze 
8tak dny wlasciwie nie jest zwi
zany z 
poziomem kwasu moczowego we krwi (hy- 
peruricemia bez ataku), dochodz
 badacze 
ze szkoly Hisa, w szczegolnosci Gudzent, 
do przekonania, ze istot
 dny jest od- 
czyn alergiczny ustroju na nieznane ciala 
uczulaj
ce. Za alergicznem pochodzeniem 
ataku dny przemawia nietylko naglosc je- 
go v.'yst
powania, ale powi
kszona iJose 
cialek kwasochlonnych, stwierdzona we 
krwi w czasie atakow. Kwas moczowy nie 
moze bye przyczyn
 ataku, gdyz nawet w 
cierpieniach, w ktorych wytwarzaj
 si
 
zlogi moczanowe w tkankach, a krew jest 


przefadowana kwasem moczowym np. w 
przebiegu bialaczki, proces ten moze si
 
odbywae powoli i bez atakow. Z tego wy- 
nika, ze kwas moczowy jest raczej bier- 
nym swiadkiem ataku, niz jego przyczy- 
n
. Istotn
 przyczyn
 ataku s
 czynniki 
inne, ktore miejscowo w tkankach wiod q 
do zwi
kszonego st
zenia moczanow i do 
rownoczesnego powstania odczynu zapal- 
nego. Te same czynniki wplywae mog
 
i na warunki fizycznochemiczne, regulu- 
j
ce rozpuszczalnose kwasu moczowego we 
krwi, ktora nie jest stala, ale zalezna 
mi
dzy innemi i od stanu koloidow krwi. 
Obecnose i stan koloidow w cieczach ustro- 
jowych wplywa w znacznej mierze na roz- 
puszczalnose soH i zaleznie od zmian tych 
koloidow zwi
ksza si
 lub zmniejsza zdol- 
nose do tworzenia osadow. Ta zaleznoscia 
tlomaczy si
 rowniez niero
nomiernos
 
warunkow, w ktorych si
 tworz
 zlogi mo- 
czanow, ktorych niema nieraz przy wy- 
sokiem st
zeniu kwasu moczowego we 
krwi, a nieraz wypadaj
.' 'przy niskim je- 
go poziomie. Uklad koloidowy krwi bar- 
dzo zywo oddzialywa na wszystkie Ul'azy 
zewn
trzne i wewn
trzne, i zmiany koloi- 
dow krwi, b
d
ce rowniez wyrazem 
wstrz
su, mog
 przyczyniae si
 takze do 
wypadania i do tworzenia si
 zlogow sub- 
stancyj nieorganicznych. 1nnemi slowy ten 
sam czynnik, ktory zatrzymuje mocza- 
n)' przed atakiem dny w tkankach, dl'og
 
zmian fizykochemicznych i zaburzeii ner- 
wowych parasympatycznych wplywae mo- 
ze na rczpuszczalnose moczanow, zlYlniej- 
szae j
 i wywolywae ich wypadanie i two- 
rzenie w tkankach zlogow, ktore wtornie 
wywoluj
 w stawach zmiany typowe dla 
dny. Wedlug tego poj
cia te same ciab 
l1czulaj
ce, ktore s
 przyczyn
 stanu nad- 
wrazliwosci i towarzysz
cych mu objawow 
stawowych, wpl:r.v3j:,! posrednio i na stan 
narz
dow \\'ewn
trznych, dzialaj
c szko- 
dliwie na naczY
lia krwionosne. Marskosc 
herek chorych na dn
 jest tylko wyrazem 
ogolnego szkodliwego dzialania nieznane- 
go jadu na caly ukbd naczyniO'\'!y. 
Zastanawiaj
c si
 nad natul'
 i chal'a- 
kterem jadu, wyzwalaj
cego odczyn ale1'- 
giczny i to"va1'zysz
ce mu objawy u dna- 
wych, p1'zypuszcza Gudzent, ze nie jest 
nim kW:ls moczowy, ale pewne sldadniki 
pokarm6w lub tez wytwory powstaj0ce 
przy icll odbudowie w przewodzie po1\:a1'- 



6 


WIEDZA LEKARSKA 


Nr. J 


Nr . I 
- 


WIEDZA LEKARSKA 


7 


mowym, szczegolnie jezeli czynnosci tego 
c'statniego s
 zaburzone. 
Atak dny, poprzedzany jest cz
sto za- 
burzeniami w zakresie przewodu pokar- 
mowego: zmniejsza siC;) wydzielanie sok'.1 
zol
dkowego, chorzy uskarzaj
 siC;) na 
gniecenie, na uczucie pemi, odbijania, 
czasami st\'I'ierdza siC;) nieznaczne powi
- 
kszenie w
troby, znikaj
ce po ataku. Mo- 
zJiwe jest, ze i te objawy s
 spowodowane 
dzialaniem toksycznem cial, powstaj
cych 
przy rozkladzie pokarmow w przewodzie 
pokarIT!owym albo tez tworz
cych siC;) w 
ustroju pod dzialaniem roznych czynni- 
kow, jak praca, zm
czenie, wzruszenia 
psychiczne i t. d. Stan przewodu pokar- 
mowego moze ze swej strony wplywac 
takze nietylko na odbudow
 spozytych po- 
karmow, ale i na ich wchlanianie, wywo- 
luj
c t
 drog
 zmiany, prowadz
ce do po- 
wstania alergenow i do uczulenia. Prze- 
prowadzenie dowodu, jaki rodzaj pokar- 
mow dziala na dnawych szkodliwie, jest 
bardzb trudne. Naogol w krajach polnoc- 
nych przyjC;)lo siC;) przekonanie, ze najszko- 
dJiwszem jest dla tych chorych miC;)so, 
gdyz, zawieraj
c duzo cial purynowych, 
sprzyja gromadzeniu siC;) kwasu moczowe- 
go we krwi i jego wypadaniu w stawach, 
ale we vVloszech nie mi
so jest uwazane 
za czynnik szkodliwy, lecz mleko, pomido- 
ry i owoce. Podobne pomieszanie poj
e 
panuje, jezeli chodzi 0 wplyw wyskoku n:t 
chorych dnawych: jedni uwazaj
, ze jest 
on szkodJiwy, ale znane s
 przypadki, w 
ktorych chorzy czuj
c zblizaj
cy siC;) atak, 
zapobiegaj
 mu, wypijaj
c wiC;)ksze ilosci 
wina. W swietle teorji alergicznej spra- 
wa napojow wyskokowych daje siC;) podob- 
nie wyjasnie, jak i pewnych potraw. W 
niektorych napojach wyskokowych znaj- 
duj
 siC;) ciala uczulaj
ce, na ktore chorzy 
dI:.awi 'Sq. nadwrazliwi, i ktore mog
 u nich 
wywolae atak, jednakze tak, jak i w sto- 
sunku do potraw, jest ta nadwrazliwose 
reakcj
 czysto indywidualn
. Z tego tez 
wzgll2du pokarmy, jak i napoje, ktore dla 
jednych chorych s
 obojC;)tne, dla drugich 
mog
 bye szkodJiwe, i tern si
 tez Uomacz
 
liczne rozbieznosci tak w pogl
dach samych 
chorych na to, co uwazaj
 dla siebie za 
szkodliwe, jak i w przepisach dietetycz- 
nych. 
Z powyzszego zestawienia widae, jak 
dalece teoretyczne ujmowanie istoty dny 


wplywac musi na przepisy dietyczne. We- 
dlug pogl
du BTugscha i Schittenhelma, 
a takze Garroda i innych nalezy przede- 
wszystkiem ograniczae w pokarmach do- 
plyw cial purynowych, gdyz one to dziC;)- 
ki zwolnionemu wydzielaniu i zwolnionej 
odbudowie kwasu moczowego wywoluj
 
gromadzenie si
 jego we krwi i nastC;)pne 
odkladanie w tkankach. Wedlug nowszych 
pogl
dow Gudzenta, Umbera i innych 
przyczyna cierpienia lezy w nieznanych, 
w kazdym poszczegolnym przypadku 
zmiennych cialach, ktore zaleznie od in- 
dywidualnych, konstytucjonalnych cech 
jednostki wywolae mog
 odczyn alergicz- 
ny. Wyrazem tego odczynu s
 miC;)dzy in- 
nemi i objawy stawowe. Z tego wiC;)c pun- 
ktu widzenia niema wlasciwie celu ogra- 
niczae specjalnie w pokarmach cial pury- 
nowych, ale trzeba siC;) tdoszukiwae w kaz- 
dym poszczegolnym przypadku ciala uczu- 
laj
cego, ktore dla kazdego chorego moze 
bye inne. Juz, zbieraj
c wywiady, trzeba 
zwrocie uwagC;) jakie srodki spozywcze, a 
takze jaki rodzaj napojow wyskokowych 
moze u chorych wyzwolie atak. N alezy 
pamiC;)tae rowniez 0 tern, ze ciala uczula- 
j
ce mog
 powstawae w zaleznosci od spo- 
sobu przyrz
dzania pokarmow, nie jest 
wiC;)c obojC;)tne, czy chory spozywa miC;)so 
gotowane lub smazone, czy potrawy s
 so- 
lone i przyprawione korzeniami. Nie jest 
takze oboj
tny stan przewodu pokarmowe- 
go, gdyz zaburzenia trawienia przyczyniae 
siC;) mog
 do powstania cial uczulaj
cych. 
N awet przyjmuj
c pogl
d, ktory widzi 
w ataku dny tylko objaw nadwrazliwosci, 
nie mozna lekcewaiye donioslosci cial pu- 
rynowych, moze nie tyle dla wyzwolenia 
ataku dny, ile dla nastC;)pstw, ktore poci
- 
ga dla stawow odkladanie siC;) w nich mo- 
czanow. Stale odkladanie siC;) moczanow 
na powierzchni chrz
stkowej stawow nie- 
tylko niszczy chrz
stk
, ale zlogi moczano- 
we, przebijaj
c do tkanki kostnej, wiod
 
do jej ro:
rzedzenia, do nastC;)pnego buja- 
nia, wywoluj
c wtorne objawy zapalne, 
ktore l
cz
 siC;) z pierwotnemi zmianami 
zanikowemi chrz
stki i kosci. Nietylko 
wi
c d
znose do zapobiegania atakowi dny, 
ale koniecznoSe ograniczenia ile moinosci 
odkladania si
 w tkankach moczanow na- 
kazuje usun
e :z diety chorych na dnC;) cia- 
la purynowe, bC;)d
ce zrodlem wewnC;)trz- 
nego i zeW11C;)trznego kwasu moczowego. 
J ak widae z zal
czonej poniiej tabeli, 0- 


graniczenie to rozci
gae siC;) musi szcze- 
golnie na pokarmy, zawieraj
ce duze nu- 
kleoproteidow, a wiC;)c organy gruczolowe 
takie, jak grasica, trzustka, nerki, w
tro- 
ba, a takze i moidzek. Tych pokarmow cho- 
rzy zupefnie spozywae nie powinni (tabl. 
Nr. 1). Spozywanie miC;)sa jako pokarmu, 


pozostaj
cym na diecie bezpurynowej, 200 
gr. miC;)sa i okresJie, w jakim czasie krzy- 
wa wydzielania kwasu moczowego wr6ci 
do swej pierwotnej wysokosci, odpowiada- 
j
cej wewnC;)trznemu kwasowi moczowe- 
mu. Zaleznie od wyniku tej proby zaleca 
on tylez dni bezpurynowych w tygodniu, 


Zawartosc kwasu moczowego w pokarmach 


100 gr. I kwas moczowy I 100 gr. kwas moczowy 
w gr. w gr. 
wolowina 0.111 w
gorz. w
dz. 0.087 
ciel
cina 0.114 losos 0.072 
baranina 0.078 karp 0.162 
wieprzowina 0.123 szczupak 0.144 
szynka 0,072 sledz 0.207 
salami 0.Ofi9 pstr1!g 0.168 
w1!troba 0.279 szprota 0.246 
nerka 0.240 sardynki 0.354 
grasica 0.990 anczousy 0.465 
kurcz
 0087 jaj a kurze 0.0 
gol1!b 0.174 groch 0.054 
g
s 0.099 soczewica 0.162 
sarna 0.117 bOb 0.051 
buljon 0.045 fasola I 0.081 
szpinak 0.072 
kakao 1.30 
czekolada 1.43 
herbata 1.35 
I kawa 1.24 


zawieraj
cego dose duzo hipoksantyny, 
ogranicza siC;) rowniez w zaleznosci, czy 
chory jest w okresie ataku, czy tez '\v cza- 
sie mi
dzyatakowym. Poniewaz wiadomo, 
ze w okresie poprzedzaj
cym atak, ciala 
purynowe s
 zatrzymywane w ustroju, a 
po ataku, po bezposredniem powiC;)kszeniu 
()dplywu purynow, nast
puje ich wtorne 
zatrzymanie, przeto gdy chorzy czuj
 zbli- 
zanie si
 ataku, w czasie ataku, a takze 
i po nim, mniejwi
cej w czasie 10 dni do 
dwoch tygodni, wszystkie pokarmy, za- 
wieraj
ce ciala purynowe, a wiC;)c i miC;)- 
so powinno bye usuniC;)te Z odzywienia. 
Odiywianie w czasie ataku powinno bye 
lekkie, skladae siC;) z lekkich zup mlecz- 
nych lub jarzynowych, mleka, kaszek, ja- 
rzyn i owocow. W przerwach miC;)dzy ata- 
kami miC;)so podaj e ,siC;) w ilosciach, zalez- 
nych od stanu chorych, t. j. od ich tole- 
rancji w stosunku do okreslonych ilosci 
eial purynowych. UmbeT zaleca dla wy- 
wyprobowania tolerancji podae chorym, 


ile dni trwalo wydzielanie kwasu moczo- 
wego. W przypadkach korzystnych chorzy 
pozostaj
 2 - 3 dni, w przypadkach ciC;)z- 
szych 4 - 6 dni ;tygodniowo na diecie bez- 
purynowej. Dodatek miC;)sny, wl
czony do 
diety chorych, nie powinien przekraczac 
150 - 200 gr. na Idob
. Zasadniczo zda- 
niem niektorych jest obojC;)tne, czy chorzy 
spozywaj
 mi
so czarne czy biale, gdyz w 
obu gatunkach miC;)sa zawartose cial pury- 
nowych ma bye ta sama. W. Orlowski 
zwraca jednak uwagC;), ze empirycznie 
ustalono, iz w naszym klimacie miC;)so czar- 
ne szkodzi dnawym bardziej, niz biale. 
Zreszt
 badania zebrowskiego z Ziwertem. 
dowiodly, ze kwas moczowy pochodzenia 
zewnC;)trznego wydala siC;) u chorych dna- 
wych po mi
sie bialem juz w dwa, trzy 
dni, natomiast po czarnem dopiero po 4 - 
7 dniach. Nie jest obojC;)tne rowniez postae 
w jakiej si
 miC;)so podaje, gdyi miC;)so sma- 
zone lub pieczone jest szkodliwsze, niz go- 
towane. W czasie goto\vania bowiem pra- 



8 


.. 


WIEDZA LEKARSKA 


Nr. I 


Nr. I 


WIEDZA LEKARSKA 


9 


wie polowa zasad purynowych przechodzi 
do buljonu, z tego tez wzgll2du i wszyst- 
kie wyci
gi mi
sne s
 szkodliwe. Ryby za- 
wieraj
 rowniez ciala purynowe, a jak W1.- 
dae z tabeJi, nawet wi
cej, niz mi
so, 
szczegolnie drobne gatunki ryb s
 zasobne 
w puryny. \V obec tego szproty, sardynki, 
kilki, sledzie, pstr
gi, anczousy nalezy wy- 
l
czye z pozywienia dnawych. Mleko i jaja, 
nie zawieraj
 cial purynowych, mog
 bye 
podawane, jednakze nieraz nalezy i te po- 
karmy ograniczye, a to daUego, ze ciala 
bialkowe powi
kszaj
 wydzielanie sokow 
trawiennych, w ktorych wydzielaj
 si
 pu- 
ryny, skladaj
ce si
 na cz
se wewn
trzne- 
go kwasu moczowego. Odzywianie bial- 
kiem, nawet nie zawieraj
cem purynow, 
znaczniej powi
ksza wytwarzanie wew- 
n
trznego kwasu moczowego, niz odzywia- 
nie w
glowodanami lub Uuszczami. Ponie- 
waz wi
c bialko t
 drog
 wplywae moze 
na wytwarzanie i gromadzenie si
 kwasu 
moczowego, nalezy d
zye raczej do ograni- 
czenia cial bialkowych, nawet nie zawie- 
raj
cych purynow. W. Orlowski zaleca 0- 
graniczye podawanie bialka do 1 gr. na kg. 
wagi, Umber uwaza, ze dla utrzymania 
rownowagi bialkowej wystarczy jeszcze 
mniejsza iJose, to jest 0.8 - 0.9 gr. bial- 
ka na kg. wagi. 
Poniewaz stwierdzono, ze w nocy nast
- 
puje fizjologiczne zatrzymywanie cial pu- 
rynowych, najkorzystniej jest podawac 
potrawy, zawieraj
ce ciala purynowe, jed- 
norazowo w godzinach rannych 1ub polud- 
niowych. Niektorzy autorzy ogranjczaj
 
w diecie chorych dnawych rowniez w
glo- 
wodany. Jednakze doswiadczenia, ktore 
dowodz
, ze w
glowodany ograniczaj
 wy- 
twarzanie wewn
trznego kwasu moczowe- 
go, to sarno dotyczy zreszt
 i Uuszczow, - 
nie uzasadniaj
 tego post
powania. Co 
najwyzej nalezy ograniczye z jarzyn te, 
ktore zawieraj
 znaczniejsze ilosci cial pu- 
rynowych. Przedewszystkiem nalez
 tutaj 
jarzyny str
czkowe (boby, groch, fasola i 
1. d.), natomiast jarzyny zielone i m
czne, 
pomioory i owoce: me zawieraj
ce pury- 
now, mozna podawae. W
glowodany, jak 
zreszt
 i Uuszcze, powinny zajmowae w 
diecie chorych dnawych miejsce Pl'zystoso- 
wane do stanu tych chorych. W
glowoda- 
ny, a szczegolnie tluszcze, nalezy ograni- 
czae u chorych dnawych otylych, nadto WIi- 
glowodany u tych, ktorzy maj
 sklonnose 
do cukrzycy, natomiast dla chorych dna- 


wych w
Uych i wychudzonych i tluszcze i 
w
glowodany s
 bardzo potrzebne. 
Wyskok zwalnia wydzielanie kwasu mo- 
czowego i sprzyja jego zatrzymywaniu w 
ustroju. Jednakze niewszystkie napoje wy- 
skokowe dzialaj
 jednakowo. Naog61 go- 
rzej jest znoszone piwo, ktore pr6cz alko- 
holu zawiera w litrze jeszcze do 100 gr. 
cial purynowych. Lepiej znoszone s
 jasne 
gatunki piwa, znacznie mniej zasobne w 
ciala purynowe i maj
ce dzialanie moczo- 
p
dne. Ci
zsze gatunki wina, jak wina 
burgundzkie, portwein, a takze wino szam- 
panskie i 1ikiery nalezy usun
e, natomiast 
mozna dopuscie wina lekkie w niezbyt du- 
zej ilosci, od czasu do czasu, dla urozmai- 
cenia diety chorych. 
Kawa j herbata zawieraj
 kofein
, teo- 
bromin
 i teofilin
. Przypuszczano, ze cia- 
la te przechodz
 przez ustroj, nie bior
c 
udzialu w powstawaniu kwasu moczowego, 
jednakze doswiadczalnie stwierdzono, ze 
kofeina w w
trobie zostaje przeistoczona 
w ksantyn
 i hipoksantyn
, czyli, ze moze 
si
 stae zrodlem kwasu moczowego. Z te- 
go tez wzgl
du chorzy dnawi kaw
 i her- 
bat
 mog
 pic jedynie w rozcienczeniu i w 
niezbyt znacznych ilosciach, przytem ka- 
w
 w postaci, pozbawionej kofeiny. 
Ustalaj
c diet
 chorych dnawych, nale- 
zy unikae wszelkiego schematyzmu, ko- 
nieczne jest zwrocenie uwagi na stan kon- 
stytucjonalny i na stan odzywienia cho- 
rych, na ich warunki zycia i upodobania. 
Pami
taj
c 0 tern, ze powstanie ataku dny 
moze zalezye nietylko od cial purynowych 
w pokarmie, ale takze od swoistych odczy- 
now chorych na ciala '.lCzulaj
ce, nalezy 
troskliwie zwracae uwag
 na indywidual- 
n
 wrazliwose w stosunku do obranej die- 
ty, przyczem nie mozna lekcewazyc spo- 
strzezen chorych, ktorzy pewne pokarmy 
lub napoje uwazaj
 dla siebie ze szkodJi- 
we. Vi- przypadkach ci
zszych kilkatygod- 
niowe okl'esy scisle bezpurynowej diety, 
przeplatane okresami diety z ograniczonq. 
zawartosciq. purynow, wedlug norm, juz 
omowionych, mog
 miee wplyw bardzo ko- 
rzystny. Wprawdzie przeciwnicy teorji, 
uwazaj
cej kwas moczowy za przyczyn
 
bezposredni
 ataku, stwierdzaj
, ze ostre 
ataki dny wyst
powac mog
 nawet po kil- 
kutygodniowej diecie bezpurynowej, i w
t- 
pi
 wobec tego 0 celowosci i skutecznosci 
diety bezpurynowej, sk
din
d bardzo dla 
chorych uci
zliwej. Jednakze W. O'rlowski, 


slusznie, podkresla, ze podobne przypadki 
mozna takze wyUumaczye nagl'omadze- 
niem w ustroju kwasu moczowego pocho- 
dzenia We' w!l
trznego, powstalem na tle 
cz
sto nie daj
cej si
 stwierdzie przyczyny. 
Podobne wi
c przypadki niekoniecznie 
swiadcz
 0 bezcelowosci diety bezpuryno- 
wej, a raczej dowodz
, ze zaburzenie 
przemiany nukleinowej pomimo stosowa- 
nia diety bezpurynowej jeszcze nie ust
pilo, 
wobec czego diet
 nalezy ,stosowae w dal- 
szym ci
gu. Rowniez i Umber zaznacza, 
ze leczenie diet
 celowe jest tylko wtedy, 
gdy jest dlugotrwale, .t. zn. gdy chorzy la- 
tami zyj
 w spos6b, ograniczaj
cy wytwa- 
rzanie cial purynowych, albo tez gdy ogra- 
niczenie cial purynowych w diecie jest 
przeprowadzane corocznie w kilkurazo- 
wych miesi
cznych okresach. Szczegolnie 
korzystne dzialanie przeplataj
cych si
 ze 
sob
 okresow diety scisle bezpurynowej i 
diety z ograniczon
 ilosci
 purynow Uu- 


maczy i'V. Orlowski kolejnem dzialaniem 
na uklad fermentacyjny leczenia oszcz
- 
dzajq,cego i ewiczq,cego, co poci
ga za so- 
b
 podniesienie sprawnosci przemiany nu- 
kleinowej. 
Ukladajq,c wi
c diet
 dla chorych dna- 
wych nalezy llietylko wzi
e pod uwag
 sto- 
pien ci
zkosci choroby, stan odzywienia, 
uwzgl
dnie sklonnose do otylosci lub wy- 
chudzenia, sklonnose do cukrzycy, wzi
e 
pod uwag
 stan nerek i narz
du kr
zenia, 
ale takze zwracae piln
 uwag
 na stan 
przewodu pokarmowego i na indywidual- 
ny odczyn chorych na przyjmowane pokar- 
my, szczegolnie wazny przez wzglq,d na 
mozliwose alergicznej genezy dny. Dopie- 
1'0 po uwzgll2dnieniu tych wszystkich czyn- 
nikow mozna ustalie diet
, ktora zawsze 
musi d
zye do ograniczenia cial puryno- 
wych przy roznej, gospodarce w
glowoda- 
nami i Uuszczami, zaleznie od stanu cho- 
rych. 


WZoR ODzYWIANIA CHORYCH DNAWYCH. 


wychudzon
ych : 


I sniadanie: 


otylych: 


Lekka herbata lub kawa ze smietank
 
i cukrem. 
Chleb bialy z maslem i konfiturami. Ser. 
Owoce: sJiwki, wisnie, hanany, jablka. 
gl'uszki. 


Lekka herbata lub kawa z mlekiem z ma- 
lq, iJosci
 cukru lub z sacharynq.. 
Chleb razowy, malo masla. 
Owoce: gruszki, jablka, w lecie poziomki, 
maJiny. 


II s n i a d a n 1. e. 


Slodki kompot 1ub owoce, 112 szk1. smie- 
tanki, bialy chleb z maslem i miodem. 


Obi a d. 


Zupy mleczne lub owocowe, lub jarzynowe 
(bez bu1jonu). W dniach, w ktorych do- 
zwolone mi
so, 150 - 200 gr. mi
sa bia- 
lego, ryby lub drobiu. Duzo jarzyn, do- 
brze przyrz
dzonych z ill1aslem, z ogra- 
niczeniem jarzyn, zawierajq,cych ciala 
purynowe, jak groch, fasola, szpinak, 
grzyby. KartofJe. Salata. Kompot dobrze 
oslodzony, slodka legumina. 


Owoce: jablka, gruszki, chleb razowy lub 
Grahama. 


Zupy bardzo niewiele. Mi
so i jarzyny tak 
sarno, jednakze jarzyny przyrz
dzane z 
mal
 iJosciq. masla; Hose kartofJi ogra- 
niczona. Kompot malo oslodzony. Za- 
miast leguminy owoce. 



10 


WIEDZA LEKARSKA 


Nr. I 


Nr. 


WIEDZA LEKARSKA 


II 


Pod wieczorek. 


B) Wzor tygodniowego rozkladu potraw diety bezpurynowej mlecznej 
z ograniczeniem bialka do 80 gr. 


Lekka kawa lub herbata,ze smietankq. i cu- 
krem. Bialy chleb, maslo, konfitury, 
ciastka. 


Lekka kawa lub herbata z mlekiem. Malo 
cukru lub sacharyna, chleb Grahama, 
galaretki owocowe. 


DZIEN '
NIADAN I
 I 0 B I A D I pOdwie-1 K 0 L A C J A 
I I II czorek 
Poniedzialek mleczna kasza perlowa S kleik ryzowy 
:>. 
 strucel z makiem kasza hreczana 
i czwartek 
 "'0 CI) 
'w 0:: .
 
'H - mleczna kasza ryzowa ..I<: 
Wtorek i pi1!- 0 CI) CI) kartoflanka 
..I<: 
E pierog z powidlami - 
tek N S sago wypiekane 
CI) jablka smazone 
..c 0:: 
- S N , 
0:: kleik owsiany 0:: ryz wypiekany z rodzynkami 
sroda i sobota 
 N 
0:: mleczne piure ziemniaczane +> kompot ze suszonych sliwek 
,.!:o; ..c 0:: 
0:: CI) ..c 
Ci1 - kleik ryzowy .... makaron wypiekany 
..<:: CI) z jablkami 
Niedziela i:Q U 2 jaja smazone P:: 
lazanki galaretka ze sliwek 


Kolacja. 


Ryz lub kaszka z ;maslem, eWe z owocami 
lub konfiturami, albo jarzyna z maslem 
i jajami. Chleb, maslo, 
er, owoce. 


W. Orlowski zaleca nast
pujq.ce wzory 
diety bezpurynowej w zaleznoSci od ogra- 
niczenia bialka i mleka, ktorego niektorzy 
chorzy nie ,znosz
: 


Jarzyny w dose duzej Hosci. Jaja. Chleb 
Grahama, z mal
 Hosciq. masla. Sel'. 
Owoce. 


1) bezpurynowa mleczna bez ogranicze- 
nia bialka, 
2) bezpurynowa mleczna z ogranicze- 
niem ,bialka do 80 gr. dziennie, 
3) bezpurynowa bez mleka. 


Oprocz wymienionych potraw kazdy 
chory otrzymuje dziennie: 


otrzymuje dziennie, jesli nie liczye 12 gr. 
soli kuchennej, przeci
tnie: 
bialka 
w
glowodanow 
tfuszczow 
soli kuchennej 
jednostek cieplnych 


A) Wzor tygodniowego rozkladu potraw w diecie bezpurynowej mlecznej 
bez ograniczenia bialka. 


Chleba bialego 
omasty (masla) 
soli kuchennej 


420 gr. 
40 " 
12 " 


71 gr. 
489 " 
60 " 
1,6 " 
2864 


sNIADANIE 
'" 
-w 
DZIE
 0 E I A D 
Cr:' KOLACJA 
DO 
I I II 0"'1 
. 
 Mleczna zupa owsiana S Kasza jaglana 
pi1!tek 
 '" mleczne piure ziem- CI) sera holenderskiego 
.
 
CI) 0:: niaczane. .
 100 gr. 
'H - ..I<: 
0 CI) 
..I<: CI) - 
S zupa maka- - 
N Mleczna S 
CI) .... 
Wtorek, ..c 0:: ronowa Kasza grysikowa 
N 
czw2lrtek i 0:: S kasza jaglana buchty z serem. 

 pierogi z kapust1! lub 0:: 
niedziela N +> 
0:: nalesniki z powidlami. 
..I<: ..c 0:: 
- 
0:: CI) ..c 
.... - Mleczna zupa z krup .... 
0:: 
sroda i .
 ..<:: krakowskich CI) Mleczna kasza jaglana 
CO U makarony P:: jajko na mi
kko. 
sobota 
I buchty z powidlami. 


Opr6cz wymienionych 
otrzymuje dziennie: 
chleba bialego 
omasty (masla) 
soli kuchennej 


potra w kazdy 


420 gr. 
40 " 
12 " 


Znajduj
cy si
 na tern zywieniu chory 


" 


C) Wzor tygodniowego rozkladu potraw w diecie bezpurynowej bez mleka. 


Znajdujq.cy si
 na tym zywieniu chory 
otrzymuje dziennie, jesli nie liczye 12 gr. 
soli kuchennej, przeci
tnie 
bialka 
w
glowodanow 
tfuszczow 
soli kuchennej 
jednostek cieplnych 


dJ" 
sNIADANIE -,., 
0 E I A D 
o: KOLACJA 
DZIEN DO 
t II :IN 
I a.:.; 
Kartoflanka z dodat- 
kiem jajka 2 jaja 
Poniedzialek i Kasza ryzowa Kisiel borowinowy 
czwartek Strudel z rodzynkami 0 Herbata 
0 0 
..I<: ..I<: Herbata ..I<: 
......, ......, ......, 
- 
0:: 0:: 0:: 
......, ......, KIeik z krup perlo- ......, 
.
 .
 wych .
 Kasza grysikowa 
Wtorek, pi1!tek 2 jaja Strudel z makiem 
i niedziela 0:: 0:: 0:: 
+> +> Makaron +> Herbata 
0:: 0:: Rerbata 0:: 
..c ..c ..c 

 - 
.... .... .... 
CI) CI) Kleik owsiany CI) 
Kasza z krup kra- 
P:: P:: 2 jaja P:: kowskich 
sroda i so- 
bota Makaron wypiekany 2 jaja 
z makiem Herbata 
Herbata I 


103 gr. 
534 " 
78 " 
2,9 " 
3287 



12 


WIEDZA LEKARSKA 


Oprocz wymienionych 
chory otrzymuj e dziennie: 
sucharkow 
omasty (masla) 
soli kuchennej 


potraw kazdy 


400 gr. 
40 " 
12 " 


Znajdujq.cy si
 na tym zywieniu cho- 
ry otrzymuje dziennie, jesH nie liczye 12 
gr. soH kuchennej, przeci
tnie: 
bialka 97 gr. 
w
glowodanow 608" 
Uuszczow 76" 
soH kuchennej 1,05 " 
jednostek cieplnych 3593 " 


Leczenie dietetyczne chorych dnawych 
wymaga ograniczen nietylko jakoscio- 
wych, ale i i1osciowych. Doswiadczenia 
wielkiej wojny z jej ograniczeniami zyw- 
nosciowemi dowiodly bowiem, ze wogole 
ograniczenie ilosciowe pokarmow, zmniej- 
szenie nawet ich kalorycznej wartosci, ko- 
rzystnie wplywa na przebieg dny. Z pun- 
ktu widzenia alergicznej genezy dny ogra- 
niczenia dietyczne Sq. celowe, wprawdzie 
nie dlatego, ze ograniczaj
 dowoz cial pu- 
rynowych, lecz przedewszystkiem dlatego, 
ze zmniejszaj
c w ogole i10se pokarmow 
i reguluj
c sposob odzywiania si
 chorych, 
obnizajq. moznose wytwarzania si
 aler- 
genow i zmniejszajq. nadmiernq. wrazli- 
wose ustroju. 
Z zestawienia powyzszego widae, ze 
pozywienie chorych dnawych skladae si
 
musi glownie z jarzyn zielonych i m
cz- 
nych, cukrow, owocow, pieczywa, mleka, 
jaj; z tfuszczow najodpowiedniejsze jest 
maslo i smietanka. Do diety tej nalezy j e- 
szcze obfite doprowadzanie plynow, 0 ile 
niema przeciwskazan ze strony nerek i ser- 
ca. Przeplukiwanie ustroju zwi
ksza wy- 
dzielanie moczu, stwarza lepsze warunki 
dla rozpuszczalnosci kwasu moczowego i 
sprzyja, jak wykazaly badania Umbpra, 
jego wydalaniu z ustroju. 
Plyny doprowadza si
 razem z pokal'- 
mami jako wod
 zrodlan
, soki owocowe 
lub wody mineralne. Te ostatnie dobiera 
si
 odpowiednio do stanu sprawy stawo- 
wej, odzywienia chorego i stanu jego na- 
rz
dow wewn
trznych. 
Dieta chorych dnawych jest diet
 dose 
trudnq., monotonnq. i z tego powodu uciq.z- 
liw
 do przeprowadzenia szczegolnie, jeze- 
H si
 uwzgl
dni koniecznose utrzymywa- 


Nr. I 


Nr.1 


WIEDZA LEKARSKA 


13 


nia jej pl'zez dluzszy okres czasu. Ta oko- 
licznose nakazuje dokladne rozpoznanie, z 
jednej strony aby uniknq.e bezcelowego, a 
czasami nawet, 0 ile sprawa stawowa nie 
jest wywolana zaburzeniami przemiany 
purynowej, szkodliwego sposobu leczenia, 
z drugiej strony, by nie narazae chorych 
niepotrzebnie na koszt i trud, zwiq.zany z 
dokladnem przeprowadzeniem zalecen die- 
tetycznych. Rozpoznanie dny opiera si
 na 
obrazie klinicznym, ktory jednak niezaw- 
sze jest typowy, na oznaczeniu zawartosci 
kwasu moczowego we krwi, w moczu oraz 
na okresleniu zdolnosci wydzielniczej u- 
stroju w stosunku do znanych ilosci cial 
purynowych. We krwi chorych dnawych 
kwas moczowy bywa powi
kszony, .1 ed- 
nakze poziom jego :nie jest staly, lecz 
zmienny, szczegolnie w czasie ataku ma 
si
 on obnizae. Wydzielanie wewn
trzne- 
go kwasu moczowego w moczu wynosi 
przy diecie bezpurynowej do 0,5 gr. na do- 
b
, w okresie przedatakowym to wydzie- 
lanie zmniej sza si
 bardzo znacznie, bez- 
posrednio po ataku podnosi si
, docho- 
dz
c do swego szczytu na drugi, trzeci 
dzien po ataku, poczem znowu powtornie 
bardzo wyraznie opada. Ten przebieg 
krzywej wydzielania wewn
trznego kwasu 
moczowego, bad any u chorych, pozostaj
- 
cych na diecie bezpurynowej, jest chara- 
kterystyczny dla dny. Widae z tego, j ak 
wielkim bl
dem jest tak cz
sto spotykane 
wnioskowanie, ze cierpienia stawowe, spo- 
tykane u osob, ktorych mocz, zawiera w 
okresie pozaatakowym duzy osad mocza- 
now, s
 pochodzenia dnawego. \V przebie- 
gu dny wprost przeciwnie wydzielanie 
moczanow w okresie mi
dzy napadami 
jest raczej zmniejszone. Obfity os ad w 
moczu, skladajq.cy si
 z krysztalkow kwa- 
su moczowego lub jego soli, pojawiaj
cy 
si
 zaraz po oddaniu moczu, nie ma ze 
skazq. dnaw
 nic wspolnego. Powstaje on 
wtedy, gdy zmniejsza si
 zasadO\'\y od- 
czyn moczu, przy rownoczesnie zmniej- 
szonej ilosci ul'ochromu. Sq. to warunki 
charakterystyczne dla t. zw. skazy mocza- 
nowej, w ktorej nast
pstwie powstae mo- 
ze kamica nerkowa. Uszkodzona przez 
kamic
 nerka, spelniaj
c gorzej swe cz:yn- 
nosci wydzielnicze, moze wtornie przyczy- 
nie si
 do nagromadzenia kwasu moczo- 
wego w ustroju, jak to bywa w dnie, jed- 
nakze stan ten z \vlasciwq. dnq. nie ma nie 
wspolnego. 


Skaza szczaWlOwa jest zaburzeniem 
przemiany materji, w ktorem nadmiar 
kwasu szczawiowego w ustroju staje si
 
przyczynq. licznych dolegliwosci .chorobo- 
wych. Szczegolne powinowactwo kwasu 
szczawiowego do tkanki kostnej i nerwo- 
wej . doprowadza do odkladania si
 jego 
zlogow w tych tkankach. Wywoluje to 
podraznienie splotow nerwowych, obj a- 
wiajq.ce si
 bolami i zaburzeniami czyn- 
nosci narzq.dow, ktore stojq. w zwiq.zku z 
zaatakowanemi przez kwas szczawiowy 
splotami. Zaleznie od zaatakowanych splo- 
tow i nerwow odroznia si
 wed lug LOr 
the'go nast
pujq.ce postaci skazy szczawio- 
wej: 1) nerwowo-mi
sniowq. ;2) zolq.dko- 
w
!; 3) jelitowq.; 4) nerkowq.; 5) postae, 
objawiaj
c
 si
 dychawicq. oskrzelowq. i 
6) postae stawowq.. Postae stawowa lq.- 
czy si
 cz
sto z bolami mi
sniowemi 
(Grot:;). Grott znalazl na. 27 przypadkow 
skazy szczawiowej u 14 chorych dol
gli- 
wosci stawowo-mi
sniowe, jednakze tylko 
u pewnej liczby tych chorych poziom kwa- 
su szczawiowego we krwi byl powi
kszo- 
ny; u niektorych rownoczesnie z powi
k- 
szeniem poziomu kwasu szczawiowego byl 
podwyzszony rowniez poziom kwasu mo- 
czowego, z czego mozna wnioskowae, ze te 
zaburzenia przemiany materji id
 nieraz 
ze sob
 w parze. Grott na podstawie 
swoich spostrzezen zwraca slusznie uwa- 
g
, ze w przypadkach niejasnych spraw 
stawowych 0 przebiegu podostrym lub 
przewleklym nalezy brae pod uwag
 etio- 
10giczna mozliwose skazy szczawiowej, kto- 
rej kli
iczne rozpoznanie 0 ile tylko si
 j
! 
bierze pod uwag
, nie sprawia wi
kszych 
trudnosci. Trafne rozpoznanie posiada na- 
tomiast dla chorych duze znaczenie, gdyz, 
stosuj
c odpowiednie leczenie dietetyczne, 
mozna wplynq.e korzystnie na objawy cho- 
robowe. 
Dolegliwosci stawowe w skazie szcza- 
wiowej dotyczq. najcz
sciej drobnych sta- 
wow konczyn, ale takze bywaj
 cz
sto w 
stawach kr
gowych, krzyzowo-biodrowych, 
barkowych i kolanowych. Cz
sto stwier- 
dza si
 zgrubienia glowek paliczkow, a w 
stawach kolanowych i barkowych drobne 
trzeszczenia. Bole stawowe pogarszaj
 si
 
cz
sto przy zmianach pogody, a takze przy 
bl
dach dietetycznych. Objawy stawowe 
l
cz
 si
 nieraz z nerwobOlami, bolami 
mi
sni, bOlami karku, migrenami. Nieraz 
towarzyszy tym objawom spadek cisnie- 


nia krwi, czasami l
czq. si
 z niemi obja- 
wy psychiczne w postaci depresji i przy- 
gn
bienia. Bl
dy dietetyczne pogarszajq. 
rowniez dolegliwosci neuralgiczne. 
W warunkach prawidlowych u ludzi 
zdrowych zawartose kwasu szczawiowego 
we krwi nie przekracza 10 mg. na Jitr 
krwi. Wyzszy poziom kwasu szczawiowe- 
go, szczegolnie przekraczaj
cy 20 mg., 
wchodzi juz w granic
 zaburzen patolo- 
gicznych. N aog61 gdy poziom kwasu szcza- 
wiowego we krwi jest powi
kszony, zwi
- 
ksza si
 i jego wydzielanie w moczu, w 
ktorym w warunkach prawidlowych wy- 
dziela si
 on mniej wi
cej w ilosci 20 mg. 
na dob
. Jak podaje Grott, gdy nerka 
kwas moczowy wydziela dobrze, wtedy 
niema jego zatrzymywania we krwi, i sto- 
sunek ox. krwi do ox. moczu jest jak 1/ 2 , 
ew. 1/ 1 , Przy takim stosunku krew zawie- 
ra kwasu szczawiowego okolo 40 - 50 
mg. w litrze, a w moczu ilose dobowa mo- 
ze wynosie nawet do 500 mg. na dob
. 
Gdy kwas szczawiowy jest zatrzymany w 
ustroju, poziom jego we krwi jest wyzszy 
i moze dojse do 80 mg., wydzielanie zas 
jego w moczu b
dzie mniejsze, wynosz
c 
okolo 30 - 40 mg. na dob
, stosunek ox. 
krwi do ox. moczu b
dzie wtedy, jak 4/.. 
a illawet 7 do 1. Wi
ksza cz
se kwasu 
szczawiowego wydziela si
 w moczu w po- 
staci nierozpuszczalnych szczawianow wap- 
nia, krystalizuj
cych si
 jako znane, ostre, 
podobne do kopert krysztalki. nose nieroz- 
puszczalnego szczawianu \vapnia w moczu 
zalezy od zawartosci w nim kwasnych fo- 
sforanow, a przedewszystkiem od soli mag- 
nezu, gdy te ostatnie s
 glownemi rozpu- 
szczalnikami szczawianow wapnia. SHad 
moczu jest dla wapnia najkorzystniejszy 
wtedy, gdy zawiera obok wi
kszej i10sci 
kwasnych fosforanow wzgl
dnie duzo mag- 
nezu i malo wapna. Stosunek ten jest naj- 
lepszy wtedy, gdy w 100 cm. 3 moczu znaj- 
duje si
 troch
 wi
cej, niz 20 mg. magne- 
zu, i troch
 mniej, niz 20 mg. wapnia. 
Str
calnose wapna jest najmniejsza, gdy 
stosunek CaO : Mg = 1 : 0,8. 
Pochodzenie kwasu szczawiowego po- 
dobnie, jak i kwasu moczowego, jest po- 
dwojne. Cz
se .1 ego, t. zw. zewn
trzny 
kwas szczawiowy, pochodzi z pokarmow 
glownie roslinnych, jednakze slady kwasu 
szczawiowego znajduj
 si
 takze w mi
- 
sniach, w wq.trobie i w grasicy. Ponizsza 
tabelka podaje zawartose kwasu szczawio- 



14 


WIEDZA LEKARSK_-\ 


Nr. I 


Nr. I 


WIEDZA LEKARSKA 


15 


wego w gramach na 1000 gr. skladnika 
odzywczego: 


T ABL. 2. 


kakao 
herbata 
czekolada 
pieprz 
szpinak 
rabarbar 
szcza w 
figi 


4,5 
3,7 
0,9 
3,2 
3,2 
2,4 
3,6 
1,0 


Inne artykuly spozywcze (jarzyny, 
owoce, mi
so, wq.troba, grasica) zawiera- 
j
 kwas szczawiowy w znacznie mniej- 
szych i1osciach, a czasami tylko w sladach, 
a niektore jarzyny i owoce nie zawieraja 
go zupelnie, np. ryz. ogorki, szparagi, wi
 
nogrona, brzoskwinie, melony, jablka, 
gruszki. 
Widac z tego, ze chorzy ze skaza szcza- 
wiowq. powinni przedewszystkiem' unikac 
kakao, czekolady, herbaty mocnej, szcza- 
wiu, szpinaku. rabarbaru, fig. 
Doswiadczenia, wykonane na psach, 
ktore po 12 dniach glodowania wydziela- 
ly jeszcze kwas szczawiowy, dowiodly, ze 
kwas ten powstaje takze w ustroju jako 
wytwor wlasnej przemiany tkankowej. 
Jest to t. zw. wewn
trzny kwas szczawio- 
wy. Wchlanianie pochodzq.cego z pokar- 
mow kwasu szczawiowego jest tylko wte- 
dy mozliwe, gdy w zol
dku zllajduje sh; 
HCl. Kwas szczawiowy wchlania si
 w zo- 
l
dku i w dwullastnicy, w czC;)sciach na- 
tomiast przewodu pokarmowego 0 zasado- 
wej zawartosci zamienia siC;) na nierozpu- 
szczalne szczawiany wapnia, ktore wydzie.. 
laj
 siC;) z kalem, albo s
 rozlozone w je- 
1itach przez bakterje. Spozyty z pokarma- 
mi, jak tez i wewnC;)trznie wytworzony 
kwas szczawiowy wydziela siC;) w moczu. 
Dawniej s
dzono: ze kwas szczawiowy jest 
koncowym wytworem przemiany materji 
i ze zostaje calkowicie usuniC;)ty. Jednakze 
nowsze doswiadczenia tego nie potwier- 
dzily. Wprowadzony do ustroju kwas 
szcza\viowy zostaje tylko w czC;)sci usuniC;)- 
ty w moczu i w kale. Doswiadczenia, wy- 
konane z miazg
 wq.troby, dowiodly, ze 
w
troba bardzo szybko niszczy dodany 

was szczawi.owy, przekonano si
 takze, 
ze przetaczame przez wq.trob
 plynu 0 wia- 
domej zawartosci kwasu szczawiowego 


Sir. citrici 100.0 
Aq. dest. 300.0 
M. D. S. Lyzk
 stolow
 przed 
kazdem jedzeniem. 
Alkaptonurja jest zaburzeniem prze- 
miany bialkowej, w ktorem w moczu poja- 
wia siC;) kwas homogentyzynowy. Kwas ten 
powstaje w ustroju ludzkim i przy prawi- 
dlowej odbudowie cial bialkowych, jego 
zrodlem s
 aromatyczne kwasy aminowe, 
tyrozyna i fenylalanina. J ednakze w nor- 
malnym ustroju kwas homogentyzynowy 
jest tylko przejsciowym wytworem odby- 
dowy bialka, w alkaptonurji natomiast jest 
utracona jakby zdolnosc dalszej odbudowy 
tego ciala, ktore wydziela si
 wtedy w ma- 
czu i odklada siC;) w chrz
stkach. Podawa- 
nie bialka, szczegolnie zawieraj
cego du- 
zo tyrozyny, jak np. kazeiny, powiC;)ksza 
wydzielanie kwasu homogentyzynowego. 
Charakterystyczn
 cech
 moczu w alkap- 
tonurji jest wyst
pienie ciemnobrunatne- 
go zabarwienia po dluzszem staniu na po- 
wietrzu. Mocz ten zostawia na bieliznie 
ciemniejsze brunatne plamy. Alkaptonurja 
ma charakter konstytucjonalny, wystC;)puje 
rodzinnie, glownie u mC;)zczyzn. Charakte- 
rystycznq. cech
 tego cierpienia jest bru- 
natne zabarwienie chrzq.stek, wywolane 
powolnem odkladaniem siC;) w chrzq.stkach 
kwasu homogentyzynowego. Sczasem PO\v- 
staj
 w chrz
stce sprawy wiodq.ce do ubyt- 
kow, do wtornego bujania kostnego oraz 
do stanow zapalnych blony maziowej, az 
w koncov.rych okresach cierpienia rozwija 
si
 obraz zapalenia stawow znieksztafca- 
J
cego. 
Leczenie dietetyczne alkaptonurji polega 
na ograniczeniu spozywania bialka jako 
zewnC;)trznego zrodla kwasu homogentyzy- 
nowego. Bialko w pokarmach powinno byc 
ograniczone do minimum, t. zn. wynosic 
mniejwiC;)cej 0.8 - 0.9 gr. na kilo \vagi, 
reszta konieczIJ.ych jednostek cieplnych po- 
krywa si
 tfuszczem i wC;)glowodanami. 
Wskazane jest rowniez wypijanie przez 
chorych ply now wiC;)kszej iJosci, aby jak- 
na najwiC;)cej pobudzac usuwanie cial alkap- 
tOllDWych. 
Te same wskazowki dietetyczne, polega- 
j
ce na ograniczeniu spozycia bialek i 
10.0 wzmozonem podawaniu plynow, nalezy za- 
5.0 stosowac i w sprawach stawowych, po- 
2'
 B /t.... · wstajq.cych na t1e cystinurji, ktorej przy- 
. .\\,
 6 
"7. .../IIi; 
..,. 
 
.., I)'/Ift 
 .,. 


zmniejsza jego stC;)zenie. W warUllkach 
wiC;)c prawidlowych czC;)sc kwasu szczawio- 
wego zostaje zniszczona prawdopodobllie 
przez w
trobC;), czC;)sc wydalona na zew- 
nq.trz. W tych przypadkach, w ktorych 
wystC;)puje powi
kszenie kwasu szczawio- 
wego we krwi i jego wiC;)ksze wydzielanie 
w moczu, nalezy przypuszczac, ze usb'oj 
stracil zdolnosc usuwania kwasu szcza- 
wiowego. Poniewaz czC;)sto stwierdza sw 
u takich chorych i dolegliwosci ze stro- 
ny w
troby, nie jest wyl
czone, ze uposle- 
dzenie sprawnosci wq.troby jest przyczy- 
nq. stanu chorobowego. Potwierdzajq. to 
badania Grotta, ktory na 14 przypadkow 
zmian stawowomiC;)sniowych u chorych ze 
skaz
 szczawiow
 stwierdzil u 12 osob nie- 
wq.tpliwe uposledzenie czynnosci wq.troby. 
Potwierdzenie skazy szczawiowej poza 
okresleniem kwasu szczawiowego w mo- 
czu wymaga okreslenia i1osciowego kwasu 
szczawiowego we krwi, ktore jest uciq.zli- 
we oraz wymaga wiC;)kszej i10sci krwi. W 
praktyce zycia codziennego i przy uwzgl
d- 
nieniu objawow klinicznych mozna jednak 
wedlug zalecenia Bluma oprzec rozpozna- 
nie skazy szczawiowej na badaniu moczu, 
ktorego zasadowy odczyn z rownoczesna 
obecnosci
 w osadzie licznych krysztalo
 
szczawianow wapnia wystarcza dla rozpo- 
znania skazy szczawiowej. 
Leczenie skazy szczawiowej musi isc w 
kilku kierunkach. Przedewszystkiem, we- 
dlug zalecenia G'i'otta, tam, gdzie stwier- 
dzono zaburzenia wq.troby, musi ono pole- 
gac na leczeniu zasadniczej przyczyny wa- 
dliwej przemiany materji, zwi
zanej z w
- 
trobq., a pozniej nalezy d
zyc przez ograni- 
czenia dietetyczne do zmniejszenia wytwa- 
rzania zewnC;)trznego kwasu szczawiowego 
i do stworzenia jaknajlepszych warunkow 
dla rozpuszczalnosci kwasu szczawiowego 
w moczu. Konieczne jest ograniczenie spo- 
zywania pokarmow, zawierajq.cych wiC;)k- 
sze i10sci szczawianow, gdyz nieraz spo- 
strzegano, ze po ich spozyciu i poziom 
kwasu szczawiowego we krwi siC;) powiC;)k- 
sza i dolegliwosci chorobowe siC;) zaostrza- 
j
. U osob z nadkwasnosciq. mozna zmniej- 
szyc wchlanianie kwasu szczawiowego, zo- 
boj
tniaj
c jq. przez picie wod alkalicz- 
nych w czasie jedzenia lub spozywania 
malych dawek sody 1ub magnezji. Rowno- 
czesnie nalezy stwarzac warunki, ulatwia- 
jq.ce wydzielanie kwasu szczawiowego z 
moczem. Stosunki te jak juz zaznaczylam, 


sq. najlepsze wtedy, gdy mocz zaWlera 
kwasne fosfaty, wzglC;)dnie duzo magne- 
zu i malo wapnia. Na 'pierwsze wplywa 
szczegolnie korzystnie dieta miC;)sna, nale- 
zy jednak uwazac, by chorzy nie spozywa- 
1i 
byt duzo cial purynowych. Magnez po- 
daje si
 jako magnezjC;) palon
 (magnesia 
usta) lub jako w
glan magnezu (magne- 
sia carbonica) w i10sci 2 gr. dziennie naj- 
lepiej po jedzeniu. Rownoczesnie zmniej- 
sza si
 doplyw wapna, ograniczajq.c w 
diecie chorych ilosc mleka i jaj. (mleko 
zawiera 1,51 ';0 wapnia, zoltko 0,38% 
wapnia). swieze jarzyny nalezy rowniez 
ograniczac wobec ich wzglC;)dnie duzej za- 
wartosci wapnia. 
Zaburzenia przemiany szczawiowej nie- 
zawsze przebiegajq. samodzielnie. Spotyka 
siC;) je czasem w pol
czeniu z dn
 i wte.dy 
naturalnie, zwracajq.c uwagC;) na przeplsy 
dietetyczne, wskazane dla skazy szczawio- 
wej, trzeba je lq.czyc i kombinowac z za- 
leceniami dietetycznemi, wskazanemi w 
dnie. W jednem i drugiem cierpieniu ogra- 
niczenia dietetyczne poza uwzgl(;)dnieniem 
ich strony jakosciowej dotyczq. i i10sci po- 
karmow. Szczegolnie w skazie szczawiowej 
ilosciowe zmniejszenie pokarmow w polq.- 
czeniu z zastosowaniem umiarkowanych 
cwiczen cielesnych przeciwdziala wytwa- 
rzaniu kwasu szczawiowego przez tkanki. 
Rownoczesne podanie srodkow moczop(;)d- 
nych, wzmagaj
c wydzielanie kwasu 
szczawiowego w moczu, przeciwdziala 
rowniez jego gromadzeniu siC;) we krwi i 
odkladaniu w tkankach. Grott zaleca we- 
dlug przepisu Bluma mieszanin
 r6wno- 
czesnie moczopC;)dnq. i doprowadzajq.c
 
magnez do ustroju, ktorej zastosowanie 
w opisanych przez niego przypadkach po- 
staci stawowomiC;)sniowych skazy szcza- 
wianowej dalo dodatnie wyniki. Mieszan- 
ka I jest nastC;)puj 
ca : 
N atrii citrici 
Magnesii sulf. 
Urotropini 
Diuretini ana 50.0 
Lactosae 800.0 
M. D. S. LyzkC;) deserowq. 
szklankC;) wody na czczo. 


10.0 


II. 


Magnesii citrici 
Ac. citrici 
Ac. phosphorici 



16 


WIEDZA LEKARSKA 


Nr. I 


czvna sa rowniez zaburzenia przemiany 
bi
lk
weJ . 
W ostatnieh ezasaeh zwroeono uwag
, 
(Pariot, Lagere, Nassauc) ze sprawy sta- 
wowe 0 charakterze ostrym, podostrym i 
przewleklym mog
 si
 rozwijae rownie
 
na tle odzywiania nieodpowiedniego, naj- 
ez
seiej zbyt obfituj
cego w bialka. Roz- 
wijaj
ce si
 w tych warunkach zlY'.ianv 
stawow, bole i wysi
ki podobne s
 do wy- 
si
kow, powstajqeyeh w przebiegu choro- 
by posurowiczej, a takze gdy w ustrojll 
wehlaniaj
 si
 wi
ksze ilosei bialka np. W 
okresie wsysania si
 wi
kszyeh krwawien, 
wysi
kow surowiezyeh, w czasie leezenia 
hemoterapjq i t. d. Cz
sto wysi
ki te wy- 
st
pujqce dyskretnie, Sq 10tne, niewielkie 
i znikaj
, nie pozostawiajqe zmian, ehoe 
czasami mogq przyj
e charakter przewle- 
kly i tl'wae latami. Ceeh
 charaktel'ystycz- 
n
 tyeh spraw stawowyeh jest to, ze hoja- 
l'Zq. si
 one ez
sto ze zmianami skory (za- 
czerwienieniem, pokrzywk
), a takze mi- 
grenami, dyehawic
, wreszeie z bardzo 
nieznacznemi objawami niewydolnosei wa- 
troby. Podobieilstwo eharakteru tych wy- 
siE2kow do spraw stawowych \Y przebiegu 
cierpiel'i alergieznyeh nasun
lo mysl, ze 
przyezyn
 ich jest rowniez uczulenie ll- 
stroju, ktore wyst
puje bye moze na tle 
jednostronnego, :zbyt bogatego w pokarmv 
bialkowe odzywiania, szezegolnie u osob 
eierpi
eych nawet na nieznaezne z[;,burzc
 
nia ezynnosci w
troby. Poniewaz te spra- 
wy btawowe zdajq si
 bye ez
stsze, niz do- 
tychczas przypuszczano, potrzeba 0 nich 
myslee w tyeh wszystkie h przy padkaeh, w 
ir.Ar"''''''''''''''''''''''''''''''' .Ar
''' 
'''''''''''''''''''''''''''''''''''''''J.r.ArJ'''''''''''.Ar''''''
''''''''''''.Ar''''''

. 
otrqb 
selekqonowanych zboi, bez domieszki jakiegokolwiek leku 
Obok witamin zawierajil naturalne I 
sole mineralne phityny i magnezu I 
I I--=- 3. sztuk dziennie w dawalnej porze dnia, lepiej zrana 
DzteclCm ad 1'2 cO' 2 biszkaptow dziennie, stasownie dO' wieku 
S Regulujq trawienie. leczq zapiCIrcie. 
I dajcac obflte i regularne wyproznienia. 
I bez obawy przyzwyczajenia sit: organizmu 
B Nie drainiq iolqdka Wszelka djeta zbyteczna I 
....

.,.J"
.Ar.,..,..,..,..,..,..Ar.,.

JOO'".,..,..,..,..,..,..,..,..Ar.,..,..,.
.Ar.,..,..,..,..Ar.,..,..,..,.
.Ar.,..,..,..,..,..Ar.411 


ktorych zawodzi leezenie salieylowe, a prze- 
bieg i wyniki 1eezenia nie przemawiaj
 ani 
za poehodzeniem gruzliezem, ani za kilo- 
wem eierpienia. Wobec ujemnyeh wy- 
nikow stosO'wanyeh metod leczniezyeh 
mozna si
 doszukiwae ezynnikow uczulaj
- 
eyeh przedewszystkiem w odzywianiu eho- 
ryeh. W tych przypadkaeh dodatni wynik 
leezcnia osi
gni
ty przez usuni
cie podej- 
rzanyeh skladnikow pokarmowyeh ma 
rownoezesnie znaezenie rozpoznaweze. Po- 
zatem leezenie dietetyczne, ograniezaj
ee 
ilosciowo pokarmy, araz zmniejszaj
ee za- 
wartose w pozywieniu bialka, a tak- 
ze ostroznie w odpowiednio dobra- 
nych przypadkaeh przeprowadzona die- 
ta glodowa (dnie jarzynowe; owoca- 
we) moze dae bardzo zac1wcaj
ee wy- 
niki. Uczulaj
eo mog
 dzialae takZe 
i inne sldaclniki, niz bialkowe, i dlatego 
tez w eelu wyszukania eial szkodliwych za- 
leeano w ostatnich ezasaeh wykonywanie 
prob skornyeh, maj
eych na eelu stwier- 
dzenie alergji w stosunku do roznych po- 
l;:armow, jednakze wynik tych prob nie 
jest pewny, gdyz jest on g16wnie wyrazem 
uezulenia miejscowego. W przypadkaeh 
alel'gieznyeh spraw stawowyeh leezenie 
dietetyezne wspiera si
 rownoezesnem le- 
czeniem odezulaj
eem. Nie mozna takze 
zapominae 0 tem, ze ogniska zakazenia 
mog
 wiese rowniez do uezulenia ustroju 
przez wybyory bialkowe, powstajaee w 
miejscach zakazenia z rozpadu tka'nek a 
takze w wyniku przemiany materji oraz 
rozpadu bakteryj. 


Not:at:ki prakt:yczne 
DRGA WKI U NOWORODKO\V. 


I 
I 
. 
I 
I 
\ 
\ 
I 


A. L e c zen i e p l' Z Y e z Y now e. 
I. UWAGI OG6LNE: 
1. Najczr;sts:zC[ przyczyncf cl1'gmuek u no- 
'lUOTOdkow sq: wybroczyny 1ub wylewy 
kl'wawe do mozgu wskutek urazowego 
dzialania meehanizmu porodowego, z to- 
warzysZqcym lub nast
pezym odezynem w 
postaci przekrwienia i obrz
ku mozgu, 
oraz niekiedy aseptyeznego zapalenia opon 
(meningitis aseptica, Waitz). Wylewy 
wewn
trzczaszkowe wyst
pujq zarowno 
przy porodaeh prawidlowyeh i lekkich, jak 
i nieprawidlowych i ci
zkich. Maj
 uspo- 
sabiae do wylewow: pierwszy porod, polo- 
zenie posladkowe, porady patologiezne, 
oraz poiniej - brutalne zabiegi eucenia 
noworodka, szezegolnie sposabem Sehu1t- 
ze'go. 
2. Rzadziej przyc,?:ynq drycw'(
k u n01l'O- 
rudkow bye mogcf." 
a) t. zw. gorqezka aseptyczna noworod- 
kow, wskutek wysuszenia z braku nalez- 
nyeh i10sci pokarmu i wady. 
b) wady rozwojowe mozgu, 
c) wrodzone wo:loglowie (Jues?), 
d) nagminne zapalenie opon mozgowo- 
rdzeniowych, 
e) wreszcie - t
zec. 
II. Nalezy wykonae nc(klucie lr;dzwio- 
WC, ktore posiada nietylko znaezenie roz- 
pozrr
-;v;:;ze leez i leeznieze. Przy naklueiu 
l
dzwiowem u noworodkow zdrowych ez
- 
8to nie otrzymuje siE2 weale plynu mozgo- 
wo-rdzeniowego lub par
 krapeJ (punctio 
sicca). Otrzymanie wiE2kszej ilosci plynu, 
- bqdz wodojasnego, bqdi zoftawego 
(ksantochromieznego), bqdi podbarwione- 
go knvi
, - wskazuje na wzmozenie ci- 
snienia wewn
trzczaszkowego, i przema- 
wia za obecnosci
 wylewow krwawyeh (0 
ile niema wodoglowia wrodzonego). 
1. Technika naklucia lr;dzwiowego u nu- 
UJoTodkow. - W ykonywa si
 w zwyklej 
pozyeji i wedlug ogolnyeh zasad. Nalezy 
poslugiwae si
 cienk
 i krotk q igl
, wklu- 
wanq powoli i n3 niewielk
 gl
bokosc. 
Przy uzyeiu grubej igly i gl
bszem wklu- 
ciu - otrzymamy krew wskutek uszko- 


dzenia zyl splotu naczyniowego przedniej 
sciany kanalu kr
gowego. 
2. DTgawkom przy wylewach do mozgu 
mogq towanyszye inne objcw:y: bladosc, 
siniea, zaburzenia rytmu oddeehowego, 
bezdeeh, niemoznosc lykania, oezopl
s, go- 
rqezka, uwypuklenie eiemi
czka. Drgaw- 
ki mog
 bye uogolnione, lub ograniczone, 
np. wyl
cznie do mi
sni twarzy. zaden z 
objawow nie wskazuje Ita umiejscowienie 
lub rozleglose '/,i'ylC'wow. WlIlewy nwgq na- 
wet przebiegae zupelnie bezobjawowo. Bio- 
r
c pod uwag
, ze wylewy krwawe do moz- 
gu u noworodkow zdarzaj
 si
 znaeznip 
eZE2seiej, niz si
 0 tern ogolnie s
dzi - 
smiertelnose z tej przyezyny nie jest wy- 
soka. 


B. Lee zen i e 0 b ,i a V.- 0 w e. 
I. POST
POW ANIE OG6LNE. 
1. Zabezpieczye dziecku zupelny spok6,i. 
2. Podawae pokarm, wzglr;dnie oslodzo- 
nq '/,uod'i, w ilosciach aby ogolna dawka 
plynow na dob
 odpowiada rzeczywi- 
stym potrzebom, t. j. 125 - 150 grm. na 
kilo wagi dziecka. Cave: wt6rne objawy 
wys'USzenia - gor
ezka, niepokoj, ew. na- 
silenie drgawek. Przy niemoznosci ssania, 
wzgl
dnie trudnoseiach poly kania, - po- 
dawae plyny lyzeczk
, ew. nawet za pomo- 
e
 kroplomierza, w bardzo krotkieh odstE2- 
pach ezasu (co 5- 10 - 15 minut), - 
w ci
gu calej doby. 
3. Pr.zy istnicjqcych obja'/,rach wysuszc- 
nic[ (skora!) z wysok
 gor
ezk
, wprowa- 
dzac procz powyzszego plyny do odbyt- 
niey, najlepiej w postaci izotonieznego 
(4,7 : 100,0) rozezynu cukru gronov;ego. 
4. Technika wprowadzania plyno'U; do 
odbytnicy. - Podawanie na raz wi
k- 
szych ilosci, oraz za pomoe
 zwyklej 
gruszki gumowej, - mija si
 z celem. 
Wprowadzac nalezy plyn podegrzany do 
cieploty ciala, w ilosci 10 - 20 grm., po- 
woli, posluguj
c si
 cienkim gumowym ka- 
teterem, ktorego jeden koniee zostaje 
wprowadzony do odbytniey, - drugi zas 
szezelnie pol
czony z nasad
 zwyklej strzy- 
kawki do surowic. Powtorzye kilkakrot- 
nie \v ciqgu doby. 



18 


WIEDZA LEKARSKA 


Nr. I 


II. LECZENIE ZEWN
TRZNE. 
1. Kq,piele - Letnie (35° - 36°) lub 
cieple (37° - 38°). Pierwsze w przypad- 
kach hypertermji, drugie przy obnizonej 
cieplocie ciala, sinicy. Czas 2-3 minuty. 
Nawet kilkakrotnie w ci:',!gu doby. 
2. Wilgotny oklad na czolo. 
3. Utrzymywanie odpowiedniej cieploty 
ciala za pomoc:',! termoforow, owijania w 
wat
; odpowiednie ogrzanie oraz wentyla- 
cja pokoju. Cave: zaburzenia rownowagi 
cieplnej - przegrzanie! zapase! 
4. Podawanie tlenu (8inica). 
III. LECZENIE F ARMACEUTYCZNE. 
1. Chlm'at hydrat., - przewaznie w la- 
watywce, aczkolwiek moze bye podany 
rowniez w czopkach i doustnie. Krysztal- 
ki chloralu nalezy rozpuscie w 10 cm.
 
cieplego mleka. Technika lawatywki, - 
jak wyiej. Oawka - 0,25 pro dosi (0,5 
pro die). Lub przepisujemy: 
Rp. Chlorali hydrati 0,5, 
Aq. destil1. 30,0, 
Mucilago Salep. 10,0, 
MOS. Polow
 zawartosci do lawa- 
tywy. 
Rp. Gelatinae albae 6,U, 
Tragacanth 1,0, 
Misce leni calore c. aq. dest. pau- 
xiJio, adde, 
Chloral hydrati 1,0, 
Effunde; f. lege artis suppos. N. 
IV. Da ad. vitI'. amplum bene c1au- 
sum. 
S. 1 - 2 + na dob
 wprowadzie 
czopek do odbytnicy. 
Przeciwwskazania do stosowania chlo- 
ralu: wybitna sinica, nitkowate t
tno, od- 
dech Cheyne-Stokes'a, hypotermia. Przy 
zatruciu chloralem: podskornie - 10beJina 
(0,001) i coramina 0,5 'cm. 3 . 


2. Sole bromu. 
Per os: 
Rp. Calcii bromati 2,0-3,0, 
Aq. destiH. 20,0, 
Sir. simp1. ad 10,0, 
MDS. Lyzeczk
 od herbaty co 3 go- 
dziny. 
Rp. Natri bromati 3,0, 
(ChloraJi hydrati 0,5), 
Aq. destil1. 
Mucilago Salep. aa 50,0, 
MDS. Lyzeczk
 od herbaty 4-5 X 
na dob
. 
3. Uretha,n (0,5 pro dosi, per os lub per 
rectum) 2-3 razy na dob
. Latwo roz- 
puszczalny w wodzie, pozbawiony przy- 
krego smaku, wzgl
dnie nie truj:',!cy. Na- 
daje si
 dla lekkich przypadkow; pl'zy 
ci
zkich dzialanie zawodne. 
4. Gardenallub luminal: per os, pro do- 
si - 0,005 - 0,01. Gardenal-Natr lub lu- 
minal-natr. w rozczynie - per rectum, 
ew. podskornie, w dawkach powyzszych. 
4. i 5. Przy towarzyszq,cych zabur.ze- 
niach oddechowych, cechuj:',!cych si
 wy- 
bibW bladosci
 lub sinic
, plytkim prze- 
rywanym oddechem, stosuje si
: 
a) Podawanie tJenu. 
b) PodskOrnie - 10beJina w dawce 
0,001 (jeden miligram), o1'az coramina 
(analogiczne - corpyrin, stim.inol), w 
dawce 
 - 1h cm. 3 . Ze wzgl
du na krot- 
kotrwaly okres dzialania mozna powta- 
rzae. 
6. Czego nie nalezy robie. - Forsow- 
nych zabiegow oddychania sztucznego, 
szczegolnie sposobem Schultze'go, oraz cu- 
cenia noworodkow za pomoc:',! klepania w 
posladki, zwieszania glow:',! na dol i t. p. 
barbarzynskich zabiegow. 
J erzy Wiszniewski. 


Z KAZUISTYKI. 
Ost:roznie z homat:ropinct. 


podal 
Dr. WLODZ. TALKO. 


Obj
ty lekospisem Og61nopanstwowego 
zwi:',!zku kas chorych w Polsce bromowo- 
dorck homatropiny - homat-ropinum hy- 
drnbromicum (Nr. porz. 356) 
C16H2103N. HBr 
jest bialym, krystalicznym bez woni, la-- 
two rozpuszczalnym w wodzie proszkiem. 
W p1'zychodniach kas chorych jak i w 
swoim prywatnym gabinecie lekarskim 
stosowalem bromowodorek homatropiny 
w rozczynach 1 % i 2% largissima manu 
jako srodek lagodny i slaby i stwierdzie 
musz
, iz w ci
gu calego szeregu lat nie 
spostrzegalem zadnych ujemnych obja- 
wow przy stosowaniu tego par excellen- 
ce - zdawaloby si
 - niewinnego my- 
driaticum. Bromowodorek homatropiny 
nie wydostaje si
 z rosliny nalez
cej do 
roc1ziny psiankowalych bezposrednio, ale 
otrzymuje si
 na drodze syntetycznej, 
szczegolow jako zb
dnych - nie wymie- 
niam. ] on j ednak - j ak si
 okazuj e - 
moze po jednorazowem zapuszczeniu 2-3 
k1'opli do oczu wywolae objawy dlugotrwa- 
lego szalu z halucynacjami wzroku i slu- 
chu i peln:',! bezsennosci q . 
o powyzszym epizodzie 
 jako bardzo 
rzadko notowanym ku przestrodze innych 
kolegow - do v.iadomosci podaj
. 
\Viadomem jest Juz dawno, ze niekto- 
rzy pacjenci po wpuszczeniu nawet 1 kro- 
pli 1 % atropiny reaguj
 obrz
kiem, rozo- 
wawem zaczerwienieniem powiek, cz
sto i 
odpowiedniej polowy twarzy. Najcz
sciej 
jednak spostrzegane objawy zatrucia atro- 
pin:',! - to utrudnione polykanie, suchose 
i drapanie w gardle, mdlosci, oslabienie, 
no i ogolne podniecenie. I dlatego powa- 
gi lekarskie oddawna juz zalecali wkra- 
piae u dzieci i mlodziezy z uposledzonym 
wzrokiem - przy dopasowywaniu szkiel 
rozczyny - 1
 i 2% homatropiny jako 
srodka slabego i rozszerzajqcego zrenice 
na 24 godzin tylko. 
Np. juz przed 20 laty prof. Theodor 
Axenfeld w swojej Lehrbuch der Augen- 


PHOSPHACID 


I 
I 


chemoterapeutyczny pre par a t fosforowy do kuracli tonlzujiJcej 
zawiera nledotlenlone zwiiJzki wapniowo - fosforowe oraz fosf6r koloidalny. 
Og61ne wyniszczenie. Wszelkie postacie anemji. Grutlica plucna (postac pod- 
gorQczkowa), gruczolowa i kostna. Cukrzyca. Zaburzenia przemiany materji. 
D a w k 0 wan i e: 2 - 1 razy na tydzleft po 1 cc - 2 cc (glqboko pod sIc6rq). 
(Dawkowanle Phosphacldu w gruf IIcy plucnej podane w IIteraturze). 
W sprzedafy: Pudelka po 6 amp. I po 12 amp, ;Ii 1 cern. Pudelka po 6 amp. I po 12 amp; ;Ii 2 ccm. 


heilkunde powiada: wiH man zu diagno- 
stischen Zwecken krafitg erweitern und 
gleichzeitig auch den Sphinkter iridis und 
die Akkomodation lahmen - Was b e- 
sonders zur Refraktionbe- 
still mung bei ju.gendlichen 
Personenerforderlich ist 
-sogibt man am besten: 
Sol, homatr. sulph. oder hydrobrmn. 
1%. . 


Jurek Karczmarczyk, lat 12, z Ciecha- 
nowa mazowieckiego, uczen szkoly powsz., 
przyszedl we czwartek 26 r. b. z matk
. 
p. Ann
 Karczmarczykow
, akuszerk q 
miejscow
, do 'll1ojego gabinetu lekarskie- 
go nad wieczorem celem dopasowania 
szkiel, poniewaz Jitery mu w ksi
zkach 
skacz
 i zle widzi. Zapuscilem homatro- 
pin
 2 rf do obudwu oczu. Poniewaz p. 
Karczmarczykowa mogla pomoc lekarsk
 
- j ako akuszerka - uzyskae przez kas
, 
zaproponowalem przyjse z kartk
 naza- 
jutrz. Zaraz po wyjsciu z gabinetu Jurek 
poskarZyl si
 mamusi, ze mu slabo, dostal 
zawrotow i prosil 0 duzo herbaty. 
Od czwartku do pi:',!tku wieczorem - a 
wi
c przez 24 godziny trzymal go atak 
szalu, rwal wszystko, co si
 dalo, pisal r
- 
kami na lozku, nikogo nie pozna wal, z 
kims rozmawial, nie rozumial, gdzie si
 
znajduje. 
Doktorzy miejscowi Lab
dz i Tow za- 
proszeni przez strwozon
 Jl1atk
 i otocze- 
nie do rozszalalego dziecka - powiado- 
mieni 0 wizycie chlopca u mnie i ze do 
oczu wpuszczon
 zostala homatropina za- 
stosowali antidotum pod postaci
 kropli 
piJokarpiny (Sol. pilocarpini hydrochlori- 
ci 0,01 - 10,0. DS. 5 ----i 6 kropJi co % go- 
dziny) i dwukrotnego wstrzykiwania 1% 
pilokarpiny. 0110pak zasn:',!l dopiero po u- 
plywie 24 godzin - 0 6 godz. wieczorem 
w pi:',!tek i spal12 godzin bez przerwy. Po 
przebudzeniu si
 oprzytomnial zupelnie, 
tylko ze nic prawie nie pami
tal, co za- 
szfo. 



20 


WIEDZA LEKARSKA 


Nr. I 


.. 


Poniewaz epizod powyzszy zdarzyl si
 
w. malem miasteczku prowincjonalnem, 
W1
C oczywiscie - dzi
ki j
zyczkom dam- 
skim - nabral szybko rozglosu i wywolal 
zlosliwe komentarze. Obecnie w przychod- 
niach kasowych i u siebie w gabiniecie le- 
karskim - przy badaniu refrakcji u os6b 


mlodych uzywac b
d
 nie euftalminy 5%, 
bo jest zbyt droga, lecz Sol. coco mur. 2% 
- 4%, kt6ra po upfywie 14 - ¥2 godzi- 
ny p1'zez pod1'aznienie wlokien dilatator a 
t
czowki nieznacznie rozszerza zrenic
 w 
dostatecznym jednak stopniu, azeby do- 
kladnie rozejrzec si
 we wn
trzu oka. 


= :..:. 


""' == 
.:.==: =:
:= 
:=:: 
=: 
::: 
=:: 
=:: :.= ::.=::: 
=-:: =: ::: :: 


:= .:.= := ::.:.
:==: 
=:
::=::=
===:=:: 


N ATYCH1JIASTO,\V1'\ LTLGij w 
reumatyzmie I neuralgji. w bdlu 
przynosi 


glowy 


z
bow 


Dawkowanie 
2-3 
oplatk6w 
na dob
, 
zaleznie od 
. schorzenia 


Ceny 
z n i i. 0 n e: 
Pudelko 
it 12 op!. Zl. 3.50 
Pudelko 
it 2 op!. Zl. 0.60 


Dziala usmierzaj<}co i toni.!uj<}co, 
nie wywiera ujemnego wplywu na przew6d jJokarmowiJ i se'rCfl. 
WystrzegaE si
 bezwartosciowych nasladownictw, kt6re nie zawieraji! oksychinoteiny. 


3:::=:: :::=: =:= :=: =: :: := :=:: 


==:::==::=:: .:=: =::.:.=::,.:.:= =: =:=- :=::= = = :: 


1Dq
 2. 
ch. q,ruaz.c{tou, 
ch 
ki.ah, 
 

ch., qru.cw'lU- kro-kotDeqo L. qrUClL01u. 


e.q0' 
"W./'KAZANIA: 
 '
,:
 
N . 
I,. ; ru ,. 
."'" "':\ 
1en1.Oe. I
a. "-
_
\ ".. 
'Zab1,Wzen.la. 1>owoj
e 


,.
;. ',,/ 
c...:t-_._ . . )'''''"'''';'\., ' ", ;,,.:. / 
V'KNPz..erue, 5
 -: I, ,1. \I'i," < ./ 
NetW
tenfa- 

p.a.nie u.6WOju.. 

Ledruca, ""' ckie,u,evLCLt 


Yrw
 

: 
;3 PCUo/ 
 po 2q-l;o IY>0j12I.. 
Cfroby 
 Lile,patwa. na. ia.cfa.cie IDpp.JeMrIy 
L.NAfIEDOlVfl(l. WARIlAIVA .k'ALISKA 9 . TELEF. 9'24-39, 9'30-42 r 


. A': / 
/ 
?
 

o- -=-
 , If} >t' 

 SMUC' 


/'WlO/JARCLYk'-:"' 


! 


s 


T 


1\ 


s 


z 


E 


CHOROBY WEWNSTRZNE. 


Przewlekle zapalenia okr
znicy nieznanego pocho- 
dzenia i ich leczenie stovarsolem. (Colites chro- 
niques cryptogenetiques et leur traitement par Ie 
stovarsol). A. Cad e et M. M. 'I i I h 0 u d. 


Le Journal de Medecine de Lyon. N. 327. 1933. 
Eadania lat ostatnich wykazaly, ze pi
ciowar- 
tosciowe pol1!czenie arszeniku, zwane stowarso- 
lem, jest energicznym srodkiem leczniczym, szcze- 
golnie w przebiegu cierpien, wywolanych zakaze- 
niem pierwotniakami. Stowarsol stosowano .z 
o- 
wodzeniem w przebiegu lambliozy, krwaweJ ble- 
gunki na tle zakazenia amebami, a nawet jako 
srodek przeciw pasorzytom przewodu pokarmowe- 
go. Zaburzenia jelitowe w p
'zebiegu gruzlicy.od- 
dzialywuj1! rowniez dodatl1lo na stowarsol, Jed- 
nakze dzialanie to utrzymuje si
 tylko tak dlugo, 
jak dlugo si
 podaje ten srodek. Nato
iast w 
przebiegu biegunek niejasnego pochodzel1la ?trzy- 
mana przy podawaniu stowarsolu wyleczeme zu- 
peIne i stale. Stowarsol podaje si
 w dawka
h 
od 0.25 - 0.55 ctgr. dziennie. Autorzy podaJ
 
opis dwoch chorych, z ktorych jedna cier
iala na 
zapalenie ckr
znicy niejasnego pochodzema od 18 
miesi
cy, druga od dwoch lat; w jednym i w -.lowe mog1! rowniez wa- 

u
k?wae zaburzenia nieprzyswajania; lecz do- 
.3
Iad.czen
e praktyczne poucza, ze najcz
sciej do- 
mmuJ.e medomoga w1!troby, i ze na.ilepiej zwal- 
cza .SI
 t
 stany nieprzyswajania za pomoC1! le- 
czema skIerowanego na niedomog
 w1!trobow1!. 
. Zesp6l nieprzyswajania u. niemowlqt. Atrep- 
sw'), 
Czynnik w1!trobowy moze odgrywac role nie- 
tylko )1 dZ1ecl starszych lecz i w wieku nie
owl
- 
cym. Jednak zagadnienie nieprzyswajania w 
atrepsji niemowl
cej ulega zw
zeniu. 
:rierw
tne wyniszczenie u niemowl1!t (wyl1!- 
cza.l1!c wtorny wplyw zakazen i zaburzen trawien- 
nych) powstaje wg. autora wskutek niezrowno- 
wazonego niedozywiania", ktore m
ie powstac 
t:rl
o p
zy odzywianiu sztucznem (znaczne roz- 

Ienczema mleka, wyl1!czne zywienie m1!czkami 
I t. p.). 
Niedozywianie wywoluje naturalnie utratp wa- 
gi i chudni
cie: lecz wychudzenie Ii tylko 
sku- 
tek glodze
ia .nie jest jeszcze atrepsj1!. Mozna go 
obserwowac I przy niedozywianiu zrownowazo- 
nem .(pokarmem naturalnym). Lecz u niemowl1!t 
w PIerwszych czterech miesi1!cach zycia pod 
wplywem niedozywiania niezr6wnowazonego do- 

J-('dzi C?
I':o do wYII;rzcze",;a po;;:ad?jqcego SW(I- 
ISty charakter atrepsji: pomimo doprowadzenia 
odzyw:ania do ]lOrmalnv
h warunkow (iloscil>wo 
I jakosci.owo) ; normallH,gll trawienia _ dziecko 
ni.
 moze juz odzyskae wag: i ginie. 
Dziecko w tym wypadku zachowuje sit;' nic 


j ak zwykly glodomor, lecz j ak istota" ktora utI' a- 
cila zdolnosc 'przyswajania pokarmow, do tego 
dJI:j,cza si
 dalej rozpad wlasnych tkanek. przy 
niedozywianiu pokarmem naturalnym 
wykle do 
stanu atrepsji rzeczywistej nie dochodzl. 
Zespoly nieprzyswajania specjalne. 
W zespolach poprzednio opisanych nieprzyswa- 
janie zdaje si
 dotyczye roznych pierwiastkow 
przemiany materj
, i cechuje si
 przed
wszyst- 
k:em Lahamowaniem i utrat1! wagl. Procz tego 
istniej1! zespoly kliniczne, w htorych, nieprzys
a- 
janie dotyczy tylko pewnych okreslonych pIer- 
wiastkow pokarmowych. Istnieje m.£11'z. nie'przy. 
swajanie wapnia, ktorego blizsze badanie wykry- 
wa znaczenie pewnych czynnikow fizycznych i che- 
micz.aych zdolnych powi
kszae lub zmniejszac 
n'epr..Yfwaja!lie wapnia. Czynna krzY'Yica sta
o- 
wi przyklad kliniczny nieprzyswajama wapmo- 
wego. 
Nieprzyswajanie wapma w krzywicy jest sci- 
sle zwi:Fane z trzema cZYi'1TIikami: cz
sciowy brak 
Ca + . . I I 
fosforu (p = 3) brak promIem s onecznyc 1 
+ okres wzrostu koscca. \Vprowadzenie rowno- 
Ca 
wagi fosforowo-wapniowej ( p = 0,8) pozwala 
uchylie wspolne dzialanie pozostalych czynni
6w 
uposle.,dzaj1!cych prz,ysw
janie wapni
. W wI
k- 
szym jeszcze stopniu dZIala w tym kIeI:unku n
- 
swietlanie promieniami pozafiolkowemI lub WI- 
tamina D. Nieprzyswajanie wapnia jest wi
c bar- 
dzo scisle .zwi1!zane z brakiem fosforu albo pro- 
mieni dzialaj1!cych na uklad kostny w okresie 
wzrostu. 
Mozna zwi
kszye .nieprzyswajanie wapnia 
wprowadzaj1!c do odzywiania. sole str
mtu, mag- 
nezu i nawet samego wapma w duzych daw- 
kach '); w tych przypadkach zwi

sza si
 
a- 
wet utrata wapnia i nawet czynmkI wzmagaJ1!- 
ce przyswajanie okazuj1! dzialanie nieznaczne. 
U stroj zle przyswajaj1!cy wapn moze j
dn?- 
czesnie wykazywae zaburzenia w przyswaJan
u 
innych skladnikow po.karmowyc
. Przy o.ceme 
stopnia nieprzyswajania waga I 
zrost, me .S1! 
wskaznikami wystarczaj1!cemi; bowlem procz n
e- 
prz,yswajania ilosciow
¥o, istnieje nieprzyswaJa- 
nie jakosciowe; ustroJ pozorm
 z
rowy dl?go 
moze ukrywae w sobie zaburzema: rownowagI w 
przyswajaniu, ktore uwidocznie si
 mog1! nagle 
pod wplywem czynnikow dodatkowych. 
Rola niekt6rllch czynnikow przyswajania. 
Procz istnienia czynnik6w "nieprzyswajania", 
istniej1! takze czynniki dodatnie. Jezeli w
'ocimy 
do zespolow w1!trobowych, .to. zobacz
my, ze d
a 
zasadnicze czynniki sprzYJa.l1! tutaJ przyswaJ
- 
niu: czynnik pokarmowy i klimatyczny. Uczuleme 
tych chorych na niektore Dokarmy nasuwa mysl 
o szkodliwem dzialaniu tych pokarm6w na spraw- 
nose odtruwaj1!c1! w1!troby_ Obnizenie tej spraw- 
nosci idzie czesto w parze z obnizeniem jej czyn- 
nosci wydziel
iczej, a czynnose ta jak wiadomo 
stoi w zW!1!zku z przerobk1! pokarmow dla ich dal- 
szego nalezytego przyswajania. 


') Samowyniszczenie (M. Michalowicz) , de- 
compositio, atrophia - synonimy (dep. ref.). 


') Nota bene (dop. ref.). 


J uz sarno usuni
cie szkodliwych pokarmow 
 
odzywiania normuje cz
sto SpraWn?Se. narz1!du, 
- i naturalnie poprawia przyswaJame pokar- 
mow. Odzywianie przystosowane d9 wydolnosci 
czynnosciowej komorki w
trobowej, - staje si
 
czynnikiem przyswaj ania. 
Polepszenie cz
nnosci w1!trobowej moze. bye 
osi1!gni
te takze na innpj drodze. Pewna bc
b
 
dzieci tego typu zaczyna doskonale przyswaJac 
pokarmy w lepszych warunkach klima
ycz
y
h, 
mimo zachowania dawnego sposobu zywIel1la. 
Czasami dziala tak zwjkla wies, innym razem 
dopiero pobyt nad morzem lub g6rach daje wy- 
niki 0 ile naturalnie dziecko ma zapewnione swe 
"do
oweu odzywianie. 
Jezeli mimo stosowania tych czynnikow przy- 
swajania zaburzenie trwa dalej, nalezy bardzo 
starannie szukac czynnikow dodatkowych w po- 
staci przewleklych zakazen lub zatrue. Stosowa- 
nie w malych dawkach insuliny i diety cukrowej 
pobudza u niektorych "wodochwiejnych" dzieci 
czynnosc w1!trobowo-trzustkow1! i moze stac si
 
czynnikiem przyswajania. 
W atrepsji niemowl
cej czynniki przyswaja- 
nia S1! przedewszystkiem natury pokarmowej , 
streszczaj1! si
 do ustalenia rownowagi jakoscio- 
wej. Obserwacja kliniczna jasno wskazuje na 
znaczenie stalej lub zachwianej rownowagi po- 
karmowej jako antagonistycznych czynnik6w 
przyswaj ania. 
Wydaje si.
 jak gdyby brak r6wnowagi po- 
karmowej wywolywal ci
zkie zaburzenia odzy- 
wiania w komorkach, ktore trac
 zdolnosc przy- 
swajania pokarmow. Temu zaburzeniu w przy: 
swajaniu w pewnej chwili zaczyna tow
rzysz
c 
zwiekszony rozpad prowadz1!cy do wymszczema 
i sn'iierci. Eadania autora i m-me Enseline, a tak- 
ze Talbot, Ribaden1l-Dumas, Fonet - stwierdzi- 
ly obnizenie przemiany podstav.:0w
j 
skazu11!- 
cej na gl
bokie zaburzenia w cdzYWIal1lu komor- 
kowem. 
Autor wraz z Michel'em iBeTnheim'em sta- 
rali si
 stany te wywolac !la. drodze doswiadczal- 
nej, co im si
 udalo na swmkach. 
Zwierz
ta. u U6rych wywolywano awitam:- 
'noz
 C za pomoc1! odpowiedniej diety, p
z
cho- 
dzily nast
pnie na odzywianie 'pelnowa
.tosc
owe. 
U niektorych znikaly wtedy obJawy aWIta
l1mo
y 
i wraz z tern powracalo normalne przybleral1le 
na wadze. U innych zas, mimo ust1!pienia obja- 
wow awitaminozy, mimo obfitego odzywiania i 
normalnego trawienia, - spostrzegano dalszy 
spadek wagi doprowadzaj1!cy do nieodwracalne- 
go wyniszcz,enia. 
Eadania anatomiczne wykazaly u tych zwie- 
rzat pewne zmiany w komorkach wqtrobowych 
i s
piku kostnego. Atrepsja j8St wi
c ,szczeg
lny
r: 
rodzajem wyniszczenia - przy kto;y
 IstOLa' 
sprawy polega na zaburzeniu przyswa.lal1la 
vsku- 
tek ci
zkiego czynnosciowego (?) uszkodzel1la ko- 
morkowcgo. 
Autor wykaz,al na podstawie badan prowa- 
dzonych od 20-tu lat, ze niedozywianie przecho- 
dzi kolejno 3 okresy: utajony, przedwst
pny 
jawny. W pierwszych d
ucl: okresach p
zyswa- 
janie nie ulega zaburzemu 1 wprowadzel1le bra- 
kuj1!cego czynnika prowadzi. szy
k
 do w
zdro- 
wienia. \V ostatnim okresie CIerpIel1la nalezy od- 
roznie dwa okresy; w pocz1!tkowym wprowadze- 



26 


WIEDZA LEKARSKA 


Nr. I 


nie czynnika brakuj1!cego wznawia laknienie i 
przyswajanie; w pozniejsz,ym okresie odpowia- 
daj1!cym atrepsji - substancja brakowa nie dzia- 
la jako czynnik przyswajania i nie ratuje komo- 
rek od "czynnosciowej" smierci. Dotyczy to ba- 
dan pad witamin1! C. i A. A wi
c po wyklucze- 
niu roli zakazenia i zatrucia, istniej1! wg. auto- 
ra dwa zasadnicze czynniki przyswajania, od 
ktOrych zalezy zdrowie ustroju: czynnik rowno- 
wagi pokarmowej i zbiorowy czynnik "atmosfe- 
ryczny". Niektore ustroje S1! mniej. inne bardziej 
wrazliwe na braki tych czynnikow. 
Podstawowe zagadnienie przyswajania stre- 
szcza si
 dla dziecka: normalnego w nast
;r>ujlJ:- 
cern rownaniu = "r6wnowaga pokarmowa T po- 
wietrze i s.lonce". 


J. Wiszniewski. 


CHIRURGJA. 


Obraz kliniczny i leczenie przypadk6w nadmier- 
nego gromadzenia si
 gazu w kiszkach. (Hyper- 
pneumocolie). A u b 0 U I' g. 


La Presse Mid. Nr. 76, wrzesien 1933. 
Gazy. ktore znajduj1! si
 w kiszkach i w wa- 
runkach prawidlowych, w pewnych przypadkach 
gromadz1! 
i
 tam w nadmiernie duzych ilosciach 
(aerofagja, zbyt intensywna fermentacja, upo- 
sledzenie wsysania gazow - wskutek zmian cho- 
robowych w sluzowce wzgl. uposledzenia drozno- 
sci jelit), b
d1!c irodlem calego szeregu dolegli- 
wosci podmiotowych i przedmiotowych. 
Objawy bliniczne polegaj1! tu zwykle na na- 
padowem wzd
ciu brzucha, pol1!czonem z b6lami; 
napad taki konczy si
 najcz
sciej odejsciem wi

- 
szej ilosci gazow, ewentualnie i stoIc a, i uczucia 
pewnego odpr
zenia w brzuchu. Przyj
cie przez 
chorego pozycji lez1!cej i zastosowanie cieplycn 
okladow przyspieszaj1! owe odejscie gazow. W 
wywiadach stwierdza si
 okresowe zaparcia stoJ- 
ca na zmian
 z biegunkami; rzadziej dochodzi do 
objawow ostrej niedroznosci jelit. Bywaj1! i po- 
stacie skryte, w ktorych brak jest jakichkolwiek 
objaw6w klinicznych, a dopiero zdj
cie rentge-' 
nowskie, wykonane z innego powodu, wykazujf 
olbrzymie skupienia gazu w kiszkach. 
Glowne skupienia gazu w kiszce grubej by- 
waj:} umiejscowione w nast
puj1!cych okolicach 
(badanie promieniami Roentgena przy zastosowa- 
niu wlewanki kontrastowej): zagi
cie sledziono- 
we okr
znicy, zagi
cie w1!trobowe ,esica, wst
p- 
nica i IZst
pnica. Owe "guzy gazowe" wywoluj
 
szereg objawow uciskowych ze strony s1!sied- 
nich narz1!dow. 
Skupienie gazu w okolicy zagi
cia sIedzion')- 
wego daje: ucisk n a z 0 11! d e k (bole, mdlo- 
sci, wymioty, opoznienie w oproznianiu zolWl- 
ka) ,odepchni
cie ku gorze lewej polowy p l' Z e- 
p 0 n y i zmniejszenie jej ruchomosci (utrud- 
nienie w oddychaniu, dusznosc), ucisk na s e 1'- 
c e (bicie serca, uczucie niepokoju, tachycar- 
dia, niemiarowosc t
tna), na: s p lot s I o- 
n e c z n y (bole w nadbrzuszu, zawroty glo- 
wy), na z e bra (nerwob61 mi
dzyzebrowy). 
Skupienie gazu w okolicy zagiecia w1!trobo- 
wego: ucisk na p 
 c her z z 6 I c i 0 w y 
(objawy kolki zolciowej, na 0 d z w i ern i k 


i d w una s t n i c
, na n e l' k 
 I e w 1!. 
Skupienia w okolicy k1!tnicy - imituj1! do zlu- 
dzenia napady zap a I e n i a w y l' 0 s t k a 
l' 0 b a c :z k 0 w ego. 
Zdj
cie rentgenowskie wykazuje rowniez do- 
syc cz
sto w tego rodzaju przypadkach obecnosc 
pewnych zmian anatomicznych ze strony kiszki 
grubej: nadmiernie duzq. okr
znic
 (megacolon), 
nadmiernie dlugq. esic
, opuszczenie poprzeczni- 
cy, pasmo i zagi
cie Lane'a, iblon
 J acksona itp. 
Pewn1! rol
 w etjologji nadmiernego groma- 
dzenia si
 gazow w kiszkach gra usposobienie ne- 
urasteniczne i skaza neuroartretyczna. 
Lee zen i e - mozliwie podstawowe, przy- 
czvnowe. Poza tern dobre wyniki daj1! lawatywy 
(kroplowe) z hypertonicznego roztworu chlorku 
sodu (w przypadkach ostrych - dOZylne wlewa- 
nia tego roztworu), prostygmina, elektryzacje. 


LIPIODOL 
- .odu z olejem makowym ZO"{,,40 1 ro 10°{, 
Chemiczne polCfczenle J 
w amp. a 1 cc, 2 cc, 3 cc, 5 cc i 10 cc 
w s.toikach po 20 cc 
Lipiodol w kapsu.tkach (doustnie) pud a 50 i 25 szt. 
W skazania W rentgenodiagnostyce 


wewn«;trznej 


W terapji 


mozgowe, 


Neurologja (czaszka, komory 
kana.t kr
gowy) . 
Drogi oddechowe 
Macica i jajowody 
Nerki, p
cherz moczowody 
Wrzody i przetoki 
Drogi .tzowe 
Laryngologja (utoki, tr,!bka 
sza) Prze.tyk etc. 


Zespo.ty limfatyczne, zaburzenia czynnos- 
ciowe tarClYCY 
Dychawica oskrzelowa i rozedma pluc 
Nadcisnienie t
tnicze, miazdzyca 
Choroby serca i naczyii 
Gosciec stawowy zniekszta.tcaj,!cy 
U orczywe bole mi
sniowe i nerwowe, 
p bole kikutow, stany 
ap
lne okostny 
Ki.ta trzeciorz
dna. promlemca 


Ponadrzepkowe rozerwanie mi
snia czworoglowe- 
go uda. (Les ruptures sus-rotuliennes du quad- 
riceps femoral).L e norm ant i 0 1 i vie r. 


Eustachju- 


La Presse Mid. Nr. 81, pazdziernik 1933. 
Jest to naog61 schorzenie rzadkie. Na 100 
przypadkow obrazenia aparatu, prostuj1!cego go- 
len wzgl
dem uda, co do cz
stosci - w 4 polega 
ono na rozerwaniu ponadrzepkowem mi
snia 
czworoglowego uda, w 5.7 - na rozerwanie wi
- 
zadla rzepkowego, w 1.4 _ na oderwaniu guzo- 
watosci kosci goleniowej,w 85.5 - na zlamaniu 
nepki. Rozerwanie w omawianem schorzeniu 
moze byc umiejscowione b1!dz to w miejscu przy- 
(;zepu sci
gna do gornego brzegu rzepki (oder- 
wanie od kosci), b1!dz to na przebiegu sci
gna, 
b1!dZ tez na przebiegu samego mi
snia (najrzad- 
sza ewentualnosc. rozdarcie dotyczy wowczas ca- 
lego mil;'snia lub jego cz
sci). Prawie zawsze 
ulega rownoczesnie rozdarciu kaletka maziowa, 
lez1!ca pod mi
sniem i komunikuj1!ca si
 szeroko 
z torebk
 stawu kolanowego; w zwi1!zku z tern 
ulega ctwarciu i wypelnieniu skrzepami krwi ja- 
ma Etawowa. 
E t j 0 log j a. Eezposredni1! przyczynq. 
obrazenia bywa gwaltowny skurcz mi
snia czwo- 
roglowego uda, zwykle przy groz1!Cym upadku 
\
. tyl; poza tern, rozerwanie sci
gna 'moze bye 
r6wniez nast
pstwem urazu bezposred.niego (ude- 
rzenia). Poza urazem graj1! tutaj rol
 rowniez 
pcwne czynniki uspasabiaj 1!ce, j ako to: pode- 
szly wiek, otylosc, miazdzyca t
tnic, cukrzyca, 
kIa, przewlekle zatrucie alkoholem, skaza dna- 
wa, zmiany zapalne (osteochondritis dissecans) 
i zaburzenia: rozwojowe ze strony rzepki. .Na zna- 
czenie czynnikow uspasabiaj1!cych dla etjologji 
omawianego cierpienia zwraca rowniez uwag
 
jego wyst
powanie czasami po niewielkich sto- 
sunkowo urazach i wyst
powanie dwustronne (na 
obu udach). 
o bra z k I i n i c z n y. Bol :SamoistIlY 
utrzymuje si
 tylko przez pierwsze par
 godzip; 
p6zniej zjawia si
 tylko przy probach wykona- 
nia ruchu. W miejscu rozdarcia widac gl
bok1! 
brozd
 poprzeczn1! wskutek rozejscia si
 obu kon- 
cow sci
gna wzgl
dnie mi
snia. Zreszt1!, brozda 
ta moze bye skryta przez obrzmienie wskutek w
-- 
lewu krwawego do ogniska rozdarcia (zasinienie 
sk6ry). Czynne unoszenie konczyny ku gorze jest 
zniesione zupelnie (ruch ten bywa zachowany je- 
dynie przy niecalkowitem rozdarciu w zakresie 


i) 
:f 
:f 




 
:f 
:f 


Schorzenia woreczka bowego (wkrapla- 
nie Lipiodolu 10% lub 20 J ,o 


Do zdjltc kom6r mozgowy. h wy.t,!cznie 
Lipiodol 10 
o 


d B . 

iF 
 $";: 
 .,l: \.... :' 
 ...: , ,. \ 
, - ,.)j,,,, 5.: -=-: . =, ';: 
"=
, .-
 < c
- 
, ,,a =- ," " 
 . ; . '1i ' ''-
 


.' 


'¥ 
t 


- 
. _ A' 'Eo. .. 
., - =1=. - 



'1i 

-a. 



 


POTEZNY SRODEKwSCHORZENIACH WJ\TROBY 
 JELIT 
DZ IAtANIE NA W
TROB
 ;Z6l(IOP
DNE. 6L1KOGENOTW6
(ZE.ANTYTDJ{ iYGZ NE I TONIZUJ
(E. 


 {f!lJ

) II 
-;y WYC lAG 
DZI


NIE W' 
z '
'
'\


 . 
N
 JELlTI.\:TRI.\WIENNE, k 
 \,. BOlDO 
PERYSTAL TVCZ ___ 
 
PZE(IWKOJ.\GULA
 
 
PRZECIWG -- 


"
 > ..
i: 
...


r-3:
 


. _- =r 
 -'i:..=: i..-=.:- 
 -== £=- 



--:.. 


-=. . . =- 


a..- 


"== 


=-:;:"_= a 
 -=-- =-_
 ---=-_ 



 



28 


WIEDZA LEKARSKA 


Nr. I 


Nr. I 


WIEDZA LEKARSKA 


29 


sa.m

o 
i
snia). Rzepka bywa obnizona i nad- 
mle:me Iuchoma na boki. W przypadkach trud- 
nr c 1 PO?, 
zgl
dem rozpoznawczym za rozerwa- 
mem 
I
sma przemawia zawsze obecnos c ' d . 
go krwmka. uze- 
Rokowanie w przypadkach I e c z h 
zac;how " onyc 
ko 340/, f w c.z 0 Jest mezbyt pomyslne: tyl- 
t Ik 0 tW
 eczema; wyleczenie to mozliwe je't 
y 0 w yc, przypadkach, w ktorych zostala z;.- 
cho,:ana CZ
SCIOWO ci1!glosc mi
snia i sciegna Le- 

ze_me bezkrwa
e yolega na unieruchomieniu 
m;czynr w p
lozemu wyprostnem i stosuje si 
:;;'t
c ly zn Ch le u oso l b sta
ych i wyniszczonych. U po
 
- za eca Sl
 z l' gu l I . 
cyjne ktOre d' 100 & e y'. eczeme opera- 
, aJe YO W y leczema 
o . 
nil> cI ' u P ogn e : k a c j a polega na rozleglem odslo- 
" IS a urazowe g . . 
krw' . . 0, usum
cla skrzepow 
, . 1 1 zes
yclU koncow sci
gna wzglednie mil>. 
sma szeregrem szwow lk . " 
mozl
wie dokladnie od;'


z y 
WY p C r h, s.t d a l raj1!c S t i
 
sun k t . aWl owe s 0- 
1. an.a omlczne. Po operacji koncz n . 
chamm SI
 naogol wczesnie Jesli w cz y 
 UlU- 
racji do szycia mi
snia uz' . aSle ope- 
to przy nast
powem urucha
nis
I

kaz

;g J 
:
t 
pewna ostroznosc. 


P W r y zyczY!lek do mechanizmu dzialania lecznicze g o 
rwanIa nerwu P rze p (C ' 
I'etude d ,. onowego ontnbution a 
B f u . mode d actIon de la phrenicectomie ) 
ona 
 . 


La Presse Med. Nr. 82, paidziernik 1933. 
W. . 
. Ylwame nerwu przeponowego jest zab'e 


e
I:
erM
o stosowa
ym w przypadkach gruz'li= 
d ,'. on r.a ce u spowodawanie porazenia 

z
oisne6k P?low
 przepony
 uniesienia jej ku g6- 
. . 0 ulczenla, a CZ
SCIOWO nawet unieruchJ- 

me.ma pluca po odnosnej stronie. Obok tego dzia- 
b
ma ,czysto me
han!cznego na chore pluco za- 
.leg ow wywoluJe rowniez - 'ak ' 
h
zne spostrzezenia kliniczne 
 pe
gO do;,odz q 
ma w krqzeniu i unerwieniu I n
 za urzc;- 
nie od przypadku . . k ,. p uca, ktore, zalez- 
b . 1 Ja OSCI tych zaburzen, mo- 
g
 
c d Pod wzgI
dem leczniczym poz"'dane lub 
mepozq ane. .. 
Od .nerwu przeponowego odchodz1! jak wia 







cz(
 v:1.6kna 
1!CZ1!C
 do pnia ne
u wspol= 
b wOJ sZYJny srodkowy i dolny) do 


:u Wl
dnel?o, splot
. ponadoplucnowego { in- 
.' cza
le operaCJI wyrwania nerwu prz p - 
roOs
?wef
k
oze r-t
t1!piC b1!dito przerwanie ci1!
- 
( " W 0 len ruchowych tego nerwu 
wz?,l
d!lIe 1 n
rwu przeponowego dodatkowe 
b1!dz tez ulegaJ1! przerwaniu i wlok 'I go), 
n.o-przywsp6lczulne okolicy pOdstaw;a s w
po czul- 
Claga za soba . . ZYI, co po- 
wydzielnic.ze { t;z


z:m
adan

cz
ioruchO\ye, 
ny te zna]d' kl d . P ucu. Zmla- 
klinicznych u

k',Vy 
 mk w odnosnych objawach 
o . I' Ie SI
 spostrzega po niekt6rych 
t

r:
Jac 
 ,:yrwa
ia nerwu przeponowego, jako 
. ybkle I wybltne zmniejszenie sie wyd . I' 
n (p Y or w a ' ()s
rzelach, i oskrzelikach chore g o P Zll
 C '
 
zen Ie nerwow d . 1 . .. 
nie i obrz k d wy Zle mczych'. przekrwie- 
naCZynioru
ho
?yC

),"'y zf:


:ze
1
ras
:nie n
rwow 
procesu zapaInego w ogniskach d . 
wmstego 
zapalenie 0 I . anego pluca, 
wej kr z P u
neJ, napady dusznicy oskrzelo- 
Cla
lde R
r
ar; ol1! dtowe, w y st1!Pjenie. zespolu 
lliami ze stro .orner z odnosneml zaburze- 
ny galkr ocznej i powiek, zaburze- 


sredme i bezposrednie). Zapalenie mI
sma l
dz- 
wiowo-krzyzowebo, poza bardzo silnemi nieraz bo- 
lami, ni
 daje l'rawie zadnych objawow przed- 
lI1iotowych (jak I.p. obrzmienie. sztywnosc i t. p.). 
st1!d - trudnosci rozpoznawcze w przypadkach 
lnnbago i niemoznosc scislego umiejscuwienia 
t
.ch b6low, a zwla3zcza trudnosc przy rozniczko- 
waniu z, r:w1! kuhzow1!. 
Proba, stosowana przez autora w odnosnych 
przypadkach od 9 lat, ogromnie ulatwia tu do- 
kladne rozpoznanie. Jest ona podobna do tej, j a- 
ka si
 wykonuje dla wywolania objawu Lasegue'a. 
Chorego uklada si
 na plecach i nast
pnie zgina 
si
 w stawie biodrowym kolejno obie konczyn
' 
dolne, unosz1!c je ku gOrze wyprostowane w sta- 
wach kolanowych. Przy uniesieniu do pewnego 
poziomll chury zaczyna odczuwac silny bol; bol 
ten moze zalezec b1!dz to od naci1!gania chorego 
nerwu kulszowego (i bywa wowczas umiejsco- 
wiony w okolicy kosci krzyzowej i na przebiegu 
nl'rwu), b1!dz tez od rozci1!gania chon
go mi
snia 
l
ilzwiowo-kl'zyzowego naskutek obnizania si
 
przy tym ruchu tylnego brzegu miednicy. Jesli 
jednak w czasie unoszenia ku gorze dolnej kO(I- 
czyny miednica b
dzie unieruchomiona, to bol od 
n3ci1!ga]
ia nerwu kulszowego nie ulegnie przez to 
zI:1ianie, ale bol od rozci1!gania mi
snia l
dzwiu- 
wo-krzyzowego znacznie si
 zmniejszy lub ust1!pi 
zr1Jelnie. Unoszqc W ten sposob naprzemian to 
jcdn1!, to drug1! koilczyn'i! doln1!, z unieruchomie- 
niem i bez unieruchomienia miednicy, moz 
na dokladnie ustalic miejsce powstawania bolu 
i oddzielic przypadki lumbago od przypadk6w rwy 
kulszowei, wzgl
dnie, wykryc przypadki mieszane 
_ po jednej stronie rwa, po drugiej lumbago, lub 
Z 3bu stroll rwa i lumbago. 


fRBnCUIKIf WOoY MlnfRBlnf 


" ,. 
ZwrilCilC 
" -- ,
 ZwrilcilC 
uWilgt: 
\ . If: .\..'\ uWilgt: 
nil znilk nil znilk 
..... 
-, 
OChronn, . . 
.. . 
. . 
. ,. . ochronn, 


VITTEt 


,Gfl.' 
C'E 'Si.UR.C!. 
Dziala leczniczo na N E R K I 
Podagra-dna. Plasek mo- 
czowy (Kamienie nerkowe) 
Artretyzm 


SOURCE,:HEPAR:. 


Obflto
c leczntczych .ktadnlk6w mlneralnych 
Dziala leczniczo na W"TROB
 
Kamienle J:6lciowe 
ObstrukcJa 
N led 0 m 0 g a Witt rob y. 
Suon od 20 Maja - 25 Wrzdnia. 
NOWOCZESNY ZAKl:AD WODOLECZNICZ Y 


M. CZll::e
{'ski. 


ENDOKRYNOLOGJA. 


o wchlanianiu folikuliny i jej puchodnych po po- 
daniu doustnem. (Sur absorbtion par la yoie buc- 
calI' de la folliculine et son derive dihydrogene). 
G i r a l' d _\. ::;; and u I I' S C u G. i F r i- 
densonA. 
Cpt.. Rend. de la Soc. de Biol. T. 112, Nr. 10, 
19J3 r. 


ni
 naczynioruchowe w zakresie twarz 
konczynr g?rnej (z obrz
kiem) i inne y, szyi 
W mektorych przypadkach pomim
 obecnosci 
o
y
h. ubocznych zaburzen n
rwowych (a moze 
b
;1
 d
i

i nim) ostat
czny wynik leczniczy 
nie . ar zo do
ry, w mnych zas - odwrot- 
t ' 'Y ymk bywa medostateczny. wzgI
dnie wv- 
s 
puJe nawet pogorszenie 0 0 . .. ' . . 
ostatniej ewentualnosci nal P; pel
cJI., 0 teJ 
kwalifik?waniu odnosnych :

ry
:mJ
taoc ef;:
 
;:n


fu.nerwu przeponowego i przy j
j w
- 


Wiadomo, ze, aby wywolac objawy rui u sa- 
mic kastrowanych za pomoc1! hormonu jajniko- 
wego podanego doustnie, nalezy zastosowac go w 
ilosciach znacznie wi
kszych niz po podaniu pod- 
skornem. Follikulina jest odporna na dzialani2 
soku zol1!dkowego lecz natomiast w nieznacz- 
nym tylko stopniu przenika p
z,ez blon
 sluzow1j 
przewodu pokarmowego. Wsp6lczynnik pochla- 
niania follikuliny wynosi od Va - 1/100 W zalez- 
nosci od dawki, rozpuszczenia, obecnosci alkoho- 
lu i t. d. Wobec tego trudno stosowac czyst1! fol- 
likulin
 drog1! doustn1!. 
Autorzy przeprowadzali badania z dwuhydro- 
follikulin1! otrzyman1! z czystej follikuliny przez 
zadzialanie na ni1! roztworem sodu w alkoholu w 
obecnosci niklu jako katalizatora. Ta pochodna 
follikuliny podana doustnie dziala bardzie,i ener- 
g'cznie niz sarna follikulina podana w takiej sa- 
l11ej dawce podskornie. \V rostworze olejowym 
dziala slabiej od follikuliny zwyklej. Widac z te- 
go, ze dwuhydrofollikulina z latwosci1j ulega 


No b' 
ba w
, 0 Jaw rozpoznawczy w przypadkach "lum- 
go . . (Sur un nouveau signe du Iu b 
D e m I a n 0 f f. m ago). 
La Presse Med. Nr. 93, listopad 1933_ 
Zrodlem bOlow przy lumbago w scislem t 
slow
 znac . 'zeniu bywa na J 'czescie J ' zm " ego 
P alm '''' I d ' . . lemony za- 
. e ml
Slen 
 zWlOwo-krz y zow y (m I 
bahs ) " kl . sacro- um- 
( , cz
sc s adowa mi
snia prostujacego tul6w 
m. erector trunci) Mi sien t . '. 
ze _w
zyst
i
h mi
s
i gr
bietu e:aI
=:
n
a

a




 
Szkol.lnvoscl zewnett'zne ( p rz o . b . . 
. Zl
 Ieme, urazy po- 


wchlanianiu W jelitach, co stanowi wazn1! stro- 
n
 dodatni1! w terapji. 


Zaleznosc aktywnosci insuliny od sposobu jej po- 
dania. (Sur les differences d'activite des injec- 
tions d'insuline suivant la voie d'administration). 
(' hey i II 0 t 11. J. H arm and. L. H e n- 
n e qui n i 1\1. Lam b e r t. 


C]lt. Rend. de la Societ. de Biologie. T. 112, Nr. 
1, 1933 r. 
Odnosnie dzialania ipsuliny, podanej b1!dzto 
dozylnie, b1!dz podskornie, zdania s1! podzielone. 
Np. Aubertin i Trinquier podaj1!, ze u psa po 
podskornym podaniu insuliny wyst
puje wi
kszy 
spadek poziomu cukru we krwi niz po podaniu 
do
ylnem. Delerenne i Hallion zaznaczaj1!, ze po 
dozylnem stosowaniu insuliny obnizenie poz,iol11u 
cukru we krwi wyst
puje szybciej ale jest bar- 
dziej krotkotrwale niz po podaniu podsk6rnem. 
Arboreli1ls i Akerren znalezli, ze insulin a jest 
mniej czynna, 0 ile wprowadzi si
 j1! w obr
bie 
zyly wrotnej, wstrzykuj1!c j1! np. dootrzewnowo 
(doswiadczenia na krolikach). Schmidt podnosi 
ze podanie insuliny podskornie stosunkowo cz
st
 
daje objawy hypoglikemiczne (drgawki). 
Autorzy przeprowadzali badania na krolikach 
.stosuj1!c insulin
 naprzemian dozylnie i podskbr- 
nie w rozl11aitych dawkach. Eadania wykonano 
na zwierz
tach jednego miotu i 0 jednakowej v:a- 
dze. Po stosowaniu dawek od 3-ch do 6-ciu jcd- 
nostek kliniczJ1ych, okazalo si
, ze po podaniu do.. 
zylnem spadek poziomu cukru we krwi byl mniej- 
szy.niz po podaniu podsk6rnem, zjawial si
 na- 
ton:rJast bardzo szybko, ale nie trwal jednak dlugo, 
Obwwy drgawek po stosowaniu dozylnem wyste- 
puj1! natolY'jast bardzo rzadko. Wyrazniejsze r6
. 
nice pomi
dzy stosowanie podskornem a dozyl- 
nem wyst
pujl! wyrazniej po podaniu wiekszvch 
dawek insuliny (20 - 100 jednostek). Okaz'uje 
si
. ze zwierz
ta znosz1! bezkarnie dawki duze 
podane dozylnie a padaj1! po dawkach nawet 
mniejszych, podanych podskornie. 


F. G. 


rHOHnRY KORTF:r:E. POI,OzNICTWn. 


'" artosc . chemicznego przerwania ci1!glosci ner- 
wu wspolczulnego. (Sympathectomia chemica). 
(Valeur de la sympathectomie chimique en gy- 
necologie). Bin etA. 
GlInec. Obstetr. T. 21, Nr. 5, str. 393, r. 1933. 
Zapocz1!tkowane przez DO]J]Jler'a w \Viedniu 
(1926 1'.) metoda chemicznego przerywania ci1!- 
glosci nerwu wspolczulnego, byla tematem szcre- 
gu prac i obserwacji. Autor przyst1!pil do pr6b 
nad omawian1! metod1! dopiero po dokladnem 
zorjentowaniu, w wartosci operacyjnego przeci
- 
cia nerwu wspolczulnego metod1! Cotte'a. 
Wskazania do zastosowania przeci
cia lub che- 
micznego przerwania ci1!glosci nerwow wspolczul- 
nych wyplywaj1! z, roli jak1! te nerwy odgrywaj:j 
w fizjologji narz1!du rodnego kobiety. 
Wi adorno, ze macica znajduje si
 pod wnly- 
wem splotu podbrzusznego - plexus hypogastri- 
eus, ja.inik zas - pod wplywem splotu jajniko- 
wego. J esli zatem pragniemy wplynqc na caly 



30 


WIEDZA LEKARSKA 


Nf' 


WIEDZA LEKARSKA 


31 


narzq.d rodny nalezy przeci1!C przewodnictwo w 
obydwu wymienionych wyzej splotach. 
Czynnosciowo zalezec mog1! od nerwu wspol- 
czulnego nast
puj 1!ce zaburzenia: 
1) bole, 2) ozi
blosc lub zboczenie plciowe, 3) 
z,aburzenia naczynioruchowe, jak zastOj czy prze- 
krwienie; 4) zaburzenia w odzywianiu (krauro- 
sIs vulvae. elephantiasis, esthiomene, swi1!d sro- 
mu), 5) zaburzenia w wydzielaniu zewn
trznem: 
ropotok, uplawy wodniste lub nadmierna suchosc 
sluzowek; 6) zaburzenia wewn1!trz-wydzielnicze 
jajnika. 
Oczywista czolowym 
skazaniem dla omawia- 
nej metody leczniczej b
d1! bole w zakresie na- 
rZ1!d6w plciowych. Zazwyczaj w tych przypad- 
kach istniej1! ponadto schorzenia organiczne, jed- 
nak sarno ich naprawienie cz
sto b6low nie usu- 
wa" a co zatem idzie konieczne jest przerwanie 
ci1!glosci nerwUI wsp6lczulnego. 
Jesli chodzi 0 miejsce gdzie nalezy zaatako- 
wac nerw wspolczulny, to autor radzi jedynie 
trzy punkty anatomiczne: 
1) splot podbrzuszny gorny, inaczej nerw 
przedkrzyzowy. 2) krezka jajnika, 3) przymaci- 
cza boczne. 
Do chemicznego przerywania ci1!glosci nerwow 
wsp6lczulnych uzywa si
 obecnie ,b1!dz 5 - 7% 
rozczynu wodnego kwasu karbolowego, b1!dz 6% 
rozczynu wodnego tricresol'u, b1!dz przetwor6w 
mieszanych 0 skladzie naprz. 
Tricresoli puri 1.0 
Ac. carbolici puri 3.0 
Aq. dcstil. 100.0 
Technicznie stosuje si
 powyzsze rozczyny 
b1!dZ smaruj1!c otrzewn1! w miejscach wyzej 
wspomnianych (oczywista po otwarciu jamy brzu- 
sznej), b1!dz dzialaj 1!C bezposrednio na nerw po 
naci
ciu otrzewnej sciennej, b1!dz tez wstrzyku- 
j1!C pod otrzewn
 najwyzej 20 cm 3 tego plynu. 
Pierwszy sposob jest najslabszy, drugi niszczy 
nerw zapomoCq krotkiego bezposredniego kontak- 
tu, trzeci dziala najsilniej, gdyz wprowadzony 
plyn pozostaje w kontakcie z wloknami nerwowe- 
mi przez czas tak dlugi, laz nie nast1!pi resorbcja. 
Sposob pierwszy nie wymaga blizszego omo- 
wienia, w drugim sposobie pos
pujemy scisle tak 
sarno, jak przy operacji Cotte'a, to znaczy naci- 
namy otrzewn
 scienn1! :na wzgorku kosci krzy- 
zowej, odslaniamy nerw przedkrzyzowy i dotyka- 
my krotko ale kilkakrotnie tkanki nerwowej. Aby 
zadzialae na nerwy przebiegaj1!ce w przymaciczu 
nacinamy otrzewnli) wili)zadla szerokiego i smaru- 
jemy znajduj1!ce sili) tu tkanki, az do brzegu ma- 
cicy. 
Metoda trzecia wymaga wielkiej ostroznosci, 
aby nie trafic na slepo do naczynia krwionosne- 
go, to tez injekcje wolno robic dopiero po spraw- 
dzeniu, ze igla nie aspiruje krwi. Wstrzykiwac na- 
lezy pod otrzewn
 wzgarka kosci krzyZowej, oraz 
po obydwu stronach w krezk
 jajnika. 
Powiklania wynika.i1!ce z chemicznego przer- 
\Vania ci1!glosci nerwu mog1! bye nast
puj1!ce: 
1) :zatrucie kwasem karbolowym: autor nie 
spostrzegal ani jednego powaznego przypadku, 
ale u 3 swoich chorych zauwazyl lekk1! zoltaczk
, 
lub stan podzoltaczkowy; 
2) zakrzepy w zakresie zyl miednicy malej _ 
raz jeden obserwowal b. lekki obrz
k konczyny 
dolnej; 


N1'. 


BIBLJOGRAFJA 
. 1 . potrzeb ne g o lecz glownie za 
waznego , . . I 
wskazanie rzeszom lekarzy prowll1cJ
na- 
nych odlogiem lez
cego, a je
l:ak wdzu
cz- 
nego, pola dzialania, mi
nowlc
e rozbudze- 
nia wsrod ludnosci zamllowal1la d
 korzy- 
stania z lazni, ktor
 latwo na WSI ;spo
o- 
bem gospodarskim mozna zb
d
w
c. MIa- 
loby to kapitalne znaczenie h
g
el1lczne, .a 
jednoczesnie, jak wskazuje kSl
zka po

z- 
sza byloby nawi
zaniem do z,:yczaJow 
dawnej Polski. Zal
czone pl
n
 1 koszto- 
rysy jeszcze bardziej ulat
laJ
 s
raw
. 
Ale i Kolegom nie intere
uJ
cYn: Sl
 bez- 
posrednio tem zagadniel1lem .moz
1a. pol
- 
cie gor
co przeczytanie 
eJ kSl
zeczki, 
znajd
 oni w niej duzo clekawych dro- 
biazgow historycznych. 


3) uszkodzenia z przyzegania sciany jelita _ 
unikn1!C tego latwo mozna oslaniaj1!c dookola 
pole operacyjnej 
4) krwawienia z macicy po operacji spowo- 
dowane silnym rozszerzeniem ;naczyil krwiono- 
snych po sympatektomji. Autor spostrzegal dwu- 
krotnie omawiane powiklanie, raz po chemicznej, 
raz zas po operacyjnej sympatektomji. 
Pomimo mozliwosci wyszczegolnionych powi- 
klan, praktycznie bior1!c bardzo rzadkich, chemicz- 
ne przerwanie ci1!glosci nerwow wspolczulnych 
jest godne polecenie, z tego wzgl
du ze jest me- 
todq, latw1!, szybklj, i calkowicie niszcz1!c1! nerw. 
Wyniki kliniczne mogq. byc zdaniem autora 
bardzo dobre. Przytoczone w artykule obserwacje 
sq. -jednak malo przekonywuj1!ce przedewszyst 
kiem z powodu jednoczesnego wykonywania in- 
nych zabiegow leczniczych operacyjnych. 
T. Zauoodzinski. 


ruzlicze - i autor dzieli swoje przy- 
w:d
lb
a gkilowe, w ktorych I?oprawa. na:t




: 
fa szybko ,po leczeni.u spe
:f
<;I
e
O
;;n1! gi nie- 
cze, w kt
rYcl
t
O

t:
uje autor szereg cech w 
znaczn1!. ona. . zOW' wskazuj1!cych na 
budowie histologlczneJ gu .' ". W g uzach 
. t' I j
 A mIanOWICIe. . 
t1! lub mn1! .e J? og .' kl sc do zajmowania 
kilowych na<;wln maj1! \ on

 _ naskorek bywa 
warstw naskorka, w g
uz ICZY . k ' Sklonnose 
I bez W y raznych nacw ow. 
sp aszczony 


A. Lumiere. Quelques travau
 comph
men- 
taires relatifs it la propagatIon de la t
; 
berculose. 1933. Lyon. L. Sezanne. 1;) 
stron. 
Zbiorek, drugi zkolei, obejmuj
cy" j
k 
tytul zreszt
 zapowiada, 1
 prac P.oSW1
- 
conych zagadnieniu s
erzel:la gruzhcy, a 
oO"loszonych przewazme w Cl
gU roku 1933 
.; rozmaitych pismach. W pracach ty
h 
cz
sto natury polemiczne
 przedstawl.a 
Autor swe pogl
dy, jak wladomo, ory
p- 
nalne i nie zawsze zgodne z zap
trywal1la: 
ini klasycznemi z tak
 elegancJ
 stylu, I 
doldadnosci
 rozumowania
 ze i dla osob 
niezupelnie zgadzaj
cych Sl
 z zapatr
wa- 
niami powyzszemi lektura tego dZlelka 
sprawia wysok
 przyjemnose. 


CHOROBY SK6RNE I WENERYCZNE;. 


Kilowe sarkoidy. (Les sarcoides syphilitiques). 
J. N i c 0 I a s, G. 1\1 ass i a i Ch. Pet 0 n- 
r au d. 


Journal de Medec. de Lyon, Nr. 321, 1933. 
Sarkoidy skory uwazane pocz1!tkowo za SCh.l- 
rzenie odr
bne przydzielono nast
pnie do grupy 
tuberkulidow i podzielono na 2 typy: a) sarkoidy 
skory Becka i b) sarkoidy podskorne Darier-Rous- 
sy. Sarkoidy tych 2-ch grup rozni1! si
 od siebie 
wlasciwie umiejscowieniem. a) Sarkoidy Becka 
majq. za punkt wyjscia skor
 wlasciw1!, S1! to gu_ 
zy pocz1!tkowo zywo-czerwone, potem przybieraj1! 
odcien bronzowy. Guzy te twarde, nacieczone, 
stopniowo mi
kn1!, nigdy nie wrzodziej1!. Zwykle 
symetryczne sadowi1! si
 na twarzy, na barkach, 
na wyprostnych cz
sciach konczyn. b) Sa1'kozdy 
podsk6rne Darier-Roussy co do umiejscowienia 
wykazuj1! dwa typy, sadowiq. si
 one albo n11 
klatce piersiowej albo na przednich powierz
l}- 
niach ud i dolnej cz
sci brzucha. S1! to guzy ru- 
chome w stosunku do gl
biej lez1!cych tkanek, 
zrosni
te ze skor1!, ktora na ich powierzchni je4 
nieco zarozowiona ciemniejsza. Jak widac klinicz- 
ny obraz sarkoidow tych 2-ch grup jest rozny, 
natomiast ich struktura histologiczna jest ta sa- 
rna. 
Od szeregu lat liczne spostrzezenia klin iczue 
wykazuj1! szybk1! i niekiedy calkowit1! popraw
 
po zastosowaniu leczenia przeciwkilowego w 
przypadkach sarkoidow tak jednego jak i drugi
- 
go typu. SpostrzeZenia te sklonily szereg auto- 
row do poddania scislejszej rewizji gruzliczej 
etjologji tych guzow i jak okazalo si
, ani srod- 
skorne szczepienia tuberkuliny, ani struktura 
histologiczna guzow. ani poszukiwania za pr1!t- 
kami Kocha nie daly pewnego dowodu co do 
gruzliczej etjologji tego schorzenia. 
Autor przytacza kilka przypadkow typu Bec- 
ka i typu Darier-Roussy, w ktorych leczeniem 
przeciwkilowem uzyskano bardzo szybko popra- 
w
, a nawet calkowite ust1!pienie wykwitow; (2 
miesi1!ce). W innych przypadkach leczenie to tyl- 
ko sprowadzalo nieznaczn1! popraw
. 
Zgodnie z zapatrywaniami Pautrier'a, ktOry 
twierdzi, ze sarkoidy stanowi1! pewien syndrom 
nie maj1!cy jednolitej etjologji, ze S1! albo kilo- 


Dr K. Stroiecki. Laznie w dawnej Polsce. 
W
rszawa, 1933. Nakladem Autora. 112 
stron. Cena zl. 4. 
Wielka wdzi
cznose nalezy si
 Autoro- 
wi nietylko za poruszenie tematu bardzo 


d martwicy jest wyrazniej zaznaczona w g
z:,c
 
g
uzliczych. Przewaga limfocytowyC
 naCle 
i- 
wskazuje na gruzlic
, :plazmocytowyc - na ba r 
. . spotykane zawsze S1! - 
l
. ZmIany naczymo
e kl ,. do oblite- 



j{ :.z



P
d



:

 g i
g:n
:


lc
k


z
= 
my takze tpoza 0 r
 
czyniowe. Z. Jastrzfbska. 


M. Zachert. La probleme du trachome en 
Pologne. . . 
M. Zachert. Wystfpowanie i zapoblegame 
jaglicy. . .'1 
M. ZaChert. Zagadnienie zapoblegama s e- 
pocie. 


P 0 K LOS lET ERA P E U T Y C Z N E. 
W przypadkach 0 s t reg 0 i p <: d- 
o s t reg 0 zap a Ie n i a .s.t a w ? w 
. . t bard zo dobre wymki leczl11cze 
OSIagm
 0 , 
prz
z zastosowanie naswietlan ren
genow
 
skich - okolicy stawow c
orych 1 serc
, 
zwlaszcza naswietlenie okohcy serca 
 kll- 
ku przypadkach sprowadzil? calko
lte u- 
stapienie objawow poczyn
J
ceg? Sl
 z a- 
p 
 1 e n i a w s i e. r d z 1 a. Nle zau,,:a- 
zono przytem zadnego niepoz
danego dZIa- 
lania ubocznego. 


W przypadkach r 0 p 
 m 0 c 
.u j a- 
low ego (z wyl
czel1lem gruZ!l
y ne- 
rek i p
cherza) bardzo dobre WYl1lkl lecz- 
nicze daja wstrzykiwania dozylne roztwo- 
ru nowar
enobenzolu (w ilosci 0,15 g. na 
dawk
). W calym szeregu odnosnych p
zy- 
padkow, w ktorych, ropom
cz ---: poml.m.o 
stosowania roznorodnych srodkow, mle
- 
scowych i ogolnych - utrzymywal Sl
 
miesi
cami, osi
gni
to zupelne 
ylecze- 
nie po 1 -2 wstrzykni
iach dozylnych 
nowarsenobenzolu. 


IV!. 


M. 



32 


WIEDZA LEKARSKA 


Nr. I 


K RON 
50% ZNIzKI KOLEJOWE DLA OS6E 
UDAJ4CYCR SI
 NA C6TE D'AZUR. 
Staraniem Dyrekcji Kolejowej P. L. M. uru- 
chomione zostan1! w sezonie zimowym specjalne 
poci1!gi po cenach ulgowych, z Paryza na Cote 
d'Azur. Poci1!gi te skladae si
 b
d1! z wagonow 
2 i 3 klasy. 
Dla podroznych wydawane S1! specjalne bile- 
ty z 50% znizk1! za przejazd tam i z powrotem, 
wazne, 33 dni. Powrot moze nast1!pie dowolnym 
poci1!giem, najwczesniej po 7 dniach pobytu na 
Cote d'Azur. 
Tytulem informacji kilka cen biletaw: 
Paris-Cannes i z powrotem kl. II - fl'. 320.- 
kl. III - fl'. 210.-. Paris-Nice i z powrotem 
kl. II - fl'. 330.- kl. III - fl'. 213.-. Paris- 
Menton i z powrotem kl. II - fl'. 3
5.- kl. III 
- fl'. 220.-. Paris-Ryeres i z powrotem kl. II 
- fl'. 290.- kl. III - fl'. 190.-. 
Dzieci od 3 do 7 lat plac1! polow
 ceny ulgo- 
wej. 
Specjalne poci1!gi wyrusz1! z Paryza 0 godz. 
21.25. 
Dnia 7 i 20 grudnia 1933 1'., dnia 4 i 18 stycz- 
nia 1934 1'., 1 i 15 lutego 1934 1'., 1 i 15 marca 
1934 r. 



:f 
:
 
:
 


Zarz1!d Towarzystwa "Trzezwose" podaje na- 
st
puj1!ce informacje: 
Wzorem lat ubieglych Panstwowa Szkola Ri- 
gjeny z inicjatywy Ministerstwa Opieki Spolecz- 
nej organizuje w dniu 8 f--- 13 stycznia 1934 r. 
VIII kurs p. t. "Alkoholizm i jego zwalczanie". 
Program kursu obejmuje zagadnienia z punk- 
tu widzenia spoleczno-Iekarskiego, oraz wskazuje 
systemy zwalczania tej kl
ski. Wyklady odbywac 
si
 b
d1! codziennie w godz. 9 - 13 i 16 - 19 
w gmachu Panstwowej Szkoly Rigjeny, Chocim- _ 
ska 24 - kurs jest bezplatny - wpisowe wyno- 
si 5. zl. 
Dla pewnej liczby sluchaczy Ministerstwo 
przewidzialo stypendja w wysokosci 40 zl., a Pail- 
stwowa Szkola Rigjeny rezerwuje miejsca w swej 
bursie za oplat1! 4 zl. dziennie (mieszkanie i 
utrzymanie) . 
Podania 0 przyj
cie na kurs oraz 0 przyzna- 
nie stypendjow kierowae nalezy do Panstwowej 
Szkoly Rigjeny, Warszawa, Chocimska 24. 
Do podania, zawieraj1!cego dokladny adres 
kandydata nalezy dol1!cz,yc krOtki zyciorys, za- 
wieraj1!cy dane 0 dotychczasowej dzialalnosci, 
zwlaszcza spolecznej i zaswiadczenie instytucji 
lub organizacji, deleguj1!cej kandydata. 


I K A. 


° przyj
cie na kurs i ewentualnem przyzna- 
niu stypendjum kandydaci zostan1! zawiadomieni 
przed dniem 5.1. 1934 roku. 


LIST DO REDAKCJI. 
Szanowna Redakcjo! 
Upraszam najuprzejmiej 0 umieszczenie na la- 
mach ,;Wiedzy Lekarskiej" nast
puj1!cego mego 
oswiadczenia. 
'W Nr. 271 "Kurjera Czerwonego" z dnia 24 
listopada 1933 r. przeczytalem telegram tej oto 
tresci: "Odmladzanie bez ;malp. Wynalazek pol- 
skiego uczonego. Lodz, 24.11. - Tel. wI. - Pol- 
ski fizjolog, todzianin dr. Polonski odkryl now1! 
metod
 odmladzaj1!c1! polegaj1!c1! na poprawieniu 
czynnosci mozgu i nerwow pr,z,ez odpowiednie za- 
biegi zewn
trzne bez operacji. Eadania, przepro- 
wadzone na osobach poddanych tym zabiegom 
stwierdzily wielk1! ich skutecznose i prawie nie- 
zwloczne dzialanie odmladzaj1!ce. 
Metoda polega na specjalnym masazu gruczo- 
low oraz naczyn i nerwow szyi, co poprawia obieg 
krwi w mozgu i wznawia czynnosci ukladu ner- 
wowego. Metoda dr. Polonskiego, posiada t
 wyz- 
szose nad metodami Steinacha i 'W oronowa, ze 
nie wymaga zadnych kosztownych zabiegow ope- 
racyjnych. Eksperymenty dr. Polonskiego maj1! 
bye zbadane przez urz
dow1! komisj
 lekarsk1!. 
(Ro)". 
Nie mialem dot1!d sposobnosci zapoz{lae si
 z 
metod1! p. dr. Polonskiego, a wi
c nie wiem, czy 
powoluje si
 on na moj1! oryginaln1! prac
 w kwe- 
stji walki ze starosci1!. \Vszelako uwazam za sto- 
sowne podniese, ze metoda dr. Polonskiego, 0 ile 
mozna 0 niej s1!dzie z krotkiej notatki telegra- 
ficznej, w znacznej mierze przypomina moj spo- 
sob odmJ:adzania ogloszony drukiem w "Wiedzy 
Lekarskiej" Nr. 5, 1933 r. p. t. "Odrodzenie c:e- 
lesne" oraz w "Przegl1!dzie Zdrojowo-Kltpieio- 
wym" N r. '7, 1933 r. p. t. "La renaissance phy- 
sique, (Contribution it I'etude de la lutte contre 
la vieillesse)". 
Eardzo bylbyrtI wdzi
czny p. dr. Polonskiemu 
gdyby zechcial mi przeslae swoje ogloszone pr2.- 
ce 0 tym przedmiocie lub dac wskazowki, w ja- 
kiem pismie fachowem moglbym cos znaleze 
o tym wynala.zku 16dzkiego fizjologa, gdyz nie 
mysl
, aby pierwsza wiadomose 0 nowym sposo- 
bie pojawila si
 w prasie codziennej. 
Falenica. 
D. 10 grudnia 1933. 


Z powazaniem 
Dr. Kazimierz Poltowicz. 


Redaktor odpowiedzialny: Doc. Dr. A. Wo:iciecho1Vsk1' 
\Vydawca: Sp6lka Wydawnicza ,,\Viedza Lckarska". 
Ad1'es redakcji i administracji, Warszawa, Kaliska 9. Te1. 924-39. 
Prenumerata z przesylk
 rocznie zl. 8, kwartalnie z1. 2. Ronta P. K. O. 15.78:>. 
'/, str. % str. 1,4 str. 
zl. 450.- 250.- 1
i).- 
" 350.- 200.- 120.- 
" 350.- 200.- 120.- 
., 300.- 170.- 95.- 
Tel.: 615-56 i 242-40. 


Ogfoszcnia: zewn!itrzna strona okladki . 
bezposrednio przed tekstem 
2-ga i 3-cia st1'ona okladki . 
pozostale 
Zakl. Graf. "DRUKPRASA", Warszawa, NowY-Swiat 54. 


ROK VIII 


WARSZAWA 1934 LUTY 


ZESZYT 11 


.A 


. 


. 


MIESI
CZNIK 
PO
WI
CONY PRZEGL4DOWI FRANCUSKIEGO 
PI
MIENNICTW A LEKARSKIEGO I POTRZEBOM 
LEKARZA PRAKTYKA 
REVUE MENSUELLE CONSACR1!JE A LA LITTERATURE MEDICALE 
FRANQAISE ET AUX BESOINS DU PRATICIEN. 


pod. ,.
d.altcitJ. Doc. D,.. WOjCI
C"O'CIJ.sItI
g(l 


P:R.A 


C E 


:R 


o 


I. 


Y Q 


1 


N.A 


L 


NE 


o naciekach wczesnych. 
artykulu P. Dra K. Dqbrowskiego (Zakopane) w zesz. 1
, Wieclzy Le- 
kankiej r. u. p. t.: "Stara i nowa nauka 0 suchotach pluc . 
PODAL 
DR. ZDZISLA W sWIDER. 
Kierownik Poradni Przeciwgruzliczej Kasy Chorych wPabjanicach. 


U wagi clo 


W pracy swej, og
oszonej 
 zes
y

; 
pazdziernikowym "Wledzy Le..l{arskleJ, 
nie uwzgl
dnil P. Dr. Dqbrowsk
 prac mo- 
ich, poruszajl:!cych rowniez powyzsze .za- 
gadnienie, a opartych na d.uzym ??-ate
Jale 
klinicznym poradni przeclwgruzhczeJ tu- 
tejszej Kasy Chorych. Byly to.: 1) praca 
noszaca tytul: ,,0 powstawamu przewle- 
klej gruzlicy pluc u doroslych. Stare i no- 
we pogll:!dy w swietle krytyki", ogloszona 
przed 3 laty w Nr. 30 i 31 Warsz. Czasop. 
Lek., oraz 2) praca p. t.: "Spostrzezenia 
nad naciekami wczesnemi", ogloszona 
przed laty 2-ma rowniez w Warsz. Czasop. 
Lek. w Nr. 36 i 37. 
Praca pierwsza oparta na obszernem 
, . 
pismiennictwie obcem oraz spostrzeze- 
niach wlasnych, stanowila krytyczne uj
- 
cie spornego zagadnienia 0 powstawaniu 


I 


suchot plucnych, byla probl:! syntezy zap
- 
trywan sprzecznych, dl:!zyla do ustalel
la 
wnioskow praktycznych, t. j. postulatow 
racjonalnej walki spolecznej z gruzlic
.. 
Praca 0 nadekach wczesnych stanowlla 
znowuz krytyk
 dotychczasowych 
rac 
nad rola naciekow wczesnych we ftizeoge- 
nezie, byla przyczynkiem do kliniki 2 tY.- 
pow naciek6w wczesnych, zwlaszcza do kh- 
niki naciekow pochoclzenia enclogennego. 
Jako publikacje polskie, oparte na spo- 
strzezeniach wlasnych zaslugiwaly, sl:!d

, 
na uwzgl
dnienie ich przez autora po!skle- 
go, zwlaszcza ze byly one ogloszone. w 
zr6dle, zdawaloby si
, tak dost
pnem, Jak 
Warszawskie Czasopismo Lekarskie. 
Podnosz
 t
 spraw
 jednak nie tylko z 
powodow osobistych: chodzi mi g16wnie 0 
stron
 naukow
 poruszonego zagadnienia.