/Prasa Lekarska 1936 R5 nr 4.djvu

			PRASA 


LEKARSKA 


z dodatkami miesi
cznemi: 

,MONOGRAFJE LEKARSKIE dla LEKARZY-PRAKTYKOW" 
i "POLSKIE PISMIENNICTWO LEKARSKIE" 
Nr. 4 (47). KWIECIEI':r 1936 r. Rok V. 


Cena prenumeraty 
"Prasy Lekarskiej" I
cznie z "Monografjami Lekarskiemi" i "Polskiem 
Pismiennictwem Lekarskiem" wynosi: rocznie - z1. 18, polrocznie 
z1. 9, kwart. - z1. 4.50, mies. - z1. 1.50. 
"Prasa Lekarska" oraz ,.Monogra£je Lekarskie dla lekarzy- 
praktyk6w" i "Polskie Pismiennictwo Lekarskie" ukazuj<1 
si
 pierwszego dnia kazdego miesi<1ca. 


Artykuly oryginalne. 
o krzywicy (str. 247). - Leczenie rzucawki porodowej (str. 250). _ 
Leczenie platowego zapalenia pluc (str. 254). Zapobieganie wysi
kom 
oplucny w przebiegu odmy sztucznej (str. 257). 
Z praktyki - dla praktyki. 
Zapobieganie kile (str. 259). - Leczenie samoistnego moczenia mimo- 
wolnego u dzieci za pomoc
 wstrzvkiwan do krocza fizjologicznego roztworu 
chlorku sodu (str. 261). - Wplyw jodowych preparatow na doswiadczaln
 
miazd:i:.yc
 naczyn (str. 262). - Srodki zolciop
dne (str. 262). - Zaburzenia 
funkcjonalne 0 typie krwawien macicznych u mlodych kobiet (str. 264). _ 
Kilowe zapalenie opon mozgowych u dzieci (str. 264). - Lecrenie migreny 
(str. 265). - Stosowanie w
glanu bismutu w celu rozpoznania b610w zo- 
l
dka (str. 267). - Cibalgina w migrenie (str. 267). 
Prelekcje, odczyty, wyklady. 
Kilka uwag 0 leczeniu niektorych waznych chorob macicy i zapalenia 
jej przydatkow (str. 267). - Klinika goseca stawowego u dzieci (270). 


SPIS RZECZY. 


SYRUP VftLERlftNO-BROMftTUS CaMP. 


BROMOVAL 


Nr. reg. 663. 
SEDATIVUM - ROBORANS 
£<1 c zy koj<1ce dzialanie bromu i kozlka lekarskiego z wzmacmaJ<1- 
cem dzialaniem £os£oru i orzech6w kola; posiada przyjemny smak 
i zapach. 
WSKRZRNIR: Stany oslabienia nerwowego, neurastenja, padaczka, p l ll- 
sa wica i t. p. 
DR WKOWRNIE: 2 - 4 Iyzeczki kawowe dziennie po posi/kach w wo- 
dzie, mleku i t. p. U dzieci polowa dawki. 


Zakl. Chern. nLAOKOON"\ Sp. A.kc. Lwow 










 I
II
II
II
II
I 
 
D G 
D G 
D G 

 Cynam
ilo
ar
k5£YI
OCZnik. 
 
D Kwas cynamonowy utlenia sii; na kwas bi;diwinowy - G 

 st,,!d dzialame bakterjob6jcze. 
 

 Kwas bi;diwinowy znany jest jako doskonaly srodek 
 
wykrztusny i rozrzedzaj,,!cy plwocini; - st,,!d po- t1 
g prawa miejscc.wych objaw6w oraz samopoczucia. 
- ELBON wywolujc lityczny spadek temperatury ze sta- . 

 lemi remisjami. ust<}pienie pot6w, poprawia laknie- 
 

 nie i stan psychiczny. 
 

 W s k a z ani a: Stany kataralne drag oddechowych. Gruilica pluc. Zakaine 
 

 zapalenie wsierdzia. Cur brzuszny. Gorqczka siellna etc.. 
 
R PABJANICKA SPOLKA AKCYJNA 
 

 PRZEMYSLU CHEMICZNEGO 
 

 1
11
I 
lIJ
qIJl
 I
II
I 
l
JI
'
 



latwo rozpuszczalna w wodzie 
561 wapniowa kwasu acetylo-salicylowego 


' , 'KALMOPYRIN 
R I ( H T E R" 
" 


Antipyreticum . Antineuralgicum . Antirheumaticum 
Diaphoreticum . Sedativum 


Tabletki po 0,5 g. Proszek do receptury. 


Fabryka Chemiczna GEDEON RICHTER T. A. Budapeszt X. 
Przedstawicielstwo: OPOTHERAPIA. Warszawa. Kredytowa 6. 


Dunska 


INSULINA 


»L E 0« 


. 


i 
..
t. ' . 
. I 
<:n ' I , " 
. "-
 
:: " '. '
'Ii 


 
 ._
,

: 
:
 
'2.01"'. jl-
:-: ---
.- .1 
.' OIl . 
 1 .:t :'
..I 
 



.:
! 
, m . ,,'. ,.111\4. -",' '.. , . 

.' 

:
.. 




i


i. 
,-....: '''''
'J' :.:ior;.ismi UIJ JJ1 'c_; .' 
- .''-_,
:. . ' 

 --,:
?!:,-


':.:-

i
"::-"'-=--'
 .:. 
:...,' i" ,
. 
. . 


Cena: 100 iednostek 
d. 2.70 
200 jednostek 
d. 5.20 


11 


LED InSOLIn [DIPAn, 
COPENHAGEN 
v. Reventlowsgade 8. 


Literatur
 wysyla na zqdanie Przedstawiciel na Polsk
 
Mr. Farm. BRUNO KLEINER 
Warszawa. Marszal'kowska 1 m. 8. Tel. 8.23-71. 



244 


PRASA LEKARSKA 


4/1936 


Excerpta therapeutica. 
Angina. Zapalenie migdalkow. Zapobieganie (str. 271). - Cerumen 
Usuwanie z przewodu sluchowego zewn
trznego (str. 271). - Cholecystitis. 
Stosowanie fal krotkich (str. 272). - Cholecystitis. Stosowanie Rhizona 
Curcumae (Temoe - Lawak). (str. 272). - Cjanowodorem (kwasem pruskim) 
zatrucie. Stosowanie bl
kitu metylowego (str. 272). - Coli cystitis. Autouro- 
terapja (str. 272). - Colitis acuta. Lawatywy z taniny (str. 273). - Colitis 
ulcerosa. Lawatywy z surowicy konskiej (str. 273). - Commotio cerebri. 
Stosowanie roztworow hipertonicznych (str. 273). - Conjunctivitis. In£. rad. 
Liquiritiae - woda do oczu (str. 273). - Dychawica oskrzelowa. Wstrzyki- 
wania mleka (str. 273). - Erysipelas faciei. Stosowanie promieni pozafiolko- 
wych (str. 274). - Erythrasma. Rozpoznawanie, leczenie (str. 274). - Krwio- 
plucia, krwotoki plume. Stosowanie czerwieni Kongo (str. 274). - Migrena. 
Leczenie napadow gynergenem (str. 274). - Myasthenia. Zarys leczenia 
(str. 274). - Niedokrwistose wtorna podczas ci,!zy (str. 275). - Nieplod- 
nose. Zgl
bnikowanie macicy (str. 275). - Niezyt sienny. Leczenie objawo- 
we (str. 275). - Odoskrzelowe zapalenia U oseskow i malych dzieci. Lecze- 
nie odci<}gaj<}ce (k,!piele z olejku terpentynowego) (str. 275). - Pijawki; 
wzmaganie krwawienia miesi,!czkowego (str. 275). - Pocenie si
 nog (str. 
275). - Przewlekle zapalenie migdalkow (str. 276). - Przykry zapach z ust 
(str. 276). - Rany Zle goj<}ce si
. Stosowanie benzolu z oliw,! (str. 276). - 
Selerosis multiplex (str. 276). - Struma Basedowianum. Stosowanie upustu 
krwi celem przeciwdzialania odczynowi pooperacyjnemu (str. 276). - Tachy- 
cardia paroxysmalis. Post
powanie lecznicze (str. 276). - Tamowanie krwo- 
tokow trombokinaz,! (str. 277). - Zelazko do prasowania. jako pomocniczy 
srodek leczniczy (str. 277). 
Najnowsze post
py medycyny. 
Wazniejsze post
py w dziedzinie chorob drog oddechowych (z wyl,!- 
c::zeniem gruzlicy) za rok ubiegly (str. 277). 
Colloquium Medicum. 
Pytania (str. 280). - Odpowiedzi (str. 284). 
Post Scriptum. 
Medycyna u Szekspira (str. 302). 
Polskie PiSnrlennictwo Lekarskie. 
Choroby wewn
trzne (str. 17). - Choroby dzieci
ce (str. 22). - Cho- 
roby chirurgiczne (str. 22). - Poloznictwo i Choroby kobiece (str. 23). 
Monografje Lekarskie dla lekarzy-praktyk6w. 
Leczenie chorob zyl, zylakow i owrzodzen goleni. 


DR. Jf\N OFFENBERG 


Z TEORJI PRAKTYKI 
KURCZU WPUSTU 
(CARDIOSPASMUSJ 
Sklad gl6wny: GEBETHNER i WOLFF. r. 1936. 
Cena 3 zlote. 
..Drukarnia Lekarska", \'i7-wa, ul. Leszno 56, tel. 11.98-73, na maszyn. ..Lech". 



BRLSRM TRIKDLRN-R6E 
i BALSAM TRIKDLRN 
C.PHITIND 


s
 :otosowane przez powagi lekarskie calego kraju 
W CIERPIENIACH DROG ODDECHOWYCH 


Jestesmy w posiadaniu kilkuset orzeczen PP. Lekarzy 
podkreslaj
cych dodatnie dzialanie tych srodk6w 


CO JEST NAjLEPSZEM SWIADECTWEM 
ICU WARTOSCI LECZNICZEj 


u z y c i e: 3 do 6 razy dziennie po lyzce 
deserowej, dzieciom stosunkowo mniej. 


OIa PP. L
karzy Druby i Iif
rafura b 
 z p tat D i !. 


Gruilica, grypa, bronchit, rozedma 
pluc, przewlekly kaszel, dychawica, 
wszelkiego rodzaju niezyty pluc i t.p. 


MOKOTOWSKA FABRYKA 
CHEMICZNO-FARMACEUTYCZNA 


Adolf Gqsecki i S -wie 


w Warszawie, ul. Belgijska 7. 


DAWNIE.lSZA HAZWA"BALSAM .THIDCOLAN"NA ZASADZ'E 
P01WDl MIN.O.SP.ZOSTAtA ZI'IIEMIONA NA..BALSAM TRIKOLAN" 



Syntropan "Roche" 


ester kwasu tropowego 


o dzialaniu atropiny 
papaweryny 


bez dziatan ubocznych na 
irenic
, serce gruczoty. 


Nie powoduje suchoSci btony sluzowej, nie przysple- 
sza t
tna, nie wywotuje zaburzen w akomodacji. 


\X"SKAZANIA: 
Kurcze przewodu pokarmowego, zolciowego 
i moczowego, skurcze wpustu i odzwiernika. 
kamica zolciowa, kolki nerkowe, wrz6d zolqd- 
ka i dwunastnicy, choroba Parkinsona. 


DA \XTKO\X' A
IE: 
1-4 tabletek dziennie. 


OPAKO\X' ANIE: 
Buteleczka, zawierajqca 20 tabletek a 0,05 g. 
Syntropanu "Roche" - z1. 4.05. 


Probkami oraz literaturq sluzy: 
Polska Spotka Wytworow Chemicznych "ROCHEII, 
Warszawa 12, Rakowiecka 19 



PRf\Sf\ LEKf\RSKI\ 


Artgkulg 


orgginalne. 


U 7 arszawa. dn. 1 Kwietnia 1936 r. 

 
-+t;M
 
" ) 
.:1. 

 
"). 


. 
tti 
'to -«,. . 

.a 


o KRZYWICY. 


A. B. MARFAN. 


W czasie mi«;dzy r. 1919 a 1927 trzy podstawowe odkrycia zbo- 
gacily nasze pojc;cia 0 krzywicy. 
1°. Krzywi«:a doswiad«:zalna. czyli moznosc uzyskania u nie- 
ktorych zwierzi}t - zwlaszcza u mlodych bialych szczurow - zmian 
w kosciach, aczkolwiek przypominaji}cych pod pewnemi wzgl«;- 
dami krzywic«; dZieci«;ci}, to jednak pod innemi wzgl«;dami roznii}- 
cych si«; od niej. 
2". Wykrycie wlasnosci przeciwkrzywiczych promieni poza- 
fiolkowy«:h. 
3°. Wlasciwosci przeciwkrzywicze ergosteryny naswietIanej. 
Na trzech tych faktach podstawowych opiera si«; dzis teorja 
krzywicy (P a p pen h e i mer a, Alfreda F. H e s s a, Mac C a n- 
n a, How 1 and a i K ram era) . 
Zasadnicze przeslanki, swiadczi}ce 0 przyczynie krzywicy, si}: 
1° zmniejszenie zawartosci fosforu nieogranicznego we krwi (hi po- 
fosfatemja), oraz 2° stwierdzenie, ze zmniejszenie fosforu we krwi 
wywolywane jest wyli}cznie przez dlugotrwaly pobyt w ciemnych 
pomieszczeniach, do kt6rych nie przenikaji} promienie sIOl'1ca, a 
wi«;c i promienie pozafiolkowe (anhelia. Mar fan). 
Przytoczone wyzej dane wymagaji} dzis licznycn zastrzezen. 
1°. Istotnie, w rozwijaji}cej si«; krzywicy (..ra«:hitisme en evo- 
lution") zawartose fosforu nieorganicznego we krwi bywa przewaz- 
nie zmniejszona, jednak zmniejszenie to nie jest stale. Spotykamy 
bowiem przypadki krzywicy w pelni rozwoju, w ktorych poziom fo- 
sfom we krwi nietylko jest prawidlowy, ale nawet zWi«;kszony' (przy- 
klad: t. zw. krzywica nerkowa). Poza iem cz«;sto nie stwierdza si«; 
aby stopien obnizenia fosfom we krwi odpowiadal ci«;zkosci choro- 
by. Wreszcie, w poczi}tkowych okresach krzywicy cz«;sto nie stwier- 
dza si«; wogole zmniejszenia fosforu we krwi. W obec tego nie moze- 
my przypisywac "hipofosfatemji" znaczenia podstawowego sCisle zwii}- 
zanego z istoti} krzywicy. Hipofosfatemja krzywicza powstaje najpraw- 
dopodobniej tak cz«;sto dlatego, ze w krzywicy odzywianie kosci jest 
uposledzone i w ten spos6b traci} one cZ«;sciowo lub calkowicie zdol- 
nose zatrzymywania skladnikow mineralnych, niezb«;dnych do ich bu- 
dowy. Nawet wowczas, gdy skladniki te znajduji} si«; w dostatecznej 
Hosci w POzywieniu i Si} prawidlowo wchlaniane, kose krzywicza 
mogla utracie zdolnosc ich zuzytkowania. Na tej zasadzie 



248 


PRASA LEKARSKA 


4/1936 


mozelllY przYPu!lzczae, ze w ustroju i!ltnieje mechanizm reguJacyjny. 
ktory dopu!lzcza do gromadzenia !Iii; we krwi tylko takich ilosci fo- 
sforu I wapnia, jakie mogi} bye zuzyte przez kosci i inne tkailki; re- 
!lzta tych skladnikow mineralnych zostaje wydalona z moczem i z ka- 
lem, w ktorych istotnie niekiedy (okresowo) stwierdza sil; nadmiar 
wapnia i fosforu. Zmniejszenie zawartosci fosforu oraz rzadziej wa- 
pnia we krwi osob dotknh;tych krzYWici} jest zatem dowodem, a nie 
przyczyni} zaburzeii w odzywianiu kosci. 
Zmiany krzywicze nie si} tei identyczne ze zwyklem odwapnie- 
niem i si} daleko bardziej zlozone. 
2°. W okresie, gdy teorja niedostatecznego napromieniania 
byla uwazana za wyli}czni} przyczyn«; krzywiCy, przeprowadzilem w 
cii}gu kilku iat ankiet«;, ktorej zadanie polegalo na ustaleniu warun- 
kow mieszkaniowych i zyciowych dZieci, dotkni«;tych ti} chorobi}. 
Okazalo si«;, ze 
a) krzywica nawet daleko posuni«;ta zdarza si«; u dzieci, ktore 
mieszkaji} w pomieszczeniach dostatecznie oswietlonych, na 4-em 
lub 5-em pi«;trze, z oknami, wychodzi}cemi na szerokie ulice, _ 
a takze u dzieci, ktore korzystaji} ze spacerow na powietrzu, nawet 
zimi} ; 
b) natomiast dZieci, zamieszkuji}ce ponure izby dozorcow do- 
mowych, rzadko wychodzi}ce na powietrze, mogi} cz«;sto nie zdra- 
dzac na"jmniejszych objawow krzywicy; 
c) przyznae jednak naleiy, ze krzywica zdarza si«; cz«;sciej 
i przebiega ci«;zej u oseskow, pozbawionych dobroczynnego dzia- 
lania swiaUa !llonecznego. 
Z ankiety tej mozna zatem wnioskowae, ze anhelia, aczkolwiek 
nie wywoluje krzywicy, to jednak jest przyczyni} dodatkowiJ, posia- 
daji}ci} pierwszorz«;dne znaczenie. 
Juz przed wielu lat.y sljdzilem, ze krzywica moze powstawae 
wskutek zatrucia ustroju produktami dlugotrwalego zakazenia i, ze 
produkty te dzialaji} glownie na tkank«; kostni}, znajduji}ci} si«; w okre- 
!lie rozwoju, 1. j. mi«;dzy ostatniemi miesii}cami zycia wewni}trzma- 
cicznego a poczi}tkiem 2-go roku zycia pozalonowego. W tym okre- 
si«; tworzenie si«; kosci osii}ga najwyzszy stopieii. Pozniejsze moje 
spostrzezenia potwierdzily wypowiedziane przedtem przypuszczenia. 
Ustalilem rowniei, ze dziedzi«:znosc jest «:zynnikiem, predyspo- 
nuji}cym do krzywicy, aczkolwiek w wielu przypadkach czynnik ten 
nie posiada znaczcnia wybitnego. 
Jak wiadomo, zubozenie ustroju w czynnik, ktory nazwano 
przeciwkrzywi«:zym lub witamini} D i ktory jest identyczny z ergoste. 
ryni} naswietJaniJ, jest glowni} przyczyni} krzywicy. Brak tego czynnika 
w ustroju nie jest jednak jeszcze w stanie wywolae krzywicy, tern nie- 
mniej stanowi warunek nieodzowny powstawania tego cierpienia. 
W kilku slowach przypomn«; dane 0 ergosterynie naswietlanej. 
W r. 1922 autor angielski E. M. Hum e, powtarzaji}c doswiad- 
czenia badaczy amerykaiiskich, zastosowal u szczurow bialych diet«: 
pozbawioni} fosforu, poczem niektore z nich naswietlal promienia- 
mi pozafiolkowemi, inne zas pozostawil dla kontroli bez naswielaii. 
W przebiegu doswiadczeii Hum e stwierdzil niektore objawy, kto- 
re zniewolily go do wypowiedzenia pewnych przypuszczeii. Pod- 



4/1936 


PRASA LEKARSKA 


249 


j«;ta zostala wowczas nowa serja badan, ktora doprowadzila do cie- 
kawego i nieoczekiwanego wniosku, ze promienie pozafiolkowe 
nadaji} pewnym cialom (srodkom spozyw«:zym lub le«:zni«:zym) po 
ich spozyciu wlasnosci takie same, jakie otrzymuje si«; po naswie- 
tlaniu promieniami pozafiolkowemi. Na zasadzie dalszych doswiad- 
czen stwierdzono, ze jedynie ciala zawieraji}ce s t e r 0 I e, mogi} 
ulec uczynnieniu. Sposrod steroli zas, jak wykazal Win d a u s 
z Wuerzburga, ergosteryna posiada wlasnosci przeciwkrzywicze. Er- 
gosteryna zostala wykryta przez Tan r eta w sporyszu, pozniej 
byla wyodr«;biona z drozdzy piwnych przez G era r d a (wspol- 
czesna metoda otrzymywania). Ustroj zwierz«;cy zawiera naturalni}, 
n i e c z y n n i} ergosteryn«;, podobnie jak zawiera Inne sterole, a 
zwlaszcza cholesteryn«;. Ergosteryn«; znajdujemy w surowicy krwi 
ludzkiej i zwierz«;cej, oraz w szczegolnie duzej ilosci w skorze, a 
zwlaszcza w jej gruczolach. 
Ergosteryna sk6ry przeksztalca si«; w «:zynnik przedwkrzywiay 
pod wplywem dzialania promieni sloD.«:a (pozafiolkowy«:h). Ergo- 
steryna naswietlana. pozostaji}ca w skorze, przechodzi do krwiobie- 
gu i odklada si«; w wi}trobie: ustroj w miar«; potrzeby korzysta z tych 
zapasow. Ergosteryna skory zachowuje si«; jak prowitamina. ulega- 
ji}ca przeksztalceniu w witamin«; wlasciwi} pod wplywem pozafiol- 
kowej cz«;sci widma slonecznego. 
Niektore badania przemawiaji} za tern, ze przeksztalcenie nie- 
czynnej ergosteryny w czynnik przeciwkrzywiczy moze si«; odbywac 
w ustroju bez wspoludzialu promieni slonca, a prawdopodobnie _ 
pod wplywem skladnikow uczynniaji}cych, wytwarzanych przez sle- 
dzion«;. Zagadnienie to nie jest jednak jeszcze ostatecznie rozstrzy- 
gni«;te. 
Ergosteryna odgrywa 
odstawowi} rol«; w procesie kostnienia. 
Opieraji}c si«; na badaniach u zwierzi}t oraz na spostrzeieniach u ludzi, 
a zwlaszcza u dzieci zdrowych i dotkni«;tych krzywici}, przypisalbym 
ergosterynie dwie wlasciwosci zasadnicze: 1 0 zdolnosc uwapniania. 
uznawani} przez wszystkich badaczy; 2 0 zdolnosc ochrony ksztaUu- 
ji}cej si«; tkanki kostnej przeciw dzialaniu czynnikow zakaznych i to- 
ksycznych. W kosci krzYWiczej uposledzenie wapnienia jest zaburze- 
niem wtornem, wyst«;puji}cem jako nast«;pstwo sprawy zapalnej, znie- 
ksztalcaji}cej kosc i chrzi}stk«;. Ergosteryna naswietlana hamuje spra- 
w«; pierwotni} i w ten sposob umozliwia kosci i chrzi}stce powrot do . 
stanu prawidlowego, a rownoczesnie sprzyja prawidlowemu wapnie- 
niu. innemi slowami, ergosteryna naswietlana przeciwstawia si«; szko- 
dliwemu dzialaniu zakazen i zatruc, jakie one wywieraji} na osteobla- 
'Sty, komorki szpiku kostnego i komorki chrz«;stne. Wobec tego, 
czynnosc przeciwkrzywicza ergosteryny jest bardziej zwii}zana z jet 
wlasciwosciami osteofilaktycznemi, niz nawet z wlasciwosciami uwa- 
pniaji}cemi. A. H e s s rowniez jest zdania, ze wlasciwosci przeciw- 
krzYWicze ergosteryny naswietlanej n i e zalezi} od jej wlasciwosci 
uwapniaji}cych. 
Ustalono, ie zuboienie ustroju w ergosteryn«; naswietlani} jest 
wywotane przez dlugotrwaly pobyt w ciemnych pomieszczeniach. 
A n h e I i a przeciwdziala zatem przeksztalceniu si«; ergosteryny nic- 
czynnej w czynnik przeciwkrzywiczy. 



250 


PRASA LEKARSKA 


411936 


Zastanawiano siC;, czy zmniejszenie w ustroju ergosteryny czyn- 
ne} nie moze bye pochodzenia pokarmowego. Jak wi adorno, sterole 
w ustroju, a zwlaszcza gl6wny z nich - cholesteryna. pochodzi} z 
dw6ch zr6del: z pokann6w, oraz syntetycznie powstaji} w ustroju. Co 
siC; tyczy ergosteryny naswietIanej, to pokarmy zawieraji} ji} w zni- 
komej Hosci, lub tez nie zawieraji} we ale. Wic;kszose produkt6w spo- 
zywezych nie zawicra r6wniez ergosteryny naswietIanej i zaledwie nie- 
wielkie jej Hosci znajduji} siC; w mleku kobiecem i krowiem, chyba ze 
mleko ulegnie wzbogaceniu w ergosterync; dziC;ki specjalnym za- 
biegom sztucznym (napromienianie pozafiolkowe, Przyp. Red.). Z61t- 
ko jaj i rosliny zielone zawieraji} ergosterync; naswietIani} w Hosei 
zmiennej (przewaznie niklej). \Vynika wic;c z przytoezonego, ze zu- 
bozenie ustroju w ergosterync; naswietIani} nie jest pochodzenia po- 
karmowego. 
Przyczyny zubozenia ustroju w ergosterynC; naswietIani} nasu- 
waji} pewni} analogjc; z zubozeniem w pokrewny sterol - cholestery- 
nc;. Jak wykazaly badania zakaienia i zatrucia wywieraji} znamien- 
ny wplyw na zawartose cholesteryny we krwi, wywoluji}c bi}dz jej 
zwic;kszenie, bi}dz czc;sciej zmniejszenie. Drogi} por6wnania nalezy 
si}dzie, ze zakazenia lub zatrueia ustroju obnizaji} poziom ergoste- 
ryny we krwi lub przeciwdzialaji} jcj syntezie, bi}dz tez jej prze- 
ksztalceniu w czynnik przeciwkrzywiczy, wreszcie niszczi} ji} (zagad- 
nienie nierozstrzygnic;te dotychczas). (Journ. des Prat. Nr. 47 i 1935). 


LECZENIE RZUCA WKI POROD OWE'. 
BERNARD FANTUS 
Rzucawkc; porodowi} mozna okreslie jako stan zatrucia ustroju 
na tie zaburzeI'l w przemianie materji. Towarzyszi}cym objawem 
jest nadcisnienie krwi, a znamienni} cechi} kliniczni} tego zatrucia 
jest sklonnose do drgawek. Zesp61 ten w postaei najbardziej typowej 
pojawia siC; w kOllcowym okresie cii)zy. 
Samoobrona ustroju przed dzialaniem jad6w polega na szyb
 
szem ich wydalaniu z moczem. !'1echanizm tej samoobrony polega 
na przekrwieniu nerek, i. j. na rozszerzeniu naczYll nerkowyeh. Jed- 
noczesnie kurczi} siC; naczynia w innych narzi}dach. Zwc;zenie na- 
ezyn krwionosnyeh w mozgu doprowadzie moze do szeregu zlych na- 
stc;pstw, jak wzrost cisnienia sr6dczaszkowego i drgawki. Odruchowo 
zwc;zaji} siC; wtedy i naezynia nerkowe, a w zWii}zku z tern zmniejsza 
siC; znacznie Hose oddawanego moczu. Tworzy siC; zatem blc;dne kolo 
i tylko odpowiednie zabiegi leeznicze mogi} zapobiec dalszym na- 
stc;pstwom tego stanu. 
Istnieji}ea choroba nerek usposabia do rzueawki porodowej, 
ezc;sto jednak rzueawka pojawia siC; u kobiet, kt6re nigdy przedtem 
na nerki nie chorowaly. 


Zapobieganie. 
Zapohieganie moze zdzialae bardzo duzo. W cii}gu ostatnich 
2 miesic;cy cii}zy nalezy co 2 tygodnie badac mocz, czc;sto mierzye 
cisnienie krwi, sprawdzic wagc; ciala eelem stwierdzenia, czy nie two- 



4/1936 


PRASA LEKARSKA 


251 


TZij siC; obrzc;ki. Wszelkie zr6dla zakazenia. a zwlaszcza w zc;bach, 
muszij bye usuni
te. 
Cisnienic krwi. Skoro tylko cisnienie krwi, przedewszystkiem 
rozkurczowe, zaczyna przekraczat normc; 130'70, a zarazem cic;zar- 
na zaczyna nadmiernie - wic;cej niz po 400 g. iygodniowo - przy- 
bierae na wadze, naleiy zastosowae metody, kt6re wywolujij spadek 
cisnienia i dzialajq odchudzajijco. 
1. Ograniczenie soli, bialka i tluszcz6w. Chora powinna spo- 
zywae duzo owoc6w i jarzyn (wC;glowodan6w), wypijae przynajmniej 
3 szklanki mleka i 6 szklanek wody dziennie. Mozna tez pozwolie 
na kawalek chudego mic;sa i jedno jajko dziennie. Spozycie soli i 
przypraw ostrych ograniczye do minimum. 
2. Gorzka s61 na przeczyszczenie, w razie potrzeby. 
J. Czynne przekrwienie sk6ry wydatnie obniza cisnienie krwi. 
a) Szatka elcktryczna, od 15 do 20 minut codziennie, nastc;pnie 
suche zawijanie lub 
b) gorqca k roztworu siarczanu magnezu domic;sniowo. 
Chorej nalety zapewnie bezwzglc;dny spok6j i w tym celu za- 
bronie wszelkich odwiedzin. W pokoju panowae musi zupelna d- 
sza, swiatlo powinno bye przyemione. Nie wolno zostawiae ani na 
chwile; chorej samej. Mie;kka i wygodna posciel zabezpiecza chorq 
()d uraz6w, a rC;cznik lub knebel w ustach od ukqszenia jc;zyka. Ulo- 
ienie boczne z nogami uniesionemi do g6ry ulatwia odplyw sluzu 
i sUny z ust. Wziewania tlenu po drgawkach tagodz q objawy glodu 
tlenowego (dusznose, sinica). 
Gromadzqce siC; w jamie ustnej sluz i sUnc; naleiy jaknaj- 
cZc:Sciej usuwae. 
II. W rzucawce porodowej poziom cukru we krwi jest stosun- 
KOWO obniiony, co moie doprowadzie do zwyrodnienia wqtroby. 
Pozatem, istnieje sklonnose do obrze;ku m6zgu. Z tych wzglC;d6w 
wskazane Sq wlewania doiylne 25% roztworu cukru gronowego, po 
250 dm. 3 fednorazowo 3 - 4 razy na dobe;. Zabieg powinien 
trwac od 30 do 45 minut. Tak q samq dawke; tego roztworu nalezy 
wstrzyknqe bezposrednio przed urodzeniem plodu, gdyi niedob6r 
cukru we krwi noworodka stanowi jednq z wainiejszych przyczyn 
wielkiej smiertelnosci niemowlqt, urodzonych w tych warunkach. 
Pod wplywem wlewan duiych ilosci plynu do krwi, podnosi si
 
ciSnienie te;tnicze i podoponowe. Aby temu zapobiec, naleiy jedno- 
czesnie dokonae obfitego upustu krwi (okolo 500 dm. 3 ). Przeciw- 
wskazanie: niedokrewnost. 
Wskazane jest r6wniei naklucie le;dzwiowe. Plyn m6zgowo- 
rdzeniowy naleiy wypuszczae bardzo wolno, krople; po kropli, gdyz 
uwic;inie;de rdzenia przedluionego w wielkim otworze potylicznym 



254 


PRASA LEKARSKA 


4/1936 


moze spowodowac nagli} smierc, jak siC; to zdarza przy nazbyt szyb- 
kiem wypuszczaniu plynu. 
Wstrzykiwania podsk6rne fizjologicznego roztworu soli kuchen" 
nej si} szkodliwe, gdyz, jak z dotychczasowych rozwazaI'i. wynika, 
chodzi raczej 0 odwodnienie ustroju. 
W znacznej niedomodze kr' .$ , 
Jako srodek leczniczy zalecane byly atofan (2 proszkl dzien- 
 -- 
nie po 0,5 w ci<;jgu 3 dni, trzy dni przerwy, irzy dni - ponowne st

 \.u 
sowame), lub iolciany, podawane dowewn<;jtrz w pigulkach po 0,1 
 
5 _ 6 dziennie. Srodki te dzialaj<;j wyraznie pobudzaj<;jco na wt6knd ...J 
gladkie pC;cherzyka z61c!owego i nie nalety ich stosowat pod
zas na- . 
 
pad6w b61u. .. J. 
Zalecany przez pro£esora C h a u £ £ a r d 'a salicylan sodu 
wyniki nies!ale. Lepiej dziala aspiryna: 2 proszki dziennie po 0,5. 
Nalezy siC; liczyt przy uzywaniu tych srodk6w z tolerancj<;j zol<;jdka. 
Helenina, skladnik czynny omanu (Inula), uzywany jest w daw- 
kach po 0,1 na pigulkC;. Jest to srodek istotnie czynny. 
Oliwa w duzej dawce 100 gr. wywoluje wzmozenie siC; b616w. 
Wystarczy jedna Iyzka stolowa naczczo. OliwC; zastc;pujemy sku- 
tecznie kwasem oleinowym (2 kapsulki po 0,5 na godzinc; przed 
posilkiem poludniowym i wieczornym) - albo oleinianem sodu. 
Oliwa Harlemska wskazana jest w dawce po 2 - 3 krople 
lub 1 _ 2 kapsulki dziennie. Nalezy brat j<;j w czasie posilku, 
aby ulatwit jej strawienie. 
Gliceryna, uzywana niegdys, nie wplywa na wydzielanie z6lci. 
Mleko dziala z6lciopC;dnie dziC;ki tluszczowi w niem zawarte- 
mu_ W razie b61u dobrze jest podawat mleko, pozbawione smie- 
tanki po }" £ilizanki co Yo godziny aby zapobiec zbyt raptownemu 
oprMnianiu pc;cherzyka z6lciowego. Zaiecano jeszcze chloraloz
, 
2 tC'bletki po 0,5 dziennie, kt6ra posiada wyrazne dzialanie cho- 
leretyczne. 
Pepton Wit t e'g 0 jest srodkiem z6Iciopc;dnym, zapisujemy 
go l<;jcznie z siarczanem magnezu. 
Rp. Magn. suit sic. 5,0 
Peptoni Witte 2,0 
Kaolini 2,0 
Pulv. rad. liquiritiae 1,0 
MDS. Naczczo na /2 szklanki wody Vichy (nigdy podczas 
napadu, bo siarczan mdgnezu jest siinym srodkiem z6IciopC;dnym). 
Kalomel znany jest z tego, ze wywoluje zielone stoke; poda. 
wat go nalezy w bardzo malych dawkach, lecz nawet i w6wczas 
inne srodki maj<;j nad nim przewagc;. 
Neptal jest srodkiem z6Iciopc;dnym, ale zazywanie jego po- 
ci<;jga za sob<;j przykre nastc;pstwa (nadmicrne rozcienczenie moclu). 
Skolei rozpatrzymy wody mineraln
 z wod<;j Vichy na czele. 
Dalej wymicnimy Vals, Pougues, Boulou, Chatdguyon, Barbazan 
(u nas Morszyn, Truskawiec, Krynica - zdr6j Z u b era, przyp. 
Red). Dla ozdrowienc6w po z6ltaczce wskazane jest przepl6ki. 
wanie wodami Contrexeville, Vitiel, Caprezu. 
Co si
 tyczy zimnych lawatyw (t2" - 15°), to wywoluj<;j one 
czc;sto gwartowne skurcze perystaltyczne jelit i sprzyjaj<;j diurezie. 
NC?woczesny klinicysta przeklada zglC;bnik Einhorna nad stosowanie 
ohwy. 
Zakladamy zglc;bnik bijdz okresowo (co kilka dnO, albo tci 
na stale na przeciqg miesi<;jca, co rnoze byt interesuj<;jce z fizjolo- 




 


264 


PRASA LEKARSKA 


4/1936, 


gicznego punktu widzenia, praktycznie jednak biori;!c koledzy z tej; 
metody nie osii;!gn
 korzysci (Journ. des Prat., Nr. 52/1935). 


ZABURZENIA FUNKCJONALNE 0 TYPIE KRW A WIEIil 
MACICZNYCH U MLODYCH KOBIET. 
D. G. Dr ips leczyl skutecznie znaczn'! liczbc; krwawien ma- 
cicznych stosuj,!c djet!; obfit'! w witaminy, zelazo i wapno i wstrzy- 
kuj,!c paratyreoidyn!;. Jako uzupelnienie terapji byla stosowana 
sistomensina doustnie przeci!;tnie po 2 tabletki trzy razy dziennie 
po jedzeniu. Sistomensina zawiera nieco hormonu p!;cherzykowego, 
bywa jednak w tych przypadkach stosowana z powodu zawartosci 
hormonu cialka z6ltego. Przy silniejszych krwawieniach stosowal 
autor sistomensin!; domi!;sniowo po 1-2 ampulek dziennie. 
W ci,!gu wielu lat sistomensina byla jfdynym skutecznym pre- 
paratem cialka z6ltego. (The Med. Chin. of N. Am. Nr. 2/1935). 


KII.OWE ZAPALENIE OPON MoZGOWYCH U DZIECI. 
Kilowe zapalenie opon mozgowych w wyji;!tkowych przypad- 
kach moze imitowac gruilicze. L e s n e (Bulletin de la Soc. ped.,. 
czerwiec, 1935) podaje znamiona rozniczkuji;!ce: poza wygli;!dem 
ogolnym czc;sto stan bezgori;!czkowy, :c;tno i oddech niezmienio- 
ne, czc;ste drgawki i wczesne porazenia (hemiplegja i monople- 
gja). Kilowe zapalenie opon mozgowych przy kile wrodzonej by- 
wa u dzieci bardzo rzadko, przytem czc;sto swoiste leczenie rfc;- 
ciowe nie wywiera pomyslnego wplywu. Np. dziecko 21-miesic;cz- 
ne zmarlo na kilowe zapalenie opon, pomimo wcierania szaruchy 
(obserwacja Mar que z y go). L e s n e zaleca leczenie bardziej ener- 
giczne, arsenowe lub bizmutowe. R. Deb r e, J. Mar i e i B e r- 
n a r d - Pic h 0 n podaji;! przypadek wyleczenia dziecka piC;cio- 
miesic;cznego, ktoremu, coprawda, oprocz wcierania szarej masci 
wstrzykiwano Quinby. 
Leczenie musi trwac kilka lat. Choroba zjawic siC; moze u 
dziecka pod postacii;! jalowego zapalenia opon mozgowych. W ply- 
nie ropnym, wydobytym drogi;! naklocia IC;dzwiowego, nie znajdu- 
jemy zazwyczaj drobnoustrojow chor
botworczych, rowniez i posiew 
jest ujemny. 
Leczenie: wcierania rlc;ciowe, stosowane naprzemian z wstrzy- 
kiwaniem sulfarsenolu w malych dawkach. 
Kilowy charakter ropnego zapalenia opon mozgowych daje siC;' 
wykryc dziC;ki natychmiastowcmu dzialaniu leczenia swoistego. 
Ogolnie biori;!c, zapalenie opon mozgowych spotykamy u 
osob mlodych przy kile nabytej, przypadki zapalenia opon przy 
kile wrodzonej Si;! wyji;!tkowe. 
W dyskusji prof. Mar fan przypomina przypadek kilowego za- 
palenia opon mozgowych, ogloszony w 1925 r. 
Obraz kliniczny nie przypominal zapalenia gruzliczego, al
 
dwoinkowe (meningokokowe) zapalenie opon mozgowych. 
Badanie plynu mozgowo-rdzeniowego nie wykazalo drobno- 
ustrojow chorobotworczych; posiew ujemny. 



4/1936 


PRASA LEKARSKA 


265 


Dziecko wyzdrowialo po wstrzykiwaniach doiylnych cjanku 
rt
ci. 

 Praktyczny wniosek przytoczonych rozwazan stanowi koniecz- 
nose leczenia przeciwkilowego w przypadkach, gdy nie moiemy wy- 
kryi: lasecznik6w K 0 c haw plynie m6zgowo-rdzeniowym. 
Aby leczenie bylo skutecznc, stosujemy wstrzykiwania lub wcie- 
rania rt
ciowe wraz z wstrzykiwaniami bizmutowemi lub arsenowe- 
mi (Journ. des Prat., Nr. 52/1935). 


LECZENIE MiGRENY. 
W leczeniu migren musimy si
 kierowai: czynnikami etjologicz- 
nemi, powodujnuici 0,6, Glycerini 7,5, Aquae ad 30,0. 



272 


PRASA LEKARSKA 


4/1936 


Woszczek nalezy odrozniae od perlak6w (cholesteatomata), kt6re sta- 
nowi<} przeciwskazanie do pluk'lnh przewodu sluchowe
o. Niekiedy perlak 
wsp6listnieje z woszczkiem (trudnose rozpoznawcza), z ktorym moze bye 
przemieszany (cechy rozniczkowo-rozpoznawcze: przykry zapach, mniejsza 
. spoistose). W tych przypadkaciI w..kazane jest stosowanie kwasu sahcylowego 
i wyskoku aa, choc lepiej chor:.
g;) skierowae do specjalisty-otologa. (D. Me. 
Ken z ie, Practit. Nr. 11/1935). 
Cholecystitis. Stosowanie fal kr6tkich. 
Wskazania: postaci podostre i podchroniczne. 
Przeciwskazania: ci
zkie ostre zapalenia p
cherzyka z wyraznemi 
objawami ze strony otrzewny (wskazanie do v'kroczenia operacyjnego). 
Nie nadaj<} si
 do leczenia falami kr6tkiemi przypadki z licznemi zlogami 
i cz
sto nawracaj<}cemi napadami (kolkami): poprawa conajwyzej podmio- 
towa, kr6tkotrwala i niewydatniejsza, niz przy innych sposobach leczenia. 
Zadanie pierwszorz
dnej wag; stanowi o.:lpowiedni wyb6r przypadkow. 
Wyniki: szybkie ust
powanie b616w i uczucia napi
cia. 
Mechanizm dzialania: przekrwienie czynne, poza tern - mozliwe, ze 
zmniejszenie jadowitosci lub zabicie drobnoustroJow chorobotworczych 
(niedowiedzione). 
Fale krotkie nie konkuruj<} z zabiegiem operacyjnym (odmienny zakres 
wskazan). (R. W 0 I f. Fortschr. d. Ther. Nr. 12!1935). 
Cholecystitis. Stosowanie Rhizona Curcumae (Temoe - Lawak). 
Rhizoma Curcumae ( = T emoe - Lawak), kl<}cze rosliny jawajskiej 
Curcuma Xanthorrhiza, jest 10brym srodkiem z61ciop
dnym. Wskazania: 
cierpienia dr6g z61ciowych, zwh
zcza przewlekle zapalenie woreczka zolcio- 
wego, pericholecystitis, z6ltaczka nidytkowa, hepatitis itp. 
Rp. I. Rhiz. Curcumae cone. (Temoe Lawak) 100. M.D.S. Eyzka stolowa 
na 2 filizanki wody, zalae na gor<}co i dae naci<}gn<}e. II. In£. Rhiz. Curcu- 
mae e 50,0 - 60,0/300. M.D.S. 3 X 1 lyzk
 stolow<} (w wodzie). 
III. Rhizoma Curcumae pulv. 0.1, Pulv. rad. Liquiritiae, Magnes. oxyd. 
aa 0,25. Mfpulv. DtdN XXX. S. 1-2 proszki przed obiadem i kolacj<}. 
IV. Extr. fluid. Rhizomae Curcumae (nie znajduje si
 w sprzedazy, musi 
bye kazdorazowo preparowany), :. r. dziennie po 20-30 kropel. (H. L e c- 
Ie r c, Presse med. Nr. 90/193,). 
Cjanowodorem (kwasem pruskim) zatrucie. 
Stosowanie bl
kitu metylowego. 
Nawet w ci
zkich zatruciach dwukrotne wstrzykni
cie domi
Sniowe po 
g. bl
kitu metylowego wystarcza do uratowania otrutego. 
R6wniez pomySlne dzialanie wykazuje bl
kit metylowy przy zatruciu 
tlenkiem w
gla (CO). (H ire h b erg, Pres. mt.d. Nr. 68/1935). 
Colicystitis. Autouroterapia. 
Technika. Jalowe pobranie moczu, dodanie 1 kropli fenosalylu na 1 cm 3 
moczu, po 10 min. wstrzykni
cie podsk6rne pierwszorazowe 0,5 cm 3 , nast
pne 
- wi
ksze ( w ilosciach stopniowo wzrastaj<}cych az do 5 cm 3 ) w odst
pach 
2-4 dni; og61em - 10 wstrzykiwan. 
Przeciwskazanie: czyracznose (furunculosis), parakeratosis. 
Pomyslne wyniki stosowania w 20 przypadkach, niepoz<}danego dziala- 
nia ubocznego nie stwierdzono, mimo przeszlo 200 wstrzykiwan. 
Autouroterapja nie zwalnia od rownoczesnego stosowania zwyklego Ie. 
czenia. (M. Co c i n i J. Gar 0 t e s cu. Rom. med. Nr. 1/1935, pr;::yt. 
wedt. Zbl. Gyn. Nr. 4/1936). 



4-/1936 


PRASA LEKARSKA 


273 


Colitis acuta. Lawatywy z taniny. 
W odroznieniu od v. N 00 r den a, ktolY w ostrym mezycie jelita 
grubego uwaza lawatywy za przeciwskazane, Doe r fie r na zasadzie oso- 
bistego doswiadczenia zaleca lawatywy z taniny: 1 Iyzka stolowa na litr 
cieplej wody. Lawatyw
 stosowac nalezy w polozeniu chorego lokciowo- 
kolanowem lub bocznem. W przewaznej liczbie przypadkow bezposrednio 
po lawatywie ustaj<} rozwolnienia, niekiedy jednak wyst
puj<} bolesne skur- 
cze jelit. W razie potrzeby lawatyw
 z: taniny mozna powtorzye po 12 
godzinach. 
Procz lawatyw, stosujemy dowewn<}trz: srodki wi<}z<}ce jady: w
gicl, 
glink
 itp. (Pro£. LEo g end 0 r fer, Ther. d. Gegenw. Nr. 12/1935). 
Colitis ulcerosa. Lawatywy z surowicy konskiej. 
Technika: pocz<}tkowo lawatywa oczyszczaj<}ca, nast
pnie lawatywa z 10 
c'Il 3 surowicy konskiej, rozcienczonej 140 cm 3 ogrzanego do cieploty ciala 
ludzkiego roztworu fizjologicznego soli. Lawatywy z surowicy stosujemy 
codzien w ci<}gu 8-9 dni, a nawct i dluzej. 
Mechanizm dzialania: prawdopodobnie, nieswoisty odczyn alergiczny; 
surowica zostaje latwo wchloni
ta przez sluzowk.;; jelita (czego dowodem sOl 
chocia:i:.by bole stawowe i nieznaczne wzniesienie cieploty w dzien po lawa- 
tywie) - i wysyca niweczniki, a przeto znosi miejscow<} (alergiczn<}) zdol- 
nose odczynow<} sluzowki jelita grubego. 
Wyniki: prawie natychmiastowa poprawa podmiotowa i przedmiotowa 
objawow zapalenia jelita. grubego w 6 przypadkach (na ogoln<} liczb
 9); 
w 3 przvpadkach wyniki mniej pomyslne. (Pro£. E. For n e r, KL Woch. 
Nr. 52,'1935). 
Commotio cerebri. Stosowanie roztworow hipertonicznych. 
Podstawa teoretyczna: obnizanie cisnienia wewn<}trzczaszkowego. 
Wskazania: nietylko wstrz<}s mozgu, lecz takze przewlekle wzmozenie 
cisnienia wewn<}trzczaszkowego (stany przewleklego zapalenia opon, dolegli- 
wosci mozgowe po przebytym udarze, nowotwor)' moz:gu). 
T echnika: pol<}czenie cukru gronowego z siarczanem magnezu bardziej 
nadaje si
 do stosowania, niz czyste roztworv hipertoniczne cukru grono- 
wego. 
tosujemy rownoczesnie w jednej strzykawce 7 cm 3 40% cukru gro- 
n
wego + 3 cm 3 40% Magnes. sulf. Wstrzykiwae nalcZY bardzo powoli. 
JaKO dzialanie uboczne wyst
puje niekiedy "uderzenie krwi" do glowy lub 
uczueie goqca, rozlanego po calem ciele. Serja wstrzykiwan = 10-12. 
o ile wstrzykiwania dozylne nasuwaj<} trudnosci, mozna siarczan magnezu 
stosowac doodbytniczo w postaci lawatyw: 100 cm 3 45% Magnes. sulf. + 
N 100 crn3 kleiku owsianego. (H. R 0 s e n hag en, Deut. med. Woch 
'r.51:1935). 
Conjunctivitis. In£. rad. Liquiritiae woda' do oczu. 
dd Napar z korzenia lukrecji 5,0i100,O (In£. rad. Liquiritiae 15,0/300,0) jest 
1 . awna .stosowanym, a obecnie zapomnianym srodkiem, lagodz,!cym zapa- 
St me sp016wek i powiek, zwlaszc::a w stanach nadmiernego podraznienia. 
osowame: woda do oczu, oklady. (H. Lee I ere, Presse med. Nr. 68/1935). 
Dychawica oskrzelowa. Wstrzykiwania mleka. 
. Not?wano dodatnie wyniki wstrzykiwan domi
sniowych co 8 dni 5 em.:! 


alOWIonegO mleka krowiego w przypadkach dychawicy na podlozu uczu- 
enlOb'ern. Przec;wskazania: wspolistnienie dychawicy oskrzelowej z wy- 

?S A fe 1 ID (pogorszenie wyprysku). (A. He i s I e r . Munch. med. Woch. 
. r. "T. 936). 



274 


PRASA LEKARSKA 


4/h36 


Erysipelas £aciei. Stosowanie promieni pozafiolkowych. 
Napromienianie pozafiolkowe daje lepsze wyniki lecznicze, niz swoista 
surowica lub oklady wilgotne. Nalezy stosowac duie dawki promieni: prze- 
ci
tnic 18 dawek rumieniowych skornych, rozdzielonych sreOOio na 3 seansy. 
(H. J. Lavender i L Goldman. J. amer. med. Assoc. Nr. 401/1935). 
Erythrasma. Rozpoznawanie, leczenie. 
1. Znamienne urniejscowienie: doglowowe lproksymalne) odcinki po- 
wierzchni wewn
trznej ud, daleko rzadziej - pachy, okolica podsutkowa, 
klatka piersiowa, plecy, wewn
trzna powierzchnia kolan. 
Wykrywanie grzybkow (Microsporon minutissimum: drobnospleciona 
nitkowata grzybnia, nici wygi
te w ksztalcie litery S lub V, postaci p<}czku- 
j<}ce) b<}dz w preparatach niebarwionych, b<}dz po zabarwieniu metod<} 
Car n 0 y'a (utrwalenie plynem Car n 0 y'a: kwas octowy lodowaty 10,0, 
chloroform 30,0, wyskok bezwzgl
dny ad 100,0; barwienie 1% roztworem 
azuru). 
II. Leczenie: 1. Srodki zluszcza;'lce: 10% spirytus jodowy, 5% alkohol 
salicylowy, 20-50% pasta Wilkinsono-cynkowa (zmieniony przepis Ungt. 
Wilkinsonii c. Pasta Zinci: Rp. Pix Betulina (01. Rusci) , Flor. sulf. aa 10,0, 
Sapo Kalin., Vaselini flavi aa 20,0, Pasta Zinci 40,0. Mf. ung. in 011. gris. 
2. Zabiegi osusza;<}ce (podstawa teoretyczna: grzybki mog<} bytowac 
wyl<}cznie na podlozu wilgotnem, osuszenie skory hamuje ich rozwoj): 
p
dzlowanie skory lub jej nacieranie srodkarni, zmniejszaj<}cemi nadmiern<} 
potliwose; formaldehyd, resorcyna. . 
o ile zawiod<} srodki zewn
trzne, stosowanie dowewn<}trz atropiny. 
(Doc. J. K 0 n r a d, Arzt1. Pract. Nr. 11/1935). 
Krwioplucia, krwotoki plucne. Stosowanie czerwieni Kongo. 
Wstrzykni
cie dozylne 5-10 cm 3 1%0 roztworu czerwieni Kongo (prze- 
twor krajowy wytworni Mag. Klawe. Red.) tamuje pr
dko i pewnie krwo- 
toki plucne. Dzialanie lepsze i szybsze, niz zelatyny lub klaudenu. Nb. przy 
krwotoku plucnym przeciwskazane S<} srodki odurzaj<}ce. (Czerwien Kongo 
wywiera dzialanie pomyslne rowniez przy krwotokach ginekologicznych. 
Red.) (A. He is I e r. Munch. med. Woch. Nr. 4/1936). 


Migrena. Leczenie napad6w gynergenem. 
Podskorne wstrzykni
cie 0,5 cm 3 gynergenu (winiana ergotaminy) usuwa 
prawie natychmiastowo napad migreny (metoda amerykanska). 
Gynergen nie nadaje si
 natomiast do stosowania nastafe celem zwal- 
czania sklonnosci do napadow (nie wywiera wplywu w tym kierunku). 
(D. H a II e r s b erg. Pos. Wied. Tow. Intern. z 4.IV.l935. Wien. med. 
Woch. Nr. 50/1935). 
Myasthenia. Zarys leczenia. 
Podstawowym srodkiem leczniczym jest glikokol (2-3 r. dziennie po 
10 g.). Zamiast glikokolu (drogi!) mozna stosowac tansz,! ielatyn
 (1 raz 
dziennie 100 g.). Dzialanie glikokolu wzmacniaj<}: efedryna (2-3 r. dziennie 
po 0,25), recresal (analogiczny przctwor krajowy: roborol Karpi6skiego. Red. 
2 r. dz. rano i wieczor po 2 tab1.); weratryna (3 r. dziennie 4-6 kropel T-rae 
Veratri), dieta purynowa (gruczolowe narz<}dy zwierz
ce; wyci<}g mi
sny 
Liebiga itp.). 
o ile glikokol nie sprowadza poprawy wskazana jest prostigmina 
"Roche": pocz<}tkowo wstrzykiwanie 1--2 razy dziennie po 1 cm 3 , nast
pnie 
jako leczenie stale - 3-5 razy dziennie po 1 tabletce. (E. E i c hen w a I d. 
Med. Welt. Nt. 47/1935). 



-li1936 


PRASA LEKARSKA 


275 


Niedokrwistosc wtorna podczas ci.}:zy. 
Tlo: odci<}ganie zasobow zelaza i miedzi z ustroju matki przez rosn<}cy 
plod. Ci
zarne, ktore podczas ci<}zy regularnie otrzymuj<} sole zclaza i mie- 
dzi, wykazuj<} wzrost zawartosci Hb i ilosei krwinek czerwonych. Wyl<}czne 
podawanie Ferri redueti nie wystarcza, jak rowniez sarna dieta (obserwacja 
60 przypadkow). (F. R.Oo Irving. Amet. J. of. Obstetr. and Gyn. T. 29 
1935. Nr. 6. przyt. wedt. Arztl. SamrnelbL Nt. 1/1936). 
Nieplodnosc. Zgl
bnikowanie macicy. 
Zabieg ten znany i stosowany oddawna. niekiedy niemniej skutecznie 
zwalcza nieplodnose, niz nowsze, bardziej skomplikowane zabiegi, wobec 
czego - ze wzgl
du na latwosc i bezpieczenstwo - nale:i:.aloby go stosowac 
tytulem proby w kazdym przypadku nieplodnosci kobiecej. Najodpowied- 
niejszy czas do wykonania zgl
bnikowania - okres bezposredni przed ja- 
jeczkowaniem (owulacj<}). (F. C. van Ton g ere n. XXIV Zjazd Gin. 
Niern. ZbL f. Gyn. Nr. 2/1936). 


Niezyt sienny. Leczenie objawowe. 
Nalezy powoli rozpuszczae w ustach (nie zue!) tabletki z 0,4 jedno- 
zasadowego fosforanu soou (Natrium phosphoricum monobasicum), pozba- 
wionego wody krystalizacyjnej, z dodatkiem dla poprawy smaku 0,05 g. lakto- 
zy. Dawka dzienna fosforanu - 8-10 g. Zucie i polykanie fosforanu jest 
przeciwskazane, gdyz zbyt szybko przedostaje si
 on do zol<}dka i dziala 
l.:kko przeczyszczaj<}co (V. Po r t a, "Atti Soc. Lombarda Med." Nr. 
371/1935, przyt. wedt. Munch. med. Woch. Nr. 3/1936). 
Odoskrzelowe zapalenia U oseskow i malych dzieci. Leczenie odciC}- 
gajC}ce (kc}piele z olejku terpentynowego). 
Przy ei
zkich odoskrzelowych zapaleniach pluc lub zapaleniach oskrze- 
lik6w (bronchiolitis) u oseskow i malych dzieci nalezy zachowae ostroznose 
przy stosowaniu owijan gorczycznych ze wzgl
du na dol<}czaj<}C'! si
 nie- 
kiedy po tym zabiegu niewydolnose kr<}zenia. Stosowae nalezy raczej lagod- 
ui
jsze k,!picle z olejku terpentynowego: 1-2 lyzki stolowe (zaleznie od 
wieku dziecka) na wanienk
 wody. K<}piel trwa 5 minut, po k<}pieli - oble- 
warde zImn<} wod<}. 0 ile na skorze znajduj,! si
 jakies obrazenia, nalcZY 
dane miejsca posmarowae (przed k<}piel<}) tluszczem. (H. G. Hub e r . 
KinderarztL Prax. Nr. 11/1935). 
Pijawki - wzmaganie krwawienia miesiC}czkowego. 
Pijawki, przystawione na krzyz, podbrzusze lub udo, wzmagaj<} zbyt 
S ( l H abe krwawienia miesi<}czkowe lub te:i:. wywoluj<} pojawienie si
 miesi<}czki. 
. Bottenberg, Munch. md. Woch. Nr. 4/1936). 
Pocenie si
 nog. 
Ob 1. W
kazane obmywania plynami kwasnemi. najlepiej wod'l z octem. 
. mywame wod<}. sod<}, boraksem i innemi srodkami alkalizuj<}cemi jest 
mcwskazane, gdyz powoduj<} one fermentacj
 amoniakaln<} (b. przykry 
zapach. 
be II. Mozliwe jest rowniez leczenie suche: zasypka z oboj
tnego talku 
t z dodatkow) albo z domieszk<} kwasu borowego; przeciwskazane do 
zasYPywania: skrobia (krochmal), denek i w
glan magnezu. (J. R. S P i n- 
n e r, Fortschr. d. Med. Nt. 29/1935). 



276 


PRASA LEKARSKA 


4/1936 


Przewlekle zapalenie migdalkow. Wytyczne leczenia. 
NaSwietlania gardla, "odsysanie" lub wyciskanie migdalkow 1-2 r. na 
1ydzien, plokanie odwarem szalwi, pobyt nad morzem lub w gorach, w razie 
braku wynikow - wyluszczenie migdalkow. (Pro£. K. V 0 gel. Ther. d. 
Gegenw. Nr. 1/1936). 
Przykry zapach z ust. 
Przykry zapach, pozostaj<}cy po potrawach, przyprawionych czosnkiem 
lub cebul<}, najlepiej daje si
 usun<}e przez obmywanie j
zyka, plokanie jamy 
ustnej i czyszczenie z
bow 1%0 chloramin<}. 
Prawdopodobnie, chloramina moze usuwae i inne przykre zapachy z ust, 
niedaj<}ce si
 zniweczye innemi srodkami. (H. Hag gar d i L A 
G r e e n b erg, Jour. Amer. Med. Ass. Nr. 24/1935). 
Rany zle gojijce si
. Stosowanie benzolu z oliwij. 
Zmieszac 30 cz. benzolu z 70 cz. jalowej oboj
tnej oliwy. Mieszanin<} t'l 
przepoie opatrunki i polozye je na ran
 bez ceratki. 
Nader pomyslne wyniki przy zakazeniu tkanki podskornej (gojenie nie- 
kiedy w ci<}gu 48 godzin), oparzeniu II-go stopnia (po usuni
ciu p
cherzy). 
zastrzale podpaznogciowym (panaritium subunguale), owrzodzeniach goleni 
i t. p. 
Przykre dzialanie uboczne benzolu - wywolywanie uczucia pieczenia 
w ranie. 
Zaleta metody - szybkose dzialania. 
Metoda wymaga dokladnej kontroli przy dluzszem stosowaniu (badanie 
morfologiczne krwi cclem unikni
cia ewent. uszkodzen, spowodowanych 
przez benzol. choe uszkodzen takich dot<}d nie spostrzegano). (M. C h a- 
ton. La Clinique. Nr. 256/1935). 
Sclerosis multiplex. 
W 25 przypadkach spostrzezono pomyslne wyniki dozylnych lub do- 
mi
sniowych wstrzykiwan neuro-yatrenu (poprawa objawow chorobowych, 
zahamowanie post
pow choroby). Dawka pocz<}tkowa neuro-yatrenu = 0,1 
cm3 dozylnie lub O,4cm 3 domi
sniowo (S. S i I v e r man. Brit. Med. 
Journ. Nr. 3909/1935). 
Struma Basedowianum. Stosowanie upustu krwi celem przeciwdzia- 
lania odczynowi pooperacyjnemu. 
Procz przygotowania przedoperacyjnego malemi dawkami jodu (P I u m- 
mer), ktore przeciwdziala groznym odczynom pooperacyjnym, w tym 
samym kierunku dziala upust krwi (L en n e r), ktory wykonae nalezy 
(w ilosci do 150 cm 3 krwi) za kazdym razem, gdy mimo zastosowania przy- 
gotowania operacyjnego, zaznaczaj<} si
 ci
zkie objawy pooperacyjne po 
strumektomji. Upust wywiera dzialanie prawie natychmiastowe. Pomyslne 
dzialanie upustu polega prawdopodobnie na odci<}zeniu kr<}zenia plucnego. 
Podczas upustu krew jest pocz<}tkowo ciemna, wysycona, a nast
pnie przy- 
biera prawidlow<} barw
. (K. Lan g. ZbL f. Chir. Nr. 29/1936). 
Tachycardia paroxysmalis. Post
powanie lecznicze. 
1) Przy napadach kr6tkotrwalych, ale cz
stych - dowewn<}trz chinin3 
lub lcpiej chinidyna po 0,1 - 0,2 g. l<}cznie ze Strychninum nitro 0,0005- 
0,001 g. 3 r. dziennie. 0 ile chinina nie okaze poz<}danego dzialania, nale:iy 
sprobowac fizostygmin
 0,0005 - 0,0015 g. dziennie (fizostygmina Zle jest 
znoszona przez czas dluzszy). I 



4/1936 


PRASA LEKARSKA 


277 


2) Przy napadach dlugotrwalych, przy ktorych nieskuteczne s<} inne meto- 
dy (wzmozenie cisnienia wewn<}trzbrzusznego, gl
bokie odddychanie, ucisk 
na tc;tnic
 doglowow,! itp.) - wstrzykni
cie doiylne chininy (skraca napad 
- \X' e n eke b a c h); pierwszorazowa dawka chininy nie powinna prze- 
kraczae 0,2 g. (Pro£. H. K ii m mer e r, Munch. med. Woch. Nr. 3/1935). 
Tamowanie krwotok6w trombokinaz<}. 
Trombokinaza (wycisni
ty, gotowany sok z wola, usuni
tego operacyj- 
nie, stosowany w rozcienczeniu roztworem fizjologicznym) tamuje krwo- 
toki 0 ile nie S<} otwarte zbyt duze naczynia. , 
Stosowanie: nacieranie miejsc krwawi<}cych; tampony, przepojone trom- 
bokinaz,!. (K. Len g g e n hag e r, Munch. med. Woch. Nr. 52/1935). 
2elazko do prasowania, jako pomocniczy srodek leczniczy. 
\X, wiclu przypadkach (zapalenie oplucny, zastoj chlonki, bole w ple- 
each lub karku na tie przem
czenia fizycznego, np. u szwaczek; nerwobole 
i bole rni
sniowe klatki piersiowej itp.) , prasowanie skory gor<}cem zelazem 
daje lepsze wyniki, niz inne sposoby wywolywania przekrwienia skory (go- 
r<}ce worki, promienie pozafiolkowe). Prasowanie zelazkiem wywoluje nie- 
tylko przekrwienie, lecz rownid odgrywa rol
 mifIsienia (wyciskanie z tka- 
nek szkodliwych niedopalkow materji). Zabieg stosowae naldy codzien lub 
co drugi dzien w ci<}gu 5-10 minut: na skor
 kladzie si
 warstw
 suchego 
sukna; ruchy zelazkiem nalcZY wykonywae wyl,!cznie w kierunku ruchu 
chlonki: na plecach z kazdej strony orl tylnej linji pachowej do kr
goslupa 
(tylko w jednym kierunku, nigdy - w kierunku od kr
goslupa nazeWn<}trz), 
na przedniej powierzchni klatki piersiowej - od przedniej linji pachowej 
do mostka. (E. We i din g e r. Prag. med. Zeitschr. Nr. 3/1935, przyt. wedt. 
AntI. Sammclbliitt. Nr. 2/1936). 
, 


Najnowsze post
py medycyny. 



r A2NIEJSZE POSTEPY W DZIEDZINIE CHOROB 
DROG ODDECHOWYCH (Z WYLACZENIEM GRUZLICY) 
ZA ROK UBIEGLY. 
I. Rozedma pluc, dychawica oskrzelowa, niezyt oskrzeli, rostrzen 
oskrzeli, bronchogra£ja. 
Zagadnieniu dychawicy oskrzelowej poswi
cono kilka prac. S. Per ). 

 0 t h (Acta med. scand. 81,521) zwraca uwag
, ze do wyst
pienia f. zw. ob. 
I
W6
J alergicznych niezb
dne jest: 1) pewne podloze dziedziczne (piknicy, 
mektorzy astenicy), 2). odpowiednie st
zenie szkodliwych alergenow, 3). 
w
yw . warunkow otaczaj<}cych. Zapobieganie chorobom alergicznym winno 
po 
gac: 1.) na wykrywaniu osob uczulonych (proby skorne), 2). na ba. 
da?b u ,potomstwa osob obarczonych skaz<} alergiczn<}, 3.) na przesiedlaniu 
oso I c!lorych i uczulonych do okolic, w ktorych rzadziej wyst
puj<} napady, 
wzg. na zakazie tym osobom wykonywania pewnych zawodow. A. Be r g_ 
man. n (Schwciz. med. Wschr. 1934, II, 987) opisuje kilka przypadkow dy- 
S
WlCY oskrzclowej, w ktorych wziewanie par prostych cial chemicznych 
2'ki chrorn ) wywolalo wielowain<} nadwrailiwoSc wzgl
dem mnogich, roz- 
ao
a . ch uczulaczy chemicznych. A W a I t e r (Med. KI. 1934. II, 1092), 
Op'Ik':lJ<}C 4 przypadki dychawicy oskrzelowej u piekarzy (uczulenie wzgl
dem 

4 I
, z

aca uwag
 na roznice mi
dzy "skaz<} alergiczn<}", a "dyspozycj<} 
a1cfPC{n<} (d
aj bra cia chorych piekarzy wykazywali uczulenie wzgl
dem 
m<} I, ecz byh zdrowi i nie miewali napadow dychawicy). J. Chr. v. d. 
S I u I s (Nederl. T ydachr. Geneesk. 1934, 5715) podaje przypadek niezwykle; 



278 


PRASA LEKARSKA 


4/1936 


et;ologji dychawicy oskrzclowej: czynnikiem uczulaj<}cym byl silnie luszcz<}cy 
si
 wyprysk (eczema) u babki ll-letniej chorej. Pod wzgl
dem Jeczniczym 
L. Hollo s (W. Kl. Woch. 1934, II, 1294) zachwala novurit (mecha- 
nizm dzialania: otwieranie tamy plucnej i w,!trobowej, zakwaszenie ustroju, 
odwodnienie niektorych narz<}dow = odp
cznienie sluzowki oskrzeli i piuc). 
G. N. Par ad e (Med. Klin. 1934, II, 1489) omawia technik
, wska- 
zania i przeciwskazania bronchografii, F. Lie kin t zas i Hip p e (Med. 
Klin. 1934 II, 1483) uwazaj<}, ze metod
 t
 nalezy stosowac w wyj<}tkowych 
tylko przypadkach (przeciwskazania: choroby serca i naczyn, ostre zapalenia 
.gornych drog oddechowych, choroby zakazne, wyniszczenie, krwioplucia, 
choroby tarczycy, nadwrazliwose wzgl
dem jodu). 


II. Zapalenie pluc. 'zapalenie oplucny. 
D. R i e sma n n (Journ. amer. med. Assoc. 102, 673) zwraca uwag
, ze 
w nast
pstwie ostrych chorob zakaznych powstaj<} w dolno-tylnych odcinkach 
pluc przewlekle naciekowe sprawy zapalne, imituj<}ce gruzlic
. Sprawy te 
wogole latwo uchodz<} uwadze lekarza, gdyz daj<} przewaznie objawy ogolne 
(stany podgor<}czkowe, sklonnose do przezi
bien). Dokladne badanie kli- 
niczne wykrywa na ograniczonej przestrzeni rz
zenia wilgotne. Rzecz zna- 
mienna, ze naciekom tym towarzyszy przewaznie przewlekle zapalenie jam 
-obocznych nosa (zwi<}zek przyczynowy?). 
1. R. Gall a g her (Yale J. BioI. a. Med. 7, 23, przyt. wedt. Zbl. inn. 
.Med. 79, 173), podkresla, ze u osob w wieku mloozienczym oooskrzelowe 
.zapalenia pluc daj<} bardziej wymowne objawy radjologiczne, niz kliniczne. 
K. Z a c h a r i e w (Wien. Kl. Woch. 1934, II, 1045) poswi
ca prac
 za- 
gadnieniu retrakc;i pluca przy wysi
ku oplucny. Autor odroznia retrakcj
 
przemijaj<}c<} i trwal<}. Retrakcja przemijaj<}ca (przejsciowa) powstaje wsku- 
tek tego, ze przy wsysaniu si
 wysi
ku ucisni
te pluco nie rozpr
za si
 row
 
nolegle z ubywaniem piynu w oplucnie; ponadto odgrywa tu rol
 uposle- 
dzona czynnose mi
sni i nerwow klatki piersiowej. Z praktycznego punktu 
widzenia podzial na retrakcj
 przemijaj<}c<} i trwal<} jest wazny z tego wzgl
- 
.du, ze przemijaj<}ca retrakcja moze ulec cofni
ciu bez pozostawienia zrost6w. 
Zagadnienie zrostow oplucny roztrz<}saj<} takze A. V. F r its chi A. 
Vi taw pracy, czy zwykle wysi..k:>we zapalenie oplu
ny bezwzgl
dnie pro- 
wadzi do powstawania zrostow. Autorzy operuj<} materjalem statystycznym 
39 przypadkow, w ktorych obecnose plynu w oplucnie stwierdzona zostala 
na zasadzic naklocia probnego lub zdj
cia rentgenowskiego: badanie nast
- 
powe (rentgenowskie) po wessaniu plynu tylko w 6 przypadkach wykrylo 
woln<} zatok
 przeponowo-zebrow<}. St<}d wniosek, ze wysi
kowe zapalenie 
oplucny prawie bez wyj<}tku prowadzi do zarosni
cia jamy oplucny. 


III. N owotwory pluc. 
M. T a kin 0 (Beitr. Klin. Tbk. 85, 561) zwraca uwag
, ze w nowo- 
tworach pluc, umiejscowionych w gornym placie i szerz<}cych si
 ku szczy- 
towi, - pierwsze przerzuty usadawiaj,! si
 w nadobojczykowych gruczolach 
.chlonnych tej samej strony, przy nowotworach zas okolicy wn
ki - w tych- 
ze gruczolach strony przeciwnej. Nowotwory oplucny daj<} pierwsze prze- 
rzuty do gruczolow chlonnych pachowych tej samej strony. Wyst
powanie 
drugostronnych przerzutow przy nowotworze zlosliwym wn
ki tlomaczy si
 
tem, ze naczynia chlonne skory S,! ucisni
te. wskutek czego komorki nowO- 
tworowe drog<} zespolen w
druj<} na stron
 przeciwlegl<}. Rzecz 
o czywista , ze moze tu jednak odgrywae rol
 i opaczny (paradoksalny) ru
h 
chlonki, jak rownic:i:. i wsteczne (retrograd) w
drowanie przerzutow. W me- 
ktorych przypadkach przerzuty do gruczolow stanowi<} pierwszy objaw no- 
wotworu pluc. 



4/1936 


PRASA LEKARSKA 


279 


R. de J 0 sse I i n de Jon g (Nederl. Tijdschr. Geneesk., 1935, przyt. 
wedl. Zbl. f. inn. Med. 79, 716) opisuje 4 przypadki, w ktorych guzki prze- 
rzutowe skory byly pierwszemi objawami nowotworu zlosliwego pluc. 


IV. Kila pluc. Grzybica pluc. 
Wedlug H. Die tie n a (Kl. Woch. 1934, II, 1297), trzeciookresowa 
kila piuc u osob doroslych wyst
puje b<}dz w postaci kilakc5w, b<}dz tci - 
zIllian src5dm i 'li s zowo-pneumonicznych. Kilaki wykazuj<} sklonnosc do roz- 
padu, lecz mog<} takze wtornie ulec zbliznowaniu, przez co powstaje obraz 
zblizony do postaci srodmi<}zszowo-pneumonicznej. Objawy kliniczne kily 
piuc S<} malo wyrnowne (wytyczne rozpoznawcze: dodatni odczyn Was s e r- 
man n a, choe niekiedy nieswoiScie dodatni odczyn bywa i przy gruzlicy; 
diagnosis ex ;uvantibus: wskazane seryjne kontrolowanie promieniami Roent- 
gena wfania siC; zmian). Zmiany srodmi<}zszowo-pneumoniczne umiejsco- 
wiaj<} si
 przewaznie w okolicy wn..ki, najcz
sciej po stronie prawej, u dolu 
(radjologicznie: zatarte plaszczyznowe cienie). Kilaki mog<} sadowie si
 w 
rozrnaitych miejscach pluc. Niekiedy zdarzaj<} si
 prosowkowe kilaki. Srod- 
mi<}zszowo-pneumoniczna postae kily pluc nasuwa trudnosci rozpoznawcze 
w stosunku do przewleklych zapalen pluc lub do pylicy, wzgl. promienicy 
piuc. Duze kilaki mog<} nasuwae podejrzenie nowotworow zlosliwych: wspol- 
istniejqca (kilowa) niewydolnosc kr<}zenia zdaje si
 przemawiac raczej za 
kilakiem. 
S erg e n t i H. M a m 0 n (Pr. med. 1934, 1497) zwracaj<} uwag
, ze 
w nlt:jasnych, atypowych sprawach plucnych, przypominaj<}cych gruzlic
, 
lecz w kt6rych nie daly si
 wykrye pr<}tki K 0 c haw plwocinie, nalezy 
myslec 0 mozliwosci grzybicy (badanie w tym kierunku). 
J. A. Us s (przyt. wed!. Zbl. f. inn. Med.) opisal przypadek sporo- 
trichozy u ll-letniego chlopca: calkowite wyleczenie po 6-tygodn. stosowania 
jodku potasu. 
V. Pylice pluc. 
Zagadnienie to ujmuje z geologicznego punktu widzenia badania nad 
asbestoz q P. J. Be r g e r (Med. Klin. 1934, II, 1222), ktory podkresla, ze przy 
powstawaniu pylicy odgrywaj<} rol
 czynniki osobnicze: rozmaity stan ply- 
now tkankowych, wpiywaj<}cy w mniejszej lub wi
kszej mierze na stopien 
mzpuszczalnosd kwasu krzemowego, skladnika azbestu. 
Kwestj
 azbestozy omawia rowniez autor angielski E. R. A. Mer e- 

v e the r, oswietlaj<}c j<} ze spolecznego punktu widzenia i podkreslaj<}c, 
ze . niebezpieczenstwo azbestozy wzroslo znacznie ze wzgl
du na znacznie 
zwu.kszon<} produkcj
 azbestu (500 ton - w r. 1881; 43000 ton w r. 1929). 
V. 1\1 a u r 0 (przyt. wg. Zbl. f. in. Med. 78, 553) omawia nieswoiste 
rrzewlekle choroby pluc u piekarzy. Obraz rentgenowski nie jest charaktery- 
styczny: rozszerzenie cienia wn
k, smugi okolooskrzclowe, zmniejszona 
rrze)rzystosc tkanki plucnej. Mimo, iz pyl m<}czny nie nalezy do szkodli- 
wy d en pylow, jednak wdychanie jego w ci<}gu wielu lat moze doprowadzic 
o przewleklych zmian w plucach. 


VI. Samoistna odma piersiowa. 
."!-. Yo gel (Med. Klin. 1934, II, 1264) jest zdania, ze do powstania 
samoistnej odmy piersiowej musi istniee pewne usposobienie konstytuc;onalne 
ni tle dziedzicznych odchylen (niedoksztalcen) w budowie p
cherzykow 
p uc
y:ch. Wskutek tych niedoksztalcen powstaje rozedma powierzchowna, 
fJr;:ysClenna (p
cherze). Drobne oskrzeliki l<}cz,! si
 w postaci klapek (wen- 
ry ow) z rozszerzonemi p
cherzykami plucnemi, wskutek czego powstaje 
zna
zne rozszerzenie danego p
cherzyka, prowadz,!ce ostatecznie do p
ka- 
Tlla Jego (odrna samoistna). Odm
 camoistn,! nalezy scisle odrozniae od odmy 


. 



280 


PRASA LEKARSKA 


4/1936 


wt6rnej, objawowej, gdyz w kazdym z tych przypadk6w inne jest zgola po- 
st
powanie lecznicze. 
A. de V e r biz i e r (Bull. Soc. Med. Hop. Paris III, 3.50, 1584), jakby 
dla ilustracji pogl,!dow V 0 g I a, przedstawia przypadek 30-letniej kobiety. 
kt6ra mi
dzy 1925-30 r. przebyla 14-krotnie samoistn,! odmt: lewostronn,!. 
Powstawanie odmy przypadalo przeci
tnie 3 razy na rok. Chora nie byla 
dotkni
ta gruilic,!. Leczenie polegalo na zapewnieniu chorej spokoju i tylko 
dwukrotnie musiano zmniejszye dsnienie w oplucnie przez sztuczne wy- 
puszczenie z niej powietrza. 


Colloquium 


medicum. 


PYTANIA. 


Czy przedstawiciel firmy farmaceutycznej moze odwiedzac 
chorych? 
1108. Przedstawiciel farmaceutycznej firmy zagranicznej prosil mnie. 
m. in., 0 podanie mu adres6w moich chorych, kt6rych zamierza odwiedzit 
w celu propagandy swego artykulu. Jak nalezy ustosunkowac sit: do podob- 
nej propozycji? 
Przyp. Red. Pytaj,!cy jest lekarzem chor6b sk6rnych i wenerycznych. 


Przyczyna stanow podgor'lczkowych i niemiarowosci t
tna 
u 17-letniej dziewczyny. 
1109. U kobiety 17-1etniej stwierdza sit: stany podgor,!czkowe i niemia- 
row'! czynnosc serca. Pozatem mamy do czynienia z dobrze rozwinit:f'! i dob- 
rze odiywion,! dziewczyn,!. W narz,!dach wewnt:trznych zmian nie stwierdza' 
sit:. Jest wesola, prowadzi normalny tryb zycia, duio tanczy; dolegliwoscl 
nie odczuwa; nie mt:czy sit:. 
Z jakim stan em mamy do czynienia? 


Jak leczyc cukrzyc
, powiklaIlCl przewleklem zapaleniem stawow? 
1110. Kobieta 64-1etnia, chora na cukrzyct: od 7 miesit:CY. Przyswajanie 
wt:glowodanc5w wynosi + 160. Stosuj'lC diett:, stracila na wadze okolo 25 kg. 
i nadal stale chudnie. Od 6 tygodni przewlekle zapalenie staw6w (malych 
i poczt:sci duzych) g6rnych i dolnych konczyn. W moczu poza cukrem, slady 
bialka i pojedyncze waleczki szkliste. Poziom cukru oraz kwasu moczowego' 
we krwi prawidlowy. Dobowa ilosc moczu okolo n2 litra. Cisnienie krwi' 
120190. Ze strony narz,!du kr,!zenia objawy stwardnienia naczyn krwionos- 
nych. Stosowano Flavon-Caseint: bez skutku. Jak leczyc dany przypadek? 


Stosowanie Rheantinum Lumiere u dzieci z zapaleniem rzez'lczko- 
wem miedniczek nerkowych. 
1111. Czy mozna stosowac Rheantinum Lumiera u dzieci jednorocz- 
nych z zapaleniem miedniczek nerkowych pochodzenia rzez,!czkowego i W 
jakich dawkach? Jakie osi,!ga sit: wyniki? 


I wonicz, a choroby serca. 
1112. Jakie S,! wyniki i podstawy naukowe leczenia chor6b serca wo- 
dami iwonickiemi? 



4/1936 


PRASA LEKARSKA 


281 


Nacieki po wstrzykni
ciu Camphochiny. 
1113. Spos6b leczenia nacieku na ramionach, powstalego po wstrzyki- 
waniach Campochiny "Laokoon", wykonanych aseptycznie u kobiety lat 74, 
chorej na zavalenie nerek, zapalenie pluc i zapalenie mi,!iszu sercowego. N a- 
cieki powstaly po uplywie 4 dni od wstrzyknit:cia. zajmuj,!c cale ramit: (stro- 
na zeum
trzna). S,! twarde, bardzo bolesne. Gruczoly okoliczne nie zaj
te. 
Zastosowano propidon, 2 cm. sz. domi
sniowo, sine effectu; nie wyst,!pila 
nawet gorijczka. Oklady z kwasnej wody oraz ichtyol 4% r6wniei bez wply- 
wu. Jaka moie byc przyczyna nadek6w? Jakie powinno byc leczenie sku- 
teczne? Naklucie nie wykazalo trdci! 


przypadek swiCldu ciala w przebiegu zoltaczki. 
1114. Chora, lat 55, cierpi od 7 miesi
cy na :i.6ltaczk
. 0 porad
 lekar- 
skij zglosila si
 przed dwoma miesi,!cami ze skargami na swiijd calego ciala. 
Stwierdzilem w6wczas intensywne zabarwienie sk6ry calego ciala i galek 
ocznych na i6lto, w'!trob
 macaln,!, p
cherzyk i6lciowy r6wniez macalny, 

ielkosci jaja, stolce gliniaste, w moczu barwniki i6lciowe. Ze strony serca 
i pluc zmian chorobowych nie stwierdzono. Chora przed 13 laty przecho- 
dzila kamic
 z6lciow,! (kilka atak6w). Innych chor6b nie przechodziia. Za- 
lecano diett: przewaznie w
glowodanow,!, injekcje glukozy i insuliny w ma- 
lych dawkach. Kilkakrotnie zgl
bnikowanie dwunastnicy, przy ktOrem zawsze 
wyciekala b. g
sta i6lc w ilosci okolo 1/3 szklanki, po uprzedniem wlaniu 
3D cm. sz. 25% rozczynu Magnesii sulf. Pod wplywem tego leczenia stan 
chorej 0 tyle si
 poprawil, ie w moczu barwnik6w i6lciowych niema, chorej 
przybylo na wadze 2 kg., lecz i6ltaczka tylko troch
 si
 zmniejszyla. Przez 
caly czas choroby temperatura zawsze normalna. Co naleiy robic dalej? 
Czy mozna jeszcze czekac? Czy tez naleiy choq skierowac do chirurga? 
Czy niema obawy zwyrodnienia kom6rek w,!trobowych? 


Usuwanie klykciny w rowku zazol
dnym. 
1115. Jakim sposobem usun'!c klykciny stoikowate u m
iczyzny w row- 
ku zaiol
dnym, kt6re ci,!gle odrastaj,! po usuni
ciu elektrokoagulacj,!, kwa- 
sem tr6jchloroctowym, zasypywaniu rozmaitemi proszkami: Sumital, Sabin,!, 
rezorcyn,!, dowewnijtrz Hg. jodatum. Sprawa ci,!gnie si
 juz 1% roku. 


Dok<}d kierowac lekarstwa. celem sprawdzenia ich skladu? 
. . 
1!6. Gdzie i w jaki spos6b nalezy kierowac do rozbioru, jakosciowego 
I. zlOsclOwego, lekarstwa, sporz,!dzane w aptece, jeieli zachodzi podejrzenie. 
z,: dane lekarstwo nie zawiera ilosciowo, ani jakosciowo skladnik6w, wymie. 
monych w recepcie? Czy takij analiz
 przeprowadza si
 bezplatnie? 
Przyczyny i Ieczenie wad wzroku. zwiClzanych z gorszem Itcb lep- 
szem widzeniem wieczornem. 
111(. -P0tyczy kobiety, ktOq w dzien widzi slabo, a 0 zmierzchu wzrok 
1°,?raWla Sl
, oraz mt:iczyzny, kt6ry wieczorem widzi gorzej. Jakie mog,! 
yc przyczyny i jakie leczenie podobnych wad wzroku? 


Czy mozna nabyc druki bistorji chorob? 
.. 1118. .C!}' istnieje (gdzie?) zbi6r "Historji chor6b", prowadzonyoh w 
koznych kllmkach i szpitalach dla poszczeg6lnych chorych, a wydanych dru- 
b- m {po polsku lub po niemiecku) z r6inych specjalnosci lekarskich, z lat 
'! lelf ych lub chwili obecnej? Chodzi 0 opisy chor6b, prowadzone dla pac- 
]entow w nast
puj¥y spos6b: anamneza, objawy podmiotowe, badanie przed- 




S2 


PRASA LEKARSKA 


4/1936- 


miotowe, Roentgen, anallz} , rozpoznanie, leczenie. Czy mozna takie kom- 
piety "Historji chorob" nabyC? 


Leczenie erythema muItiforme. 
1119. Jaki jest najlepszy sposc5b leczenia erythema multiforme? 


Czy mozna tCl samCl strzykawkCl wstrzyknClc jod. bis. chin. 
i hydrarg. bichlor.? 
1120. Stosuj¥ lVstrzykiwania Bism. jod. chin. (domir;sniowo), pozo- 
stawiam iglr; w posladku i do tej samej strzykawki nabieram J,f2 g. Sol. hydro 
bichlor. 1':". Czy zmienia sir; dzialanie ehemiczne poszczegolnych srodkow? 


Zgaga w przebiegu zapalenia woreczka z6lciowego. 
1121. Chory, cierpi¥y od 5 lat na przewlekle zapalenie IVoreczka iol- 
ciowego (Karls bad, Truskawiec etc.), miewa cz
sto zgag
. Trese iqca do- 
staje sir; do krtani. Chory miewa uczucie duszenia sir;. Przyezyna? 


Przeciwskazania przy Ieczeniu prCldami Tonisatora. 
1122. Czy leczenie pr<)dami T onisaiora nie jest przeciwwskazane przy 
rownoezesnem istnieniu: a) zapalenia woreczka ic5lciowego, b) wrzodu io- 
lildka lub dwunastnicy, c) przewleklej appendikopatji, d) kamicy nerkowej, 
e) nadcisnienia t
tniczego, f) ehorob mir;snia sercowego, g) okresu przekwi- 
tania u kobiet? 


Odczyn Wassermanna wybitnie dodatni u chorego z dolegliwoscia- 
mi zolCldka. 
1123. Mr;zczyzna 48-1. zglosil sir; przed J miesi,!cami z objawami io- 
lildkowemi: gniecenie po jedzeniu. niesmak w ustaeh, zaparcie stolca. Stwier- 
dza sir; nadkwasotr; soku zol,!dkowego. Rentgenologicznie zmian nie stwier- 
dza sir;. Wassserman -+. Chory podaje, ze nigdy na kilr; nie ehorowal 
i nie leczyl sir;. Przed 20 laty mial na czlonku jakils rankr;, ktc5r,! lekarz uz- 
nal za "niewinn'!" i ktc5ra po kilku dniach sama sir; zagoila. Od 10 lat zonaty. 
20na i dzieci zdrowe. 20na nigdy nie ronila. Ch
ry przebyl przed kilku laty 
ioltaczkr; niewiadomego pochodzenia. Obecnie otrzymal 4 g. Novarsenoben- . 
zolu i 15 Bismut. chin. jodat. Po ukonczeniu leczenia Wa. nadal -+. Czy 
naleiy zbadae krew zony? Czy naleialoby zbadae rowniei plyn mozgo-. 
wordzeniowy ? 
Leczenie porazenia polowiczego. 
1124. Czy wskazane Sil krwioupusty (jeden w ilosci 200 em. sz. wy- 
konano przed kilku dniami) u chorej 68-letniej z porazeniem polowiczem 
prawostronnem? Jakie leczenie w przypadkach takich jest dzis powszechnie 
stosowane? 


Czy mozna mieszac sol. kali hypermang. z sol. hydrarg. 
oxycyanati ? 
1125. Przy przemywaniach pr;cherza podlug ]aneta Kal. hyperm. 
(1,0:3000,0 etc.) dodajr; Sol. hydro oxyc. 3% (10-20 g.). 
Czy zmienia sir; w czemkolwiekb,!di dzialanie poszczegolnych Srodkow? 
Przepuklina pachwinowa u dziecka 3-miesi
cznego. 
1126. Hernia inguinalis u 3-miesir;cznego niemowlr;cia. Co czynie? 




. 
'''' 7 
:
>;' 
"'''' · O 
. <, f >. D - i C' . 

'I 
::
 
,> 
<'., . t",
 
",' 
,. 
/
/ l \ ",.;,,; 

\' I L".. 
D " 
 .,
 \,
 

 t PSS., /", .«' ' L ;
<:.'- .' I 
: . : 
 . : .,. .. .. r
' 
 ,,',"', . :; "") ; . " " """ " ' }
 

 '
......... 
 
....,..... ;:>....,':,;
..... ........-. .'" 
. . 
,-.,' ,:
:

,,


.,. 
""
::/.

 . . 
'''.' . '
}, d-' 
'\ . .J('-' 
:::/'."..' 
,:..,,' .' 
 

 


.
.. .. 
..<
.,,
ff;' 


. : , , oz '" ; I ,' 
 I " . . . 
,} 
""
 :'." " , 


I " 
". 
,
 \ . ' 

'J
 , 
r t(

 
""\ . '" """""'''-<' "'>""-" 
.,
':/ J{
' 
...,.',,! '" '. .,'w.- "',_.",.:
x 
"" .>.,
:
,.", ''., ./. v. 

:
,: :

 





x-l'(

'


 i',= ,::::
; 
-- ! :
,<." . 

''''
.
 
 ';,'-" 
-' 
.,.
 '.
 "
,,

"
,,..,
"" 
 ,2.!:
,; 

'"
'

 " . 


,
..:)". 


t 


." ' c " ' 0 ' O 
 A A .' <'.,' 
 ".' I " 
i: ,.- 
:.. 
 -. 
. 'YY 
, '
': :
. 9 :' 
 
,: 
 \. 
It..;"" $OL · t:
.T:'.TV:")' .
. 
WlKAZANAw C IER P I
ENIACH lERCA,MACZV
 i HEREIC. w ZABURlENIACH 
... 
PRlEWIANY MATERJI.wCI10
OBAC" JK6Ry'wGRUZUCYi PA'ACICE 



. 



 
 



28
 


PRASA LEKARSKA 


41193& 


H ydrocel. testis u niemowI
da. 
1127. Hydrocel. testis u niemowlt:cia. T echnika naklucia celem wypusz-. 
czenia plynu? 


ODPOWIEDZI. 


Najlepszy mikroskop. 
Ad 987. Rei c her t: Neues Mono-Binokulares Mikroskop. S. A_ 

rzedstawiciel: Berent i Plewinski, Warszawa, Moniuszki 12. 
Dr. E. P. (Warszawa). 


Czy UrzCld Skarbowy moze zajClc Iekarzowi za podatki 
aparat rentgenowski? 
Ad 1064. W mysl 
 42, pOZ. 7 i j. Rozporz,!dzenia Rady Ministrow- 
z dn. 25. czerwca 1932 r. 0 post
powaniu egzekucyjnem Wladz Skarbowych 
(Dz. U. z dn. 22. lipca 1932 r. Nr. 62, pOZ. 580), zwolnione od egzekucji SF 
pOZ. 7. przedmioty niezb
dne do pelnienia sluzby, lub wykonywania za- 
wodu oraz przyzwoite ubranie; pOZ. j) przedmioty niezb
dne do nauki. 
Art. 1. Rozporz,!dzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dn. 25. wrzesnia 
1932 r. 0 wykonywaniu praktyki lekarskiej stanowi: "przez praktyk
 lekarsk,! 
rozumie si
 wykonywanie czynnosci, polegaj,!cych na rozpoznawaniu cho- 
rob, leczeniu chorych, zapobieganiu szerzeniu si
 chorob oraz na wydawa- 
niu orzeczen lekarskich." 
Zgodnie z tresci,! tego artykulu. w dobie obecnej nalezy uwazae przy- 
rz,!dy, jak djagnostyczny aparat Roentgenowski i lamp
 kwarcow,!, jako nie- 
zb"dne przy rozpoznawaniu chorob, leczeniu chorych i zapobieganiu sze- 
rzeniu si
 chorob. 
Stanowisko Sz. Kolegi co do zaskarzenia orzeczenia Izby Lekarskiej 
Lwowskiej jest sluszne, albowiem wyzej cytowanego 
 42 Rozporz,!dzenia 
o post
powaniu egzekucyjnem nietylko nie nalezy interpretowae w tym sen- 
sie, ze gabinet lekarza winien si
 skladae li-tylko z biurka i krzesla, lecz. 
odwrotnie, stoi on na strazy calosci warsztatow pracy. 
Dr. Borys Wejnberg, lek. s,!d. (Bialystok). 
Dlugotrwala czkawka u noworodka. 
Ad 1066. Objaw sam przez si
 bez znaczenia, wywolany skurczeniem' 
-ni
sni brzusznych, a przedewszystkiem przepony, leczenia nie wymaga. 
Przy ogolnej wzmozonej wrazliwosci dziecka - stworzenie odpowiednich. 
warunk6w: jaknajwi
cej spokoju. 
Doc. dr. Henryk Brokman (Warszawa). 


Zropienie gruczolu piersiowego w okresie karmienia. 
Ad 1074. Karmienie piersi<} nalezy przerwae i pierS unieruchomit. 
W razie, gdy zawiod,! metody zachowawcze i utworzy si
 ropien, nalezy go 
otworzye. 


Dr. Bronislaw Stt:powski (Krakow). 


Czy Anticoman moZe zas4pic. insulin
? 
Ad 1076. W prospekcie firmy Anticoman powiedziane jest, ze srodek ten 
nie moze zast<}pie insuliny. Dzialanie insuliny jest zupelnie inne, niz dzia- 
lanie anticomanu. Anticoman zmniejsza przecukrzenie krwi i cukroIRocz. 
ale nie posiada tego wybitnego wplywu na popraw
 stanu chorych, jaki 
wywiera insulina. 



-4/1936 


PRASA LEKARSKA 


285 


Nalezy pami
tae, ze zmniejszcnie cukromoczll niezawsze idzie w parze 
z popraw,! stanu. 


Doc. dr. Jakob Wr;gierko (Warszawa). 


Ad 1076. Anticoman jest to preparat guanidynowy, zawieraj,!cy tez 
zaczyny trzustkowe i Natr. phosphor., podawany doustnie. Jest wolny od 
-ubocznych dzialan toksycznych i dobrze znoszony w kazdem dawkowaniu. 
Jest przeznaczony wyl<}cznie dla lekkich i srednioci
zkich przypadkow 
cukrzycy. Zmniejsza cukier w moczu dose szybko, zas we krwi dopiero po 
14 dniach. W srednioci
zkich przypadkach mozna przez podawanie "Anti- 
.comanu" zmniejszye dzienn,! dawk
 insuliny, przyczem podaje si
 2 X 
dziennie po 2 tabletki w kwadrans po jedzeniu, przy dotychczasowej ilosci 
dziennej insuliny, pozniej ostroznie zmniejszaj,!c dawk
 insuliny, zwi
ksza 
"!ii
 dawk
 "Anticomanu" az do 3 '>( po 3 tabletki dziennie. Po 4 tygodniach 
nalezy wl,!czve przerw
 8-dniow,!. 
Rzecz zrozumiala, ze we wszystkich przypadkach chirurgicznych i w 
stanach, gdzie chodzi 0 szybkie zmniejszenie ilosci cukru we krwi, "Anti- 
coman" jest bezwzgl
dnie przeciwskazany. A wi
c, przedewszystkiem w sta- 
-nach komatycznych (nazwa preparatu Anti-coman jest dose nieforlunnie 
wybrana); procz tego, w zapalnych zmianach w,!troby, trzustki i nerek. 
Dr. Eryk Dornfest (Rzeszow). 


Leczenie oxyuris .lermicularis u dzieci. 
Ad 1080. Leczenie wymaga ogromnej cierpliwosci ze strony chorego 
i jcgo otoczenia oraz pedantycznego przestrzegania wszystkich przepisow. 
Swoistego srodka nie posiadamy. Stosujemy coprawda srodki przeciwczer- 
wiowe (Santonin
 w ci<}gu 3 dni i po przerwie 10-dniowej znow 3 dni) , 

ecz Jzialanie ich na owsiki, pasorzytuj,!ce w dalszych odcinkach odbytnicy, 
Jest b. slabe. Wi
ksze zr.aczenie posiadaj,! stosowane jednoczesnie zabiegi, 


1 
I 
I 
I 
I 
t 
i 
I »BUKOWSKIEGO« 
IJECOROL 
I »BUKOWSKIEGO" 
Srodek aktywny biologlcznie 0 dzialaniu synergicznem, za 
kt6rem przemawlai wniosku, ze woda z g16wnego zdroju w Iwoniczu, podana w odpo- 
w'edniej ilosci (300-600 em. sz.) doustnie, obniza cisnienie t
tnicze krwi. 

a
 
o
lne, jak podwyzszone eksperymentalnie, czy te:i:. chorobowo 
,mIazdzyca). 
Mt.chanizm tego hypotenzyjnego dzialania wody "Karola" nalezy 
tlurnaczye obecnosci<} jodu, ktory wywiera bardzo wielki i wazny wplyw 
na krew i uklad naczyniowy, a mianov..icie jod, jak to wykazali badaczc 
f
ancuscy, niemieccy i japonscy, zmniejsza lepkose krwi i rozszerza naczy- 

a 
wlOnosne. Powyzsze farmakodynamiczne wlasnosci jodu stwierdzili 

ow b llle::. klinicysci odnosnie 
acz:yn wienc<:>\,,:y
h serca,. t
tnic mozg<:>
ch 
1.0 w?dowych przy stosowamu Jodu w mIazdzycy t
tlllC. Przez ::mmeJsze- 
me. WIC;C lepkosci krwi i rozszerzenie naczyD krwionosnych, jod, zawarty 
w Iwonickiej wodzie "Karola", wywoluje obnizenie cisnienia krwi. 
..' 
i
 

z znaczenia dla hypotenzyjnego wplywu wody "Karola" je

 
-owmez JeJ dzialanie przeczyszczaj'lce (0,87% NaCl). Woda "Karol a 
p,rzez spowodowanie efektu ewakuacyjnego usuwa ze krwi histamin
 i zno- 
t s .. s
an dynamiczny krwi, kt6ry moze bye jedn<} z przyczyn nadcisnienia 
C;tlllczego. 


Dr. juljan Papierkowski (lwonicz-Zdroj). 



292 


PRASA i.EKARSKA 


4/1936 


Korzystny wplyw diety malosolnej na przebieg zapalenia. 
Ad 1094. Celem wykazania korzystnego wpl)"-vu diety malosolnej na 
przebieg spraw zapalnych w ustroju, przeprowadzono ostatnio badania 
eksperymentalne, polegaj<}ce na porownaniu ilosci cukru we krwi z ilosci<} 
cukru zawartego w wysi
ku p
cherzy skomych, powstalych pod wplywem 
azialania pryszczawek (cantharidp.s). Roinica ta jest miemikiem stopnia 
zapalenia i odczynu organizmu. Pod wplywem diety malosolnej roznica ta 
ulega zmniejszeniu, co odpowiada ust
powaniu zapalenia. Po podaniu soli 
kuchennej roznica ta si
 powi
ksza i zapalenie post
puje. 
Zmniejszenie dowozu soli powoduje przestrojenie ustroju w sensie 
zmiany odczynu na zapalenie (Entziindungsbereitschaft). 
Przeprowadzenie diety malosolnej bardzo ulatwia podawanie Artisalu 
Geo, zamiast soli kuchennej. Dzi
ki temu unika si
 anoreksji, zwykle wy- 
stc;puj,!cej przy tej metodzie leczniczej. 
Dr. E. Galecki (Drohiczyn Poleski). 
Zle poczucie podczas zmiany pogody. 
Ad 1095. WraZliwose na zmian
 pogody jest objawem codziennym; 
spotyka si
 go u istotnych reumatykow, u t. zw. artretykow i neurotykow. 
-0 ile si
 chorob tych nie stwierdzilo, mowi si
 wowczas 0 zazi
bieniu. T u 
i owdzie podr
czniki zagraniczne poswi
cilj,! osobny rozdzial tej chorobie 
(Erkaltungskrankheiten, Maladies a refrigeration). Przypadek podany nalezy 
"VI kazdym razie do rzadkich, w ktorym stale przy zmianie pogody cieplota 
podnosi si
 do 380, nast
puje ogolne rozbicie, bole mi
sni, oslabienie, oci
- 
ialos'e glowy i niezdolnose do pracy. Trudniejsze jest pytanie, czem to wy- 
tlumaczye? 
Nadwrazliwosc na wyz. i niz cisnienia atmosferycznego, na kierunek 
wiatrow na zmian
 otaczaj,!cej temperatury, na pr<}dy elektryczne, byl;: 
brana pod uwag
. Inni autorzy, l'odsuwaj<}c mysl 0 interwencji zarazkow, 
mowi<} 0 anafilaksji i allergji. Bau
r, pisz<}c 0 polyalgjach naczyniowych, do- 
krewnych, psychologiczny"h, wspomina i allergiczne, przypisuj<}c je uczu- 
leniu nosicieli zakazen chronicznych. U tych ostatnich bole mi
sniowe S<} - 
jak w danym przypadku - cz
ste (lumbago, myalgje czaszki i szyi). 
Na pytanie SzKolegi, jak post
powae, nielatwo odpowiedziee, nie wie- 
dz<}c, jak dlugo trwa taki stan. Czasem wystarcza kilka szklanek naparu 
suszonych malin i troch
 salicylu. Bardziej wymagaj<}cy pacjenci si
gaj<} 
do drozszej farmakopei, ktora j(;dnoczesnie pomaga zazi
bionemu pacjen- 
-towi i zdrowemu fabrykantowi. Jak nazwae t
 chorob
 - nie wiem, ale 
znaj,!c dokladnie reumatyzm i stany zapalne mic;sni, uwazam za niestosowne 
zaliczae takie przypadki do tej grupy, gdyz tu reumatyzm bylby rowno- 
znaczny z esencjaln<}, idiopatyczn,!, konstytucjonaln<} chorob<}. 
Dr. Henryk Higier (Warszawa). 


Kila, a naklucie It;dzwiowe. 
Ad 1096. Zmiany w plynie mozgowordzeniovoiym stwierdza si
 u sy- 
lilitykow juz ku koiIcowi I-go okresu. 
W 60-80'fr przypadkow II-go okresu plyn jest zmieniony. W trzeciorz
d- 
nej kile w 1/3 przypadkow. Ta meningitis spinalis latens drugorz
dnej kity daje 
si
 poznae klinicznie po bolu cza'izki i kr
goslupa. Niektorzy utozsamiaj<} j'l 
z wysypk,! skom,! (exanthema, roseola) i nazywaj<} exanthema meningum. 
Wyprowadzono z tego meningizmu i wczesnych zmian plynu wnioski co do 
pozniejszego metaluesu mozgu i rdzenia. Scislej rownoleglosci mi
dzy od- 
-czynem Wassermanna w surowicy krwi i w plynie mozgowordzeniowym nie- 
roa; brak jej rowniez mi
dzy zmienionym plynem, a zmienion<} czynnosci<} 
.csrodkowego ukladu nerwowego. Zaledwie 1/3 maj<}cych plyn zmieniony cho- 



MOCZOP
DNE 


ZIOlA 


"DIUROl" GASECKIEGO 


...-.:z--
 
-
 :=
-'";"/"?T-::: 
- raz;:; 
: 

 lt. 
1I0t.KA t-; 
HO(IOP
v
[ .. 


Choroby nerek 
p
cherza 
w

roby 
rzez:
czka i t. p. 


(Herb a Herniariae, Chenopodii, 
Equiseti. F 01. Uvae Ursi, Rad. 
Petroselini, Corio Frangulae, 
Flor. Lamii, Flor. Calendulae, 
Baccae Juniperi) 


.......!"...,,1It 


--'-
-
.. 


u z: 7 c i e I Odwar z lyzki zi61 ..Diurol" na J/ 2 - 1 
8zklanki wody 1-3 razy dziennie 
pol e c a: 



 .;. . 

;;

;;. 


Mokotowska Fabryka Chemiczno-Farmaceutyczna 


ADOLF GASECKI S -wie 
War s z a w a, u I. Bel 9 i i s k a Nr. 7. 


fURlfIKI MlnfRAlnf MUUJAU 
[ 
 m

 YMA GI\SECKIEGO 
I CllEl1lrlNO-fARIlACEUTYCZNA d d 
ADolF
sm\li5
 0 przygotowania w 0- 
1 w WMISZAWIE' mu w6d mineralnyeh: 
Manl'or lI'-L
5zno N9 41 
Vichy, Emskiej, Kalsbadz... 
kiej, Kissingen i innych 


o p a k 0 wan i a: 
80 tabletek fl. zl. 2.- 
40 .. " 1.35 
20 " .. 0.75 
po lee a: 
Mokotowska Fabryka Chemic:zno-Farmac:eutyc:zna 
Adolf Gi\secki i S -wie 
w War 5 z a w i e, ul. Belgijska Nr. 7. 


I 
I 
I 
! 
- - 



PRASA LEKARSKA 


4/1936 


294 


TUjC na neurolues. Znaczenie badania plynu jest duze, zarowno djagnostyczne 
i prognostyczne, jak terapeutyc:!::le. Odgrywa rol
 rozniczkowo-rozpoznaw- 
cz<} barwa plynu (zolta, czerwona, zielonkawa), stopien przezroczystosci, 
chemizm (bialko, globulina, cuIder), wlasciwosci biologiczne, jalowose, odczy-' 
ny (hemolityczny, koloidalny, strqcaj,!cy), przepuszczalnose, charakter ko- 
morek, ilose i komunikacja plynu (hydrocefalja, wentrykulografja, encefa- 
lografja) i t. d. 
Przy plynie stale patologicznym przyj
to - slusznie, czy nieslusznie - 
.ad infinitium wznawiae kuracj
 swoist<} i malaryjn<}. Wskazania do naklue 
lC;dZwiowych i podpotylicznych s<} hczne: urazy czaszki, sprawy zapalne i wyC 
lewowe opon mi
kkich, mocznica, 
tatus epilepticus, nowotwory mozgu - 
z wyj<}tkiem guzow tylnej jamy czaszkowej. Glownie dbae nalezy 0 cienq 
igl
 i wypuszczenie kroplami. Gdzie cisnienie jest bardzo wzmo.:.une, plyn 
tryska fontann,!. 
Powiklania przy ostroznej mampulacji s<} rzadkie (bol glowy, wymioty, 
zawroty). Neurotycy i polysklerotycy nie znosz<} dobrze naklucia. Dobrze 
robi lezenie kilkugodzinne na br.mcpu; u wrazliwych pozostanie w lozku 
przez dob
 jest wskazane. Niekt:Jrzy swietnie znosz<} ambulatoryjn<} pun- 
kcj
, zarowno l
dzwiow<}, jak potyliczn,!. 
Dr. Henryk Higier (Warszawa). 


Leczenie oxyuris vermicularis. 
Ad 1099. Zwalczanie owsikow jest zadaniem trudnem i niewdzi
cz- 
nem. Wymaga ono przedewszystkiem srodkow zapobiegawczych przeciw 
ponownemu zarazeniu. Nalezy wi
c upewnie si
, czy pomi
dzy domowni- 
kami chorego, wzg1. kolegami szkolnymi, niema chorych na owsiki, co, 
wobec wielkiego rozpowszechnienia owsikow, jest wi
cej, niZ prawdopo-' 
dobne. Niemniej wazn<} jest higjena osobista. Badania, przeprowadzone 
wsrod dzieci szkolnych, wykazaly, ze owsiki niezmiernie cz
sto s<} znaj- 
dowane pod paznokciami. 
Nie jest jeszcze ustalone ostateczne miejsce wyl
gania owsikow w ustro- 
ju. Zdaniem jednych autorow, zachodzi to w k<}tnicy i wyrostku robacz- 
kowym i powodowae moze miejscowe ropnice, zapalenia wyrostka, istot- 
ne i rzekome, a nawet wglobienia. Zdaniem innych autorow, owsiki roz- 
mnazaj,! si
 w pierscieniu zwieraczy. Zwolennicy tego pogl<}du ograniczaj<} 
si
 do leczenia miejscowego. Polega ono na starannem oczyszczaniu od- 
Dytu po kazdem wyproznieniu. Odbyt, po otarciu wat<}, nalezy zmye cie- 
pl<} wod<} z mydlem, osuszye i w faldy wetrzee ung. cinereum. U dzieci 
wrazliwych wystarcza niekiedy wazelina borna, ktora uniemoiliwia przy- 
czepianie si
 owsikow do skory. Na noc zalecamy zamkni
te spodenki k<}- 
pielowe, aby unikn
e przenoszenia si
 jaj pod paznokcie (przy drapaniu). 
Inni uwazaj,! za wystarczaj'lcc namydlenie odbytu i splukiwanie silnym 
pr<}dem wody pokojowej, a nawet zimnej. Stosuj<} rownie:i:. lawatywy z no)- 
parow czosnku, ewent. z dodaniem lyzki stolowej plynu Burowa. 
Ze srodkow wewn
trznych olejek komosowy (01. Chenopodii) wzbu- 
dza zastrzezenia. Nawet przyj<}wszy, ze dziala on pomySlnie - a to by- 
najmniej nie jest dowiedzione! - trudno przypuscie, ze jednorazowa kura- 
cja jest wystarczaj<}ca, a wielokrotne stosowanie tego jadowitego leku nie' 
moze bye zalecane. . 
Z innych srodkow stosuj<} ze zmiennem powodzeniem stovarsol, rozne 
pochodne fenolowe, jak naftalen, butolan itp. Zalecaj<} rownie:i:. stosowa- 
nie przez 7-8 dni 3 razy dziennie po lyzce stolowej cebuli lub czosnku, 
nast
pnie santonin
 lub paproe samcz<}, a po nich srodek czyszcz<}cy. 
Najlepsze wyniki otrzymywalem po stosowaniu octanu glinku. Nie 
posiadamy w l?olsce odpowiedniego specyfiku, stosujemy wi
c: liq. alu- 
minii acetici 10,0, Aq. destil1. 200.0, 3 razy dziennie, zaleznie od wieku 



SEPTIVE N 


R. 


Nr. rej.1811 
BARCIKOWSKI 


S p. 


A 1. c. 


Doiylne zastrzyki oliwowe 
wg. metody Dr-a J. Zambrzyckiego 


j Sklad, 
I 
I 


OL. OLIV ARUM PURl CAT., CAMPHOR. 
CARBO ANIMALIS ACTIV., 


\X'skazania: 


Ropne shorzenia sk6ry, ostre zakazne zapalenia 
staw6w, zapalenia przydatk6w i przyrnacicza, 
najk sarno, jak przy zastosowaniu jakiejkohviek innej masci, z t<} jedyn<} r6z- 



I 
-I 


. er:if irrina 
. 


Ovolecithina z zelazem w plynie 
ZNANV SRODEK ODZVWCZV i WZMACNIAJACV 


w oslabieniach, blednicy, anemji, 
neurastenji i w rekonwalescencji. 


Nr. rej 1520. 


Flakon III ca. 500,0 zt. 4.70 
" 1/2" 250,0 " 2.70 


"W I T fl M I Nfl", Sp. flkc. Warszawa, ul. Okopowa 21/23 


! PAN[ltDLDN .Op. 
I 
I 
1 
I 
I 
I 
I 
I 


:.. I 


. 


. 


Pelnuwartoiriowy Wyriag roiliony l itatza ostrYlU jawaiskieoo nerooe-tawa.) 
WSKAZANIA: 
Cholangitis 
Cholecystitis 
Cholelithiasis 
Icterus 


R p . Pancholon "Ap. Kowal.ki" 20 do 30 g. 
SPOSOB UZYCIA; 3 lazy dziennie po 20-30 kropli przed jedzeniem. 


Literatur
 i proby wysyla PP. Lekarzom na zyczenie: 
Dziat naukowy Fabryki c:hem.-farm. 
,,! P. K 0 W A L S K)" Warszawa, ul. Grzybowska 43. 



300 


PRASA I.EKARSKA 


4/1 Ci36. 


ni,,!, ze masc naklada si
 obficie, grub<} warstw<} na ran
 opatrunek po- 
zostawia si
 w ci
gu kilku dni. 


Dr. Leon Kabacznik (Warszawa). 


Grupy krwi 
Ad 1106. 
prawach: 
I. Cechy A i B, spotykane u dzieci, nie mog<} si
 pojawic, 0 ile ich nie- 
bylo u rodzicow (prawo dominacji cech Ai B Dungerna i Hirszfelda). 
II. Rodziciel 0 nie moze miee dziecka AB, rodziciel AB nie moze miec 
dziecka 0 (prawo Alleolomorfji wielorakiej Bernszteina). 
III. Cechy M i N nie mog<} si
 pojawie u dzieci, jezeli ich nie bylo u 
rodzicow. 
IV. Rodziciel M nie moze miee dziecka N, rodziciel N nie moze miee 
dziecka M. (Prawa I.andsteinera i Lewina). 
(Cechy A i B stwierdza si
 zapomo,,! normalnych surowic ludzkich; ce- 
chy M i N - :::apomo,,! odpowiednich surowic odpornosciowych zwierz<}t).- 
Prawdopodobienstwo wykluczenia m
zczyzny, nieslusznie pos<}dzanego 
o ojcostwo, wynosi przeci
tnie dla cech O,A i B - 12%, dla wszystkich 5 
cech - 1/3. 
Naogol s<}dy opieraj<} swoje orzeczenia na wszystkich 4 wymienionych 
prawach. Prawa II i IV maj<} pewne, choc niezmiernie rzadkie wyj<}tki. 
T echnika nie moze bye podana w krotkiem streszczeniu. Odczyny nale- 
zy wykonywae, 0 ile si
 ma ,vidkie doswiadczenie osobiste i odpowiedni' 
warsztat pracy. 
Blizsze szczegoly znajduj<} si
 w ksi<}zce mojej: "Grupy krwi", Wvdaw- 
nictwo Delta. 


w praktyce S'ldowej. 
\Vykluczenie ojcostwa 


opiera si
 


na nast
puj<}cych 


4-ch 


!>nf. dr. Ludwik Hirszfeld (Warszawa). 


Czy przedstawiciel finny £armaceutycznej moze odwiedzac 
chorych? 
Ad 1108. NalcZY w sposob kategoryczny odmowie podawania adresow 
i nazwisk leczonych chorych. Lekarz, ujawniaj
cy nazwiska chorych, znaj- 
dzie si
 w koHzji z artykUlem 17. Ustawy 0 wykonywaniu praktyki lekar- 
skie, mowi<}cym 0 zachowaniu tajemnicy lekarskiej, oraz z zasad<} 6 Kodeksu 
deontologji lekarskiej, za co moze bye poci<}gni
ty do odpowiedzialnosci kar- 
nej przed s<}dem panstwowym oraz przed s<}dem dyscyplinarnym Izby I.e- 
karskiej. 


Dr. Adam Pietrasiewicz (Warszawa). 


Przyczyna stanow podgor'lczkowych i niemiarowosci t
tna 
u 17-letniej dziewczyny. 
Ad 1109. Przedewszystkiem nalezy wyjasnie (ewent. zapomo,,! badania 
elektrokardjograHcznego), z jakiego rodzaju niemiarowosci<} mamy tu do 
czynienia. Ze wzgl
du na brak zaburzen organicznych, wydaje si
 prawdo- 
podobne, ze jest to najcz
stsza postae niemiarowosci, a mianowicie skurcze 
dodatkowe, wyst
puj<}ce cz
sto u ludzi zupelnie zdrowych, lecz. z nadmiernie 
pobudliwym mi
sniem sercowym. 
Wobec tego, ze niemiarowose nie sprawia chorej zadnych dolegliwosci. 
leczenie jest zupelnie zbyteczne. Ze stanem podgor<}czkowym niemiarowos c ' 
nie ma prawdopodobnie nic wspolnego. Przyczyny stan ow podgor<}czkowych 
omawia szczegolowo Fidler w swej monografji "Stany podgor<}czkowe". 
Dr. fazef Typograf (Warszawa). 



-4/1936 


PRASA LEKARSKA 


301 


Jak leczyc cukrzyc
, powik1an'l przewleklem zapaleniem stawow? 
Ad 1110. Nie mozna mowie 0 przyswajaniu w
glowodanow, nie wspo- 
minaj<}c jednoczesnie, iIe chory ctrzymuje w
glowodanow oraz bialka i tlu- 
szczu. Wiadomo bowiem, ze: 
1) przy jednakowem stalem podawaniu bialka i tluszczu, zwi
kszone 
podawanie w
glowodanow wzmaga ich przyswojenie; 
2) materjal cieplostkowy (bialko i tluszcz) wprowadzony wraz z w
glo- 
'wodanarni obniZa ich przyswajanie. Dopiero po uwzgl
dnieniu tych danych 
mozna orzec, jakie jest przyswajanie w
glowodanow u danego chorego. 
Jezeli chory stracil w przeci<}gu 7 miesi
cy 25 kg., to nie ulega w<}tpli- 
'wosci, ze jest zywiony wadliwie, t. j. niedostatecznie pod wzgl
dem cieplo- 
stkowym. Wszelkie ograniczenie cieplostek b
dzie u tego chorego prowadzie 
do dalszej utraty na wadze i dlatego nale:i:.y podae mu pozywienie pelno- 
wartosciowe, przynajmniej 40-45 ciepl. na kg wagi naleznej. 
Ze wzgl
du na przewlekle zapalenie stawow, radzilbym podawac obficie 
w
glowodany (bye moze, ze sprawa stawowa jest zwi<}zana z przewleklem 
niedoz)"'Nianiem w
glowodanami, co u chorych na cukrzyc
 zdarza si
. nie- 
stety, cz
sto). Aby nie przeladowywae zbytnio chorego pozywieniem, poz<}- 
dane cyloby ograniczenie tluszczu. co jednoczesnie zaoszcz
dziloby insuliny 
i nie zrnuszalo do podawania jej "'IT duzych dawkach. Radzilbym wi
c, za- 
le:i:.nie od wagi naleznej chorego podawae mu okolo 300-400 g. w
glowoda- 
-now, 30-50 g. tluszczu i okolo 70 g. bialka (1 g. na 1 kg wagi naleznej). 
Insulin
 dwa razy dziennie: ranG 40, wieczorem 20 jednostek, lub tez mniej, 
albo wi
cej, zaleznie od tego, jaki b
dzie stan chorego. Pozatem innego 
leczenia nie stosowalbym. 
Niezrozumiale jest, dlaczego chory ten nie mial wzmoionego poziomu 
.cUklU we krwi. 


Doc. dr. Jakob Wl,'gierko (Warszawa). 


Stosowanie Rheantinum Lumiera u dzieci z zapaleniem rzez'lczko- 
wem miedniczek nelkowych. 
Ad 1111. Skutecznose rheantinum Lumiera w zapaleniu miedniczek ner- 

owyeh rzez<}czkowego pochodzenia u niemowl<}t jest w<}tpliwa. Wazniejsze 
Jest stwierdzenie, czy w danym przypadku chodzi rzeczywiscie 0 pyelitis go- 
norrl.oiea. Jeicli nawet istnieje vulvitis, to nalezy si
 przekonae: 1) czy ma 
si
 do ezynienia z rownoczesnem zaj
ciem miedniczek, i 2) czy jest ono 

ah:.ry rzez<}czkowej. NalcZY si
 0 tern przekonae po scewnikowaniu moczu 
1 bakterjologicznem jego zbadaniu. 
Na!ezaloby leczye przedewszystkiem vulvitis solami srebra, a do wew- 
T,c;trznego zazywania pyridium lub salol dwa razy dziennie po 0.25. 
.ooe. dr. Stanislaw Progulski (Lwow). 


I wonicz, a choroby serca. 
Ad 1112. Woda ze zdroju "Karola" wzmaga napi
cie mI
Sllla serco- 
wet:: 0 , zwi
ksza wyraznie sil
 skurczow serca i zmniejsza cz
stose jego ude- 
rzen. Owo dzialanie wody "Karola", przypominaj<}ce dzialanie naparstnicy, 
zawdzi
ezamy nast
puj<}cym elektrolitom: wapn, stront, potas, sod, lit, mag- 
nez, a przedewszystkicm - bar. 
Iwonicz-Zdroj dysponuje rowniez k<}piclami slono-jodowo-bromowemi 
:sztucznemi k<}piclami kwasowc;glowemi oraz odpowiedniemi terenami, przy- 
:stosowanemi do !eczenia terenowego. 
Dr. Julian Papierkowski (Iwonicz-Zdroj). 



302 


PRASA LEKARSKA 


4/1936 


Czy mozna nabyc druki historji chorob? 
. A
 1118. .Historje c
orob, prowa
one przez 
liniki i szpitale, :cnaj- 
d
J<} SI
 w.arc
Iwac
 
dnosnych zakladow. Podobne historje chorob w druku 
n
e 
kazuJ
 .sI5' Jezeh yyt.a]'!cy ma na mysli tylko wzory drukowane, to 
mektore khmkl posluguJ<} SI
 wlasnemi, specjalnie ulozonemi dla siebie wzo- 
rami. Prosimy 0 szczegolowe i dokladne dane. 0 co wlasciwie WP. Koledze 
chodzi. 


Redakcia. 


Zgaga w przebiegu zapalenia woreczka z6lciowego. 
Ad 1121. Kwasna treSe zol<}dka, spowodu otwartego wpustu, przechodzi 
ku gorze i drazni przc1yk, a nawct gardlo. Nie moze bye mowy 0 zadu- 
szeniu i wogole 0 zadnych przykrych nast
pstwach .tego zjawiska. 
Stosowae trzeba sod
, wod
 Vichy lub inne srodki. nietyle alkalizu-. 
j<}ce, co zamykaj<}ce wpust zol<}dka. 


Redakci 2 .. 


Post scriptum. 


MEDYCYNA U SZEKSPIRA.") 
DR. MED. WEODZIMIERZ MIKCEOWSKI. 
Zdaj
 sobie dokladnie spraw
, ze chqc przylozye r
k
 do rozwi<}zania: 
problemu medycyny u Szekspira, zmuszony jestem unikae stosowania ta- 
kich metod dowodzenia, ktoreby przedrniot ten mogly narazie w jakikol- 
wiek sposob na niebezpieczenstwo zbanalizowania. Tak<} metod
 moglby 
stanowie wysilek jakiegokolwiek podnoszenia zalet literackich Szekspira. 
co nie jest zadaniem lekarza. 
Z drugiej strony. proba stosowania powszechnie przyj
tej w nauce le- 
karskiej metody sumiennej rejestracji i schematyzacji przedmiotu przy po- 
mocy tablic, zestawiaj<}cych ilose, jakose, wiek, plee wszystkich poszczegol- 
nych przypadkow medycznych, znalezionych w Szekspirze, bylaby jedn<} 
wi
cej statystyk<}, ktora, zdaniem C I a u deB ern a r d a ..n'a pas ex- 
plique et n'expliquera jamais l'essence de faits", a ktora w naszem zagad- 
nieniu nie stanowilaby zadn<} miar<} drogi do rozwi<}zania problemu. 
Wolny od nalcz.ytej erudycji szekspirologicznej i hurnanistycznej i po.. 
zbawiony zaufania w cclowose kancclaryjnego rejestrowania przedmiotu.. 
czyni
 prob
 rozwi<}zania problernu na drodze rozwazan, dyktowanych 
wlasnem doswiadczeniem, plyn<}cem z lektury Szekspira. 
Szekspira nauczylem si
 czytae dzi
ki wojnie. Wojna stanowila kata- 
strof
, a katastrofy maj<} to do siebie. ze niektorych popychaj<} ku filozofji,. 
ktora znajduje jak mysl "pociech
 i srodek na wszystko". Lekarze na woj- 
nie micli okresy intensywnej pracy zawodowej, po ktorych jednak zjawia- 
ly si
 perjody niebezpiecznej nudy obozowej. Skutecznym srodkiem prze- 
ciw tym stanom bywa ksi<}zka filozoficzna. Niezb
dnym warunkiem takiej 
lektury bylo, aby ksi<}zka jaknajmniej miejsca zabierala. Temu warunkowi 
frontowej lektury odpowiadal znakomicie Szekspir w kieszonkowem wy- 
daniu T auchnitza. 
Po kilku latach tej lektury zacz<}lem rozumiee to przyslowie urodzone 
we Francji: "il y a deux sortes de gens, ceux qui aiment Shakespeare et les 
mouchards 1" Zrozumialem rownicz.. ze Szekspir przy swojej wszechstron- 


") Wedlug odczytu w \Varsz. Tow. Lekar., dn. 8X.1935. 




/1936 


PRASA LEKARSKA 


303 


nosci jest nietylko dobrym lekarzem, ale ze w 300 lat po swej smierci jest 
takZe znakomitym nauczycielem medycyny. Odkrycie to l<}czylo si
 pod- 
swiadomie z drugiem spostrzcz.eniem, ze mianowicie wojna staje si
 rowniez 
dla lekarza i dla medycyny niespodziewan<}, ale niew<}tpliwie wazn<} i po- 
h teczn,! szkol<}. Wystarczy wspomniee, ze wojna uskutecznila zerwanie 
z' wszystkiemi doktrynami 0 "usposobieniu do zachorowania na gruzlic
" 
i stworzyla nowc poj
cia w epidemjologji tej choroby. 
Aby dopatrywae si
 w Szekspirze szkoly lekarskiej, trzeba oczywiScie 
sam emu bye lekarzem i trzeba si
 nauczye w zwierciadle Szekspirowskiem 
szukae siebie. Slowacki dal tak<} definicj
 Szekspira: 
Jdli gmachy piramid mialy on\?or ciemny, 
Sk<}d gwiazdy niebios czlowiek wysledzal tajemny 
\\7 Szekspira gmachach rownie zostawiona droga 
Patrz. "nie wkolo tworc6w wrzawy, 
ale wkolo tworcow nowych poj
e swiat si
 obraca" i jakkolwiek nie ulega 
w<}tpliwosci, ze S;:ekspir byl takim wlaSnie tworq nowych poj
e, to jednak 



4i1936 


PRASA LEKARSKA 


311 


swiat najblizszy, otaczaj,!cy Szekspira przyj,!l go byl nieufnie, chlodno, 
z drapiezn<} oboj
tnosc4. Szekspir nie byl prorokiem wsr6d swoich naj- 
bliZszych, skoro z calej rodziny jego i z wielkiego pierscienia przyjaci61, 
z wyj<}tkiem jednego Bena Jonsona, nikt nigdy nie byl na zadnej z iego 
36 sztuk w teatrze. Rodzina i przyjaciele, stanowi,!cy najblizsz,! ojczyzn
 
autora, otoczyli go pierscieniem ;:upelnego osamotnienia i nie przedstawiali 
zadnego rczonansu dla jego tw6rczosci. Po smierci poety nie braklo uczo- 
nych wywod6w, staraj,!cych si
 wykazae, ze gdyby nie Christopher Mar- 
lowe, Thomas Kyd, czy John Lyly - to wog6le nie byloby Szekspira. 
Dzielo Szekspira bylo dla nich dzielem plagjatu. Tymczasem, jakkolwiek 
nie ulega w'!tpliwosci, ze wspomniani poprzednicy Szekspira inspirowall 
go " niejednem - to jednak nie oni Szekspira, a Szekspir ich "zrobil" i ni- 
gdybysmy 0 nich nie wiedzieli, gdyby nie Szekspir. Potem usilowano zabie 
dzielo Szekspira zapomoc,! olbrzymiej literatury, usiluj<}cej argumentami 
kabalistycznemi wykazae, ze Szekspira wog6le nie bylo, a autorem jeg0 
dziel byl Francis Bacon. W niedawnej jeszc
e przeszlosci Tolstoj, wr6g 
Szekspira, pr6bowal "otwierae oczy" Anglikom na ,Jalszyw,! i obludn<}" 
dzialalnosc Szekspira. Ze wszystkich tych atak6w prawda 0 genjuszu 
Szekspirowskim \\yszla zwyci
sko. Mechanizm skutk6w i oddzwi
k6w, ja- 
kie rod;:i naokolo kazda nowa mysl, nowe poj
cie - jest wsz
dzie i za- 
wsze mniej wi
cej podobny. Najpierw reaguje otoczenie ujemnie, wytwarza 
atmosfer
 niezyczliwej oboj
tnosci naokolo nowego poj
cia - m6wi nie! 
Potem przychodzi drugi okres, w kt6rym otoczenie wita nowe poj
cie przy- 
chylnie, ale z dodatkiem stwierdzaj,!cym, ze to wlasciwie nic nowego, Zf: 
autor niepotrzebnie usiluje wywazye drzwi dawno otwarte, ze jednem slo- 
wem poj
cie jego jest rodzajem plagjatu. Odkrycie szczepienia ospy Jen' 
nera przvj
te bylo przez spoleczenstwo chlodno, a rychlo potem utarla si
 
opinja, ze poniewaz w Chinach znano szczepienie przed wiekami, wi
c 
w{asciwic odkrycie Jennera jest wywazeniem drzwi otwartych. l'vlechanizm, 
jakirn reaguje spoleczenstwo na nowe poj
cie, jest w grubych zarysach jed- 
nakowy, bez wzgl
du na to, czy chodzi 0 poj
cia na miar
 Szekspira, Jen- 
nera, czy 0 WYilalazki mniejszego kalibru. 
I w dramatach Szekspira i w ewolucji slawy Szekspira napotyka si
 na 
cz
ste kontrasty. Podobnie i w biografji Szekspira niepodobna nie zauwa- 
iye lic;:nych kontrast6w, kt6re potwierdzaj,! prawd
: du sublime au ridi- 
cule il n'y a qu'un pas. Kontrasty te stoj<} takze w pewnej mierze na strazy 
przed niebezpieczenstwem wnioskowania zbyt ..symplicystycznego" w spra- 
wach tak skomplikowanych, jak zycie jednostek nieprzeci
tnych. 
Kontrastem szyderczym jest fakt, ze Szekspir otrzymywal jako hono- 
rarjum za kazdy sw6j dramat 4 I.. 14 sh., t. j. tyle. ile w tych czasach ko- 
5ztowala jedna para spodni kostjumowych. uzywanych do jego sztuki. Jak 
kontrast brzmi fakt, ze Szekspir, kt6ry byl grandseigneurem mysli angiel- 
skiej, zmuszony byl przez dlugi szereg lat ubiegae si
 kosztem niejednego 
upokorzenia wlasnej ambicji 0 maloduszny tytul szlachecki (title of esquire). 
Jak szyderczy kontrast brzmi,! notatki biograf6w, dowodz<}ce, ze Szekspir 
pozyczal pieni<}dze, ale zawsze tylko na procent, ze w testamencie nie za- 
pomnial obdarzye licznych przyjaci61 mandatami pieni
znemi, a wlasnej 
zonie zapisal jedynie jedno 16zko (to gorsze) wraz z materacem (Joseph 
Gregor). 
\\'spornniehsmy uprzednio, ze jedn<} z cech umyslu Szekspira byla je, 
go niewiarogodna uniwersalnose. Byl on znakomitym filozofem, psycho- 
logiem. prawnikiem, dyplomat<}, teologiem i znawc'! Biblji, wytrawnym po- 
litykiem i swietnvm zeglarzem, strategiem, astronomem, znawq koni i ko- 
biet, ogrodnikieni. rolnikiem, handlarzem zboza, rzdnikiem, kucharzem, 
krawcem. Nic dziwnego, ze byl takze dobrym lekarzem, i to ilie lekarzem 
specjalist<}, ale lekarzem 0 dose uniwersalnym horyzoncie, bo i fizjologiem, 



312 


PRASA LEKARSKA 


4/1936 


i patologiem, higjenist<}, ginekologiem, pedjatr,!, dentyst<}, psychjatr<}, leka- 
rzem policyjno-s,!dowym. 
W 36 sztukach Szekspira wyst
puj,! 7 razy Iekarze naogol w "dobrem 
swietle". Wyj'!tek stanowi tylko chirurg w "Wieczorze T rzech Kroli", Dick 
Surgeon, ktory ci,!gle jest pijany i 0 8 rano chodzi spac. W Cymbelinie 
zla macocha kazala dostarczyc lekarzowi trucizny, ktor,! wr
czyla Piza- 
niowi celem usmiercenia sziachetnej Imogenes. Lekarz, znaj<}c zlosliwosc 
macochy, dal niewinny srodek nasenny. W Periklesie dobry lekarz Cerimon 
ratuje troskliwie od smierci z utopienia zon
 Periklesa, Thais
. We "Wszy- 
stko dobre, co konczy si
 dobrze" doktor Gerard zostawia corce Helenie 
w testamencie przepis na cudowny lek. Helena ratuje przy pomocy tego 
leku krola francuskiego w ci
zkiej chorobie. 
Znajomosc fizjologji wykazal Szekspir w Kordjolanie, gdy Meneniusz 
opowiada anegdot
 0 zol,!dku i zbuntuwanych przeciw niemu czlonkach. 
Zol,!dek mowil: prawda, ze jestem spichlenem, ale na drogach krwi wy- 
sylam pokarm do serca, do mozgu. Dostarczam kazdemu naczynku i kaz- 
demu nerwowi sily potrzebnej do zycia. 
o starosci mowi Hamlet: Ten lotr satyryk utrzymuje, ze starzy ludzie 
maj,! siwe brody i zmarszczki na twarzy, ze im ambra i kalafonja ciecze 
z oczu, ze maj,! zupdny brak dowcipu obok wielkiego wycienczenia lydek. 
Henryk IV mowi do Falstaffa: Mokre oczy, sucha r
ka, zolte lice. 
biala broda, lydki chudn,!, brzuch rosnie. Glos slabnie, oddech staje si
 
krotki, podbrodek si
 podwaja, dowcip staje si
 prosty i t. p. 
Sen nazywa Szekspir w "Krolu Lirze" piel
gniark,! natury (foster - 
nurse of nature), w "Krolu Henryku V" sen jest smierci,! kazdego dnia. 
W "Makbecie": Makbet zabija sen, niewinny sen, ktory zwiklane w
zly 
trosk rozplata, grzebie codzienne n
dze, sen, t
 k,!piel znuzonej pracy. 
cierpi,!cych serc balsam. Odzywiciela natury glownego. Posilkodawc
 na 
uczcie zywota. 
H a r v e y cglosil swoj,! teorj
 kr,!zenia krwi w r. 1628, a wi
c w 12 lat 
po smierci Szekspira - w Exercitatio anatomica de mortu cordis et san- 
guinis. Mimo 
o Szekspir znal t
 teorj
, jak to widac z ,,}uljusza Cezara" 
i z "Korjolana". W ,,}uljuszu Cezarze" mowi: Krwawe krople, ktore od- 
wiedzaj,! moje !"mutne serce a w "Korjolanie": Przez rzeki twojej krwi az 
do samego dworu, do serca! 
Szekspir znal wplyw zlych i smutnych nowin na trawienie. Ksieni 
mowi: Czlowiek, ktoremu przeszkodz,! w posilku, w zabawie, albo we snie 
- moze zwarjowac, albo stac si
 dzikiem zwierz
ciem. (Komedja omylek). 
Wiedzial takze, ze zoltaczce towarzyszy depresja: "Popadl w zoltaczk
, bo 
jest zrz
dny" (Kupiec Wenecki). "Jakie zmartwienie wywolalo zoltaczk
 
na twych licach?" (Troilus). Znal takze gniew glodnego. Meneniusz boi 
si
 mowic z Korjolanem glodnym, bo b
dzie zly. "Czy on juz jadl obiad? 
Mozesz mi powiedziec? Nie chcialbym z nim rozmawiac, poki nie zje 
obiadu". (Korjolan). 
S
ekspir znal si
 na djetetyce. Achilles mowi 0 serze: 0 moj serze, ty 
jestes moim Eros:ki
m na. t.rawi

ie lPow
er of .digestion) (Troilus i Kr
s- 
sida). Falstaff mOWI 0 WinIe: \\'mo rodzi dOWClp, rozgrzewa krew, rozJa- 
snia oblicze, wzmacnia krew. (Henryk IV). 
Szekspir znal dokladnie rozne postacie obl
du, wscieklizn
, lunatyzm. 
Oficjalna nazwa zakladow dla umyslowo chorych jest do dziS w Anglji: 
lunatic asylum. 
W czasach Szekspirowskich tylko bogaci mieli na lekarza; inni chorzy 
umyslowi byli skazani na opiek
 klasztoro\\". Pomi
dzy srodkami lecznicze- 
mi, obok balsam ow, wody do picia i modlitwy, odgrywala wazn,! rol
 
muzyka. 


(Dokoriczenie w nast. zesz.)