/Medycyna_1937_R11_nr15.djvu

			\0,,) 


() 


d 


13y 


If 15 


7 SIERPNIA 


R. 1937. 


MEDYCYNA 


DWUTYGODNIK 


Organ Towarzystwa Lekarskiego Warszawskiego 


Tresc. T. Bar t 0 s z e k i A. R y tel, Wplyw adrennliny nn 
podstllwowi\ przeminn
 mllterii w chorobach tnrczycy i nero 
wicach wegetntywnych. - M. Lit Y n ski. Zesp6t kliniczny 
choroby Addisonn w swietle pogli\d6w wsp6tczesnych. - 
J. M n y. Hnemopneumothornx spontnneus. - Przegli\d pis- 
rniennictwa. - Notntki ternpeutyczne. - Tow. Lekarskie 
Wnrsznwskie. - Tow. Internist6w Polskich. - Sprnwozdnnin 
z posiedzen klinicznych szpitnlnych. - W. Fie c k o. 0 iyciu 
i dzintnlnosci drn Leonn Rutkowskiego. - Wiadomosci r6ine. 


Sommaire: T. B n r tOil z e k et A. R y tel. Influence de 
I'ndrennline sur Ie rnetnbolisme basnl dnns les mnladies de 
In thyro'ide et dnns les nevroses vegetatives. - M, Lit y n. 
ski. Syndrome c1inique de In mnlndie d'Addison 11 III lumiere 
des conceptions nctuelles. - J. M n y. Hemopneumothornx 
spontnne. - Revue des journnux, - Notices thernpeutiques.- 
Bulletins des Seances (Soc. des med. de Vnrsovie. Soc. des 
Intern. Polon. Cliniques et hopitnux), - Renseignements et 
communiques. - Resume des articles originnux. 


( 


- .UD.O 

. q - 
- .- "",," , 

 
Bl'ONICZt:l 


ICQ 


K . 
. ....: 


AWE 


Posiada - pr6cz wlasnosei antytoksyeznyeh - do pewnego stopnia r6wniez 
wlasnosci antybakteryjne w stosunku do paeiorkowc6w, a to dziC;;ki temu, ze 
konie w trakcie szezepien bloniezyeh otrzymuja, r6wniez odpowiednie dawki 
toksyny paciorkowej i cial oakteryjnyeh paeiorkowc6w. Kazde opakowanie 
surowiey przeciwbloniezej Klawe jest zaopatrzone w nalepkc;; kontroli pans two- 
wej. Surowica przeciwblonieza produkowana jest w nastc;;puja,cyeh postaciach: 


amp, 
amp. 
amp. 
amp, 


zaw. 
zaW, 
. 
zaW, 
zaw. 


2.000 j. a. (surowjca zwykta). 
3.000 j. a. (surowjca zwykta). 
5.000 j, a. (surowica koncentrowana i 
10.000 j. a. (surowjca koncentrowana i 


A 


..-E. 


oczyszczona). 
oczyszczona ). 



N 15 


7 Sierpnia 


1937 1'. 


MEDYCYNA 


Komitet Redakcyjny: Doc. dr T. But k Ie wi c z, dr A. By 1 inn, dr K. D i\ b row 5 k i, prof. dr W. F i I i n 5 k i, 
dr J. W. G rot t, dr T. K 0 pee, prof. dr A. L e s n i 0 w 5 k i, dr W. L i I pop. doc. dr W. I:. n p i fi 5 k i, doc. dr A, I:. a- 
wry now i c z, prof. dr W. M e \ n now 5 k i, doc. dr Zd. M i c h n 1 5 k i, prof. dr L. P a 5 z k i e w i c z, dr S. R u d z k i, 
doc, dr W. Znwadowski, 


Wydawca dr J. W. Ql'ott, 


Redaktorzy: dr Ludwik Dydyriski i doc. dl' H. Ql'omadzki. 
Sekretarz redakcji dl' E. Bruner. 


Z I KI. Chor6b Wewn
trznych Uniwer. J. P. w Wllrsznwie 
Dyrektor Kliniki: Prof. Dr Z. Gorecki 


Dr T. BARTOSZEK i Dr A. RYTEL 


na podstawo- 
przemiantt matern w ChOl"(>- 
tarczycy i nerwicach vvegeta- 
tywnych *) 


Wplyw adrenaliny 
Wcl 
bach 


Ze wszystkich gruczoI6w wydzielania wewn
trz- 
nego tarczyca posiada najwybitniejszy i bezposredni 
wplyw na wysokose podstawowej przemiany materii. 
,V istotnej nadczynnosci tarczycy przemiana spoczyn- 
kowa jest zawsze wzmozona. N alezy jednak nadmie- 
nie, ze niekt6rzy autorzy dopuszczaj
 wyj
tld od po- 
wyzszego twierdzenia, a wi
c DuB 0 i s, III e a n S 
i Bur g e s s, J ann e y i Hen d e l' son, C l' ill, E g- 
g e r t, M 0 ell e 1', Nord e n t 0 f t podajll, ze niekiedy 
w Iekkich przypadkach choroby Graves-Basedowa 
przemiana SPOOZ} nkowa moze bye prawidlowa. Wi
k- 
szose jednak autor6w, zatem v. No 0 l' den, K l' 0 g h, 
L 0 e w y i Z 0 n de k, Boo t h b y, E P pin g e 1', G l' a- 
fe, K e sse I, H Y man i Lan d e, Hell wig, III a l' a- 
non, Lian i Lyon-Caen, Hinton i inni uwaza- 
jll, ze w razie stwierdzenia prawidIowej przemiany 
podstawowej nalezy wylllczye okres czynny choroby 
Graves- Basedowa. 
Dzis prawie og6Inie przyj
to uwazae pewne obja- 
wy choroby Graves-Basedowa za spowodowane nad- 


*) Doniesienie tymcznsowe w Pami
tniku XIV Zjnzdu Le- 
knrzy i Przyrodnik6w Polskich w poznnniu, 11 - 15 IX. 1933 r. 
T. II. str. :166. Bndania niniejsze ukoficzone przed 2-mn Inty 
w cznsie na5zej pracy na stnnowisknch 5t. nsystent6w w Klinice, 
dopiero teraz mogi\ uknznc si
 w druku. 


czynnosClIl tarczycy, a mianowicie: wole, uszkodzenie 
czynnosci serca, wychudzenie, zaburzenia w miesillcz- 
kowaniu u kobiet, oraz wzmozenie przemiany spoczyn- 
kowej. Cz
se zas objaw6w za wywolane nadmiernym 
napi
ciem uldadu wsp6lczulnego, mianowicie: wytrzeszcz, 
przyspieszenie t
tna, pobudliwosc, zaburzenia naczynio- 
ruchowe, wary, nadmierna potliwosc, biegunki i zabu- 
rzenia zol
dkowe. Skoro u chorego wyst
pujll tylko 
te objawy sympatykotoniczne, przemiana podstawowa 
moze bye prawidiowa (un syndrome sympathique ba- 
sedowiform - Labbe). 
Wzmozenie jednak przemiany spoczynkowej nie 
zawsze swiadczy 0 nadczynnosci tal'czycy, I1Iianowicie 
w dlugotrwalym nadmiernym odzywianiu, w chorobach 
gorllczkowych, nieldedy w gruzlicy pIuc, przemiana spo- 
czynkowa bywa wzmozona (III. Lab b e, D aut l' e- 
ban d, S u d u). Praktycznie ujmuj
c spraw
, skoro 
mozna wyIllczye wymienione wyzej stany chorobowe, 
a pl'zemiana podstawowa jest wzmozona wyzej, jak 
o 15% - nalezy podejrzewae w danym przypadlm nad- 
czynnose tal'czycy. 
R6zniczkowanie tej nadczynnosci tarczycy, zwiasz- 
cza w pooz
tkowych okresach Iub malego stopnia, 
l'Izczeg6Inie z nerwicami wegetatywnymi, nastr
cza cz
- 
sto bardzo duze trudnosci. Podobnie w przypadkach 
schorzen wielogruczolowych wydzielania wewn
trzne- 
go, poz
danym jest ustalenie, czy zaburzenie dotyczy 
r6wniez i czynnosci tarczycy, ewentualnie w jakim 
stopniu. J ak wspomniano, badanie podstawowej prze- 
miany materii nie zawsze rozstrzyga te trudnosci. Dla- 
tego tez wprowadzono dodatkowe pr6by dla okreslenia 
nadczynnosci tarczycy. A wi
c K 0 t t man a (opartej 
na zachowaniu si
 krzepliwosci krwi), Rei n-H un t a 
(tyroidyna chroni biale myszy od zatrucia acetonitry- 
Iem), badanie ilosciowe wydalania kreatyniny w moczu 
(w nadczynnosci tarczycy wzmozone), odczyn pokal'mo- 
wej hyperglikemii, pr6ba z obciqzeniem jodem nieor- 
ganicznym (W. Elm a l' - w nadczynnosci tarczycy 
jodek potasu podany dozylnie szybciej si
 .wydziela), 



Str. 526 


MEDYCYNA 


H 15 


proba chininowa B l' a m a i wiele innych, Odczyny te 
okazaly si
 albo zbyt malo czulymi lub w przeprowa- 
dzaniu zbyt ldopotliwymi. 
Zwr6cono rowniez uwag
, ze adrenalina i hormo- 
ny tarczycy posiadajq wlasnosci sympatykotoniczne, 
a nadto adrenalina uczula niejako usb'6j na dzialanie 
hormon6w tarczycy. Na tym spostl'zezenin oparta zoo 
stala pr6ba Go e t s c h a (po wstrzykni
ciu 1/ 2 - 1 mlgl'. 
adrellaliny u chorych na nadczynnosc tal'czycy powsta- 
je pl'zyspieszenie t
tna, zwi
kszenie cisnienia krwi, 
drzenie, niepok6j, wzmozenie oddawania moczu, poty 
i t. d. - u osobnik6w z prawidlowq czynnosciq tar- 
czycy objawy powyzsze majq nie wyst
powae). La b- 
b e, N e pre u x i Lam b r u uzupelnili t
 pr6b
 bada- 
nia:ni krzywej hyperglikemicznej we krwi. Zwr6cono 
uwag
, ze wlasciwie pr6ba Go e t s c h a jest tylko od- 
czynem rozpoznawozym dla sympatykotonii, ta zas nie- 
Z8wsze towarzyszy nadczynnosci tarczycy (L a b b e, 
Mas e 11 i i inni), 
Badania slderowano na srodki farmacentyczne, 
dzialajqce na przemian
 podstawowq. Doswiadczenia 
przeprowadzano na narzqdach wyosobnionych, zwierz
- 
tach i ludziach. Wyniki tych badan wykazaly, ze ty- 
roksyna, adrenalina, histamina i pilokarpina wzmagajq 
przemian
 spoczynkowq. Nntomiast ergotamina (gy- 
nergen), johimbina, atropina i insulina obniZajq prze- 
mian
 gazowq, Przy tym ergotamina wplywa r6wniez 
obniZajqco na dzialanie swoisto-dynamiczne bialka. 
Dzialanie wyzej wymienionych lek6w opracowali: 
M. Rub ins z t e j n, M. Lab be, W. B ii n gel e 1', 
G.8teller, C. F. Cod i H. W. Buchwald, G. 
C e s a l' e, M. Pen n a c chi e t t i, \V. W. 8 win g 1 e 
i J. J. P f i ff n e 1', J. Die t ri c h, D. Mas e 11 i, 
F. K 1 e i n i R. We i s s, V. Pap i Ii ani T. Ben d e- 
s c u, G. Chi z z 0 1 a, B r u, Boo t h by i Row n t l' e e. 
Lab b e i inni tlumaczq pobudzajqce dzialanie 
adrenaliny na przemian
 podstawowq wzmozeniem utle- 
niania w ustroju przez jej wlasciwosci katalityczne, 
oraz przez pobudzenie czynnosci mi
sni. Inni zas au- 
torzy, jak Fuchs i Roth, Klein i \Veiss wzmo- 
zenie przemiany spoczynkowej odnoszq do dzialania 
glikolitycznego adrenaliny. Niekt6rzy autorzy zwi
k- 
szenie przemiany gazowej wiqiq natomiast z pobndza- 
jqcym dzialaniem ndrenaliny na kr
zenie i oddychanie. 
Bel' n s z t e j n, F a 1 t a, Pea bod Y i Rub ins z- 
t e j n wplyw adrenaliny na pl'zemian
 spoczynkowll 
tlumaczq podraznieniem ukladu wsp6lczulnego przez 
ten lek. Rub ins z t e j n, jako stalq cech
 sympatyko- 
tonii uwaza zdolnosc znacznego wzmozenia przemiany 
podstawowej po wprowadzeniu pozajelitowym adrenali- 
ny. W zwiqzlm z tym proponuje nawet ustalenie sto- 
pnia nnpi
cia nldadn wsp6lczulnego zaleznie od wyso- 
kosci podniesienia 8i
 przemiany "poczynkowej po 
adrennlinie. 
Opierajqc si
 na wlasciwosciach adrenaliny pobu- 
dzania przemiany podstawowej, M i c 0 opisal pr6b
, 
majqcq wykazywac nadczynnose tarczycy nawet skrycie 
przebiegajqcq. Pr6ba M i c 0 polega na tym, ze bada- 
nemu osobnikowi okresla si
 przemian
 spoczynkowq, 
nast
pnie w kr6tkim odst
pie czasu dokonywa si
 
wstrzykni
cia podsk6rnie 1/2 mlgr. adrenaliny i znOwu 
bada si
 przemian
 podstawowq, po uplywie 1/ 2 i 1 go- 
dziny po wstrzykni
ciu; u chorycll z nadczynnosciq 
tarczycy powinno nastqpic znaczne wzmozenie prze- 


miany spoczynkowej, najwybitniejsze po uplywie 1/9 go- 
dziny, dochodzqce od + 30% do + 60%, a w przypad- 
knch choroby Graves - Basedown do + 100%. U osob 
nie dotkni
tych nadczynnosciq tarczycy przemiana ga- 
zowa po adrenalinie nie ulega zwi
kszeniu lub bar- 
dzo nieznacznemu, 
Pr6b
 M i c 0, jako pewny spos6b wykrywania 
skrytej nadczyn'nosci tarczycy stosowali D. 8 i m i c i, 
M. Pop e s c 0 i 8 and u 1 e s c 0, zaleca jq r6wniez 
E, BOil n i 11 0 de la V e g a. 
Celem sprawdzenia czy podawanie adrenaliny mo- 
ze bye pomocnym przy wykrywaniu nadczynnosci tar- 
czycy, oraz dla zbadania, jak zachowuje si
 przemiana 
podstawowa w r6znych stanach chorobowych pod wply- 
wem adrenaliny, zach
ceni przez prof. Z. Go r e c k i e- 
go, Dyrektora Klinild, przeprowadzilismy odpowiednie 
badania u 69 chorych. R6wnoczesnie badalismy na- 
pi
cie ukladu wsp61czulnego. 
T e c h n i k n b n d n n i n. Oznncznnie przeminny spoczyn- 
kowej dokonywllno kilkllkrotnie w cii\gu nnjblii:szych dni, nby 
ustnlic srednii\ wllrtosc podstllwowej przeminny mnterii din dn- 
nego chorego, przy tym znchowywnno scisle wszelkie odpowied. 
nie wnrunki. Chory zlltem byt blldnny nn czczo, po uprzedniej 
3-dniowej diecie, mozliwie ubogiej w substancje nzotowe. Zwrn. 
cnno bnczni\ uWlIg
 nn spokoj fizyczny i psychiczny, w tym celu 
przed okresiliniem przeminny gnzowej chory pozostnwnt w po- 
zycji lezi\cej, w miejscu blldllnin, nnjmniej 2 godziny. Zwrncano 
rowniez pilnie uwagc;, IIby bndnnie odbywnto si
 w odpowied- 
nlej cieptocie otoczenin. Nie podejmownno w nizszej jnk 16°C, 
przy czym chorych stnrllnnie okrywnno kocllmi, nby unikn"c 
uczucin zimnll, wzgl
dnie dreszczy, zmieniaji\cych znllcznie war- 
tosc przeminny spoczynkowej. Wstrzykni
cill ndrennliny (stoso- 
wnno przetwor firmy G. Richter) dokonywnno w 2-im lub 3 im 
dniu bndnnin. Nigdy w pierwszym, gdyz wtedy wyniki okreSln- 
nin przeminny spoczynkowej Si\ najmniej millrodajne, gdyz Si\ 
one przewnznie wy:isze nii \V dninch nnst
pnych. Zjnwisko to 
tlumnczymy pobudzeniem psychiki chorego nowym din niego 
sposobem bndllnin. Przeminn
 podstllwowi\ okreslano przed, 
w 1/2 godziny i w 1 godzjn
 po wstrzykni
ciu ndrenliliny. 
Adrenalin
 w 41 przypadkach podawalismy pod- 
sk6rnie, w 28 domi
snio\Vo. 
Pr6cz tego bezposrednio przed Iwzdym oznacza- 
niem przeminny spoczynkowej badalismy t
tno, ciBllie- 
nie kl'wi i odruch oko - sel'cowy, tak w okresleniach 
przed wstJ'zykni
ciem adrenaliny, jak i po tym za- 
biegu. 
Celem zOl'jentowania si
 w wyniku badan, podzie- 
lilismy nnszych 69 chorych na 4 grupy, opierajqc si
 
na danych klinicznych, a zwlnszcza wysokosci prze- 
miany spoczynkowej. Przy tym co do tej ostatniej, to 
bralismy pod uwag
 liczby srednie dla danego przy- 
padku. 
l-sza grupa obejmowaln 17 chorych z wyraznq 
nadczynnosciq tarczycy - chorobn Graves - Basedowa. 
11- gn gI'upa obejmowala 12 chorych, przemiana 
podstawowa byla ponizej - 5%. 
Podgrupa A obejmowala 2 pl'zypadki wyraznej 
niedoczynnosci tarczycy - obrz
k slnzowaty. 
Podgrupn B obejmowala 10 przypadk6w, pl'zemia- 
na podstawowa od - 5,4% do - 28,2%, lecz bez wy- 
raznych klinicznych obja w6w niedoczyn nosci tal'czycy. 
III-cia gl'upa obejmownla 19 chorych, pod wzgl
- 
dem Idinicznym podejrzanych 0 nadczynnosc tarczycy, 
przemiana spoczynkowa od + 10% do + 22%. 
IV-ta grupa obejmowala 27 chorych, klinicznie nie 
stwiel'dzano u nich wyraznych objaw6w nad lub nie- 
doczy nnosci tarczycy. Przemiana spoczynkowa wyno- 
sila od - 2% do + 10%. 



N 15 


MEDYCYNA 


Str. 527 


Om6wienie przypadk6w: 


I-sza grupa - chorzy z wyraznl\ n'ldczynnoscil\ 
tarczycy. 
Gr1l pa ta 0 bejmowala 17 przypadk6w cllOroby 
Graves - Basedowa. 'Vykaz chory<,h tablica I. 
Z tablicy widae iz po wstrzykni
ciu 1/ 2 mlgr. 
adl'enaliny wzmozenie przemiany spoczynkowej stwier- 
dzono: 
wi
cej jak 0 30% wartosci przemiany spoczynko- 
wej w 3 przyp., co stanowi 17,6% wszystkich przy- 
padk6w, 
wi
cej jak 0 20% do 30% wartosci przemiany spo- 
czynkowej w 9 przyp., co stanowi 52,9% \Vszystkich 
przypadk6w, 
wi
cej jak 0 10% do 20% wartosci przemiany spo- 
czynkowej w 3 przyp., co stanowi 17,6% wszystkich 
przypadk6w, 
wi
cej jak 0 0 do 10% wartosci przemiany spo- 
czynkowej w 2 przyp., co stanowi 11,7% wszystkich 
przypadk6w. 
Z te.o w 9 przyplldknch najwi
ksze wzniesienie przyplldn- 
10 w 1 2 godziny po wstrzykni
ciu ndrenllliny, w 7-iu - w godzi- 
nc: po tym znbiegu (w jednym przyplldku okreslono przeminn
 
gllzowi\ tylko rnz). 
Zatem w tej gl'upie chorych w wi
kszosci Pl'ZY- 
p3dk6w (w 52,9%), po adrenalinie nast
powalo srednie 
wzmozenie przemiany spoczynkowej, nie przekraczajl\ce 
wzniesienia 0 20% - 30% wartosci przemiany gazowej. 
Powstaje pytanie, czy pr6by 1\1 i c 0 mozna wyko- 
rZY3tae praktycznie w chorobie Graves - Basedowa, 
a wi
c czy wzmozenie przemiany spoczynkowej po po- 
daniu adrenaliny jest proporcjonalne do ci
zkosci 
przypadku, oraz czy posiada znaczenie w rokowaniu? 
Odpowiedzi na te pytnnia nalezy szukae w anali- 
zowaniu naszych przypadk6w. A wi
c z 17 przypad- 
k6w choroby Graves - Basedowa. (Tablica I) - 8 
(przyp, 1, 2, 3, 4, 8, 12, 14, 15) nalezy zaliczye pod 
wzgl<:dem ldinicznym do ci
zkich, z tego 3 b. ci
zkie 
(p. I, 2 i 14). Natomiast wybitniejsze wzniesienie 
przemiany gazowej (wi
cej jak 0 30°/0 wartosci prze- 
miany spoczynkowej), po adrenalinie stwierdzono tylko 
w 2 przypadkach. I\Iianowicie u chorego Nr 1 z ka- 
tegorii najci
zazych i u chorej Nr 3 z kategorii ci
z- 
kich. U pozostalych chorych z wymienionych 8 ci'i1z- 
kich przypadk6w wzmozenie przemiany gazowej po 
adrenalinie nie przekraczalo 0 24°/0 wartosci przemia- 
ny spoczynkowej, Z drugiej strony chora Nr 9, u kt6- 
rej wzmozenie si
 przemiany gazowej po adrenalinie 
bylo wyzsze niZ 0 30°/0 wartosci przemiany spoczyn- 
kowej, nalezala pod wzgl
dem klinicznym do lZej cho- 
rych. Z ate m n i est w i e r d z 0 n 0 c al k 0 wit e j 
row n 0 leg I 0 13 c i m i 
 d z Y c i 
 z k 0 13 c i 1\ pI' Z y- 
padku pod wzgl
dem kIinicznym i wZmo- 
zeniem si
 przeminny spoczynkowej po 
n d l' e n a I i n i e. 
Majl\c na wzgl
dzie rokownicze znaczenie pr6by 
1\1 i c 0, postanowilismy sprawdzie, jak zachowuje si
 od- 
czyn przemiany spoczynkowej na adrenalin
 w okre- 
sie poprawy stanu choroby. \V tym celu u 7-iu cho- 
rych w roznych odst
pach czasu wykonaIismy po raz 
drugi pr6b
 1\1 i c o. N alezy nadmienie, ze wszyscy ci 
chorzy byli leczeni. 


'Vykaz tych chorych wraz z wynikami badania, 
oraz zaznaczeniem sposobu leczenia, pomieszczono na 
tablicy N l' II. 
Tablica Nr. 2 wykazuje, ze we wszystkich przy- 
padkach, gdzie nastl\pila poprawa w chorobie Graves- 
Basedowa (poprawa og6lna, zmniejszenie si'i1 nasilenia 
objaw6w choroby zasadniczej i obnizenie przemiany 
podstawowej), nastl\pilo i zmniejszenie si
 odczynu prze- 
miany spoczynkowej na podanie adrenaliny. Jednak 
zmniejszenie si
 tego odczynu nie zawsze bylo propor- 
cjonalne do uzyskanej poprawy, 1\lianowicie w przy- 
padku Nr. 15, leczonym operacyjnie z wynildem bar- 
dzo dobrym, r6wniez i zmniejszenie si
 odczynu prze- 
miany spoczynkowej na adrenalin
 bylo wybitne. Na- 
tomiast w przypadlm Nr. 4, mimo barazo znacznej po- 
prawy po zabiegu chirurgicznym, nastl\pilo zmniejsze- 
nie si
, lecz nie tak znaczne, jak w przypadku poprzed. 
nim. W przypadku Nr. 5 poprawa, mimo leczenia rent- 
genologicznego i og6lnego, byla niezbyt wielka, nato- 
miast odczyn przemiany spoczynkowej na adrenalin
 
ulegl bardzo znacznemu obniZeniu. 
M 0 z n a w i 
 c w nos i e, z e s k 0 roc h 0 rob a 
G r a v e s - Bas e d 0 w a u leg a I a pop l' a w i e, 
z m n i e j s z a I s i 
 row n 0 c z e 13 n i e 0 d c z y n p l' Z e- 
m i any s p 0 c z y n k 0 w e j n a a d l' e n a I i n <:, I e c z 
b
z scislej proporojonalnosci. 

cislejszl\ odpowiedz na pytanie, czy wysokose od- 
czynu przemiany spoczynkowej na adrenalin
 posiada 
znaczenie dla rokowania, pozwala ustalie tylko dluzsza 
obserwacja chorych. Otoz przypadki 1 szy, 4-ty, 10-ty 
i 15-ty byly spostrzegane w cil\gu 2-ch lat, Przy tjm 
chory Nr. 1 nalezal do bardzo ci
zkich, odczyn na adre- 
nalin
 byl bardzo zywy (wyzej 30% wartosci przemiany 
spoczynkowej). Pozostale 3 przypadld nieco lZej prze- 
biegaly, odczyny na adrenalin
 byly srednie (wzniesie- 
nia 0 20 % - 30 % wartosci przemiany spoczynkowej). 
Jednak dwuletnia obserwacja wykazala, iz mimo r6zne- 
go oddzialywania na adr6nalin
 we wszystldch 4 - ch 
przypadkach nastl\pila znaczna poprawa, utrzymujl\ca 
si
 w cil\gu tych 2-ch lat, Oczywiscie jest to zbyt ma- 
la liczba chorych, by wycil\gae bardziej kategoryczne 
wniosld. 
Biorl\c jednak pod uwag
 powyzsze zastrzezenie 
i szczeg610wl\ analiz
 przypadkow I-ej grupy, og6lnie 
mozna wnosie, z e p r 6 b a 111 i cow c h 0 rob i e G r a- 
ves -Basedowa nie posiada wyraznego 
z n a c zen i a r 0 k 0 w n i c z ego. P 0 z w a I a j e d n a k 
stwierdzie istniejl\cl\ w danym okresie 
c h 0 l' 0 bow y m m n i e j s z 1\ I u b wit: k s z 1\ c h w i e j- 
nos cpr z em i any s p 0 c z y n k 0 w e j, w z g I 'i1 d n i e 
zdolnose zywszego oddzialywania ustroju 
wzniesieniem si
 pl'zemiany gazowej po 
\V s t r z y k n i 
 c i u ad r en a Ii n y, com 0 z e s w i a d- 
czyc 0 gl
bszym zaburzeniu mechanizmu 
l' e g u I u j 1\ c ego p r z e m i a n 
 pod s taw 0 \V 1\. 
\V p ]' z y pad k a c h c i 
 z s z y c h c h w i e j nos cpr z e- 
m i any g a z 0 w e j j est w y bit n i e j s z a, w I z e j - 
s z y c h m n i e j w y bit n a. 
Badanie napi
cia ukladu wsp6lczulnego wykazalo 
(tablica I-sza, wyrazny odczyn sympatykotoniczny *) po 


*) Minnowicie, pn:yspieszenie t
tnn, wzmotenie ci
nie' 
nin krwi, zwi
kszenie nmplitudy ci
nien orllz objnwy og61ne, jnk 
niepok6j, blndo'c, bicie sercn, placz i t. d, 



]>.I 15 


Str. 529 


MEDYCYNA 


adl'£nalinie w 9 - ciu przypadkach z 17- tu badanych, 
a mianowicie w przypadkach 1, 2, 5, 7, 8, 10, 12, 13 
i 14. Natomiast przemiana podstawowa tylko u jedne- 
go chorego (Nr. 11 ulegla wzmozeniu 0 wyzej jak 30 % 
wartosci przemiany spoczynkowej. W pozostalych przy- 
padlmch, z liczby wymienionych 9, przemialla gazowa 
wzniosla si
 0 9,5% do 29,5% wartosci przeminny spo- 
czynkowej. 
W 8-miu przypndkach (Nr. 3, 4, 6, 9, 11, 15, 16 
i 17), gdzie odczyn syml'atykotoniczny nie wyst:,!pil 
zbyt wyraznie, pl'zemiana spoczynkow8 u 2-ch chorych 
(N 1'. 3 i 9) ulegln po adrenalinie wzniesieniu dose znacz- 
nemu, bo ponad 30% wartosci przemiany podstawowej. 
S t :'! d m 0 z n n w noS i C, i z PI' z em i a n asp 0 c z y n- 
k 0 W a pow s t l' Z Y k n i 
 c i u a d l' e n a I i n y w pI' Z y- 
padkach choroby Graves - Basedowa n i e 
z a w s z e w z noS i s i 
 l' 6 w nom i ern i e z e w z m 0- 
zeniem si
 napi
cia ukladu wsp6lczulne- 
go. Wynik ten nie zgadza si
 z wnioskami Rub i n- 
sztejna. 


II-ga gl'upa chorych; przemiana podstawowa ponizej 5% 
(wykaz przypadk6w tabliea III-cia). 


Pod g l' u p a A - chorzy z wyrain:,! niedoczyn- 
nosci:,! tarezycy. Podgrupa ta obejmowala 2 przypadki 
ci
zko przebiegaj:,!cego pod wzgl
dem klinicznym obrz
- 
ku sluzowatego. 
Po wstrzykni
ciu 1/2 mlgr. adrenaliny u chorego 
Nr. 18 nast:,!pilo wzniesienie przemiany spoezynkowej 
o 42,7 % wartosci przemiany pudstawowej; w drugim 
przypadku (Nr. 19) wstrzylmi
eie adrenaliny spowodo- 
walo mniej wybitne podniesienie si
 przemiany podsta- 
wowej, gdyz 0 21,4% wart. przem. spoczynk. Nalezy 
zaznaczyc, ze w obu przypadkach nie bylo zupelnie cech 
wzmozonego napi
cia ukladu wsp6lczulnego, raczej prze- 
ciwnie, mozna bylo sltdzic, iz ma miejsce przewaga ner- 
wu bl
dnego. 
1\1 0 z n a w i 
 c w nOS i C, z e PI' z Y n i e doc z y n- 
nosci tarczycy, nawet daleko posuni
tej, 
b e z j a k i c h k 0 I w i e k c e c h s y m pat y k 0 ton i i, 
adrenalina moze spowodowac wzmoze- 
n i e p r z e m i any s p 0 e z y n k 0 w e j, 
Pod g l' u p a B - obejmowala 10 chorych bez 
wyraznych eech klinicznych niedoczynnosci tarczycy, 
jednak z przemian:,! spoczynkowlt obniZon:,! od 5,5 % do 
44 % (liczby srednie) - wykaz przypadk6w tabL III, 
Z tablicy widac, ie po wstrzykni
ciu 1/':J. mlgr_ 
adrenaliny wzmozenie przemiany spoezynkowej stwier- 
dzono: 
wi
cej, jak 0 20% do 23,8% wart, przem. spoczynk. 
w 3 przyp" co stanowi 30% wszystkich przypadk6w; 
wi
cej, jak 0 10% do 20% wart. przem. spoczynk. 
w 3 przyp., co stanowi 30% wszystkich przypadk6w; 
wi
cej, jak 0 0% do 10% wart, przem. spoczynk. 
w 3 przyp., co stanowi 30% wszystkieh przypadk6w; 
zmniejszenie przemiany spoczynkowej w 1 przy- 
padku, co stanowi 10% wszystkich przypadk6w. 
Nnjwy:isze wzmo:ienie przeminny spoczynkowej po uplywie 
11:1. godziny n8.t
pilo w 2-ch przyplldkllch, po 1 godzinie - w 5-ciu 
przypadknch (w 3.ch przypndkach okre
lono przeminn
 gnzow
 
po wstrzykni
ciu ndrennliny tylko jednornzowo). 
Zaslugujlt na u wag
 chorzy 
r. 20, 28 i 29, gdzie 
.przemiana podstawowa byln bardzo znacznie obniZona 


(od 22,5% do 44% wartosci przeminny spoczynkowej), 
a zatem mozna bylo myslec 0 niedoczynnosci tarczycy, 
po adrennlinie nast
powalo jednal( niezbyt wielkie (od 
2% do 15,6%) wzmozenie przemiany gazowej. 
Biorlt c pod uwag
 wszystkich chorych tej pod- 
grupy, nalezy stwie1'dzic, ze po podaniu adrenaliny na- 
st
powalo niewielkie wzmozenie przemiany spoczynko- 
wej we wszystkich przypadkach z wyj:'!tldem jednego 
(Nr. 29), gdzie stwierdzono obnizenie przemiany pod- 
stawowej. 
Badanie ukladu wegetatywnego zasluguje na uwa- 
g
 w przypadku Nr. 28. Dotyczyl on chorej z wyraz- 
n:,! wagotonilt (stale zwolnienie t
tna do 42 na 1', su- 
chosc powlok sk6rnych, zwolnienie oddechu do 18 na 1', 
zaburzenia ze strony narz:,!d6w jamy br'.usznej, dodatni 
wynik pr6by oko - sercowej i atropin0wej). Po poda- 
niu adrenaliny nast:,!pilo jednaI( wzmozenie przemiany 
spoczynkowej 0 15,8% wart. przem. spoczynk. i 0 14,5% 
wart. przem. spoczynk. T
tno i oddech po adrenalinie 
nie ulegly zupelnie przyspieszeniu, chora nie odczuwala 
r6wniez zadnych objaw6w podmiotowych. Przemiana 
podstawowa ulegia tu sredniemu wzmozeniu, co swiad- 
czyloby, ze nawet wybitna przewaga nerwu bl
dnego 
nie zawsze jest w stanie zahamowac odczynu na adre- 
nalin
 mechanizmu regllluj:,!cego przemian
 gazowlt. Na- 
tomiast w przypadku Nr. 29 - dychawicy oskrzelowej, 
wi
c r6wniez z przewag:,! nerwu bl
dnego, wzmozenie 
po adrenalinie przemiany spoczynkowej bylo bardzo 
nieznaczne (0 2% wartosci przem. podstaw.). Przypa- 
dek Nr. 28 przeczy do pewnego stopnia wynikom R u- 
hi n s z t e j n a. Autor ten bowiem przy przewadze n. 
bl
dnego zawsze stwierdzal po adrenalinie tylko bardzo 
niewielkie wzmozenie przemiany gazowej. 
1\1 0 z n a w i 
 c w n 0 8 i C, b i 0 l' :'! e pod 
u wag 
 w y n i k i z c a I e j g l' U P Y I I - e j, z e 
n d l' e n a 1 i nap 0 w 0 d u j e \V z m 0 zen i e p r z e- 
miany spoezynkowej tak w przypad- 
kach wybitnej niedoczynnosci tar- 
c z y c y, j a k i w P l' Z Y pad l( a c h z e z n a c z- 
nie obnizonlt przemian:,! gazow:,! bez 
k I i n i e z n y c h c e c h n i e doc z y n nos c ita 1'- 
c z Y c y, j e d n a k b e z w y l' a Z n e j z ale z n 0 s- 
ci od stopnia obnizenia przemiany 
pod s taw 0 w e j. R 6 w n i e z s tan nap i 
 cia 
nerwu bl
dnego nie wplywa wybitniej 
n a w y s 0 l( 0 s c w z m 0 zen i a s i 
 P l' Z e m i a- 
ny spoczynkowej po podaniu adre- 
n a 1 i ny, 


III - cia grupa - chorzy pod wzgl
dem Jdinicznym 
podejrzani 0 nadczynnosc tarczycy. 


Grupa ta obejmowala 19 przypadk6w. Przemiann 
poJstawowa (liczby s1'ednie) wynosila od + 5% do + 22%' 
Wyknz ehorych - tablica IV -ta. 
Z tahlicy widac, ze po wstrzykni
ciu 1/2 mIgr. 
adrenaliny wzmozenie si
 przeminny spoczynkowej 
stwierdzono : 
wi
cej, jak 0 30% wart. przem. spoczynk. w 4-ch 
przyp., co stano wi 21% wszystkich przypadk6w; 
wi
cej, jak 0 20% do 30% wart. przem. spoczynk. 
w 4-eh przyp., co stanowi 21% wszystkich przypadk6w; 
wi
cej, jak 0 10% do 20% wart. przem. spoezynk. 
w 5-eiu przyp., co stanowi 26,3': wszystkich przypadk6w; 



T R B L 


Przypadki, gdzie po adrenalinie wystilPilo Zl 



 
...... 


..... 
..... 
o 


bL 
..!>:: 


c:: 
"0 


 


C 
..!>:: 
u:. 


ROZPOZXANIE 


== 


Ei: 


..::10: 
'0 \:: 
m  
o 
 
:l._ 
(£ C 



 


u; 
C 

 
s 
S: 


'0 
 
- 


5D 
c:I 

 


'H 


== 
... 
c:: 
Z 


:; 



 


p.. 


..... 


S. J. 


38 


M. 


Morbus Grnves-Basedov 


167 


54 


podsk6r. 


3 


D. B. 


52 


K. 


Morbus Graves-Basedov 


153 


46 


podsk6r. 


. 
g, .
 
u; \:: 
cj "0 
\:: :;j 
 

S:
 
...... -0 
E
 
 
 \::..::1 
... ;;.., '" 
;... s 0 
0....0:'= 


+59.40/0 


.. 66,8 .. 


9 W. D 37 K Morbus Graves-Basedov 154 55 domi
sn. " 22,1 .. 
- 
18 F. J. 30 M Myxoedema 171 77 domi
sn. -21,3.. 
I 
30 N. K. 45 K. Cholecystitis chr. Gastritis chr. c. achy\. 164 46 domi
sn. + 13 .. 
Bnsedovoid? 


33 


C. H. 


K. 


Tbc. fibrose densa. Struma gr. lev. 


162 


77 


domi
sn. 


21 


46 


K. 


Strumn thyreotoxicosis? St. praec1imacter. 


162 


72 


podsk6r. 


W. M. 


48 


48 


S. M. 


Strumn gr. lev. Neurasthenia. Neurosis cordis 


176 


70 


podsk6r. 


23 


M, 


51 


K. 


Neurasthenia 


174 


54 


podsk6r. 


C. A. 


39 


58 


K. 


Dysfunctio hypophysoovnr. 


160 


67 


podsk6r. 


M. A. 


19 


. 
Do pracy d-ra T. Bal'toszka d-ra A. Rytla 


.. 12.. 


II g,7 II 


It 5,4 II 


II 5,6 ., 


n 5,3 II 



C R V I 


IJaczne wzniesienie przemiany spoczynkowej 


:; 


i 
f 


P. s. w dnil1 pr6by Mico Wzniesienie p. Przed Po adrenanie 
s. adrenalinq 
Cl) I = po adl'enalinie 
c:> 
, .
 a1" 0 pO wstrzykni
ciu o wysokosc °/0 
-.,......, 0 a$' 
("t

 t:: 112 lug. adrenaliny .::; pO 30 m. po 60 m. 

 'g""" ...... 
...... c 
C'O Q) 
j "" ' "0::: - , :
 .
 , I 
u; 
..::;. Cl) Cl) 0 
I po I ..... 
::l,'o 
 
 .;; 
;0..: o .... ...."0 30 111. po 60 m. po 30 m. po 60 m. ' ...... ..... t
tno cHin. t
tno cHin. 
;:::..
 p.."" ..... C
 
I 
+'0.9,4% +86,8 0/0 I +158,6°/0 +'24,4 0/0 +71,80 ° +37,6 ° ° 92 130.50. 10.8 140.140. 10.0. 14535 
"'0.2,4 " 
I 
. 62,3 . .. 47,5 .. ..100.5 .. 78,8 .. 53 .. .. 31,3 .. 110 140.:70. 98 120. 60. 110. 130.;65 
72,6 . .. .. 
. 
" 44 . .. 27,3 .. 57,8 " 62,9 .. .. 30.,5 .. .. 35,6 .. 10.0. 130. 60. 10.0. 14560. 110. 145'60. 
10.,5 . .. ,. 
. 
- 31 . --12,7 .. 30. .. 29 .. .. 42,7 .. .. 41,7 .. 56 10.0. 70. 57 10.572 64 10.0. 72 
12,7 " .. .. 
. 
+ 4 . + 22 .. .. 99 .. .. 132 .. .. 77 .. .. 110. .. 74 120.:70. 80. 138:60. I 94 130.:65 
I 
, 
. 28 . .. 9,2 .. I .. 61 .. .. 40. .. ..51,8.. .. 30.,8 .. 86 98:80. 10.0. 9565 10.2 115'70. 
. 8,5 . 7,6 .. 25,2 .. 53,9 .. ..17,2.. .. 46,3 .. 62 I 10.5,70. 10.0.,60. 
12,9 . .. .. .. 62 10.0. 60. 62 
. 
. 14,6 . 1 .. 34,7 .. 21,4 .. ..33,7 .. ..20.,4 .. 60. 10.5155 68 130. 40. 68 110.i55 
8,7 " .. .. .. 
. 
. 5,9 . 3,8 .. 31,3 .. 37 .. .. 27,5 .. ..33,2 .. 52 90.,70. 78 9560. 68 9565 
7,2 " .. .. .. 
. 
.. 1,3 .. 7,3.. 20.,6 .. 38,6 .. .. 13,3 .. .. 31,3 " 72 10.0. 75 80. 110.65 80. 10.560 
6,8 .. .. .. .. 
.. 


..J 



n 15 


MEDYCYNA 


Str. 529" 


wi
cej, jak 0 0 0 /0 do 10% wart. p
'zem. spoczy
k. 
w 5-ciu przyp., co stanowi 26,3% wszystklCh przypadkow; 
obnizenie si
 przemiany spoczynkowej w 1 przy- 
padku, co stanowi 5,2 % wszystldch przypadk6,
. 
Najwi
ksze wzmozenie si4; przeminny spoc
yn.koweJ w 1
.tu 
przypadknch nnsti\pilo w ] 2 godziny po wstrz>:knll
clU IIdrenllhny. 
w 7-miu zn
 pn:ypndknch w 1 godz. po znblegu (w 
-
h przy- 
pndkach bndano przeminn
 spoczynkowi\ po ndrenahme tylko 
jednornzowo). 
Wsr6d podanych na tablicy chorych u 12-tu kli- 
nicznie z duzym prawdopodobienstwem podejrzewano 
nadczynnose tarczycy (przyp. 30, 31, 32, 33, 34, 35, 39, 
-! 1 42 46, 47 i 48). Adrenalina tylko u 4-ch chorych 
t , . . . .. 
(Nr. 30, 33, 46 i 48) wywolala znaczne podmesieme SI
 
przemiany 
poczynkowej, t. j. wi
cej jak 0 30%. Istot- 
nie u tych 4-ch chorych, biOl'ltc pod u wag
 caloksztalt 
obrazu klinicznego, mogla miee miejsce utajona nad- 
cZYllnose tarczycy. Co do pozostalych 8-miu. chor
ch 
ze wspomnianych 12-tu, to w przypadku 42-gUl1 row- 
niez trudno wylltczye nadczynnose tarczycy, przema- 
wiala za tym przemiana podstawowa, wynoszltca + 20°/0 
oraz calose obrazu ldinicznego (wychudzenie, pobudli- 
wose, nieznaczne powi
kszenie tarczycy i t. d.). Pr6ba 
1\1 i c 0 wypadla jednak ujemnie. Podobnie przypa- 
dek 32, gdzie przemiana podstawowa wynosila srednio 
+ 22,3°/0, po adrenalinie uzyskano tylko nieznaczne 
wzmozenie przemiany gazowej. W przypadlm 31 - ym, 
gdzie przemiana spoczynkowa wynosila + 18°/ 0 . oraz 
obraz kliniczny nasuwal podejrzenie nadczynnosci tar- 
czycy, pr6ba M i c 0 dala dose znaczlle wZlllozenie prze- 
miany podstawowej, bo 0 29 °/0 wartosci przem. spocz., 
jednak tym wynikiem nie mozna bylo rozstrzygn
6 roz- 
poznania (podobnie i we wspomnianych przypadkach 
Nr. 42, 37, 30, 33, 46 i 48). U 7-miu chorych (przyp, 
36, 37, 38, 40, 43, 44 i 45), gdzie klinicznie wlttpliwa 
byla nadczynnosc tarczycy, wstrzykni
cie adrenaliny 
nie spowodowalo wzniesienia si
 przemiany gazowej 
wyzej 23 °/0 wartosci przemiany spoczynkowej. Nalezy 
nadmienie, ze u 4-ch chorych, gdzie otrzymano po adre- 
nalinie najwi
ksze w tej grupie wzmozenie przemiany 
spoczynkowej, u 3-oh chorych (przyp. 30, 33 i 48) byly 
pewne cechy zwi
kszonego napi
cia ukladu wsp6lczul- 
nego, w jednym zas (przyp. 46) nie stwierdzono wy- 
raznie tych cech. 
Biorltc pod u wag
 caloksztalt wynik6w w tej gru- 
pie przypadk6w mozna wnosie, z e w pI' Z Y pad- 
kach podejrzanych 0 nadczynnose tar- 
c z y c y pro b aMi con i e z a w s zed a j e w y- 
l' a Z n e l' 0 Z s t I' Z Y g n i 
 c i e r 0 z p 0 z n ani a. 
R 6 w n i e z n a I e z y s t w i e I'd z i e, z e pow s t I' Z Y k- 
n i 
 c i u a d l' e n a I i n y \V Z m 0 zen i e s i 
 P I' Z e- 
m i any s p 0 c z y n k 0 w e j n i e j est l' 6 w n 0- 
mierne z n api
ciem ukladu wspol- 
c z u I n ego, 


IV grupa - chorzy klinicznie nie przejawlaJltcy wyraz- 
niejszych objaw6w nad - lub niedoczynnosci tarczycy. 


Grupa ta obejmowala 21 przypadkow, przemiana 
podstawowa (liczby srednie) wynosila od 2010 do + 10%. 
Wykaz chorych - tablica V.ta, 
Z tablicy widae, ze wstrzykni
cie II'}. mlgr. adre- 
naliny spowodowalo wzmozenie przemiany spoczyn- 
k

: · 


wi'i1cej, jak 0 30 °/0 wart. przem. podstaw, w 2-ch 
przyp., co stanowi 9,5 °/0 wszystldch przypadl(6wj 
wi
cej, jak 0 20°/0 do 30°/0 wart. przem. podstaw. 
w 7-iu przyp., co stanowi 33,3..1/0 wszystkich przypadk6wj 
wi
cej, jak 0 10°/0 do 20°/0 wart. przem, podstaw. 
w 7-iu przyp., co stanowi 33,3°/0 wszystldch przypadk6wj 
wl
l'ej, jak 0 0 % do 10 % wart. przelll. podstaw. 
w 3-ch przyp., co stanowi 14,2°/0 wszystkich przypadk6wj 
obnizenie si
 przemiany podstawowej w 2-ch przyp., 
co stanowi 9,5 °/0 wszystkich przypadk6w. 


przy tym nnjwi
ksze wzmozenie si
 przeminny spoczynko- 
wej obserwowano w 7'miu przypndkach w ] 2 god.ziny po w
trzyk- 
ni
ciu. w 14 tu przypndknch w 1 godz. po podnmu adrennhny. 
U 2-ch chorych (przyp. 51 i 58) stwierdzono po 
adrenalinie znaczne wZlllozenie przellliany spoczynko- 
wej, gdyz wi
cej niz 0 30°/0 wartosci przellliany spo- 
czynkowej, W jednYlll z nich (przyp. 51) lllozna bylo 
podejrzewae utajonlt nadczynnosc tal'czycy, w drugim 
zas (przyp. 58) obraz Idiniczny nie wykazywal najmniej- 
szych cech nadczynnosci tego gruczolu (przem. spoczyn. 
wynosUa + 5,3°/ 0 ), \V obu wymienionych przypadkach 
lllozna bylo jedynie przypuszczae z pewnYlll zastrzeze- 
niem wzmozone napi
cie ukladu nerwu wsp61czulnego. 
\V 7-iu przypadkach (49, 50, 55, 56, 62, 64 i 68), 
w kt6rych po adrenalinie nastltpUo srednie wZlllozenie 
przemiany gazowej (0 20% do 30% wartosci przemia- 
ny spoczynkowej) klinicznie nie spostrzegano wyrazniej- 
szych cech nadczy"nosci tarczycy, a nawet w jednym 
(przyp. 56) raczej mozna si
 bylo spodziewac niedo- 
czynnosci tego gruczolu, 
Co do stanu uldadu wegetatywnego w tych 7-iu 
przypadkach, to u 3-ch chorych mozna bylo s
dzic, iz 
zachodzi wZlllozenie Ilapi
cia ukladu wsp6lczulnego 
(przyp. 49, 55 i 64), w pozostalych 4-ch (przyp. 50, 56, 
68) wyrazniejszych cech sympatykotonii nie stwierdzono. 
W pozostalych 11 przypadkach, w kt6rych po 
adrenalinie nast
pilo tylko niewielkie wzmozenie prze- 
miany podstawowej, klinicznie istotnie nie budzily one 
podejrzenia nadczynnosci tarczycy. 
Z analizy przypadk6w tej grupy w nos i m y, z e 
wstrzykni'i1cie adrenaliny moze znacznie 
wzmagac przemian
 spoczynkow
 (wi
cej 
n i z 0 30%', l' 6 w n i e z w pI' Z Y pad k a c h, g d z i e 
calosc obrazu klinicznego nie pozwala 
I' 0 Z P 0 z n a Wile n a d c z y n nos c i till' C Z Y c y. 
S t w i e l' d z i lis m y t e z s I' e d n i e w z m 0 z eOn i e s i 
 
przemiany podstawowej po adrenalinie 
w przypadkacb, w ktorycb obraz kliniczny, 
oraz odczyn ze strony t
tna i cisnienia 
k I' win i e w y k a z y w a Ice c h w y r a z n e j s y m- 
patykotonii. 
Nalezy wspomniee, ze w tej grupie umiescilismy 
przypadek ci'i1zkiej ziarnicy dosliwej (chory Nr 69', 
w kt6rym wyst
powal znaczny rozpad tkanek, przy tym 
cbory wysoko gorltczkowal, a przemiana gazowa wyno- 
sila + 37,7%. Po wstrzykni
ciu adrenaliny przemiana 
podstawowa ulegla obnizeniu. 


Zestawienie og6lne wynik6w bad an. 


Dla lepszego zorientowania si'i1 w uzyskanycb wy- 
nikach zestawilismy razem przypadki ze wszystkich 
grup, w kt6rych po wstrzylmi
eiu adrenaliny nllstqpilo 



Str. 530 


M E D Y C"Y N A 


If 15 


znaczne wzmozenie si
 przemiany spoczynkowej (wi
cej 
jak 0 30 % wartosci przemiany spoczynkowej) - tabl. VI. 
Przypadk6w tych na 69 badanych chorych bylo 
10. Z tego 3 pl'zypadki choroby Graves Basedowa 
(p. s. liczby srednie od + 22,1 11 /0 do + 60,8%), 1 przy- 
padek obrz
ku sluzowatego (p. s. liczby srednie-21,3 0 / 0 ). 
Z pozostalych 6 pl'zypadk6w w 2-ch (p. S., liczby sred- 
nie, przyp. Nl' 30, + 13% i przyp. Nr 46 + 9,7°,'0) 
ohraz kliniczny pozwalal rozpoznawae utajonq nadczyn- 
nose tarczycy. \V 3 (p. s., liczby srednie od + 5,6% 
do + 12 % ) nie mozna bylo wylqczye nieznacznej nad- 
czynnosci tarczycy (przyp. 33, 48 i 51). Natomiast 
w jednym pl'zypadku (Nr 58) obraz kliniczny calkowi- 
cie nie przemawial za nadczynnosciq tarozycy. 
Og6lne to zestawienie potwierdza wnioski wJ'su- 
ni
te z analizy przypadk6w poszczeg61nych grup cbo- 
rych. l\Iianowicie pr6ba Mico wypada i dodatnio (znacz- 
ne wzmozenie przemiany spoczynkowej po adrenalinie) 
i ujemnie (nieznaczne wzmozenie przellliany podstawo- 
wej po wstrzykni
ciu adrenaliny) w przypadkach wy- 
raznej nadczynnosci tarczycy (choroba Graves- Basedo- 
wa - I grupa chorych). Wypada r6wniez dodatnio 
w przypadkach wybitnej niedoczynnosci tarczycy (gru- 
pa II - obrz
k sluzowaty). \V przypadkach podejrza- 
nyc!! 0 nadczynnosc tarczycy (grupa III) pr6ba l\Iico 
niezawsze daje wyrazne wskaz6wki, czy istotnie ma 
miejsce nadczynnose tego gruczolu. 4-ch chorych, gdzie 
obraz Idiniczny nie naSllwa calkowicie rozpoznania nad- 
czynnosci tarczycy (grupa IV), pr6ha l\Iico moze wy- 
pase dodatnio, aczkolwiek cz
sciej wypada ujemnie. 
W chorobie Graves-Basedowa (grupa I' moze miec pr6- 
ba l\Iico pewne znaczenie rozpoznawcze, gdyz pozwala 
stwierdzie niestalose przemiany podstawowej, oraz od. 
czyn wzniesienia si
 przemiany spoczynkowej po 
wstt'zykni
ciu odrenaliny zmniejsza si
 w pewnej za- 
leznosci, w miar
 poprawy stanu choroby (mi
dzy in- 
nymi znamionujqcej si
 obnizenielll przemiany podsta- 
woweD. \Vi
lcszego jednak znaczenia rokowniczego pr6- 
ba l\Iico w chorobie Graves- Basedowa nie posiada. 
Badania stanu ukladu wegetatywnego wykazaly 
w przytoczonych 10 przypadkach (tablica VI), w kt6- 
rych po wstrzykni
ciu adrenaliny nastqpilo znaczne 
wzmozenie si
 przemiany spoczynkowej, ze u 5-iu cho- 
l'ych bylo zaznaczone wzmozenie napi
cia uldadu wsp61- 
czulnego (przyp. I, 30, 33, 48 i 51), w I przypadku 
(Nr 58) sympatykotonia byla wqtpliwa, w 4-ch zas 
przypadkach (Nr 3, 9, 18 i 46) nie stwierdzono cech 
wzmozonego napi
cia ukladu wsp61czulnego, Przypomnij- 
my tu przypadek 28, z wybitnq wagotoniq, gdzie jed- 
nak po adrenalinie nastqpilo Brednie wzmozenie prze- 
miany spoczynkowej (0 15,8°/0 wart. przem. spoczyn.), 
mimo ze nie stwierdzilismy zadnych objaw6w chociaz- 
by chwilowej przewagi nerwu wsp61czulnego (wzmoze- 
nie t
tna, bicie serca i t. d.). 
Zatem i og61ne to zestawienie potwierdza wnioski 
wysuni
te przy analizowaniu poszczeg6lnych grup przy- 
padk6w. l\1ianowicie, ze przy wzmozonym napi
ciu 
uldadu wsp61czulnego moze wystqpic po wRtrzykni
ciu 
adrenaliny wzniesienie si
 przemiany spoczynkowej, 
lecz nieznaczne i nieproporcjonalne do sHy odczynu 
sympatykotonicznego. \V przypadkach z przewagq n. 
bl
dnego po adrenalinie moze miee miejsce Bl'ednie 
wzmozenie pl'zemiany spoczynkowej lub tylko bardzo 
nieznaczne, 


Nalezy r6wniez zaznaczyc, ze w niekt6rych przy- 
padkach (Nl' 9, 18, 46 i inne) nast
powalo wybitne 
wzniesienie przemiany IIJpoczynkowej bez r6wnoczesne- 
go znaczniejszego przyspieszenia t
tna i wi
kszego 
wzmozenia cisnienia krwi. 
Co do meclJ3nizmu dzialania adl'enaliny na prze- 
mian
 podstawowq, to tl'udno tak zawilq spraw
 roz- 
strzygnqe, zwlaszcza ze w pracy niniejszej nie stawia- 
lismy sobie tego celu. Analiza dokladna badanych przy- 
padk6w pozwala raczej wnosie, ze odbywa si
 to wzmb- 
zenie przellliany gazowej drogq uczulenia przez adre- 
nalin
 ustroju w pewnych warunkach na dzialanie 
hormon6w tarczycy. Jednuk dla wykrycia tych warun- 
k6w, oraz nalezytego poparcia wniosku, nalezaloby 
uzye zupelnie innej metodyki badania niZ stosowanej 
w naszych badaniach. 
N alezy r6wniez nadmienic, ze w paru przypad- 
kach podejrzanych 0 nad Iub niedoczynnose tarczycy 
(grupa II i III) powtarzano po uplywie 1 - 10 mie- 
si
cy pr6by l\Iico (podobnie jak to czyniono w 7 pl'zy- 
padkach choroby Graves - Basedowa - tabl. II), lecz 
nie stwierdzono wybitniejszych r6znic w stosunku do 
pierwotnych wynik6w. Co prawda i stan og6lny cllO- 
rych nie uIegl w tych przypadlcach wi
lcszej zmianie. 
Jak podalismy wyzej, cz
sci badanych chol'ych 
podawalismy adrenalin
 podsk6rnie, a cz
sc z nich 
otrzymywala jq dcmi
sniowo. Powstaje \Vi
c pytanie, 
czy droga wprowadzenia leku wywiel'ala wplyw na czas 
wystqpienia odczynu ze strony przemiany spoczynko- 
wej i na jego nasilenie. Tu nalezy uwzgl
dnie tylko 
tych chorych, kt6rym po wstrzykni
ciu adrenaliny ba- 
dano dwu'crotnie przemianf;! podstawowq. 
Zatem podsk6rnie wstrzykni
to adrenalin
 37-iu 
chorym, dOllli
sniowo 24-ym. Razelll bylo 61 przy- 
padk6w. 
Pop 0 d s k 6 l' n y m pod ani u a d r e n a I i n y; 
wzniesienie p. s. wi
cej 30 % wart. przem. podst. 
po 1/ 2 godz. uzyskano w 3 przyp., co stanowi 4,9 % 
og6L ilosci chorych; 
wzniesienie p. s. wif;!cej 30 % wart. przem. podst. 
po I godz. uzyskano w 3 przyp., co stanowi 4,9 % og6I. 
ilosci chorych; 
wzniesienie p. s. lliZej 30 % wart. przem. podst. 
po 1/ 2 godz. uzyskano w 12 przyp., co stanowi 19,10/0 
og6L ilosci chorych; 
wzniesienie p. s. nizej 30 % wart. przem. podst. 
po 1 godz. uzyskano w 19 przyp., co stanowi 31,1 og6L 
ilosci chol'ych. 
Pod 0 m i 
 s n i 0 w y m pod ani u a d l' e n a I i n y; 
wzniesienie p. s. wyzej 30 % wart. przem. podstmv. 
po 1/ 2 godz. uzyskano w 2 przypad., co stanowi 3,2 % 
og6lnej ilosci chorych; 
wzniesienie p. s. wyzej 30% wart. przem. podst:nv. 
po 1 godz. uzyskano w 2 przypad;, co stanowi 3,20/0 
og6Inej ilosci chorych; 
wzniesienie p. s. niZej 30 % wart. przem. podstaw. 
po 1/ 2 godz. uzyslrano w 13 przypad., co stanowi 18 % 
og61nej ilosci chorych; 
wzniesienie p. s. niZej 30 % wart. przem. podstaw. 
po 1 godz. uzyskano w 9 przypad., co stanO\yi 14.7 % 
og61nej ilosci chorych. 
Z zestawienia tego widae, z e s p 0 s 6 b pod ani a 
a d l' en a 1 i n y (p 0 d s k 0 l' n i e, c z y do m i 
 s n i 0 w 0) 
nie wplywal wybitniej na wysokosc odczy- 



N 15 


MEDYOYNA 


Str. 531 


nu, ani no ozas wystl\pienio najwi
kszego 
w z m 0 zen ills i 'i1 P r z e m i any s p 0 c z y n k 0 w e j. 
Po wstrzykni'i1ciu adrenaliny na 69 naszych przy- 
padk6w, w 65 przemiana podstawowa ulegla wi
kszemu 
Iub mniejszemu wzmozeniu (co stanowi 94,2% przy- 
padk6w), a tylko w 4-ch przypadkach przemiana spo- 
ezynkowa obniZyta si
 (co stanowi 5,8% przypadk6w). 
Biorl\c pod uwag
, ze tylko u niewieIkiej liezby eho- 
ryeh po adrenalinie nastl\pilo obnizenie sif;! przemiany 
spoczynkowej i ze badano tylko dwukrotnie przemian
 
gazowl\, naIeiy stwierdzie, i e pow s t r z y k n i 
 c i U 
1/2 mI g 1'. ad r en a Ii n y p r z e m i a n asp 0 c z y n k o- 
w a p l' a w i e z 0 w s z e u leg a I a w z m 0 i e n i u, 
Kiedy jest najwi
ksze to wzmozenie, czy po 1/2 
godz., czy po 1 godzinie? 
Ot6i na 61 przypadk6w, gdzie badano dwukrotnie 
przemian
 spoczynkowl\, po podaniu adrenaliny w 28 
przypodkach (45,9 % chorych) nastqpilo najwyisze wzmo- 
zenie przemiany spoczynkowej po uplywie 1/ 2 godziny, 
a w 33 przypadkach (w 54,1 0J0) po I godzinie. Przy- 
tym u chorych, gdzie klinicznie stwierdzono nadczyn- 
nose tarczycy, w7omozenie przemiany 
azowej nast
po- 
walo cz
sciej w 1/ 2 godz. po wstrzykni
ciu adrenaliny 
(tab!. I i IV). 
Nalezy wspomniec ii 4 przypadki (Nr 24, 44, 65 
i 69), w kt61'yeh po podaniu adrenaliny spostrzeiono 
obniZenie si
 przemiany podstawowej pod wzgI
dem 
r6wnowagi hormonowo-wegetatywnej, klinicznie nie wy- 
kazywaly wi
kszyeh odchylen od stanu prawidlowego. 
Okreslanie przemiany spoczynkowej przed podo- 
niem adrenoliny u kazdego z badanych chorych bylo 
dokonywane kilkakrotnie w ciqgu najblizszyeh dni. 'Vy- 
niki uzysldwane cz
sto wahaly si
 nawet w dose roz- 
Ieglych granicach. Przy tym najwi
ksze wahania mialy 
miejsce w przypadkach choroby Graves- Basedowa (ta- 
bliea I), a wybitniejsze byly w najci
zszych przypad- 
kach (1,14,15 it. d.), w lZejszych (10,16,17 i t. d.) 
wyniki byly wi
cej zblizone do siebie. Podobnie w przy- 
padkach obrz
ku sIuzowatego (tab!. III przypadek 18 
byl ci
iszy pod wzgIf;!dem klinicznym niZ 19). U cho- 
ryel) , gdzie skrycie przebiegala nadczyn nose tarczycy 
(tab!. IV, - 30, 33, 46, 48 i inne), r6wniez byla za- 
znaczona ta chwiejnosc przemiany podstawowej, acz- 
kolwiek spotykano w tych przypadkach dose liczne 
wyjl\tki (36, 44, 64 i inne). Natomiast w przypadkach, 
gdzie obra7o kliniczny. nie nasuwal wi
ks7oych podejrzen 
na nadezynnosc tarczycy, wyniki kilkakrotnego ozna- 
czania przemiany podstawowej byly wi
cej zgodne 
(tablica V). 
Stl\d mozna z pewnym zast1'7oezeniem wysnue 
wniosek, i e c h w i e j nos e p l' 70 e m i any s p 0- 
c z y n k 0 w e j bad a n e jut ego sam ego e h o- 
reg 0 w c i 1\ gun 0 j b I i z s z y c h d n i, m 0 i e 
d 0 pew n ego s top n i a s w i a d c z y eon i e- 
p l' a wid low e j c z y n nos c i g l' U C Z 0 I uta 1'- 
c z 0 w ego. Pod t y m w z g I 
 d e m p l' () b a M i- 
c (\ P 0 z w a I a I a t w i e j s t w i e l' d z i e t 
 n i e- 
s tal 0 s e p r z e m i any s p 0 c z y n k 0 w e j. 


Wnioski 


1) Po wstrzykni
ciu podsk6rnym Iub domi
snio- 
wym 1/2 mIgr. adrenaliny lIast
powalo w 94,2 % p1'zy- 
podk6w wzmQzenie przemiany spoczynkowej, Iecz w 1'6z- 

 
. 
- 


nym stopniu i bez scislej p1'oporcjonalnosci do nasile- 
nia objaw6w nadczynnosci Iub niedoczynnosci tarczycy. 
2) Badanie przemiany spoczynkowej w 1/ 2 i 1 go- 
dzin
 po wstrzykni
ciu adrenaliny (pl'6ba Mico) nie 
jest pewnym sposobem wyk1'ywania nadczynnosci tar- 
ezycy. 
3) 'Vysokose wzmozenia p1'zemiany spoczynkowej 
po wstrzykni
ciu adrenaliny jest bez wY1'aznej zalez- 
nosci od stanu napi
cia ukladu wsp6lczulnego. 
1'ednie 
wzmozenia mogl\ zachodzie i w przypadkach przewagi 
n. bl
dnego. 
4) Znaczniejsza chwiejnose p1'zemiany spoczynko- 
wej ok1'eslanej u tego samego chorego w cil\gu naj- 
bIiiszych dni moie swiadc7oYc, z pewnym zastrzezeniem, 
o nieprawidlowej czynnosci tarczycy. 
5) Droga podsk6rna czv domi
sniowa wprowadza- 
nia adrenaliny nie pmyoduje wi
kszej r6znicy ani 
w nasileniu, ani w czasie wystl\pienia odczynowego wznie- 
sienia si
 przemiany spoczynkowej. 


Pi
mienn 


c two 


1) E. B 0 k s e r: Znaczenie jodu dla ustroju ludzkiego 
i lecznictwa. Now. Lek. Nr 24. 1932 r. 2) W. Elm e r: Fizjologin 
i pntologin przeminny jodu. NakJ. Polsk. Ak. Urn. - Krnkow 1936 r. 
3) W. Elm e r: Badanie przemiany jodu w ustroju ludzkim. 
P. G. L. Nr 49. 1932 r. 4) W. Elm e r: Badanie przeminny jodu 
w ustroju ludzkim. P. G. L. Nr 4. 1933 r. 5) W. Elm e r: Bada. 
nie przeminny jodu w ustroju ludzkim. P. G. L. Nr 11. 1933 r. 
6) W. Elm e r: Dzialnnie dwujodotyrozyny i jodu nieorganiczne. 
go (K. J.) w hipertyreozie do
wiadcz.lnej, wywolanej hormonem 
tyreotropowym. P. G. L. Nr 18. 1934 r. 7) W. Elm e r: Obci
ze- 
nie iodem, jako probn czynnosciown niedomogi tnrczycy. P. G. L. 
Nr 7, 1934. 8) J. B 0 c i W. Elm e r. 0 dziaJaniu doiylnego 
wlewnnin tyroksyny na zachowanie si
 jodu we krwi i wydziela- 
nie jejlo w moczu. P. G. L. Nr 48. 1934. 9) J. Gin t z e 1. Lecze- 
nie chirurgiczne tyreotoksykoz. P. A. M. W. t. IX. z. 13. 
10) J. J a n k 0 w ski i L. P t n s z e k: Tarczyca n przeminnn spo- 
czynkowa. P. A. M. W. t. VIII. z. 1. 1 n J. K 0 e I i c hen: Pnto- 
jleneza hipertyreozy. P. A. M- W. t. IX. z 3. 12) A. Lan d a u: 
Istotn i leczenie schorzen tarczycy. P. G. L Nr 50. 1934. 
13) A. Mac i "g: Klinika i leczenie hipertyreozy. P. A. M. W. 
t. IX. z. 3. 14) A. R y tel: Wplyw czynnikow fizycznych, fizjolo- 
gicznych i niektorych pntologicznych nn przeminn
 spoczynkow
 
u osobnikow zdrowych. Medycynn Nr 14 i 15. 1930. 15) M. R u' 
bin s z t e i no Uklnd nerwowy wspolczulny, n pn:emiana odde- 
chowa podstawown czlowiekn. P. A. M_ W. t. XII. z.4. 16) H. S 0- 
c h a n ski. Tarczyca, jako l
cznik czlowiekn z przyrod
. P. G. L. 
Nr 19. 1935 r, 17) Z. S z n n t roc k: Wspolczesne pogl
dy nil 
bud owe i czynno
c uklndu wsp61czulnego. P. G. L. Nr 11 1931. 
18) L. To c how i c z. Leczenie tyreotoksykoz wstrzykiwnniami 
krwi zwierz
cei. P. G. L. Nr 38 1932. 19) E. W v rob e k. Nowsze 
teorie pochodzenia wola. P. G. L Nr 23 i 29. 1933. 20) M. L n b b e 
i H. S t eve n i n. Le metabolism bllsnl Masson 1929. 21) H. W. 
K nip pin g i H. d. K 0 wit z. Klinische Gnstoffwechseltechnik 
J. Sprinjler - 1928. 22) G. Bayer i R. v. d. Vel den: Kli- 
nische lehrbuch der Inkretologie und Inkretotherapie. Thieme 
1927. 23) H S chi e sin g e r: Bnsedowsche Krankheit, N. D. KIi- 
nik. T. II. Urbnn i Schwarzenberj! 1928. 24) A. Gig e n i O. 
Mer k e I b n c h. Myxoedem N. D. Klinik. I. VII. 25) E. Bon i II 
de In V e g a: Les effets de I'adrennline sur Ie diagnostic de 
I'hyperthyroidisme latent. L'nnnee medicnle prntique 7-me nnnee. 
26) W. B ii n g I e r: Ober die Einwirkunjl der Schilddriise auf 
die Gewebsoxydation. KI. Woch. Nr 24 1933. 27*) Cor i C. F. 
and K. B u c h w a I do Effect of continous intravenous injection 
of epinephrin on the carbohydrate metabolism, basal metabo. 
Iisme and vascular system of normal men. Amer. J. Physol. 95. 
1930. 28*) G i 0 r d a n 0, C e s n r e e M n r i 0 Pen n n c chi e t- 
t e. II vicnntio basale nel morba di Bnsedow e Ie sue modificn- 
zioni con l'ndrenalina e I'ergotamina. Arch. Sci med. 55. 1931. 
29) M. H n s s i G. W. Par a d e: Untersuchungen bei Morbus 
Basedow und n"ch Schildriisenresektion. Bruns Beitrage zur 
Klinische Chirurg. T. 152. 1931. 30) K lei n F. i R. We i s s: Die 
Wirkung des Adrennlins nuf den respiratorischen Stoffwechael, 



Stl'. 532 


MEDYCYNA 


N 15 


Endocrinol. 1. 1928. 31} M. Labbe. M. Anerad i E.5..lo- 
m 0 n: L'etat du systeme neurovelZetatif dans la mala die Base. 
dow et dnns Ie syndrome sympathique basedowiform. Ann. Med. 
29. 1931. 32) M i co: Archiv. d. l'Endocrholoj!ie y Natritin Nr 2. 
1927. 33) V. Pap i I i ani T. Ben des c u: L'influence de 
l'adrenAline, de I'ntropin et de pilocarpine sur Ie metabolisme 
bnsnl. Cpt. rend. d. seans d. I soc. de bioI. T. 94. Nr 2. 1926. 
34) D. S i m i c i, M. Pop e s co. S.. n d u I e s c 0: Recherches 
sur I'etiologie de instnbilite cardiaque tachvcardique permnnente 
n I'nide du metnbolisme bnsal associe a I'epreuve du Mico. 
Arch. d. Maladie du coeur d. vaiss. et d. sane. 1931. str. 539. 
35) S tell e riG e r h a r d. Die Beeinflussbnrkeit des Gasswech- 
sels durch Suprnrenin, Bel1nfolin und GvnerQen bei alteren 
Knaben. Arch. Kinderheilkund. T. 97. 1930. 36) S c h u I ten, 
Bud elm a n, Lip pel t, Kreislnufwirkunl! der Adrenlllins beim 
I!esunden Menschen. KI. Woch, Nr 26. 1933. 37) H. Z 0 n d e k: 
Ueber das Verhnlten des Kreislaufs und des O 2 Dissotintion 
des Blutes bei Morbus Basedow und Prabasedow. D. m. Woch. 
Nr 9. 1929. 


Z Oddzinlu Wewn
trznego Szpitnla Szkolnego Centrum 
Wyszkolenia Sanitarnego w Warsznwie 
Kierownik Docent dr M. Rosnowski 



nCH.AL LITYNSKI 


Zesp61 kliniczny choroby Addisona 
w swietle wsp61czesnych poglqd6W 


N3jcz
Stszq Pl'zyczynq CiS3Wicy (chol'oba Addiso- 
na) sq zminny gl'uzlicze w IWl'ze nadnel'czy, l'zadziej 
spotykane sq zmi3ny kilowe, nowot\Vol'Y piel'wotne 
i pl'zel'zuty no\VotwOl'o\Ve, l'opnie. tOl'biele, wylewy 
kl'wnwe. minzdzycn naczyfi, mal'skosc i niedol'ozw6j 
lwl'Y. Do niedawna wSl'od Pl'zyczyn wywolujqcych ci- 
sawic
 wymieninnn byla skrobiawica. Badanin anato- 
mo-patalogiczne zdecydowanie znpl'zeczyJy temu. 
Oto opis pl'zypadku tej chol'oby, powstalej no tie 
zakazenia gl'uzliczego. 
Chory, podoficer slu:iby czynnej, Int 22, kawaler, z znwodu 
hydraulik, pochodzi z rodziny zdrowei; jest jednym z sze
ciorgn 
dzieci, rodzicow mlodych. dziedzicznie nie obnrczonych. 
Pncjent zostnl skierownny do szpitala w dniu 29.1V.1936 
z powodu skare na dolegliwosci ze strony przewodu pokarmo- 
wego, utrnty Inknienia, odbijnn, bolow w jamie brzusznej i bie- 
j!unek (iltolce do pi
ciu na dob
). Rownoczesnie z powy:iszymi 
objnwnmi wyst
piln senno
c i ogolne oslnbienie, nnsilaj
ce si
 
od 6- ciu tygodni. Podnje,:ie dwukrotnie przebyl w ciijgu ostat- 
niego roku gryp
 z niewysokq temperatur
 i ogolnvm lekkim 
przebiegiem. Innych chorob nil!dy mial nie przebywac. Alkoholu 
u:iywn malo, pali do dziesi
ciu pnpierosow dziennie. 
Przy badaniu przedmiotowym stwierdzono, wzrost 162 cm, 
w..gn 53 kg. Odiywienie podupndle, skora nn calym ciele 0 za- 
bnrwieniu plnmisto'sznro-brunatnym; zmiany bnrwikowe nnjwy- 
bitniej znznaczone byly na twarzy, IZrzbietowej powierzchni pnl- 
cow rqk, lokcinch, w okolil:Y grzebieni biodrowych, brod..wek 
sutkowych, kolcow kosci biodrowych, kr
tarzy, kolan, w linii 
bialej, n zwlaszcZll w okolicy plciowej i odbytu. Sluzowki blade, 
j
zyk oblo:iony, I!nrdlo bez zminn, nieznaczne br..ki w uz
bieniu. 
Gruczoly chlonne obwodowe nie powiekszone.' Zrenice szero- 
kie, okr
gle, rowne; odruch y oczno-frenicowe prnwidlowe. Tnr- 
czyca nie powi
kszona. 
W znkresie pluc klinicznie i rentgenologicznie: objnwy 
zg
szczenin szczytow, zrosty u podstawy prnwego pluca, mniej. 
sza nieco ruchomo
c dolnej IZranicy tego pluca. 
Serce: granice prawidlowe, nkcja nieco przyspieszonn- 
84'min., miarowa, tony serca na koniuszku gluchawe, podmuch 


skurczowy na koniuuku i u podstawy serca. Cisnienie krwi 
(apa'atem Rivn-Rocci) - 9560 m'm. W zakresie jamy brzusz- 
nej, oporow nie wyczuwa si
, brzuch mi
kki; wqtroba nieco po- 
wi-:kszonl', wystaje z pod luku :iebrowego na portora palca, 
o brzel!u gladkim, niebolesnym; sledziona nie powi
kszonn; ulo:i:e- 
nie jelit prawidlowe (potwierdzone b..daniem radioloQicznym). 
Kwdnosc zawnrtosci zolqdka po probnvm sniadaniu Ewal- 
da-Boas..: ogolnn 53°, kwns Bolny wolny 28°; proba na krew 
ujemna; pepsynn obecnn. Wvnik bndanin zawnrtosci dwunastni- 
cy: w zolci .A. - bialka 0.09°/00, obecnosc wielkousccn jelitowe- 
110; w zolci .B
 - binlko 0,06°'00' proba na urobilinogen wvpadla 
dodatnio, Iiczne wielkouscce ;elitowe; z posiewow zostaly wy- 
hodowane szczepy ziarninka i paciorkowcn typu mlecznel!o. 
W knle obecnosc pojedynczych jaj IZlisty dzdzownicowatej. Ba- 
danie knlu na znczyny trawienne stwierdzilo brak dinstazy, sto- 
pien trawienia trypsynowego prawidlowy. 
We krwi nieznaczna niedokrwistosc wtorna (czerwonych 
krwinek - 3.550.000, z wyrafna nni70cytoZi\ i pojkilocytozij), 
krwinek bialych 8.600, limfocytow 34%. Odczyn Biernnckiego 
metodq Westergrena: po uDlywie 1-ej godziny opadanie wykazn- 
10 - 13 m:m, po uplywie 2-i!iej - 34, po 24 godzinach 142. 
Poziom cukru we krwi naczczo 0,07°'0; po obcillzeniu glu. 
kozi\ (50 gr. glukozy naczczo) stwierdzono po 30 minutnch - 
0,13 0 0 cukru we krwl, po godzinie - 0,18° / 0, po 2 godzinach - 
0,110/0; w czasie obcillzenia glukozll w moczu cukru, ncetonu ani 
kwasu dwuoctowego nie stwierdzono. Inne badanie chemiczne 
krwi w obliczeniu na 100 cms stwierdzilo - chlorkow 443 mlgr, 
azotu resztkowego (R N) - 23 mlgr, cholesteryny 120 mll!r, 
wapna 11 mllZr. Odczyn Wnssermannn we krwi wvpadl ;ako 
ujemny. Rezerwa alkaliczna wedlug Van - 5 I y k e' a - 34.2, 
Bndanie Dodstawowej przeminny materii wedlug Bene- 
dictn - 14°/ 0 , Mocz - kwasny, ci
znr I!ntunkowy 1018, bez 
skladnikow nieprawidlowych jako
ciowo i ilo
ciowo; posiewy 
moczu wypndly jnko jnlowe. Bndnnie na zaczyny trnwienne 
w moczu stwierdzilo brak diastazy i zmniejszonll i1o
c trypsyny. 
Wynik badanin rentl!enologicznego okolicy nerek w do- 
slownym brzmieniu (L. 5688 '36): nn zdj
ciu jamy brzusznej wy- 
kon..nvm na fi\mie uwidocznily sie drobne, punkcikowate i ziar- 
niste zwapnienin zajmu;i\ce przestrzen w przyblizeniu trojklltnq 
w bezposrednim s
siedztwie trzonu 12 krel!u piersiowego. Po 
stronie prawej zwapnienia te le:iq nieco wyzej ni:i po stronie 
lewej. Umiejscowienie ich wsknzuje na to, :ie mnmy do C7Y' 
nienin ze zwapnieniami w obu nadnerczach. Urografia wyknzuje 
prawidlowe wydzielnnie obu nerek i prnwidlowy obraz drog mo- 
czowych po obu stronnch. Obecnosc zwapnien w nadnerczach 
wskazuje na zmiany gruflicze. 
W czasie obserwncji szpitalnej chory indagownny w spra' 
wie znbnrwienin skory wyr..zn swo;e przypuszczenie, :ie jest to 
opaleniznn, pozn tym podaje, i:i juz przed rokiem zwrocono mu 
uwag
 nn wybitnll opnlenizn
 latem, ktora nie usti\pil.. z twnrzy, 
r
k i tulowia nnwet Eimq. 
W szpitalu pacjent mimo gruntownello wypoczynku. nnle- 
zytej diety, srodkow ogolno wzmncl'iinj
cych i ulntwifljqcych tr..- 
wienie nie odczuwal poprnwy silo przeciwnie, oslabienie nasilalo 
si
 z dnin na dzien, zaznacznl si
 stopniowy ubytek wngi, n do- 
legliwosci :iolqdkowe zupelnie nie poddnwaly si
 leczeniu. Bole 
w jamie brzusznej rozszerzaly sie stopniowo promieniujqc ku 
ledfwiom, nnpt
pnie zjnwily si
 w klatce piersiowej i barkach. 
Cieplotn cinla utrzymywala si
 stale okofo 37". 
W leczeniu zastosowano du:ie dnwki soli kuchenne; w po- 
staci przyprnwy do potraw, wlewan dozylnych i kroplowek; j!lu- 
koz
, witnmine .C. w postaci .Redoxonu-; wycii'lgi kory nndner. 
czn .Cortigen- Richtera domi

niowo i .Cortine. Organon do- 
zylnie; chlorowodorek cysteiny ..Roche" w Hosci 0,1 gr w roz' 
tworze wody przekroplonej, zobojetnionel rozczynem w
glanu 
sodu do st
:ienia jonowodorowelZo PH - 7.5, przy czym glukoz
 
i sol stosowano stnle, specyfiki kn:i:dy oddzielnie. 
Po zastosowaniu roztworu cysteiny w ciqgu 14 dni i srod. 
kow ogolnie wzmacniajqcych nie zaobserwownno zupelnie po- 
lepszenin. "Cortieen" Richtera stosownny po 1 lub 2 aJ11pulki 
dziennie, znwiernjqcy wyciqg z 25 gramow 
wie:i:ej substancii 
kory w 1 cm 3 , znosil bole, nie poprawial apetytu, nie powodowal 
przyrostu wagi i nie lagodzil zaburzen :iolqdkowo. jelitowych. 
.,Cortin" Orgnnon znstosownny u chorego dDzylnie wywolnl cnl- 
kowity przewrot w dotychczasowym stanie chorego. Rozpocz
to 
wstrzykiwanin dO:iylne w ilosci 1 cm
. Ju:i: po 4 dniach stoso- 
wnnia, w cznsie kiedy z..dne inne srodki nie znosily biegunek, 
uporczywych wymiotow, stnnu krancowello oslabienin i niemoz- 
nosci wykonnnia nnjmniejszego ruchu, pacjent poczql odzyskiwac 
sily a wyzej wspomniane objawy ust
powac. Po dziesi
ciD dnio. 



N 15 


MEDYCYNA 


Str. 533 


wym stosowaniu Cortiny codzien po 2 cm 8 , pacjent wstal poraz 
Dierwszy od szdciu tygodni z 16zlca. Cijnienie krwi przekroczy. 
10 100 mm Hg, poziom cukru we krwi podni6s1 si
 do 0,09 - 
0,1%, ciemne zabarwienie sk6ry poczClo nieco blednllC; przybytek 
na wadze osiljgnljl okolo 2 kg tygodniowo. 
W dalszym ciqgu leczenia chory znncznie wzmocnil si
, 
tak dnlece, ie prosil 0 dwutygodniowy urlop. W si6dmym ty- 
godniu leczenin Cortinq stan poprawy zatrzymnl si
. Z powodu 
niemoznosci otrzymania nieogrnniczonej ilosci tego prepnratu 
ze wzgl
du na cen
 - dawka nie zostnla zwi
kszona; zaobser- 
wowne si
 dnly objawy zmniejszonego dzinlanin wyciqgu, 
a wkr6tce zupelny stan arenktywny - mimo stosowania do 4 cm
 
dozylnie dziennie. Powt6rzyly si«; te same objawy z jakimi 
padent przybyl do szpitala, przy czym do objaw6w klinlcznych 
przybyly nowe w postnci ostrych zmian ze strony pluc, 0 cha- 
rnkterze pneumonia easeosa. 
Na tydziefi przed zejjciem jmiertelnym chory wyglqdem 
swym przedstnwinl niespotykany, pozn nowotworami, stan kn- 
cheksji (wag.. 36.400 ke), kraficowe wyczerpanie fizyczne. sen- 
nose i poprzednio opisnne objnwy. 
Protok61 sekcyjny Nr 119'36: Tbe. easeosa glandulal'um su
 
pl'al'ena!ium, bl'one!Jopneumonia tbe. caseosa pal'tis antel'o-infel';o- 
I'is pulmonum et the. acinoso-nodosa dispel'sa pulmonis utl';usque, 
ad!Jaesiones pleul'ae sin. Atl'op!Jia fusea myoeal'dii et hepatis. 
Melasma supl'al'enale. Cacljexia. 
Pr7oedstnwiony przypadek jest calkowicie typowy. 
Z objaw6w klinicznych na szc7oeg61nq uwag
 zasluguje 
stan w7omozoneg-o napi
cia ukladu sympatycznego. Stan 
ten cechownl si
 stalym znacznym rozs7oerzeniem ire- 
nic, pl'zyspieszonq akcjq serca, dermogl'afizmem bladym 
i natlmiernie zywq reakcjq nn ndrenalin
. Reakcja ta 
sprawd70ana byla dwukrotnie pr70ez wstr7oykni
cie do- 
zylnie 1/100 miligrama adl'enaliny l'ozcienczonej w 1'070- 
tworze glukozy (E pin gel', He s s). Natychmiast po 
wstrzykni
ciu kazdorazowo wyst
powalo omdlenie, zbled- 
ni
cie twar7oY, ozi
bienie n6g i rqk, drienie konczyn 
t
tno przyspieszalo si
 do 140!miQ., cisnienie z 85 mm 
podnosilo si
 do 115 mm Hg. Po kr6tIdej chwili cho- 
ry odzyskiwal przytonmosc, zapytany 0 samopoczucie 
stwierdzal oslabienie; faktu omdlenia nie uswiadamial 
sobie. Cisnienie krwi po 15 minutach opndalo do po- 
ziomu poprzedniego, t
tno po 20 minutach do stanu 
pierwotnego, Pr6ba atropinowa sprawd70ana dwukrot- 
nie 0,5 mig prze70 podsk6rne wstrzykni
cie siarczanu 
atropiny (B au e 1', He c h t, S per k, K auf man n, 
Don a t h) wypadala negatywnie, nie powodujqc nawet 
zmiany t
tna. 
Objaw w7omozonego napi
cia ukladu sympatyc7one- 
go uwazany jest za patognomoniczny dia zespolu Addi- 
sona. Dziwnym jednak wydaje si
 wobec faktu 7oupel- 
nego zniszczenia w pr7oytoczonym przypadku substancji 
rd7oeniowej nadnerczy, a wi(\\c gruczol6w, kt6rych funcja 
stanowi 0 napi
ciu tego ukladu. W przypadkach takich 
podl'aznienie ukladu sympatycznego powstaje najcz
sciej 
w nast
pstwie zmian w tkankach sqsiadujqcych z nad- 
nerczami i wl6knach splotu trzewnego zaj
tych sprawq 
swoistq prze70 ciqgloM. Opisywane sq zespoly addiso- 
nowskie ze stanami wzmozonego napi
cia uidadu wsp61- 
czulnego bez zmian anatomicznych w nadnerczach, na- 
tomiast ze stwierdzainymi zmianami we wl6knach spIo- 
tu trzewnego. 
W opisanym przypadku proces gruilic70Y toczqcy 
si
 w nadnerczach spowodowal nie tylko calkowite ich 
z ni37oczenie, ale przez ciqgloS6 szerzyl si
 na sqsiadujq- 
ce organy: nerId, wqtl'ob
, przepon
, wl6kna i zwoje 
uidadu sympatYC7onego. 
Zdaniem S erg e nt' a nie ma choroby Addisona 
bez zmian chorobowych w ukladzie sympatyc7onym, 
Szereg teoryj powstawania choroby Addisona (C h au f- 


far, Bel' n a r d, S e l' g en t), dzis zwalczanych, a do- 
wodzqcych wsp61udzialu w etiologii dw6ch czynnik6w 
powolnego niszczenia nndnerczy i [.'odraznienia uidadu 
sympatycznego, mimo ze nie wyjasniajq patogenezy 
ciel'pienin, nie mogq bye calkowicie zbite przez tezy 
H art man n a, S v i n g Ie' a, P f iff n e I' a, H a I' l' 0 P a, 
W e ins t e i n a i w i e I u inn y c h, 


" 10... 


> 
.. 


" 


.,,,",' 


, - 
r! 


:' -Ii 


-;. 


'4 


, 
, 


" 


f 


". 


-... 


, ' 


-, 



 . 


.
 
" 


. 
... 
''1 
. '! 
I 
f \ ?'" 
. 


". 


) 


Inny objaw zaslugujqcy na uwag
 - to astenia. 
Cechuje si
 ona poza uczuciem oslabienia, niemoznosciq 
wykonywania dluzej trwajqcego, czy intensywniejs7oego 
wysilIm fizycznego, szybkim wyczerpywaniem sHy 
mi
sniowej. Podobne stany obj
te nazwq astenii istnie- 
jq w zaburzeniach tal'czycy, gruczol6w plciowych i przy- 
sadid. Astenia sluzakowa - cechuje si
 szybkq utratq 
sit z towarzyszqcymi b6Iami nog, identyczna do tejze, 
jaka wyst
puje w poc7oqtkowych stadiach obrz
ku slu- 
zakowego pooperacyjnego; astenia pochodzenia przy- 
sadkowego w gigantyimie i astenia jqdrowa cechujq si
 
naglymi oslabieniami i omdleniami przy gwaltowniej- 
szym wysilku fizycznym; sq one mniej podmiotowo 
przyln'e przy wysilkach nawet dlugotrwalych 0 mnlym 
nat
zeniu, Astenia nadnerczowa nie moze bye rozu- 
miana, jako wylqczna niedomoga mi
sniowa; jest to 
zlozony zesp61 zaburzen neuro-muskularnych na tIe 
toksemii endogeT)nej spowodowanej nadmiernym wzro- 
stem kwasu mlekowego i produkt6w przemiany bialko- 
wej, przy jednoczesnym zubozeniu mi
sni w glikogen 
i uposIedzeniu wymiany gazowej - bez zanik6w mi
s- 
niowych i zmian zwyrodnieniowych w nerkach. NajIe- 
piej znana jest addisonowska mimo, ze nie posiada 
wyrainych cech odr
bnosci; poza niq znane sq r6wniez 
postaci nadn
rczowego pochodzenia, lec70 nieaddisonow- 
sIde (n.p. astenia koncowego stadium gruilicy pluc), 
o c70em rozstrzygnqe ma zdaniem autor6w francuskich 
w pierwszym wypadim udzial, w drugim brak udzialu 
ukladu sympatycznego. 
Zmiany barwikowe I:!k6ry w chorobie Addisona 
stanowiq najbardziej znamienny zewn
tr7ony objaw zes- 
polu chorobowego, Bardzo liczne badania nad sprawl! 



Str. 534 


MEDYCYNA 


N 15 


ba1'wikow w organizmie wogole, nie wyswietlily do- 
tychczas zasadniczych kwestyj. Barwik slcory - me- 
lanina jest ba1'wikiem tak zwanym samorodnym, nie 
bt;!dqcym pochodnym k1'wi. W sko1'ze zlokalizowany 
jest w komo1'kach podstawny{'h; przenika z IWlllorek 
barwikonosnych czyli chromatoforow, w kto1'ych dolw- 
nywa si
 ostateczny p1'oces wytwa1'zania melaniny. 
\Vsrod wzajemnie zwalczajqcych si
 teo1'yi - B 1 0 c h a, 
III e i l' 0 W s keg 0, He u dol' fer a, Mat z u gag i-ogol- 
nie przyznaje si
 pokrewienstwo melaniny z adrenalinq 
i pochodzenie substancji melanotwol'czej skory od adre- 
naliny. Sq tez zwolennicy (R i v 0 i r), dopatrujqcy si
 
istnienia wspoludzialu skory i nadnercza w przemianie 
barwikowej: nadnercze substancj
 pigmentotworczq za- 
mienia na adrenalin
, skora zamienia jq tymczasell1 na 
pigment. W ten sposob dochodzq oni do koncepcji 
zdolnosci wzajemnego zast
powl1nia si
 skory i nad- 
nerczy i wsp61pracy przy normalnej funkcji tych na- 
rzqdow. \V mysl powyzszego zabarwienie brqzowe 
skory w chorobie Addisona byloby nast
pstwem zaniku 
lub zaburzen tych dwoch mechanizmow hormonalnych. 
Odtqd suhstancja adrenalinotworcza, wskutek zahurzen 
uldadu ch1'omafinowego nie p1'zerobiona na adrenl1li- 
n
 - przetwarzana jest pl'zede wszystkill1 na ll1ell1nin
. 
Teoria ta jest bardzo sll1iala i prosto ujmuje zagadnie- 
nie; dzi
ki niej Mas son, ktory broni teorii nerwowe- 
go pochodzenia chromatoforow, widzi w tej koncepcji 
sposobnosc zblizenia czynnosciowego i genetycznego ko- 
morek chromafinowych pochodzenia nerwowego z chro- 
matoforami (k 0 m. Lan g e l' h a n sa). Nowsze zapatry- 
wanie ujmuje t
 spraw
 jeszcze pl'osciej (R i v 0 i 1') 
niedopalki Ulninosiarkowe trawienia, nie zuzytkowane 
przez kor
 nadne1'czy dla p1'zemiany ich w cystein
 
i glutatbion, krqzq we krwi w nadmi'=lrze i wywolujq 
zwi
kszenie w skorze ba1'wika aminosial'kowego - me- 
laniny. \Vyosobniony niedawno p1'zez Z 0 n de k a hor- 
mon ze srodkowej cz
sci przysadki "intermedina" 
nieznany jest w swej roli, podobnie jak i udzial hor- 
monu melanoforowego, wykrytego przez J 0 l' e s a 
w przysadce. Niesprecyzowana jest rowniez rola w prze- 
mianie barwikowej ciala chemicznie zblizonego do in- 
tel'mediny, kwasu askorbinowego; cialo to wyosobnione 
:iostalo z lwry nadnercza przez S zen t - G y 0 l' g i ego. 
ObniZenie poziomu cukru we krwi, zdaniem B ri t- 
ton a i S i I vet t a, jest charakterystyczne dla wypad- 
ni
cia czynnosci lwry nadnerczy, chorobowego czy 
doswindczalnego pochodzenia. Stanu hypoglikemii nie 
obserwowali oni w wypadkach zniszczenia substancji 
rdzeniowej. Spl'aw
 tq wyjasnily badania H 0 us say' 3 
i Lon g a, polegajqce na do
wiadczalnym usuni
ciu 
p1'zysadki mozgowej i tl'zustki, lub nadflerczy i tl'zust- 
ki: insulinu, hormon t1'zustki, odgrywajqcy zasadniczq 
l'ol
 w przeminnie \V
glowodanowej, jest oslabiony przez 
ho1'mon przysndki, lub uczulany w stnnie niedomogi 
przysadki, ale tylko w wypadku sp1'awnie funkcjonujq- 
cego nadnerczn. Nadnercze jest wi
c posl'ednikiem mi
- 
dzy hodzczym, czy hamujqcym dzialanie p1'zysadki 
nn insulin
. Usuni
cie nadnerczy, lub wypndni
cie ich 
czynnosci rowna si
 wykluczeniu udzialu przysadld 
w p1'zemianie w
glowodanow9j, stqd w chorobie Addi- 
sona, ustqpienie hamujqcej roli przysadki na insulin
 
powodowac h
dzie jej indywidunlnq niejako wlasnosc 
intensywniejszego wplywu na obniZenie poziomu cukru 
we k1'wi w stosunlm do norlllY fizjologicznej. 
. 


_ ObniZone cisnienie krwi, jako skutek ChOl'obowego 
lub doswiadczalnego uszkodzenia kory nadnerczy, przy 
jednoczesnej prawidlowej funkcji substancji rdzeniowej 
obserwowali i analizowali S \V i n g lei P f iff n e 1'. 
B a u e l' utrzymuje, ze wydzielina lwry nadne1'cza po- 
siada wplyw katalityczny na produkcj
 adrenaliny, 
zniszczenie wi
c kol'Y przyczynia si
 tym samym do 
zmniejszenia pl'odukcji adrenaliny, a zatem oslabienia 
jednego z czyn nikow wazopresyj nych. C u s h in g do 
kwestii hormonalnych wplywow na cisnienie k1'wi anga- 
zuje obok kory nadnel'cza przysadk
 mozgowq. Zdaniem 
jego pitresyna - ho1'mon pl'zedniego i srodkowego pla- 
tu przysadld, uczula kortin
 - hormon 0 wlasnosciach 
naczyniotropowych, i za jej posrednictwem wplywa na 
cisnieFlie, \V wypadku wi
c niedomogi kory i braku 
w krqzeniu "kortyny" - nie zaznacza si
 wazopresyjne 
dzialanie pitresyny. W cnloksztalcie tej lnve::;tii roz- 
strzyga niewqtpliwie zespol przysadkowo-nadnerczowy 
z udzialem w znacznej mierze kory nadnercza, 
Obnizenie przemiany spoczynkowej nie jest obja- 
wem stalym przewleldych stanow niedomogi kory nad- 
nerczy. wptyw wyciqgu lwry na przemian
 cieplnq 
w kierunku jej wzmozenia dowodzq S v{ in g lei P f i f- 
f n e r, przy czym twierdzq, ze posiada on z jednej 
strony wplyw zupelnie niezalezny od tarczycy, z dru- 
giej oddzialywa na tarczyc
 w kierunku oslabienin jej 
sil produkcyjnych (Q u e l' va in). Stqd zrozumiale by- 
loby obnizenie przemiany spoczynkowej w chorobie 
Addisona, ale tylko w wypadku, gdy tarczyca rowno- 
legle do stanu niedomogi kol'Y nadnercza, nie posiada- 
jqc czynnika hamujqcego, nie wzmaga swego wydziela- 
nia; znane sq bowiem przypadki bazedowizmu rozwija- 
jqcego si
 jednoczesnie z niedomogq nadnel'cza; wowczas 
objaw obniZenia p1'zemiany cieplnej nie ma miejsca. 
Nowe prace stwierdzajq w istocie przemiany ma- 
terii udzinl glutathionu, zwiqzlm sulfhydrylowego, ldo- 
ry wytwarzac ma kora (B i net), lub tkanki ustroju 
pod wplywem katalizujqcym kory. Zmiany chorobowe 
w ohr
bie kory wylduczajq jej udzial w tym procesie. 
Zmniejszenie zawartosci chlorku sodu we krwi jest 
niestalym, lecz typowym objawem chol'Oby Addisona 
i to nie jako objaw wtorny wymiot6w i biegunek, lecz 
pierwotny (L 0 n g) - w skutkach swych jednak pot
- 
gujqcy pl'zyczyn
 pierwotnq. Towarzyszqcym stan em 
obniZenia poziomu chlorku sodu jest zmniejsz
nie si
 
rezerwy alkalicznej (L 0 e b, Z w em e 1', S u II i wan) 
i wzrost procentowej ilosci potasu, ktory w tym stanie 
biologicznym ustroju jest antagonistq jonu sodu (H a- 
s tin g, Com pel' e). Objaw zmniejszenia poziomu 
chlorku sodu we krwi daje si
 oslabic podawaniem du- 
zych dawek soli lmchennej (L 0 e b), ktore jednoczesnie 
wplywajq \V kierunku zmniejszenia duzych dawek wy- 
ciqgu kory, niezb
dnych przy leczeniu substytucyjnym 
(H a 1'1' 0 p) i stwarzajq wyJom w Ll
dnYll1 Iwle przy- 
czyn i skutkow tego zespolu chorobowego. 
Zmiany radiologiczne w ob1'
bie nadnerczy uchwyt- 
ne w chorobie Addisona nalezq do wyjqtkow. Wyst
- 
pujq one wylqcznie w przebiegu gruzlicy nadnerczy 
o chal'akterze p1'zewleklym, gdy proces wapnienia ma 
przewag
 nnd procesem 1'ozpnctu. W przypadlm opisa- 
nym radiogram wypadl dodatnio. 
Klinika, mimo Rzczegolowej analizy objawow cho- 
robowych, nie wyjasnila dotychczas pntogenezy choro- 
by Addisona, Cz
scio\Ve wyjasnienie tej kwestii zaw- 



oN 15 


MEDYQYNA 


Str, 535 


dzi
czae nalezy fizjologom i biologomj polegae ma ona 
na wzroscie potasu we krwi ponad zwykly poziom, 
\V warunkach fizjologicznych 100 cms krwi zawiera 
20 mlg1' potasuj w stanach niedomogi Iwry nadnercza 
stwie1'dza si
 od 30 - 40 mlgr (u zwierzqt doswiad- 
czalnych przy ekspe1'ymentalnym wypadni
ciu czyn- 
nosci Iwry nadnercza do 0,04%). Dzi
ki badaniom 
autor6w amerykaiiskich (1. polskich badaczy - T l' us 1.- 
k 0 w ski) stwierdzono, ze wzr08t potnsu we krwi jest 
dla organizmu. ba1'dzo niebezpieczny, a doswiadczalne 
podniesienie jego poziomu wywoluje - 1. wyjqtkiem 
zmian barwikowych - objawy typowe dla choroby 
Addisona: wzrost azotu pozahialkowego, obsetek bialka 
surowiczego, mocznika, spadek jonu sodu, poziomu cu- 
kru we krwi, spadek cisnienia krwi przez toksyczny 
wplyw na miqsieii sercowy i drazniqcy uklad parnsym- 
patyczny, uposledzenie obiegu krwi, spadek jego cisnie- 
nia i wt6rne obniZenie podstawowej przemiany ma- 
terii, biegunld i wymioty. Doswiadczalne wprowadze- 
nie doustnie potasu u addisonik6w powoduje katastro- 
falne pogorszenie. 
Leczenie choroby Addisona, dzi
ki coraz doldad- 
niejszemu poznaniu fizjologii i patologii nadnercza, jak 
i patogenezy niekt6ryeh objaw6w chorobowych, posiada 
coraz wi
ksze szanse powodzenia. 
Najbnrdziej celowq formq jest leczenie substytu- 
cyjne, przy jednoczesnie stosowanych srodkach objawo- 
wychj a wi
c wstrzykiwanie dozylne lub domi
sniowe 
wyciqg6w 1. kory nadnercza w postaci znajdujqcych si
 
na rynku krajowym preparat6w ,.Cortine" Organon 
(1 cm:! odpowiada 50 gr. swiezej substancji), "Corti- 
gen" (niezarejest1'owany) Richtera (1 cm s odpowiada 25 
gr. swiezej substancji) i zagranicznym "Eschatin", 
"Euco1::ton", "Pancortex", stoBowanie dozylne chloro- 
wodoru cysteiny w ilosci 0,1 gr" rozpuszczonego 
w 1 cm 8 wody destylowanej i zoboj
tnionego bezpo- 
srednio przed wst1'zykni
ciem wysyconym roztworem 
w
glanu sodu do stanu PH - 7,5, podawanie doustn8 
kwasu askorbinowego (Witamina C) w postaci prepara- 
tu "Cebion" i "Redoxon", doustne, doodbytnicze i w for- 
mie wstrzyldwaii roztwor6w chlorku sodu, podawanie 
glukozy, leczenie tuczqce i uzupelniajqce towarzyszq- 
cych stan6w niedokrwistosci i t. p. 
Kwas askorbinowy ma na celu, zdaniem L e b I 0 n- 
d a i G i l' 0 n d a, uzupelnienie chorobowych brak6w 
witaminy 0, kt6ra skupia si
, a bye moze i wytwarza 
si
 w korze w stanie fizjologicznym tego gruczolu. 
Cysteina - zwiqzel{ siarkowodorowy ma na celu 
zwi
kszenie produkcji glutathionu, tego aktywatora za- 
czyn6w proteolitycznych i katalizatora beztlenowych 
proces6w spalania, kt6rych wyrazem jest as tenia i zmia- 
ny barwikowe sk6ry. 
Stosowanie wyciqgu ko1'Y jest leczeniem zast
p- 
czym, lub uzupelniajqcym braId hormonalne. W szyb- 
kosci dzialania zidentyfikowae go mozna z niednjqcq 
si
 niczem zastqpie insulinq, 
\Vielokierunkowose dzialania "kortyny", hormonu 
korowo-nadnerczowego da si
 przyr6wnae 1. wielokie- 
runkowym dzialaniem przedniej cz
sci przysadld. Ma 
wi
c ona wplynqe na zachowanie prawidlowego pozio- 
mu cukru we krwi, chlorlm sodu, azotu poznbialkowe- 
go, potasu, wapna, magnezu i fosforu (1\1 e l' a non, 
o 0 I a 1. 1. 0, Jim e s, S t 0 I 1. n e 1'), na procesy dyssy- 
milacyjno-asymilacyjne -- przez bezposredni wplyw na 


te procesy, lub posredni, wsp61nie z innymi gruczola- 
mi wewn
t1'znego wydzielaniaj budzie ma opornosc 
og61nq ustroju i ulatwiae uzyskanie odpornosci specy- 
ficznej, powodowae powstawanie cysteiny i glutathionu 
w tkankach, znosie doraznie podmiotowe uczucie zm
- 
czenia i t. p. 
Tolerancja kortyny przez organizm jest ogromna. 
Stosuje si
 jq od 1 cm:! pro die do 1 cm 3 - na kilo- 
gram wagi ciala ("teoretyczna dawka" - amerykaiiskich 
autor6w). Dzi
ld swemu wielokierunkowemu dzialaniu 
zyskuje coraz wi
ksze rozpowszeclmienie w wielu spra- 
wach chorobowych - zwlaszcza stosowana razem z wi- 
taminq C (kwas askorbinowy) - 
 stanach toksemii, 
zakazeii bakteryjnych (D i e t l' i c h wykazal obecnose 
zmian w korze nadnerczy w stanach septycznych i tok- 
sycznych), chorobach zakaz nych powildanych niedomo- 
gq ukladu krqienia (B ern h a l' d), w reso1'bcji wiel- 
kich wysi
k6w i wylew6w krwawych, w shoku anafi- 
laktycznym, niedroznosci jelit, kacheksji, cholerze, dzie- 
ci
cej dekompozycji, 
Leczenie solq kuchennq i jej roztworami ma na 
celu uzupelnienie brnk6w i antagonistyczne dzialanie 
jonu sodu w stosunku do jonu potasu, kt6rego poziom 
w chorobie Addisona wzrasta i stanowi najistotniejszq 
l'ol
 w patogenezie niedomogi lwry nadnerczyj jako 
minimum stosowana bye winna dawka 15 gr. dziennie 
(R e if ens t e in 0 w i e). Tolerancja soli jest og1'omna. 
Podawanie jej w lekkich stanach usuwa prawie calko- 
wicie objawy chorobowe, lub zmniejsza potrzeb
 poda- 
wania duzych ilosci wysokiego w cenie wyciqgu 1. kory 
(A c h a l' d, R i v 0 i 1', L 0 e b). W stanach ci
zkiej nie- 
domogi r6wnoczesnie nalezy podawae wyciqgi 1. przed- 
niego platu przysadld (\V i Ide 1'). Poza tem nalezy 
stosowae diet
 ubogq w bialko i tluszcze a obfitujqcq 
w w
glowodany, plyny i zasady. 
W leczeniu niedomogi kory nadnercza niekiedy 
stosowanie drazniqcych dawek promieni X na okolic
 
nadnerczy daje popraw
. 
Niedomoga kory nadnercza niezawsze przebiega 
w postaci typowych objaw6w Chol'oby Addisona. Pis- 
miennictwo i praktyka codzienna dowodzi, ze istniejq 
formy niedomogi nadnercza pochodzenia czynnosciowe- 
go naprzyklad w stanach kacheksji gruzliczej, bazedo- 
woidalnej, u nalogowych alkoholik6w, w dystroficznych 
zaburzeniach zolqdkowo jelitowych u dzieci i t. p. 
Bye moze, ze malo charakterystyczne cechy tych 
ZQspol6w uzasadniajq powsciqgliwose w wypowindaniu 
przypuszczeii w stosunku do zagadnieii, kt6l'e od nie- 
dawna dajq si
 zrozumiee i podciqgnqe pod kategori
 
zespol6w niedomogi kory nadnercza. 'Viele opisanych 
spostrzezeii klinicznych 1. tej dziedziny, zawdzi
czae 
nalezy badac7.om francuskim, Id6rzy zasi
giem zaburzeii 
niedomogi korowo - nadnerczowej obejmujq wszystkie 
kategorie wielm - 0(1 osesk6w do starc6w. Stosunko- 
wo wczesniejsze zwr6cenie uwagi na te zespoly przy- 
pisujq sobie Francuzi jakoby naskutek wi
kszej zapa- 
dalnosci mieszkaiic6w Europy poludniowej, niZ p6lnocnej 
i s1'odlwwej i cz
stszem stykaniu si
 z chorymi te- 
go typu. Nomenklatura francuska przyswoila dlatego 
i wchlon
ln takie okreslenia jak: "poronna postae cho- 
roby Addisona", "addisonizm", "niedomoga lub niedo- 
statecznose addisonowska" i t. p. Stany te wyrazajq 
si
 hypotermiq, przemijajqcymi stan ami wzmozonego 
napl
cia ukladu przywElp61czulnego z niskim cisnieniem 



Str. 536 


MEDYCYNA 


krwi, zaburzeniami w trawieniu. Astenia og61na jest 
objawem najcz
stszym, stale post
pujqc
 mj podmiotowo 
objawia si
 uczuciem oslabienia i zm
czenia fizycznego, 
nieust
pujqcego pod wplywem wypoczynku, uczuciem 
zimna, niestalymi bolami w calem ciele a zwlaszcza 
w jamie brzusznej. Osobnicy tacy czujq si
 najlepiej 
w 16zku, poczqtkowo Idadqc si
 w dzieii od czasu do 
czasu, a nast
pnie nie mogqc opuscic lozka. Stany re- 
konwalescencji po infekcjach kataralnych przeciqgajq 
si
 u nich do dlugich tygodni. Bole samoistne lokali- 
zacj
 swq majq zazwyczaj w nadbrzuszu i okolicy l
dz- 
wiowej, lub promieniujq do Idatki piersiowej i barkow. 
Zaburzenia pokarmowe sq takie same, jal( w wypad- 
kach typowych, lecz 0 mniejszym nasileniu: wymioty 
poranne sluzem, lub wkrotce po posilkach, przybiera- 
jq niekiedy oharakter bardzo uporczywy, zaparcia na 
zmian
 z biegunkami i towal'zyszqcymi bolami w jamie 
brzusznej. 
U osobnikow tych stwierdza si
 niejednokrotnie 
przejsciowe stany apatii, zja\V i omamowj ze stl'ony 
ukladu krqzenia tachykardi
 z arytmiq, t
tno slabo 
napi
te, niei!talq sinic
 koiiczynj temperatura bywa sta- 
le nieco obnizonaj stale uczucie chlodu, zwlaszcza stop 
i rqkj objawy nieznacznej niedokrwistosci, zawroty glo- 
wy i szum w uszach; w moczu bialkoj oliguria. Prze- 
bieg taki ciqgnie si
 latami z przemijajqcymi remisjami 
zwlaszcza w cieplej porze rolm. Z posl'od osobnikow 
tych w wieku dojrzalszym rekrutujq si
 ci, ktorzy koii- 
czq smierciq naglq, nastr
czajqcq podejrzenie smierci 
z zatrucia, udaru mozgowego, zatoru t
tnicy plucnej, 
dusznicy bolesnej, zawalu mi
snia sel'cowego, Sq to 
wypadki niespodziewanego pogorszenia si
 stanu prze- 
wleldego, w ktorych momentem wywolujqcym takie 
zejscie bywa nadmierny wysilek fizyczny, zabieg ope- 
racyjny, choroba infekc.rjna, a u kobiet porod. 
Opisane stany nie dajq si
 na razie stopniowac 
i ujqc w pewnq klasyfikacj
 w zaleznosci od nasilenia, 
czy tez wspoludzialu funkcji innych gruczol6w do- 
krewnych. 


Pismiennictwo 


,. A I wen siB auk e, Endokrinologie. T. 15. 1934. str. 53. 
2. B a u e r. Innere Secretion. Berlin. Springer. 1927, 3. B 0 r- 
c h a r d L. Krnus-Brugsch. Spez. Pathol. u. Therap. inn. Krkh. 
T. XI. str. 275. 4. Bar r. The Journal of Am. Med. Ass. t. 105. 
Nr 22. 5. B r 0 S s, 0 lug 0 s z, K ubi k 0 w ski. Pol. Gaz. Lek. 
1936. str. 221. 6. C h r z a now ski i G r z y c k i. Pol. Gaz. Lek. 
R. 1936, Nr 45. 7. C z a r n e c k i. Przyczynek do fizjologii nnd- 
nercza. Wilno. 1928. 8. 0 e mol e. Pro Med. l.lV.36. Paryz, 
9, F a I i c k i. Now, psychiatr. z. I - IV r. 1936. 10. F a I k i e- 
wi c z i Mus i a l. Pol. Gnz. Lek. Nr 46. r. 1936. 1,. G I a s e r, 
Med. KIin. 1921. Nr 40. 1923. Nr. 31. 12. Li z low. Funkcjonalna- 
jll diagnostik8 wnutriennich organyw, Wyd. Arzt. Berlin. str. 63- 
71. 13. Lon g. The Americ. Journ. of the Med. Sc. Nr 6. 1936. 
14. M a h r bur g. 0 n..dnerczakach. Wilno. 1928. 15. R i v 0 ire. 
(przeklnd Szpidbauma). Nowe zdobycze endokrynologii. Str. 
48 - 85. Wyd. Ars med. 1936. 16. R e if ens t e i n iRe if e n- 
s t e i n j un. Ann, Of Int. Med. 9. 1936, str. 1338. 17. R 0 s now- 
ski i K 0 s tar c z y k. Lek. Wojsk. T. 16. Nr 2, 1930. 18. Row. 
ley i G ray. The Lancet. t. 230. z. 5686. 1936. str. 1400 - J402. 
19. R u d z k i. Czas. Lek. 1905 r. 20, S i v e. KIin. W-schr. 14.8, 
1935. 21. Stypulkowski. Med. r. 1936. Nr 20. str. 619. 
22. S z . n t roc h. Pol. Gaz. Lek. 1934. 23. We i I. Wnutrienniaja 
siekriecja. Berlin. 1922, 24. Z w e mer i T r u s z k 0 w ski. Soc, 
Exp. BioI. nnd Med. 1936. 35. 424 - 426. 25. Z 0 n d e k. Addis- 
sonische Krankheit, N. O. Klin. T. 1. str. 154. L'endocrinologie 
et les cHats endocrino - sympatique par. A. C. Guillaume. Pa- 
4'yi, 1929 i 1930. t. ,. str. 49 - 54, 63 - 64, 130 - 139, 208- 


N 15 


211, t. 2. str. 16 - 28, t. 3. str. 105 -- 125. L'insuffisance nnte- 
hypophysaire. Pro Med. 60. 1936. str. 1204 - 1208, Presse Med. 
Nr 26 z r. 1935 i Nr 6 z r. 1936. 


Z oddzialu wewn
trznego szpitnla Przem. Pnnskiego 
Ordynntor S. p. dr Gwidon Pokorny 


Dr J(>ZEF l\IA Y 
asyst. oddzialu 


Haemopneumothorax spuntaneus 


Odma samoistna kl'wiotoczna jest schorzeniem b. 
rzadkim. U nas przypadek tald przedstawili na posie- 
dzeniu Tow. Intern. Polskich w dn. 27.11 1937 1'. P u- 
S z e t i F l' e ide n be l' g. F l' e y J. L. w 1935 rolm 
zebral tylko 13 pl'zypadkow baemopneumotborax spon- 
taneus, opisanych w literaturze swiatowej za ostatnie 
34 lata, a swoj uwaza za 14-ty. Poza tym znany jest 
przypadek Bellon a. Ostatnio w grudniu 1936 1'. M. 
R. Cas t ex i E. S, 111 a z zen i napisnli artykul 0 h. 
p. s., gdzie przytaczajq dwa przypadki, obserwowane 
u siebie na klinice w Buenos-Aires, a z literatury 
udalo si
 im zebrac 28. 
Przechodz
 do opisu naszego przypadku. 
. On. 1.1V 36. C?hory lat 28, toknrz, zostn' przywieziony do 
szpltnla z powodu sllnego klucia w lewej polowie klatki piersio- 
wej i bardzo duzej dusznosci. Zachorownl nagle tegoz dnin ra- 
no przy pracy, kt6ra byln lekka (przykr
cal dtwigni
 samocho- 
dOWil do toxarni). Po 10 minutach musial przerwac prnc
 z po. 
wodu nnrnstnjilcego b61u pod lopatkq, pnchq i w okolicy serca. 
Wkr6tce zjawila si
 wielka dusznosc, omdlenie i w og61nie ci
z- 
kim stanie zostal przywieziony do szpitala. Nnst
pnego dnia 
chory nie odczuwa jui tak silnej dusznosci. Klucia w lewej po- 
!owie kl.atki piersiow.ej nie.co mniejsze, nasilnjq si
 przy kaszlu 
I gl
boklm oddychamu. Cleplota cinla do 37,2". 
Uprzednio czul si
 zupelnie zdr6w. W dziecifistwie gry- 
pa. Innych chorob nie przechodzil. Wywiady rodzinne bez zna- 
czenia. 
S tan 0 b e c n y. budowa prawidlowa. Wzrost sredni. 
Odiywienie mierne. Skorn i blony sluzowe blade. Sinica wargo 
trenice szerokie, rowne, oddzialywujq prawidlowo. Jc:zyk oblo- 
zony, podsychajqcy. Tnrczyca nieco powi
kszonll. 
Klatka piersiown dobrze wysklepiona, szeroka. Orienie 
glosowe zniesione nad dolnq polowq klatki piersiowej po stronie 
lewej. Pluco prawe: grnnice prawidlowe, wypuk jawny, oddech 
p
cherzykowy. Pluco lewe. opukiwanie w pozycji siedzqcej. od 
tYlu odglOS przytlumiony od polowy lopatki w dol. W Iinii srod- 
kowo pachowej przytlumienie od IV zebra, z przodu od III ze. 
brn w d61. 
Osluchiwanie: nad gornq cz
sciq pluca, powyiej Iinii od- 
graniczajqcej, przytlumienie, oddech oslabiony, a poniiej tej Ii- 
nii - odd.ch nieslyszalny, 
W pozycji lezqcej nn wznak, w miejscu przytlumienia od 
przodu zjawin si
 odglos jawny z odcieniem b
benkowym, si
ga- 
J


 do V ze?ra. . Poziom stlumienia ukladn si
 r6wnolegle do 
hnn pachoweJ' obJawy ruchomego plynu w jamie oplucnei. 
Serce. gornej i lewej granicy okreslic nie mozna. Prawa 
granica bezwzgl
dnego stlumienia serca przesuni
ta na palec 
w. prn,:"o od Iin!i pr.zymostkowej prawej. Tony serca nad ko- 
muszkle
 prawle. mes
ysZ8lne, natominst sq dobrze slysznlne 
w 4-ym I 5-ym ml
dzyzebrzu na prawo od mostkn. Ci
nienie 
krwi 115 85. T
tno 100 na 1', minrowe, miernie wypelnione i sln- 
bo napi
te. 
Brzuch prawidlowo wysklepiony. Bolesno
ci i nieprawi- 
dlowych oporow nie stwierdza si
. Wqtrobn niepowi
kszona, 
Sledziona niewyczuwnlna, 



N 15 


MEDYCYNA 


Str. 537 


Odruchy kolnnowe zachowane. Patologicznych nie '!itwier- 
dza si
, 
Badanie moczu: odcz. kwasny. C. gat. 1030, Binlko -, cu- 
kier -, aceton -, urob. -, ind, -. Osnd: leuk. 4 -15 w polu 
widzenia, duzo sluzu, szcznwiany. 
Onia 4.lV. Cieplota 37,2 0 ' - 38". Klucia w kl. piersiowej 
po stronie lewej utrzymuji\ si
. Chorego skierowano na prze- 
swietlenie narzi\d6w klatki piersiowej z rozpoznaniem klinicznym 
hydropneumothorax spontaneus, 
Bad ani ere n t g e n 0 log i c z n e: (dr Stankiewicz). 
Poziom plynu si
ga do 111 mi
dzyzebrza. Sr6dpiersie i serce 
przemieszczone w prnwo. Jednostajne, niezbyt intensywne zn- 
cienienie poln szczytowego prnwego. Hydropneumothorax sin, 
Odczyn Wassermanna we krwi ujemny. 
7.lV. 36. Naklucie pr6bne: wydobyto 20 cm." plynu 0 cha- 
rakterze ciemnej krwi niekrzepni\cej. Taki sam plyn wydobyto 
w. dniu 16 i 21.IV. 
On. 22.1V. Od kilku dni chory wyzej gori\czkuje 37,9 0 - 
38,9° '. Badnnie fizykalne wykazalo zwi
kszenie si
 ilO!ki plynu 
w jnmie oplucnej. 
Badnnie krwi: Er. 4.850.000. Hg. 85°'°' Index 0,88. B. 7.450, 
Neutr. 59 u '0. Umf. 32"'0' Mon. 7° o. Eoz. 2" 0' wyknzalo przyrost 
ilosci czerwonych cialek krwi do stnnu prnwidlowego, a w obra- 
zie krwi nieco zwi
kszoni\ ilose Iimfocyt6w. Czas krzepni
cia 
krwi - 11 min. 
Wielokrotne badanie plwociny pri\tk6w Kochn nie wy' 
kazalo. 
Badanie plynu oplucnowego dn. 28.1V (naklucie pr6bne). 
Erytr. 470.000. Hg. 28"'0' Index ". L. 1.400. Neutr. 3%. Limf. 90%. 
Mon. 6
. Baz. 1%. Krew uklada si
 w ruloniki, cialka czerwone 
zdeformowane, 
Odczyn Biernackiego (met. Westergr.) - 70 mm godz. 
Bnd. rentg. Jednost..jne, intensywne zncienienie cnlego Ie- 
wego pola plucnego ze znncznym przemieszczeniem sr6dpiersin 
(tchawicy) i serca w stron
 prawi\. 
Poniewaz dusznose stale si
 utrzymuje, a cieplotn obnizy- 
la si
 nieco (36,9°' - 38,3 U '), dokonano dn. 1.V naklucia opluc- 
nej, wypuszczono 1700 cm" krwawego plynu, dodajqc w cznsie 
opr6zninnia do 1000 cm 3 powietrza. Od tej pory samopoczucie 
chorego znacznie si
 polepszylo. Cieplotn nie przekracza 37,2° '. 
t.aknienie znacznie lepsze. 
Bad. rentg. dn. 3,V. Cnlkowitn odma lewostronna. Poziom 
plynu do V mi
dzyzebrzn, Ponad poziomem zaznncza si
 deli- 
kntny, ostro zarysowany cien - skrzep krwi (7). Sr6dpiersie 
i serce znacznie przemieszczone w prawo. Po stronie prawej 
rysunek plucny wzmozony. Kilka drobnych zwapnien mii\zszo- 
wych we wn
ce. 
Stan chorego nadal b. dobry, nie gorqczkuje, bardzo mnlo 
kaszle i troch
 odpluwa, Z powodu utrzymuji\cego si
 plynu 
w oplucnej wypuszczono po dluzszej przerwie dn, 28,V jeszcze 
250 cm." plynu 0 barwie brunatnej. 
Odczyn Biernackiego 4. VI - 45 mm godz. Przed wypisa- 
niem chorego dokonano jeszcze raz przeswietlenia narzi\d6w 
klatki piersiowej i stwierdzono odm
 do 111 zebra w linii pacho- 
wej z nieznaczni\ ilosciq plynu. Przez czas pobytu w szpitalu 
choremu przybylo nn wadze okolo 5 kgm. i zostal wypisany w b. 
dobrym stanie dn. 20. V I 36 r, 
Po miesiqcu chory wr6cil do pracy, czuje si
 dobrze, sy- 
stemlltycznie przybywa na wadze i nie kaszle, Po 5 miesiljcach 
dokonano bndnnia kontrolnego. Choremu przybylo 14 kg. na wa. 
dze od wypisania ze szpltala, Przy badaniu wykryto nieliczne 
tarcia oplucnowe w dole lewego pluca w Iinii pachowej i lopat- 
kowej. Poza tym brak wyratnych zmian w obu plucach. 
Bad. rentgenologiczne dn. 13.1X 36. (Dr. Stankiewicz). 
Zgrubienia oplucnych szczytowych. Drobne zwapnienia mii\z 
szowe i gruczolowe (wn
ki) w ODu polach plucnych. Mnle za- 
mglenie okolicy nadprzeponowej lewej (zgrubienia oplucnej). 
Przepona ruchoma. Zatoki wolne. 
Nagly poezqtek ehoroby, dusznosc. siniea i bada- 
nie fizykalne plue, wykazujqee rowny poziom plynu 
w opluenej w pozyeji siedzqeej, a przemieszezenie gra- 
nie stlumienia przy zmianaeh polozenia ehorego dato 
nam moznosc rozpoznania odmy samoistnej z wysi
- 
kiem, co zostalo odrazu potwierdzone przez przeswie- 
tlenie klatki piersiowej. Naldueie probne wykazalo 
obecnosc eiemnej krwi, niekrzepnqeej. Na tej podsta- 
wie mogtismy z ealq pewnosciq ustatic rozpoznanie 


baemopneumotbol'ax spontaneus, W naszym przypadku 
nie udalo si
 ustalic przyezyny tego sehorzenia, Rent- 
genogram plue, wykonany po 5 miesiqeaeh od wypisa- 
nia si
 ehorego, wykazuje eoprawda zwapnienia w mhlz- 
szu pluenym i gruezolaeh wn
kowyeh, ale badanie fi- 
zykalne, nie stwierdzanie prqtk6w Koeha w plwoeinie, 
bardzo dobry stan ehorego nie upowazniajq nas do roz- 
poznawania gruzliey plue. Na 18 przypadkow, lqeznie 
z naszym, opisanyeh w dost
pllej mi literaturze, tylko 
u 3 ehoryeh udalo si
 ustatic etiologi
 gruzliezq, w tem 
jeden przypadek odmy samoistnej krwiotoeznej, pow- 
stalej przy leezeniu odmq sztueznq z' zejseiem smier- 
telnym. 
Na pozo!;tale 15 przypadkow h. p. s, bylo 12 wy- 
leezonyeh i 3 zejseia smiertelne. We wszystkieh tyeh 
ostatnieh przypadlmeh wykonano badania sekeyj ne. 
W jednym przypadku (N e w ton a Pit t) przy badaniu 
posmiertnym nie stwierdzono zlllian gruzliezyeh, tylko 
znaleziono rozerwany p
eherzyk rozedmowy ze zrostem 
opluenowym. Nie wykryto ziejqeego naezynia. Przv- 
puszezalnie krwawienie nastqpilo z naezynia zrostu. 
\V drugim przypadlm (E. Gerard Houdsen i Al- 
Ie n Pig 0 t t 1931 1'.) stwierdzono powietrze i 1 litr 
krwi w Iewej opluenej. Twardy zrost nad rozedmowo 
zmienionym lewym gornym platem. Zrost Lyl przyzy- 
eiowo oderwany od klatki piersiowej i stqd mozliwosc 
krwawienia. Lewe plueo zawieralo rozedmowe p
ehe- 
l'Zyki w szezyeie. Zmian gruzliezyeh nie stwierdzono. 
W trzeeim przypadku (R 0 11 est 0 n 1900 r.) nie ZIlale- 
ziono przyczyny anatomopatologieznej dla powstalej 
samoistnej odmy krwiotoeznej. W ez\Vartym przypad- 
ku h. p. s. (K l' a u z e i He i s e 1920 r.), ktory zdarzyl 
si
 przy Ieezeniu odmq sztueznq, sekeyjnie stwierdzo- 
no na przedniej powierzehni pluea 5 mm. od zrostu 
maleiikq jamk
 sredniey 2 nll11., w opluenej. W ostat- 
niej publikaeji R. Cas t e xiS. 1\1 a z zen i wykazali 
w jednym przypadku rentgenologieznie p
eherze po- 
wietrzne podopluenowe na zapadni
tym plueu, co u\Va- 
zajq za etiologieznq przyczyn
 tego sehorzenia. 
Nalezy sqdzic, ze roznorodnosc dotyehczasowyeh 
wynik6\V sekeyjnych przy h. p, s, i obserwaeji kliniez- 
nyeh nie pozwala ustalic jednolitej etiologii dla tego 
sehorzenia, Jako bezposredniq przyezyn
 samoistnej 
odmy krwiotocznej trzeba przede wszystkim brac pod 
uwag
 obeenosc zrostow oplueno\Vych i zmienionej 
tkanki pluenej przez proeesy gruilieze lub rozedmo\Ve. 
l\Ieehanizm powstawnnia odmy snmoistnej i wyle- 
\VU krwi do opluenej nie zawsze da si
 wytlumnczyc 
wi
kszym wysilkiem lub silnym kaszlem, gdyz w nie- 
ktoryeh z opisanyeh przypadkow ehoroba rozpoez
la 
si
 uprzednim bolem w klatJe piersiowej rano po obu- 
dzeniu si
 w lozku, u innego przy wehodzeniu na 
sehody, a u naszego ellOrego przy Iekkiej praey w war- 
sztaeie. 
Zasluguje na u\Vag
, ze wszystkie 18 opisane przy- 
padld h. p. s. dotyezq tylko mlodyeh m
zezyzn, 
Nie \Vszystkie opisane przypadld mialy jednakowy 
przebieg ehoroby. W 3 przypadkaeh zejseie nastqpilo 
w eiqgu jednej doby, w 1 przyp. po 8 dniaeh. Czns 
Ieezenia przypadkow zakoiiezonyeh wyleezeniem wahal 
si
 od 6 do 14 tygodni, Zmiennosc obrazu Idinieznego 
tego sehorzenia zalezy od wielkosei i rodzaju samoist- 
nej odmy krwiotocznej. 
Pl'zy nieznaeznym ueisku jaki wywiel'a plyn 



Str. 538 


MEDYCYNA 


H 15 


(krew) i powietrze w jamie opluenowej mozna przez 
dtuzszy ezas stosowae leezenie zaehowaweze, jak bylo 
u naszego ehoreo-o. ,V razie narastania objaw6w uei- 
skowyeh, spowo"'dowanyeh przez nadmiar powietrza 
i krwi, zaehodzi potrzeba naldueia i odeiqzenia. Nad- 
mierny ueisk spowodowany przez powietl'ze, eo ez
sto 
zdarza si
 przy zwyldyeh wentylowyeh odmaeh samo- 
istnyeh, latwo usunqe przez wyeiqgni
eie pewnej ilosei 
powietrza strzykawkq lub pozostawienie igly na stale, 
jak uez.ynil Bellon w swoim przypadlm. \V zadnym 
z opisanyeh wyleezonyeh przypadk6w nie zaehodzila 
potrzeba natyehmiastowego wypuszezenia krwi z jamy 
optuenej. 
WI. 0 s t row ski zestawU dane kliniezne doty- 
ezqee 10s6w krwi w jamie opluenej, a dotyezqee g16,v- 
nie przypadk6w urazowyeh. Jego zdaniem, wielu wsp61- 
ezesnyeh ehirnrg6w (w tej Jiezbie Sa u e l' b l' U e h, sto- 
suje naldueia opluenej w przypadkaeh krwiaka, kliniez- 
nie niezakazonego, jedynie wtedy, gdy wywoluje on 
wyrazne objawy ueisku na plueo i sr6dpiersie. 
R6ine sq tez poglqdy na przyezyn
 niekrzepJiwo- 
sei krwi w jamie opluenej. Wedlug Hen s e hen a, 
Hers z f e 1 d a, Ten n e n b erg a i F i s e her a krew 
ta nie krzepnie, poniewaz jest odwl6knionq. Ruehy 
plue i serea, podobnie jak ubijanie krwi pr
eikiem 
w eelu jej odw16knienia, wywolujq w krwiaku wypada- 
nie wl6knilm. Zlogi wl6knika, zawierajqee pewnq ilose 
krwinek, osiadajq na seianaeh jamy opluenej, reszta zas 
krwi pozostaje plynna i niezdolna do krzepni
eia. 
G l' ego ire, Co U l' e 0 u x i inni uwazajq, ze krew nie 
krzepnie w jamie opluenej, poniewaz prawdopodobnie 
nablonek opluenej wydziela jakqs 8ubstanej
, uniemo- 
zliwiajqeq krzepni
eie, a ginqeq w obeenosei wysi
ku 
surowiezo-wl6knikowego (D 0 l' 1 e n e 0 U l' tiP aye h a- 
l' e s). De u t 8 e h uwaza zaburzenia w wytwarzaniu 
zaezynu wl6knikowego (trombiny), a Z a h n i C h a n- 
dIe l' - zmiany w istoeie wl6knikorodnej krwi (fibri- 
nogenia) za przyezyn
 niekrzepliwosei krwi w oplne- 
nej. Duie znaezenie praktyezne ma spostrzezenie 
Co u l' e 0 U x, ze krew Jl1usi przebywae eonajmniej 4- 
5 godzin w niezakazonej i nieuszkodzonej jamie oplue- 


nej, aby stas si
 niekrzepliwq. Jesli przy naklueiu 
opluenej krew szyblw krzepnie w strzykawee, to jest 
do\Vodem swiezego krwawienia do jamy opluenej. Po 
pewnym ezasie powstaje prawie zawsze odezyn zapalny 
blony surowiezej i wytwarza si
 r6znej wielkosei 
skrzep. 
Badajqe plyn opluenowy w naszym przypadku 
dn, 28.IV stwierdzilislllY 90% limfoe. 3% neutr. 6% mo- 
noe. i 1 % baz. eo przemawialo za odezynelll zapalnym 
oplnenej. Gorqezka, ohjawy fizykalne i rentgenologiez- 
ne znaeznie zwi
kszajqeej si
 ilosei plynu w jamie 
oplnenej, pozwolily muu rozpoznae wysi
k zapalny. Po 
wypuszezeniu dnia LV znaeznej ilosei tego plynu 
(1700 emS) i dopelnieniu powietrza (1000 ClUB), eieplota 
odrazu si
 obnizyla i pozostaly krwawy pl.Vn ulegal 
juz powolnemu wehlanianiu. Przy badaniu rentgenol. 
dnia 3. V istnialo podejrzenie na obt;enose skrzepu po- 
nad poziomelll plynu. Jest to zupelnie prawdopodob- 
ne, gdyz krew w opluenej zostala juz zmieszana z wy- 
si
kiem zapalnym, a wydobyty nalduciem krwawy plyn 
z dn. 28.IV po Idllm dniaeh ulegl w prob6wee skrzep- 
ni
eiu. Pozostawienie w naszym przypadku tak wiel- 
kiej ilosei plynu, bogatego we wl6knik, mogloby stwo- 
rzye r6zne przykre dla ehorego powiklania w postaei 
znaeznyeh zgrubiefi opluenej i rozleglyeh zrost6w. 
Opisany przypadek baemopneumotborax sponta- 
neus zakofiezony wyzdrowieniem zasluguje na uwag
, 
poniewai jest to b. rzadkie sehorzenie, i przyezyny je- 
go nie udalo si
 nam ustalie. 


Pism enn etwo 


1) F r e y J. L. Journnl of the Americ. Medicill. Associll- 
tion 1935 r. t. 104. str. 1395 - 1399. 2) Bellon. Archives de 
medicine et de phllrmllcie militllires 1934 r. t. 100. 3. Do r in R. 
Bloccnto. LII Riformll Medicil 1928 r. t. 44, str. 552. 4) H u r x t- 
h nl L. M. New. Englnn Journlll of Medicine 1928 r. t. 198, str. 
687. 5) Mil h 0 r n t A. T. Americnn Journlll of Surgery 1931 r. 
t. 13, str. 315 - 317. 6) 0 s t row ski WI. Pol. Arch. Med. 
Wewn. tom XIII, zeszyt 4, str. 1027, 7) M. R. ens t e r i E. S. 
Mil Z z e i. Ln Pre sse Medicnle 1936 NQ 104. 


PrzeglC}d pismiennictwa 


H. G ii nth e r (Lipsk) poswi
cn pr.c
 patologii konllty- 
tucjonalnej postl;1puj
cego zwyrodnlenia mil,!linl (dystrophia muscu/o- 
rum progressiva). 
Oto:i przewn:inie zwyrodnienie, powstnji\ce nil tie dzie- 
dzicznych czynnikow dyspozycyjnych, nie ogrnniczn si
 wylljcz- 
nie do rni
sni, lecz obejrnuje rownie:i k 0 5 c i e c (osteodystrop- 
hia). Zminny kosccn nie sq nnst«:pstwem cierpienill mi
sni, lecz 
stllnowiq slim 0 i s t n y przejaw kliniczny, cechujqcy si
 znllCz 
nym znnikiem kosci, zwlllszczlI dlugich, cZlIszkq wie:iowq, nie. 
prawidlowosciq szcz
ki dolnej i t. p. 
Cz
sto wyst
pujij rowniei zllburzenin regulncji hormonnl. 
nej i wegetllcyjnej (znburzenin te wymngnjlj dnlszej jeszcze 
obserwacji din wyjnsnienin ich istoty i wznjemnej zllle:inosci). 
W wywodzie ostatecznym nutor podkresln, :ie w ujmowa- 
niu post
puiqcego zwyrodnienin mi
sni jnko cnloksztnltu nie wol. 
no ogranicznc si
 wylqcznie do zwrncnnia uwagi na uklnd ner. 
wowo - mi
sniowy, lecz, :ie cierpienie rozpntrywllc nnle:iy jnko 
n i e p raw i d low 0 5 c k 0 n sty t u c j 0 n n I n q. 


Zeitschr, f. Kinderheilk, T. 58. Z. ti. 
. 


B. d e R u d d e r ornnwill wspillne ceehy kllnlczne i eplde 
mlologicznB ostrych nagminnych b61i1w mil,!liniowych (mya/gia acuta 
epidemica) i nagminnego zapalenla Istoty szarej rdzenia (poliomye- 
litis epidemical, upntrujqc w obydwu chorobach uderznjqce p 0- 
d 0 b i ens two kliniczne i epidemiologiczne. 
Wobec tego nnsuwlI sic: nawet pytnnie, czy ostrn nngmin. 
nil myalgin nie stnnowi n i e win n ego patomorficznego w n- 
rill n t u nngminnego znpllienin istoty sznrej rdzenill. 
Takie wZlljemne wspolznle:inosci znllne sq i w innych epi- 
deminch (wznjemne uodpornienie, zoboj
tnienie jndu, nnprze- 
miennosc epidemiologicznll). 
Zngndnienie wymngn dnlszych bndnn i spostrzezen. 


KI. Woch. 1937. N!! 17. 


o. v. Z i m mer m n n n - M e i n z i n g e n (Wipden) 
omawin wsp6lzale:Znoli
 mil,!dzy chorobaml pl,!oherzyka zillclowego 
i chorobami serea. 
W mllteriale nutorn na 453 przyplldki w 26.ciu (przewll:inie 
u kobiet) ustllJono rownoczesnie ostre schorzenie p
cherzykll 
zolciowego: oto:i zllburzenin czynnosci sercn wplywnjq ujernnie 
nil przebieQ cierpienill p
cherzykll :iolciowego, z drugiej zd 



111 15 


MEDYCYNA 


SIr. 539 


strony - obostrzenia w cierpieniu p
cherzyka wywieraji\ ujemny 
wplyw nn serce. W ten spos6b powstaje circulus yitiosus. 
Pod wzgl
dem r6:i:niczkowo - rozpoznawczym mogi\ si
 na- 
suwac trudnosci w odr6:i:ninniu wi\troby znstoinowej od cierpien 
p
cherzyka :i:61ciowego. 
W przypadkach ostrych chor6b p
cherzyka :i:6lciowel!0 
u os6b chorych na serce nnle:i:y leczye przede wszystkim p
che- 
rzyk (a:i: do znbiegu operacyjnego wlqcznie), gdy:i: dopiero po 
wyleczeniu p
cherzyka mo:i:nn Iiczye na popraw
 stanu serca. 


Munch. med. Woch. 1937. Nil 21. 


Zakrzepy tl,!tnicy doglowowllj wewn.,trznel (thrombosis arteriae 
carotis internae) zdarzajll si
 cz
sciej, nii si
 przypuszcza. Roz- 
poznanie przypndk6w tych dotychczns bylo mo:i:liwe jedynie na 
znsadzie an" i 0 g I' n f i i m 6 z a u. 
E. M 0 n i z, A. L i m aiR. deL n c e r d n (Lizbona) 
spostrzel!nli 4 przypndki zakrzepu t
tnicy doglowowej wewn
trz- 
nej nn 537 wykonanych nngiografii, przypuszczajq jednnk, ie 
przypndki te zdarzajq si
 jeszcze cz
sciej: mianowicie, w 0,81: 
przypadk6w, w kt6rych zachodzi\ wskaznnia do rndiografii odle- 
wowej t
tnic m6zgu. 
Autorzy ci na znsndzie zestawienin obserwncji klinicznej 
i wynik6w angiogrnm mozgu stnrnjll si
 wysnue obraz kllnlczny 
zakrzepu t
tnicy doglowowej wewn
trznej. 
Ot6:i:, znkrzepy te u osob w wieku nie bardzo podeszlym, 
w mnteriale autor6w wy1i\cznie u m
:i:czyzn cechujq si
 jako 
objawami zwiastunowymi - nnpndowymi b61ami "Iowy (objaw 
b. wczesny!), przejsciowq przeczulicll koficzyn, przejsciowymi 
r6wnie:i: niedowladami, zwlnszczn konczyny g6rnej, drgawkami 
nieznacznymi, r6wnoczesnymi zazwyczaj z nnpndowym niedowln- 
dem, niekiedy zaburzeniami czucia, napadowymi, post
pujqcymi 
i nasilonymi zaburzeniami a fat y c z n y m i (w przypndknch 
zakrzepu lewej t
tnicy doglowowej wewn«;trznej); wreszcie wy- 
st
puje udnr m6zgowy, z reguly lekki i przemijnjqcy, po ktorym 
zaznncza si
 rozlegle. ci
:i:kie pOl' a :i: e n i e polo w i c z e 
z niemocq (afazjq), gl6wnie czuciowq, choe r6wnie:i: i ruchowq; 
znnmienny din porn:i:en (kt6re, rzecz oczywista, wyst
pujq po 
stronie przeciwleglej od umiejscowienin zakrzepu) jest bra k 
w s pol u d z i n I u (pornienia) ze strony n e I' w u t war z o- 
w ego. Pod wzgl
dem psychicznym znznncza si
 oboj
tno
c 
chorych, niekiedy jednak euforia. 
R 0 k 0 wan i e znle:i:y od przypndku (od rozminr6w art. 
communicantes arter., dowo:i:lIcych drogq obocznq krew do nie. 
dokrwionej p61kuli, jnk r6wnie:i: od szybkosci, z jakq wytworzyl 
si
 zakrzep i z jnkq powstalo porn:i:enie polowicze: powolne po- 
wstanie znkrzepu, niezbyt posuni
ty wiek chorych, sprzyjajq 
stopniowemu rozszerzaniu si
 swintla t
tnic 11lczqcych przed- 
nich, dajll przeto lepsze rokownnie; szybkie powstanie zakrze- 
pu, podeszly wiek, stwnrdnienie t
tnic - nasuwajq rokowanie 
gorsze). 
E t i 0 log i a: kila (endarteritis), zntrucie alkoholowe, 
stwnrdnienie t
tnic. 
W niekt6rych przypndknch zakrzepu t
tnicy doglowowej 
wewn
trznej autorzy spostrzeaali (podobnie, jak w ci
:i:kim 
stwnrdnieniu t
tnic m6zgu) - tnI' c z 
 z a s t 0 i nOw q. DIn 
objnwu tego tlie znajdujq jednak wyjasnienia, 


PI'. med. 1937. NI 52, str. 977 - 980. 


P. Bon net i O. Bon n a m 0 u I' opisujq 3 przypadki 
nawrotowych, okrll8owych wylewciw krwawych do Izkllstki u koblet 
z nadcl
nieniem tl,!tnlczym w okrllsie przekwitania. 
W obserwowanych przypadknch wylewy krwnwe wyst
po- 
waly okresowo podczns miesillczki (w okresie poprzedzajqcym 
przekwitanie) lub te:i: w dninch, odpowiadaji\cych miesiqczce, 
(w okresie ju:i: ustnlonego przekwitania) i obejmowaly nnprze- 
mian bqdz jedno oko, bqdz tt,:i: kolejno obydwoje oczu, pozosta- 
wiajqc niekiedy znnczne uposledzenie ostrosci wzroku. 
Pod wzgl
dem anatomicznym wylewy krwnwe znajdownly 
odpowiednik w zmianach nnczyniowych 0 typie s t ward n i e- 
n i a t 
 t n i c sin t k 6 w k i, 
Znstanawiajqc si
 nnd patogenezq okresowych wylew6w 
krwawych do szklistki, autorzy przypisujq je - podobnie, jak na- 
wrotowe krwotoki w wieku mlodzienczym - z n bur zen i 0 m 
we w n q t I' Z W Y d z i e I n i c z y m. Wylewy te sq jednnk zwiq- 
znne r6wnie:i: z nadcisnieniem t
tniczym, przy czym, jak podkre- 
slajq lIutorzy, nadcisnienie w spostrzeganych przypadkach nie 


odpowiadnlo typowi t. zw. nadcisnlenia okresu przekwitania, lecz 
wyknzywalo cechy nndcisnienia ustalonego, przechodzi\cego z bie- 
giem czasu W rozlegle stwnrdnienie t
tnic. Wylewy krwnwe do 
szklistki stnnowily pow i kIn n i e n a d cis n i e n i a. 
Rokowanie jest 0 tyle niepomyslne, :i:e w razie cz
stych 
wylew6w nast
puje "zorganizowllnie- szklistki, prowadzi\ce do 
utraty wzroku. 


Journ. de Med. de Lyon. T. 18. 
Nil 413 (20. III. 1937), str. 179 - 187. 


Doc. O. Bud elm ann (Hamburg - Eppendorf, II-ga KI. 
chor6b wewn. oraz Polik!. Uniw.) poswi
cn prac
 z8stojowl pluc- 
nemu pochodzeniu seraowego. 
Zasndniczy wnrunek powstnnia znstoju w plucach stanowi 
n i est 0 sun e k w y dol nos C i k 0 m 6 I' serca prnwej i lewej 
nn n i e k 0 r z y 5 e k 0 m 0 r y I ewe j. Rzecz oczywista, :i:e i ko- 
mora prawa mo:i:e bye r6wnie:i: niewydolna, lecz do powstnnia 
znstoju w plucnch s top i en jej niewydolnosci musi bye mniej- 
szy, nit komory prnwej. 
Nawnl krwi do pluc stanowi pierwotny, wyzwnlaji\cy czyn- 
nik objnwow klinicznych. Wskutek zastoju powstaje "z e s z t Y w- 
n i e n i e pI u c. r.Lungenstarre- - Bas c h) jako nnst
pstwo 
utraty spr
iystosci tkanki plucnej. Czynnik ten vrowadzi do 
m e c h ani (' z n ego utrudnienin oddechu. Pozn tym, jnk wy- 
nikn z nieogloszonych bndan K I' 0 e t z a, w z r a . t a cis n i e- 
n i ewe w n q t I' Z 0 P I u c n e. Wzrost cisnienia wewnqtrzopluc- 
nego znle:i:y od stopnia zellztywnienia pluc i stanowi czynnik nie- 
po:i:ijdany. utrudniaji\cy pogl
bienie oddechu. 
Mechnniczne utrudnienie cczynnosci pluc tfumaczy objaw 
kliniczny odczuwania "ucisku" lub ..zncisknnin", na kt6re skarzq 
si
 chorzy nn serce, zwlaszczn przy utrudnieniu oddechu. (Rzecz 
jednak oczywista, ze sknrgi te mogq bye wywolywnne r6wnie:i: 
przez zmiany w t
tnicach wiencowych lub wielkich naczyniach - 
zmiany, kt6re mogq bye primum mov.ns zarowno wrn:i:enia ucis- 
ku, jak i dusznosci). 
Nnwnl (scislej biori\c, nnplyw) krwi do pluc i jego nast
p- 
stwa (zmniejszenie spr
zystosci pluc, wzrost cisnienia wewnijtrz- 
oplucnego) prowndzq d 0 z m n i e j s zen i n p 0 j e m nos c i 
z Y c i 0 w e j pi u c (K nip pin g, 0 0 I I wit z e I' - M e i e r, 
S i e b e c k, Hoc k I' e i n, Bud elm ann i inni). W przy' 
pndknch ci
tkiego niewyr6wn8nill krqienin pojemnosc tyciowa 
pluc mo:i:e OpllSC pLnizej Iitrn. 
Stopien zmniejszenin pojemnosci zyciowej pluc stanowi 
pos I' e d n i m i ern i k stnnu przekrwienin pluc. W przypnd- 
kach d y c h n w icy s e I' cow e j mo:i:nn niekiedy stwierdzie 
w godzinllch wieczornych, przednllpadowych - zmniejszenie si
 
pojemnosci :i:yciowej pluc (00 II wit z e I' - M e i e 1', R n i - 
n 0 0, jllko wyrllz zmniejszonej pod wiecz6r wydolnosci komory 
lewej lub tez jako wyraz wzrostu opor6w obwodowych. Znncz- 
niejszy u pus t k I' W i (700 - 900 cm. 3 ) powoduje znrowno 
w przypndkllch zsstoju plucnego (pOI'. leczenie), jnk i u os6b 
zdrowych - pow i 
 k s zen i e pojemnosci zyciowej pluc. Ba- 
dnnie pojemnosci zyciowej pluc stnnowi rowniez wskaznik celo- 
wosci stosownnych znbieQow leczniczych. 
Znnczny doplyw krwi do pluc znstoinowych prowndzi w kon- 
cu do 0 b I' Z 
 k u p I u c. Znstanawiajllc si
 nad patogenezq 
obrz
ku pluc, nutor neguje pogllld S c hello n g n (pOI'. streszcz. 
jego prncy. Med. 1933. NQ 9, str. 282. .spraw.) jnkoby powodem 
obrz
ku byl utrudniony odplyw krwi z pluc, jak r6wnie:i: zaprze- 
czn pogllldom S. W II sse I' m n n n II i L. He s s n, jakoby wply- 
wy nerwowe, wywiernne nil nnczynin plucne, wywolywaly obrz
k 
pluc. Rzecz oczywista, ze w przypadknch znacznego zastoju 
w plucach cierpi r6wnie:i: wymiann, CO z kolei wyrownnwczo pro- 
wadzi do duszno
ci. 
W dalszych rozwaZnninch nutor omawia nnog61 znany 
obrllz kliniczny zastoju w plucach, znr6wno ostrego, jnk i prze. 
wleklego i przechodzi do om6wienia I e c zen i a i z n p 0- 
b i e g II n i a. 
L e c zen i e. 1) Up u s t k I' W i znaczny (700 - 1000 
cm. l ) w przypadknch ostrych; mniejsze upusty - bezcelowe. 
2) Srodki us p 0 k n j a j q c e - gl6wnie m 0 r fin n: znosi 
niepok6j, ucisk, zmniejszn szybkosc krwiobieau i doplyw krwi 
tylnej, koi osrodek oddechowy i nnczyniorucnowy; moie bye 
stosowllna w du:i:ych dnwknch. Przeciwwskazana jest w przy- 
pndknch znnczniejszego niedotlenienin krwi (hypoxaemia) i obni- 
zenia pobudliwosci osrodka oddechowego. 
3) Wziewnnie tie n u - skuteczne tylko w razie znacz- 
niejszego niedotlenienia, 



Str. 540 


MEDYCYNA 


N 15 


4} Qorqce k q pie Ie no Z n e - zmniejszajq doplyw krwi 
zylnej. 
5) A z 0 t Y n Y (Wen c k e b a c h) -- spos6b niedosta- 
tecznie jeszcze rozpowszechniony: zmniejszajq doplyw krwi do 
ptuc, obnitajq opory obwodowe. 
6) A t r 0 pin a stosowana wesp6t z morfinq - dzinla- 
nie niepewne. 
7) A d r e n a I inn zachwalnna przez niektorych nutor6w, 
w istocie - przeciwwskazana (w wi
kszym stopniu wzmnga opo- 
ry obwodowe, ni:i: zw
:i:a nnczynin ptucne. Por. streszcz. prncy 
Butora. Med. 1933. .Nii 21, str. 681. .spraw.). 
8) K 0 f e i n a. k a r din z 0 I, h e k set 0 n, k 0 ram inn. 
k n m for a. lob e I inn - nie wywierajll wptywu, gdy:i: dzintajq 
jlt6wnie obwodowo, po cz
sci zd osrodkowo (na o
rodek od. 
dechowy). 
9) E u f i I i n aid e z y f i Ii n n stosowane do:i:ylnie lub 
doodbytniczo - 
rodki celowe i skuteczne, gtownie dzi
ki znacz- 
nemu rozszerznniu naczyn obwodowych. Szczegolnie wsknzane 
jest stosowanie eufiliny lub dezyfiliny razem ze strofanh nq lub 
naparstnicq. 
10} S t r 0 fan t y n a - w przypndkllch nngtych; n n par s t- 
n i c a (ostro:i:niel) - w bnrdziej przewlektych; szczej!6lnq ostro:i:- 
nost nastr
cznjq przvpndki zw
:i:enia lewej!O ujscia :i:ylnego 
ze wzal
du nn podkreslanq przez Wen c k e b a c h n wzajemnq 
gr
 mi
dzy znstojem w wqtrobie i w ptucach. (Por. streszcz. 
pracy v 0 n Do mer usa. Med. 1934. Ni! 13, str. 456. .spraw.). 
11) K q pie I e sq bezwzgl
dnie vrzeciwwskazane, gdyz 
wzmagajll cisnienie wewnqtrz klatki piersiowej oraz zwi
kszajq 
doptyw :i:ylny do ptuc, zmniejszaillc ich p9jemno
e :i:yciowq. 
Zap 0 b i e g ani e: unikanie wysitkow fizycznych, dieta 
bezsolna, ogrnniczenie ilosci ptynow lub dieta suchn; w rnzie 
obrz
kow unikanie zbyt gwaltownego ich uruchamiania przez 
srodki moczop
dne, gdv:i: mo:i:e to nadmiernie obciqiye krqienie. 
(Por. streszcz. pracy Don nth a. Med. 1932. Ni! 8, str. 251. 
.sprow.), 


Deut. med. Woch 1937. 
Ni! 29, str. 1105 - 1111 


R 0 j! e r, A r n n u diP nil I a s (Marsylia) omnwiajq 
oblaw ml.,linla kapturowigo (trapezius) w nowotworach tylnej jamy 
ezaszkowej. Objnw poleaa nn zmniejszonvm napi
ciu lub boles- 
nosci mi
snia przy uj
ciu w flltd jego sci
gna, przemawia Z8S 
za wsp6fudziatem jQder mo:i:d:i:ku. 
Objnw swiadczy 0 nowotworze tylnej jnmy czaszkowej po 
stronie homolaternlnej. wyst
puje jednak i w nowotworach 0 in- 
nym umiejscowieniu, przebiej!njqcych ze znacznym wzmo:i:eniem 
ci
nienia wewnqtrzczaszkowego i ze wspotudziatem jqder mo:i:diku. 


Pro med. 1937. Nil 21. 


A. A i g n e r zwrncn uwag
 nn mozliwose wY8tl1Powania 
grutlley pro8ciwkowllj w nastl1P8twie 8zllzeplel\ oehronnych. 
Dotychczns zn nnicz
stszq chorob
 poszczepiennll ucho- 
dzilo zapnlenie mozgu Autor zwracn uwag
, :i:e i j!ruzlicn pro- 
sowkown oraz aruzlicze zapnlenie opon m6zgowych mogq sta- 
nowi!': niebezpieczne. smiertelne powiktanie szczepien. 
Prnwdopodobnie, chorobn poszczepiennn prowadzi do osla- 
bienin ustroju i jego sil obronnych, przez CO otwiera wrotn za- 
kaieniu lub te:i: uczynnia nieczynne ogniska gruilicze, prowadzqc 
do rozsiania. 
Poniewn:i: w 1-ym r. :i:ycia omowione nast
pstwa poszcze- 
pienne wy
t
pujq rzadko, a ponadto odczyny po szczepieniu sq 
znzwyczaj tym slabsze, im dziecko. jest mtodsze, przeto nutor 
ktadzie szczegolny nncisk na wain os!': wczesnego przeprowndza- 
nin szczepien ochronnych u dzieci. 


Wien. med. Woch. 1937. .Nii 16. 


M. H n m bur I! e r (Pnryl:) zwraca uwag
 na mo:i:liwose 
gorllczkl poehodzenla jajnlkowego. 
Okresowo wyst
pujqce wzniesienia cieploty nasuwajq prze- 
wa:i:nie bardzo znnczne trudnosci r67niczkowo - rozpoznawcze 
(gruilica, znknienia pnsozytnmi, znpalenie jelitn grubego. nngi- 
na, znpalenie miedniczek nerkowych, znburzenia hormonalne ze 
strony tnrczycy). Wszystkie te mozliwosci nale:i:y wylqczyc. je- 
:i:eli chce si
 ustalie II 0 r q c z k 
 p 0 coh 0 d zen i a j a j n i k 0- 


we g 0, wyst
pujqcq bqdf przed miesiqczkq, w okresie jajeczko- 
wanin, bqdf tel: - w okresie mi
dzymiesiqczkowym (jako con- 
tinua) W przypadknch gorllczki jajnikowej stwierdza si
 wzmo- 
:i:onq ilose hormonu p
cherzykowego we krwi i w moczu. 


Pro med, 1937. Ni! 9. 


J. S e r f (Pardubice) opisuj
 krzywll elektrok8rdlograflez- 
nil podezas ostrego napadu obrz.,ku plue w przypadku stwardnie- 
nin t
tnicy at6wnej i t
tnic wiencowych. 
Autor stwierdzil napad cz
stoskurczu komorowego, wyst
- 
pujqcego nnprzemian z migotnniem przedsionk6w, w zespole 
koncowym Eka. - znnczne obni:i:enie odcinkn R - T w odpro- 
wadzeniu 11- gim i III cim. 
Bezposredniq przyczynq napadu cz
stoskurczu i obrz
ku 
ptuc by to zmniejszenie sprnwnosci uktadu t
tnic wiencowych; 
napad ustqpil pod wplywem nzotynu nmylu. 


Cas. Lek, Cesk. 1937. 
N2 
d, str. 1352 -1354, 


R. L ute m b a c her nn znsadzie wlasnych bndnn do- 
swiadcznlnych omnwin w dwoch pracach elektrokardiogram serea 
nie bijllcego. 
I. Wstrzykni
cie :i:abie do I:yly brzusznej roztworu for- 
m 0 I u wywoluje stopniowe znhnmownnie czynnosci serca. mimo 
to w ekj!. stwierdzn si
 sam 0 i s t n q krzywq sercn nie biiqceao. 
Krzywa nie wykazuje chnrnkteru stalego, lecz okresowy, co zda- 
je si
 przemnwiae zn tym, :i:e potencjlll elektryczny serCa nie 
bijqcego nie jest wytwarznny przez osrodki nutomntyczne serca. 
W sercu "zatrzymanym" nie bijqcym, zimno wydluzn trwnnie fn- 
Ii T, ciepto - zmniejsza iej trwanie. 
Wskutek dziatania formolu serce nie traci kurczliwosci, 
nie kurczy si
 jednnk, czyli innymi stowy - skurcze SIl nieczyn- 
ne - wskutek zesztywnienia blon fnlujqcych (.membranes ondu- 
tees.), okrywnjqcych istot
 kurczliw
 mi
sni prq:i:kownnych (por. 
blldnnia nutora nad budoWII mi
sni prq:i:kowanych: .Les muscles 
stries.. Wyd. Mas son i Pres. med. 1935. 5. XL). 
Ucisk posrodkowy komor, wywnrty za pomocq wqskich 
szczypczykow, wywotuje rozkoiarzenie srodsierdziowe (.bloc 
transmyocardique.), stqd wniosek, :i:e zwykty przebieg fnli czyn- 
nosciowej ma kierunek od podstnwy serca ku koniuszkowi. 
II. Takie same znamiona elektrokardiograficzne mo:i:na 
stwierdzie w sercu "zatrzymanym" przez miejscowe zastosown- 
nie k 0 b a I t u. R6:i:nic
 stanowi jedynie, :i:e serce zatrzymuje 
si
 w r 0 z k u r c z u i :i:e krzywn elektrokardiogrnficzna nie wy- 
pndn snmoistnie, lecz dopiero po pobudzeniu komor przez ude- 
rzenie. Serce nie kurczy si
 wskutek nndmiernego rozluznienin, 
zwiotczenia tuk6w spr
:i:ystych, otaczajqcych istot
 kurczliwq 
mi
sni. 


Arch. des mnlad. du coecur et des vniss. 
R. 30. Nil 6. Czerwiec. 1937, str. 376 - 387 
i Pro med. 1937. Nil 55, str. 1031 - 1034. 


Notatki terapeutyczne 


Prof. J. Wag n e r - J a u reg g (Wieden) omawin patolo- 
gi., i leezenie w1lldu rdzenia. 
Przypadki wiqdu rdzenia, w ktorych kila jako takn ulegta 
wyleczeniu, pozostaty natomiast niektore objawy wiqdowe, wy- 
wotnne przez .blizny. rdzenia, noszq minno .tabes stationaris.. 
Autor proponuje dla przypadk6w tych. nazw
 .tabes peracta. 
i zaliczn do nich przypadki utrzymujqcych si
 od dtu:i:szego cza' 
su b616w strzelnjqcych (przeszywajqcych) bez r6wnoczesnych 
objnw6w post«:pownnia sprnwy wiqdowej, ujemnymi natomiast 
wynikami badan serologicznych w ptynie mozgowo-rdzeniowym. 
Jezeli w przypndkach tych rownie:i: badanin serologiczne krwi 
(wielokrotnie powtnrznne lub przeprowndzone po wywotawczym 
wstrzykni
ciu neosalwarsanu) wypndnq ujemnie, wowczns, rzecz 
oczywista, zb
dne jest swoiste, czy te:i: nie swoiste leczenie ki- 



H 15 


MEDYCYNA 


Str. 541 


Iy, ostrze zd leezenia skierowane bye powinno wyli\eznie prze- 
ciw b610m przeszywaji\cym. 
Leczenie polega nn unikaniu przezi
bien (welniana bie- 
Iizna, nie jezdzenie otwnrtym autem i t. p.), dalej - na okreso. 
wym, w ciqgu tygodnia, stosowaniu diety bezcukrowej, przedzie- 
lonym okresami diety 0 malej zawartosci cukru, (dzialanie 
wprost .cudowne" - Wag n e r - J n u reg g; por. tnkie streszcz. 
prof. O. P 0 r g e s a 0 stosownniu diety bezw
glowodanowej 
Wagner-Jnureggn w migrenie. Med. Nil 11, str. 397. 
.spraw.). 
Poza tym - antipyretic a i antineura/gica. Makowiec i je- 
go pochodne Slj przeciwskaznne, gdyz zwlaszcza w przyp..dkach 
tabes d%rosa Intwo prowndzq do nnlogowego naduzywnnin. 
W wi q d 0 w y c h zminnach staw6w (artropatbia tabica) 
wchodzi w rachub
 - obok leczenin swoistego i nieswoistego- 
mozliwe unieruchomienie stawu. W wiqdzie rdzenin - w od- 
r6znieniu od porazenia postcpuji\cego, wymagnjqcego nntychmia- 
stowel!o leczenin zimniclj mozna poczqtkowo ograniczyc si
 do 
leezenia swoistego lub lagodniejszego - nieswoistego, gdyz 
wiqd rdzenia przebiega wolniej niz pornzenie post
pujqce_ Po- 
niewnz jednnk w wiljdzie rdzenin zawsze grozi mozliwosc dolq. 
czenia si
 porazenia post
puji\cego, przeto znwsze wskazane jest 
znstosownnie zimnicy lub pokrewnego leczeni.. gorqczkq. 
Be z I B d (ataxia), podstnwowy objaw wii\du rdzenia, ma. 
lej ulega poprawie, mimo leczenia. 
Daleko wazniejsze zadanie nit leczenie, stnnowi zapobie- 
gnnie wiqdowi rdzenia. Zadanie to polegn na dqzeniu, by od- 
czyny kilo we w plynie m6zgowo rdzeniowym wypadly ujemnie, 
objawy zns kily, by przeszly w okres p6tnego utajenia. 
Stqd wniosek praktyczny, by w knzdym przypndku kily 
bezwzgl
dnie przeprowadznc badanie plynu m6zgowo-rdzenio- 
wego w 3 do 5 Int po zakazeniu. 


Wi en, med. Woeh, 1937. Nr 25. 


G. J 0 p pic h (Kolonin, Klin. chor6b dziec.) omawin badn- 
nin nnd platowym z8paleniem pluc u dzieci I nad mOlllwdclQ wy- 
wleranla wplywU na jego przebieg. 
Juz dnwniej wiadomo bylo, ze w platowym zapnleniu pluc 
powstajq n i w e c z n i k i, H6re po wstrzykni
ciu inn emu chore- 
mu przerywnjq u niego zapalenie pluca. Dzialanie niwecznik6w 
polegn na wysycaniu, odtruwaniu jad6w p n e u m 0 k 0 k 0 w y c h, 
szerzqcych si
 z ogniska zapalnego (dzialanie nntytoksyczne, 
G. i F. K I e m per e row i e). Niweczniki nie wywierajq nnto- 
miast wplywu na ognisko znpnlne. 
Przy wczesnym zastosownniu i dostatecznym dawkownniu, 
jak wynikn z bndafi autora, swoista pneumokokown surowica 
k 0 n s k n moze iednnk - wskutek zmiany odczynowosci ustro- 
ju - znhnmownc miejscowq sprnw
 zapalnq, prowndzljc do jej 
zlikwidownnia. Zdaniem J., zwalcznnie pneumokokemii odbywn 
si
 nie naskutek pierwotnego zadzialania surowicy, lecz w na- 
st
pstwie uspokojenia sprawy zapnlnej w plucu. 
W procesie zdrowienin odgrywac rol
 moglj r6wniez zia- 
wiskn u c z u I e n i a - podobnie. jnk w plonicy, - zagadnienie 
jest jednak tym ezasem dostnteeznie wyjnsnione. 


Jahrb. f. Kinderheilk. T. 149. Z. 1. 1937. 


P. H art ley omnwia nowy Ipoll6b BUBzenla Burowlc, oprn- 
cownny w Londynskim Narodowym Zak!. Lekarskim Naukowo bn- 
dawezym. 
Dzi
ki temu sposobowi surowice w ciljgu szeregu lat za- 
chowujlj swe wlaseiwosci odpornosciowo-biologiczne. 
Obecnie wytworzono w stanie s u c h y m nast
pujqce su- 
rowice: przeciwbloniczi\. przebiwploniczq, przeciw zgon:eli ga- 
zowej, przeciwgronkowcowq, przeciwpneumokokowq, a tnkze suo 
rowice zlepne (aglutynujqce) i strqcaji\c:e (preeypitujqce), dopel- 
niacz (komplement), rozmaite jad y , 
Bull. trime!!tr. de I'organ. d'hygiene. 1936. IV: kw., 
przyt. wed!. Sow. Wracz. Zurn. 
1937, Nr 12, str, 946. 


H. H 0 f f m n n n (Stuttgart) spostrzegal wyleczenle tubilrku- 
Ii III ow grudkowo.martwlcowyoh (tubBrculides papulo-necroticae) pod 
wplywem billmogenolu. 


Jut po 6 wstrzykni
ciu wyst
powala poprawa (cofni
cie 
si
 w y kwit6w), po 15 zas - calkowlte wyleczenie (blizny). 
Dalf'j rzucal si
 w oczy og61ny pomyslny wplyw bismoge. 
nclu, z r6wnoezesnq poprawlj stanu pluc. 


I'ortschr. Ther. 1937. Z. 14, str, 51. 


K. M e z c y i H. S i e d e k (Wiedefi, I Klin. Wewn,) przy- 
taczajq bndania nad wply Nem koramlny n8 krllienle w zapaleniu 
pluc. 
Ot6Z, 0 ile u os6b z niezmienionym chorobowo uklndem 
krljzenin koramin.. - poza wzmozeniem cisnienin zylnego - nie 
wywoluje wydntniejszych zminn, w przypndknch zapnlenia pluc 
wywoluje spadek cisnienia z y I n ego, wzrost nntomiast obj
- 
tosci m i nut 0 w e j. 
Stqd wniosek, ze w zapaleniu pluc istnieje utniona niewy- 
dolnosc krqzenia, wywolann gl6wnie przez zminny w krwiobiegu 
mnlym. Niewydolnosci tej nie podobna wykryc za pomocq sto- 
sowanych metod badnwczych, uwydntnia ji\ dopiero koramina. 
Niewydolnosc krqzenia w przebiegu zapalenin pluc (.nie- 
wydolnose plucnn") nie jest powodownna wylljcznie przez czyn- 
nik mechaniczny - nncieczenie tkanki plucnei, lecz gl6wnie 
przez blizej nie zbndane zmiany w ealym ukladzie kri\zenia 
mnlego. 


KI. Woch. 1937. Nl! 17. 


H. Dr u c k r e y i H. B n c h man n (Berlin, Znklad Farma- 
kologii) omnwinjq wplyw hormonu p
cherzykowego (follkullny) na 
bole porodowe. 
Hormon p
cherzykowy wywoluje skureze n i e c i 
 z n r- 
n e j macicy, uczulnj1jc ji\ (\11 dzinlnnie oksytokowe *) hormonu 
plata tylnego przysadki. Nie zdolano nntominst stwierdzic tn- 
kiego dzinlania hormonu p
cherzykowego nn macic
 ci
zarnq. 
prawdopodobnie wskutek tego, ze hormon cialka z6ltego blokuje 
mncic
 wzgl
dem czynnikn oksytokowego. 
Co hen, M n r ria n i W. t son znaletli w moezu ci
znr- 
nych wkr6tee przed porodem bnrdzo znnczny wzrost .wolnego. 
hormonu p
cherzykowego, co nnsun
lo mysl 0 mozliwosci "ostre- 
go dzialnnia" hormonu p
cherzykowego, 
Autorzy, stnrnjqc si
 odtworzyc warunki, panujljce w ustro- 
ju przed porodem, wstrzykiwali dozylnie zwierz
tom doswind- 
cznlnym b. duze ilosci hormonu p
cherzykowego ("udar hor- 
monalny"). 
T e c h n i k a. U kocic i kr6lic w 20 dniu ciqzy wykonywano 
(w uspieniu pernoktonowym) laparotomi
 celem uwidocznienia 
ci
zarnej macicy. 0 i1e maciea w ciqgu przeszlo 1.2 godziny 
pozostnla bez wydatniejszego ruchu, wstrzykiwano dozylnie po- 
czqtkowo 200, n nast
pnie (wkr6tce) jeszcze 200 j- m. rozpusz- 
czonego w wodzie hormonu p
cherzykowego: natychmiast wy- 
stcpowaly b61e porodowe, nnsilailjce si
 z kaidq chwili\ i po 
uplywie 11/2 godziny u 50% zwierzi\t doswiadczalnyeh wysti\Pil 
rzut wszystkich plod6w. 
W n I 0 ski t e 0 r e t y e z n e. Stosownnie hormonu p
che- 
rzykowego pod postacilj "udnru hormonnlnego" znosi blokad
 
mncicy wzgl
dem czynnika oksytokowego. R6wnoczesne stoso- 
wanie hormonu oksytokowego plata tylnego przysadki jest zb
d- 
ne, gdyz u zwierzqt doswindczalnych wystnrczn jego i1osc, wy- 
twnrznnn w ustroju. 
W n i 0 ski p r a k t y c z n e. Niewydolnosc ruchowa maci- 
ey podczas porodu moze powstnwnc z dw6ch przyczyn: 1 0 na 
tie niedostntecznego wydzielania wewn
trznego pInta tylnego 
przysadki (niewydolnosc t
 wyr6wnywa sifi: skutecznie nn dro- 
dze stosowania przetwor6w przysndki), bqdt. 2° na tie niedosta- 
tecznego wydzielania hormonu p
cherzykowego, kt6rego ilosc 
wobec rownoczesnego dostatecznego wydzielnnia hormonu pInta 
tylnego przysndki} - nie wystarcza do przerwania blokndy ma- 
eicy wzgl
dem czynnikn oksytokowego; w tych przypadkaeh- 
np. w celu wywolnnia przedwczesnego porodu - nalezy stoso- 
wac hormon p
cherzykowy w postnci udaru hormonalnego. (Ba- 
dnnia w tym kierunku u ludzi podjql An s e h n ius). 


Deut. med. Woeh. 1937, Nr 10, str. 1156. 


*) 
.spraw, 


wzmagajqee b61e porodowe lub skureze maciey 



N 15 


MEDYCYNA 


Str. 542 


E. 0 0 man i g (Salzburg) zwraca uwal!
 nn celowo
e sto- 
sowania eupaweryny w zatorach. 
Duze dawki znstosowane dozylnie lub podsk6rnie znOSZq 
wspolistniejqcy skurcz naczyn t
tniczych w przypndkach z n t o- 
r u pI u club konczyn, a przeto sprowadzajij prnwie natychmia- 
stowq popraw
, 


ZbI. Chir. 1937. Nr 20, 


L. W. D e a u, L. D. L i n ton, H. M. S m i t, L. W. D e a n 
j U n. i C h. M a h 0 n e y omnwiajq wytyczne leozenla alerglcznegl 
niezytu n08n. 
Autorzy na znsndzie do
wi.dczen na zwierz
tach docho- 
dzq do wniosku, ze kwasy knrbolowy lub trojehlorooctowy, wys- 
kok, jonizncja sluz6wki, przyzegania galwnniczne i podobne spo- 
soby prowndzq do ci
ikich zmian wl6knistych i przerostowych 
sluzowki, jnk rowniez do uszkodzen nnblonkn. 
Z tych wzgl
d6w nnder wazne jest ustalenie podlozn 
n Ie. g i c z n e Il 0 niezytu, by go leczye przez odczulnnie, diet
, 
hormony lub tez przez poprnw
 skrzywien przegrody nosowej, 
usuwanie wyrosli ndenoidnlnyeh, zwn!czanie ognisk znkazenin itp. 
(Por. tnUe streszcz. prncy J. B e r b e rid n 0 rhinopatbia 
chron. incutoria, Med. 1937, Nr 6, str. 199. 8praw.). 
J. nmer. med, Assoc, 108. Nr 4. 


G. Bon n e f 0 n omawin leczenie biologiozne znacznej krot- 
kowzrooznojci I jej powlkld zn pomOCil 8Qczkowanla 08molitycznego 
(.drainage osmolytique M ). 
Metoda polega nn w S t r z y k i w n n i u pod s P 0 j 6 \\ k o- 
w y m dwn razy nn rok hip e r ton i c z n ego 5'(; r 0 z two r u 
d ion i n y, ornz nn stosownniu wcierek w mi
dzycznnie. 
Wyniki lecznicze pomyslne (300 przypadk6w, obserwown- 
nych w ci'lgu 4 Int). Niedoz'ldnnych objnw6w ubocznych nutor 
nie stwierdzil. 


Gnz. hebdom. sc. med. Bordenux. 1936, Nr 41, 
przyt. wedt. Arch. d'OphtnlmoI. 1937. T. 1 
(nowej serii) Nr 6, str. 532, 


F, J u Ie r (Londyn) opisuje przypndek jleplty, kt6rn wy- 
st'lpiln u 46-letniej chorej w 15 dni po 6 wstrzykni
ciu novane- 
nobenzolu, stosownnego w zwyklych dnwkach. Chora uprzednio 
nie wykazywaln zaburzen wzrokowyeh. 
W z i ern i k 0 w 0: odbarwienie tnrcz nerwu wzrokowego 
z znmnznniem ich granic. 
Znburzenin wzrokowe wywolywnne przez n r s e n t r 0 j- 
w n r to s c i 0 w y zdnrzajil si
 nnder rzadko. 


Brit. Med. Journ, 3 XI.1931 , przyt. wedt. 
Arch. d'Ophtnlm. 1937, T. I. (nowej 
serii), Nr 6, str. 565. 


Krwnwienin z dr6g rodnych kobieeynh mogil miee rozne 
przyczyny: krwawienin pochodzenin wewnqtrz - wydzielniezego 
bywnjil przy nndczynnosci i niedoczynnosci apnrntu p
cherzyko- 
wego i przy nadczynnosci cialkn z6ltego. Tak ze zllkaienia, 
w szczegolnosci pr'ltkiem okr
zniey ornz zmiany w polozeniu 
macicy mogq wywolywnc krwawienin. Wreszcle nieprnwidlowe 
krwnwienia zdnrzajq si
 w artretyzmie, wrodzonej kile, krwa- 
wi'lczce, hypofunltcji wiltroby i t. d. wskutek obnizonej krzepli- 
wosci krwi. 
Do zwalcznnin krwllwien obok srodk6w dzinlnj'lcych przy- 
czynowo w wielu wypadkaeh konieczne jest leczenie objawowe. 
Surowice, wyciilgi z narzild6w, zelntynn i inne podobne Srodki 
stwnrznjil niebezpieczenstwo nr'1nfdnksji. Zn srodek fizjologicznie 
tnmujilcy krwnwienie C. C h n m p i 0... uwnZ8 ooagulen, ktory po- 
dnwnl przewnznie doustnie w licznych, !lzczegolowo opisnnyeh 
przypndknch. 


Le Concours Medic. 1936, Nr 7. 


S t n h n k e opisuje przypndek 35-letniego m
zczyzny, kt6- 
ry od 10 lat cierpinl nn wylewy krwawe do staw6w kolanowych 
i wodniaki. Po zastosownniu kurncji hormonalnej wodniaki cof- 
, 


n
ly si
 i stawy wr6cily do stnnu normnlnego. W dyskusji pod- 
niesiono mozliwo
c leczenia hormonalnego takze innych scho- 
rzen kostnych (osteochondritis diss., necrosis ossis navicuf., fu- 
nati i t. d, 


Munch. med. Woch. 1936. Nr 39, 


Zesp61 objawow przekwitanin wyst
puje cz
sto u dziew- 
czqt i mlodych kobiet, dnlekich od okresu przekwitnnin. Zwykle 
w tych przypndknch na pierwszy plnn wysuwa si
 nieregularnose 
miesiilczkowania. Czy nieprawidlowo
c miesiqczkowanin jest 
sprnWil pierwotnq, n zesp61 objnw6w przekwitnnin, jnk uderzenin 
krwi, bole glowy, stany depresyjne i t. d., jest sprnwq wtornq 
czy rnczej znburzenia nnczynioruehowe Sil spowodowllne przy- 
czynil konstytucjonnlnq, jest trudne do rozstrzygni
cia. 
W leczeniu objaw6w przekwitanin u mlodych H. La r d- 
s c h n e ide r stosownl Prokliman w malych dnwknch Leczenie 
bylo skuteczne. Najcz
sciej powrncnl prawidlowy cykl miesiilcz, 
kowy, samopoczucie poprnwialo si
. Spo!l6b leczenin byl nnst
- 
pujqey: w ci'lgu 8 - 10 dni podnwnno dwn rnzy dziennie po 
jednej tnbletce, w ciilgu nnst
pnych 1 - 2 miesi
cy - jednq 
tnbletk
 dziennie, 


AerztI. Reform-Zeltung, 1937, z. 1. 


L. Nor pot h podllje chorym zaminst codziennych mnlych 
dnwek Cnmpolonu po 2 cm. odrnzu wi
kszq dnwk
 (12 em.), de- 
ponujqc tym snmym w orgllniimie wi
kszy znpns Cnmpolonu. 
Dzilllllnie jego rozciqgn si
 wtedy na dluZszy okres. Po przyj
- 
ciu do szpitnln chory otrzymuje 4 cm. Cnmpolonu, n nnsfl;pnej!O 
dnia 12 em. w jednorBzowej dawce. Dnlsze dawki nast
pJjq po 
6 - 7 dninch. Pozn Cnmpolonem chorym podnwano jedynie 
pepsyn
 z kwnsem solnym. Wynik leczenin nie r6znil si
 od 
wyniku otrzymanego za pomocil codziennych wstrzykiwan. Znd. 
nych powikllln w sensie uczuleniowym nie stwierdzono. Znletq 
tej metody jest przede wszystkim wi
kszn Intwosc w st080wn- 
niu, nie nnrnznnie chorych nn codzienne poddnwnnie si
 wstrzy. 
kiwnniom, jnk r6wniei znncznie mniejszy koszt kurncji. 


Munch. med. Woch. 1936. Nr 11. 


Towarzystvvo Lekarskie 
Warszavvskie 


POSIEDZENIE dnin 23 mnrcn 1937 roku. 


Obecnych 41 czlonk6w i 19 gosci. 


A k n d e m i a k u c z cis. p. Hen r y k n Nus b a u m n. 
Akndemi
 zagnil kol. Prezes. 
Kol. L e s n i 0 w ski A., czl. T.wn, przedstawil zyciorys 
S. p. H. Nusbaumn. 
Kol. Z e m b r z us k i L., czl. T-wn, omowil dzialalnosc 
naukowq s. p. H. Nusbauma. 
Referat kol. Bronowskiego Szcz. 0 dzinlalnosci spolecznej 
s. p. H. Nusbnumn odczytal kol. Dydynski z powodu ehoroby 
nutorn. Wszystkie przemowienia znmieszczono w Nil 7 Me- 
dycyny. 
Cz
sc klinicznn 


L. FISZHAUT 


Dysostosis craniofacialis (choroba Crouzona)- 
pokaz chorego 


G. R., chlopiec 13 letni, wykazuje od urodzenin znieksztal 
cenie czaszki i twnrzy. Dziedzicznie nie obciijzony, nie mn ob- 



1'i 15 


MEDYCYNA 


jnw6w kily wrodzonej, krzywicy, nni znburzen dokrewnych pOZll 
mnlymi nuz
dnmi plciowymi (j
drll wielkosci fnsoli). 
Nn zesp61 choroby skladlljq si
: cznszkn znieksztnlconll 
w przedniej cz
sci, prnwn potown cznszki mniejsza od lewej, 
wyd
tn do g6ry w okolicy odpowiadlljqcej duzemu ciemiqczku 
orllz nn boki w okolicy skroniowo czolowej. W przyblif:eniu typ 
cznszki mo:i:nn okreslic jnko turri - spheno - plngiocephnli
. Czoto 
wysokie, prostopndte, w cz
sci srodkowej uwypuklone, wyrostki 
brwiowe nadmiernie wysuni
te, nnsadll nosn szerokll, zbyt nisko 
OSlldzonn. Szcz
kn g6rnn cofni
tll do tytu (retrognntin), szcz
kn 
dolnn prnwidtowo rozwini
tn w progenii (z
by szcz
ki dolnej 
wyprzedzlljq g6rne 0 2 cm.). Podniebienie bnrdzo wqskie, go- 
tyckie, wyrostki z
bodolowe nlltomillst prnwidlowo wyksztlllcone. 
Warga g6rnn cienkn, z
by mocne, bllrwy :i:oltnwej, brllk 2.ch 
trzonowc6w w gornej i dolnej szcz
ce. Obustronny silny wy- 
trzeszcz glllek, ktore tlltWO ulegnjq wywichni
ciu nn zewnqtrz. 
Lekki zez rozbiezny. Objnwy ze strony nn. cZlIszkowych: znnik 
obu wzrokowych, wi
kszy lewego z lekkim zntarciem grnnic 
i silnym spndkiem ostrosci wzroku (po lewej 1 36; po pro 336 -- 
3/24), zniesienie w
chu, uposledzenie stuchu (pr.iewodnictwo 
powietrzne skr6cone, kostne wydlu:i:one) przy wybitnym zw
:i:e' 
niu prnwego przewodu stuchowego; zniesienie pobudliwosci obu 
bl
dnikow. 
Obok tych objnwow stwierdu si
 i inne odchylenin w bu- 
dowie kosecn; wzrost zbyt niski - 133,5 cm. (normn 145), dlonie 
zbyt krotkie i szerokie, lekki niedorozw6j ostlltnich pnliczkow 
2-go i 5 go palcn, zllznnczonn .mnin en trident", kyfoscoliozn 
piersiown, bnrdzo znnczne zwiotczenie wi
zndel stnwowych jn- 
koby od nlljwczesniejszego dziecinstwn, ktore umozliwinj
 cho- 
remu przerzucnnie z llltwoscill konczyn dolnych przez plecy zn 
szyj
, loplltki t6dkowllte, miednicn przechylonn do tytu. Zresztq 
skora nndmiernie rozci
lIliwn nn tulowiu (cutis lax a). 
Zdj
cin rentgenowskie cznszki, przednin jllmn powi
kszo' 
nil w wyminrze poprzeczno'pionowym, prnwn polown cznszki 
mniejszll od lewej. Kosci sklepienin wybitnie scienczale, wyci- 
ski plllcznste niezwykle wzmozone. 
Wszystkie szwy zarosni
te. Szcz
kn gornn bnrdzo mnln 
i w'lskn, szcz
kn dolna prnwidtowo rozwini
tn. Pirnmidll kosci 
sknlistej po prnwej znncznie mniejszn. Lewy otwor n. wzroko- 
we go silnie zw
zony, prnwy dose szeroki, lecz podzielony po- 
srodku przegrod
 kostnq. Zntoki okotocznszkowe bnrdzo slnbo 
rozwini
te. 
Plyn m6zgowo-rdz. prnwidtowy, cisnienie 190/130. Odczyn 
B.-W. w plynie m.-rdz, i we krwi ujemny. 
Nil uwng
 znsluguje typ miesznny znieksztnlcenin cZlIszki, 
znleiny od przedwczesne(lo znrosni
cin szwow orllz wrodzony, 
lecz bez Un dziedziczno-rodzinnego chllrnkter cierpienin, ponie- 
wnf: wszystkie objnwy spostrze:i:ono od urodzenill. Obok dyzo. 
stozy twnrzowo-cznszkowej s
 tnk:i:e objllwy spotykllne w nchon- 
droplllzji jllk r6wnie:i: objnwy swindczqce 0 znburzeniu rozwojo- 
wym tkanki mezenchymnlnej. Objawy ze strony nn, cZlIszko- 
wych wiqz'l si
 z rychlowzrostem szwow i ze zminnnmi w kose- 
cu (nieprnwidlowosci
 przebiegu knnlllOw, otwor6w wejsciowych 
i wyjsciowych), Powstnty w dziecinstwie epizod wzmo:i:enin ci- 
snienin srodcznszkowego byl tylko czynnikiem dodlltkowym, po- 
gnrsznjqcym ju:i: istniej
ce przed tym stosunki chorobowe: tym 
nnleznloby tlumnczye,:i:e lewy nerw wzrokowy jest bnrdziej 
zllnikly, jnkkolwiek lewn polown cZlIszki jest bnrdziej pojemnll, 
Rozprnwy. 


Kol. M e I a now ski, cd, T-wn, zwrllcn uwng
 nil rozsta- 
wione oczy i zngi
ty u podstnwy, krotki nos ornz nn jnkby 
wtloczonq, splllszczonq szcz
k
 gornq chorego. Przypndek ten 
uwn:i:n zn jeden z pi
kniejszych z posrod tych, ktore spostrze- 
gnl. Dysostosis craniofacialis spotykn si
 i u szerokoglowcow, 
WiezowlI cznszkn nie jest wi
c chunkterystycznn dIn tego cier- 
pienin. Szerokie rozstnwienie (bypertelorismus) i wytrzeszcz 
gntek ocznych powoduje,:i:e sq one sktonne do wywichni
cin. 
Brllk im podstnwy, nil ktorej mogtyby si
 wesprzee. Gornn 
so:cz
kn jest bllrdzo krotkn wskutek jej niedorozwinit;cin. Szero. 
kose rozstnwienill oczu, ktorn normn1nie wynosi u dzieci do 
60 mm., w tych przypndkach dochodzi do 70 i 80 mm. Ten 
objnw oczny jest typowy din dnnego przyplldku, nntominst 
przejscie do cZ8szki wie:i:owej jest mniej typowe. 
Kol, C i e s z y n ski, cd, T .wn, znpytuje, czy mo:i:nn leczye 
te przypndki i j.kie jest rokownnie. 
Pre I e II e n t k n uwn:i:n zn stuszne uWlIgi prof. Melnnow- 
skiego. Snm Crouzon podllje szereg typow cznszki w przypnd- 
kach dysostosIs craniofacialis, Plytkie ocz,pdoly w przedstnwio- 


Str. 543 


nym przyplldku sq uwidocznione nn rentgenogrnmnch. We 
Frnncji przypndki tej choroby s
 cz
stsze. Co dotyczy rokowlI- 
nin, to szereg przypndk6w ginie znrnz po urodzeniu. Niekt6rzy 
rodzq si
 ju:i: jnko slepi i zYiq do pewnego wieku, Nnjgroiniej- 
szym objnwem w tych przypndknch jest utrntn wzroku. W omn- 
willnym przypndku rokowllnie co do zycin jest dobre, nlltominst 
co do zdrowill istnieje obnwn, f:e w okresie pokwitllnin mo:i:e 
si
 dol'lczyc cisnienie sr6dcznszkowe i trzebll b
dzie dokonnc 
dekompresji nerwow wzrokowych. 
2. Kol. M n y J., cd. T-wn. Haemopneumotborax sponta- 


neus. 


Chory Int 28, toknrz, znchorownl nngle przy zwyklej, dose 
lekkiej pracy. Do szpitnln zostnl przywieziony w stllnie ci
:i:- 
kim, z sinicq. Rozpoznllnie odmy krwiotocznej ustnlone nil pod- 
stnwie bndllnin fizyknlnego, rentgenologicznego i nnklucia opluc- 
nej. W cZlIsie choroby wypuszczano dwukrotnie krew z jllmy 
optucnowej. Wyleczenie nnstqpilo po 11 tygudninch. Bndnnin 
chorego nie wykaznly zminn grutliczych w ptucnch. Po 6 mie. 
si'lcllch stlln chorego jest b. dobry. 
Przypndek ten przedstawiono jllko baemopneumotborax 
spontaneus 0 niewyjnsnionej etiologii. Jest to bodnj pierwszy 
przypndek opisnny w pismiennictwie polskim. 


Rozprllwy, 
Kol. Pus z e t podnje, ze spostrzegnl podobny przypndek 
nn oddz. d-rn Wqsowiczn. U m
:i:czyzny, Int 27, wyst'lpil nllgle 
ostry b61 w prnwym boku, polqczony z dusznosciq i silnym 
przyspieszeniem t
tnn. Stwierdzono baemopneumothorax znncz- 
nego stopnin. Trzykrotnie nakluwnj'lc, wypuszczono ogolem 1700 
cm. 3 niekrzepn'lcej krwi. Po dwoch miesi
cllch powietrze i krew 
wessllly si
 zupelnie, pozostnlo tylko nieco wysi
ku surowicze- 
go, znwieraj'lcego sporo cinlek kwnsochtonnych. Chory opuscil 
szpitnl w stllnie zupelnie dobrym. Pleuroskopin wyknznln tu ro. 
zedm
 p
cherzykow
 podoplucnowq, co wobec brnku dllnych 
w kierunku (lruilicy, mowcn lqczy przyczynowo z p
kni
ciem 
plucn. 


Prezes J6zef 8k/odowski 


Sekretnrz Doroczny 8tanis/aw Flis 


Spra wozdania z 
Zjednoczonych K61 
st6w Pol skich 


posiedzen 
Tow.' Tnterni- 


Kolo Warszawskie 


II posiedzenie dn. 27 lutego 1937 r. 


Z Oddzinlu d-rll A. Stefnnowskiego w Szp. Dz. Jezus 
i z Znkladu Anntomii Pntol. U. J. p, 


Dr BUDZINSKA i A. STANCZYK 


Przypadek pierwotnej miaZdzycy t
tnicy 
ptucnej 


Chory Int 42, fryzjer, znchorownl nil 4 dni przed przyby. 
ciem do szpitllill z objnwnmi. cieptotn cillln do 40.C, dreszcze, 
knszel, odpluwnnie r6:i:ownwej plwociny, znncznn dusznose, kh..... 



Str. 544 


MEDYCYNA 


N 15 


ji\ce b61e w klntce piersiowej. W dziecinstwie przebyt 4 rnzy Zll- 
Plllenie pluc, znpnlenie stnw6w, od 16 Int m
czyl si
 'IItWO: minI 
b61e pozn mostkiem, kllszel i dusznosc. 
Przedmiotowo: przytomny, bllrdzo blndy, Iiczbn oddech6w 
40 nn min., cieplota 38,6 u C. Budown prllwidloWlI, odzywienie 
upo
ledzone. :lrenice, jllmn ustnn, gllrdziel - bez zminn. Klatkn 
piersiown. przytlumienie odglosu wypukowego w okolicach pod- 
lopntkowych; w miejscnch przytlumienin Iiczne, diwi
czne, wil- 
gotne rz
:i:enin. S e r C e powi
kszone we wszystkich wyminrnch, 
nkcjn minrown, przyspieszona; nnd koniuszkiem I ton klapii\cy, 
II ton nnd t
tnlci\ plucni\ wzmocniony. T
tno 120 na min., sred- 
nio nnpit;te i wypelnione. Jllmn brzusznn bez zminn. Konczyny- 
pllleczkownte zgrubienie p"lc6w. Mocz - bez zmian plltolollicz' 
nych. W plwocinie - Koch (-). Po tygodniowym pobycie w szpi- 
tnlu cieplotn cillln spadla do 37"C, osluchowe zmiany w plucach 
cofn
ly si
, dusznosc i b61 pon mostkiem utrzymywllly si
 nn. 
dn!. 15-go dnill chory odczul b. silny b61 w dolnej prnwej cz
sci 
klntki piersiowej od przodu. Dusznosc nuililn si
, w plwocinie 
zjllwily si
 zylki krwl, Przedmiotowo: niespokojny, twnrz b. blndn, 
oddech 66 nil min. Tony sercn b. ciche, t
tno nitkowate. W IV 
mi
dzyzebrzu w prnwej linii sutkowej slysznlny szmer tarcin. 
Tegoz dnin chory zmnrl. 
Rozpoznnnie kliniczne: obustronne odoskrzelowe zllpnle- 
nie pluc powstnle w przebiegu przewleklego niezytu oskrzeli. 
Zw
:l:enie lewego uj
cin zylnego. 
Nn sekcji wykonllnej w Znklndzie Anntomii Plltololl. U. J. P. 
przez doc. Cznrnockiego W. stwierdzono: odoskrzelikowe z1ewne 
znpnlenie pluc w srodkowym plllcie pnwym, co bylo bezpo
red- 
nim powodem zgonu, ornz du:i:e mill:i:d:i:ycowe zminny w srodko- 
wych i drobnych rozgal
zieninch t
tnicy plucnej. Sam pi en t. 
pI. dotkni
ty byl minzd:i:ycq w uminrkowllnym stopniu. Mia:i:d:i:y- 
cn t
tnic du:i:ego kri\:i:enin byln r6wnie:l: niewielkiego stopnin. 
Serce prnwe bylo znncznie przerosle, prnwie wi
ksze od lewe- 
go. Brak zmin" w plucnch, sercu, oplucnej, kt6reby usprllwiedli- 
wilily wt6rne powstnnie minzdzycy t
tnicy plucnej, pozwnln 7.n- 
liczyc ten przyplldek do t. zw. czystej postnci pierwotnej minz- 
d:i:ycy t
tnicy plucnej, kt6rej etiologin dotychczlIs jest nnm mnlo 
znnnn. Przedstllwinmy go w tym przeswilldczeniu, ze znnnlizo- 
wnnie tego przypadku przyczynic s;
 moze do bli:i:szego pozna- 
nin kllnicznych objnw6w tego cierpienin. 
Do 14 roku zycin F, S. choruje 4 rnzy nn znpllienie pluc. 
Przez cnle dzieciftstwo leczy si
 z powodu niedokrwistosci. 
W 24 r. Z, przebywn dur brzuszny. W 25 r. :i:. -- przewlek!y reu- 
mntyzm stnwowy. W 26 r. :i:. - .chorob
. nerek. Od 26 r. :i:. 
wiosnq i jesienii\ co roku In two przezi
bin si
, knszle, pluje. 
Od 31 r. :1:. z powodu tych dolegliwosci pozostnje stille pod 
opieki\ lekarzy-ftizjolog6w. W 31 r. Z, wstrzykiwnno mu tlen 
pod sk6r
 z powodu duszno
ci, orllz krew domi
sniowo z powo- 
du niedokrwistosci. Sinicy nie minI. W 36 r. Z. miewnl krwiotoki 
plucne, leczony byl wstrzykiwnninmi wnpnin i cukru. Kilknkrotnie 
badnno morfologi
 krwi i O. B. Nn zlecenie leknrzy jndl duzo 
surowej wqtr6bki i :i:oli\dki zwierz
ce; duzo knszlBI i odpluwal 
i minI kr6tki oddech. W ostntnim roku :l:ycin powt6rzyly si
 
krwiotoki plucne i skierownno go do snnntorium w Ludwikowie, 
gdzie przebywnl 5 tygodni. Poniewll:i: nie znnleziono prqtk6w 
Kochn w plwocinie, IIni zminn grutliczych w plucnch, odeslnno go 
z powrotem do Wnrsznwy. Tu dostnl odoskrzelikowego znpnleniB 
pluc i zmnrl. Znchownly si
 dwn zdj
cin rentgenowskie pluc, 
I-e pochodzi z 33 r. Z. chorego, Il-e z 41 r. :i:. Pierwsze bylo do- 
konnne w szpitnlu Wolskim: nn ciemnym tie niezmienionego 
plucn widnc szerokie, jnsne smugi middzycowo zmienionych 
rozgBI
zieft tl;tnicy plucnej i wyrlltne przesuni
cie w prnwo 
grBnicy prnwego sercn. Wn
ki szerokie; cien t
tnicy plucnej nie. 
wyrntnie znznllczony, Nil II zdj
ciu (po 8 Intllch) widllc duze 
wn
ki zastoinowe, rysunek nnczyniowy wybitnie wzmozony, mio- 
telkowllto promieniujqcy ku przeponie i szczytom. Serce w wy' 
millrze poprzecznym znllcznie powi
kszone nietylko w prawo, 
nle i w lewo. Cieft pnin t
tnicy plucnej silnie IInsycony, wysu- 
ni
ty w lewo, widoczny w ki\cie sercowo nortBlnym. R6wniez 
przedsionek lewy jest mocno uwypuklony tllk, ze rentgenolog 
podejrzewnl wnd
 lewego ujscin zylnego. 
Sprnwn minzd:l:ycy t
tnicy plucnej jest w podr
cznjknch 
chor6b wewn
trznych bqdt pomijnnn zupe!nym milczeniem 
(Mehring, Struempel), bi\dt wspominll si
 0 niej b. kr6tko 
(M. Metthes). Nnwet obszerne podr
czniki nnntomii pntologicz- 
nej (Henke i Lubllrsch, Aschoff, Knufmllnn, Letulle) nie zlljmuji\ 
si
 tq sprnwi\, Ostntnimi cznsy stnln si
 onn przedmiotem szcze- 
g61nego zllinteresownnin klinicyst6w i nnntomopatolog6w (MBlte 
Ljungdnhl w r. 1915 nnpisnl 0 niej 200 stronicowi\ rozprnw
, 
Ulrich Steinberg w r. 1929 pisnl obszerRie w Ziegler's Beitrne- 


ge). Z polskich nutor6w 0 m. t. p. pisnl w r. 1910 prof. Hornow- 
ski, dwa przypndki oglosil doc. Michnlski (Nowiny Lek. r. 1923), 
prof. Bujniewlcz (2 przyp. w P. G. L. r. 1933), dr. Jelenkiewicz 
z Lodzi (W. Cz. L. r. 1933), leu do dzis dnin miatdzycn t
tni- 
cy plucnej pod wzgl
dem kliniczno-rozpoznllwczym nndnl pozo- 
staje kwestjq otwnrti\. W duzym zbiorze prnc Mi
dzynnr. 
Zjnzdu Plltologii Geogrnficznej, kt6ry si
 odbyl w Utrechcie w r. 
1934, a poswi
cony byl szczeg61nie zagBdnieniu minzdzycy t
t- 
nic, 0 minzd:i:ycy t
tnicy plucnej napisllno znledwie kilknna
cie 
wierszv: Aniczkow z Leningrndu m6wi, ze w lekkich postncinch 
zjnwin si
 onn w stllrszym wieku w 30 proc. i to przewnznie 
u m
:l:czyzn, II Staehelin z Bllzylei, powoluji\c si
 nn bndnnia 
Ayerzll z Buenos Aires i jego ucznia Arillnlli pine w kilku wier- 
sznch, :l:e millzd:l:ycn t
tnicy plucnej objawin si
. sinicq, dusz. 
noscii\, stenoknrdii\, i krwiotoknmi. Przychodzi jednnk do wnio- 
sku, ze kliniczne rozpoznnnie jej jest trudne. Stosunkowo duzo 
miejsclI poswi
cn jej w swym podr
czniku prof. W, Orlowski. 
Utrzymuje on r6wniez, ze rozpoznanie miazd:i:ycy t
tnicy prnwej 
opiern si
 nB. 1) obecnosci b. silnej sinicy, 2) z miernq dusz- 
noscii\, 3) duzym przesuni
ciem prnw€j granicy stlumienin ser- 
cowego w prllwo przy 4) brnku objnw6w przekrwienin biernego. 
Rozpoznanie popiern obrnz rentgenowski, kt6ry wykrywn rozsze- 
rzenie cienin t
tnicy plucnej i wybitnq jnsnosc p6i plucnych. 
Nnsl: przypndek czystej pierwotnej minzdzycy t
tnicy pluc- 
nej przebiegal: 1) bez sinicy, 2) z dusznoscii\ i knszlem znncz. 
nego stopnin trwnji\cymi dlugie Intll, n nnsilnjqcymi si
 podczns 
ruchu, 3) objllwnmi przekrwienin biernego w plucach 4) b61nmi 
pozn mostkiem, 5) okresowymi krwiotokami plucnymi. Obrllzy 
rentgenowskie opisnno wyzej. Nn sekcji w przyplldknch minzdzy- 
cy t
tnicy plucnej spostrzega si
 znwsze przerost prawello 
sercn. 
Przypndek nnsz znsluguje nn szczeg6ln" UW8g
 dlntego, 
ze dlugoletnie pnsmo cierpieft chorego zostlllo przerwnne przez 
wiklajqce je odoskrzelikowe znpnlenie pluc. przez co nie dobie- 
1110 koftcowego okresu swego rozwoju. To pozwaln przyjrzec si
 
objnwom poczi\tkowym midd:i:ycy t
tnicy plucnej. Objnwy opi- 
sywnne w podr
czniknch odnoszi\ si
 widocznie do ostatniego 
okresu tej choroby, kiedy to zjllwin si
 ju:l: niedomogn ukilldu 
kri\zenin i inne nnst
pstwn tej choroby. Powiklnnin te utrudnin- 
ji\ ustalenie wlnsciwego rozpoznnnia, i dlntego tBk cz
sti\ jest 
r6znicn mi
dzy rozpoznnniem klinicznym i nnntomopntologicz- 
nym w odniesieniu do minzd:l:ycy t
tnicy plucnej. 


Dyskusjn: 


Ko!' A p f e I b n u m. Rozpoznnwanie miBzd:l:ycy t
tnicy 
plucnej bynnjmniej nie jest tnk trudne, jnk to ujmuje prelegent, 
konieczne jest doklBdne spostrzegnnie kliniczne. 
Wprnwdzie podstnwowym objllwem jest sinicn przy brllku 
dusznosci. Jednakze brnk sinicy nie decyduje 0 rozpoznllniu. 
Ju:i: szereg dnnych, 0 kt6rych prelegent wzminnkowlIl, powinno 
nnprowBdzic nil mysl istnienill w tym przypBdku stwnrdnienin 
t
tnicy plucnej: b61e pOZB mostkiem (Mangina bypel'cyanotica M ), 
sennosc przy dosyc dobrym stnnie og6lnym, kolbowato
c pnlc6w, 
mill:i:dzyclI og6lnn. Pozn tym gdy bBdllniem przedmiotowym udn- 
je si
 wyli\czyc zw
:i:enie ujscin :l:ylnego, nnjcz
stsze podloze tej 
choroby, wtedy brak klinicznych objaw6w przekrwienill w kri\ie' 
niu mBlym przy objnwnch powi
kszenin prnwej komory przemn- 
win wlnsnie zn minzdzycq t
tnicy plucnej. Subtelniejszym bB- 
dnniem cz
sto udnje si
 stwierdzic dyskretne przytlumienie w 11 
i 111 mi
dzy:i:ebrzu po stronie lewej, lub szmer skurczowy nnd 
t
tnicq plucn'l przenoszqcy si
 w lewo. Nnsilenie objaw6w zn' 
lezy zresztq od stopnin i rozleglo
ci minzdjycy. W omnwinnym 
przypndku r6wnie:i: nn zdj
ciu rndiologicznym dostrzec moznn 
pewne cechy przemnwinjqce zn min:i:d:i:ycq t
tnicy plucnej, n min- 
nowicie wypuklenie lewego srodkowego luku, odpowindaji\cego 
t
tnicy plucnej, co przy powi
kszeniu prawej komory mn pownz- 
ne znnczenie rozpoznnwcze. 
Kol. S t e f n now ski. Przyplldek jest 0 tyle interesujqcy, 
:l:e chorobB zllsndniczn nie dosz/n do koftcowello swego rozwo- 
ju, n chory zmnrl nn r6wnolellie przebiegnjqcli chorob
 - znpn- 
lenie pluc. Zastnnnwin brak w cii\gu zycin chorego wybitniej' 
szych objnw6w klinicznych. MoZliwe jest, ze doklndne rozpn- 
trzenie rentgenogrnm6w mogloby w innych przypndknch ulntwic 
rozpoznnnie. 
Ko!' F i dIe r jest zdllnin, :l:e zmillny kliniczne nieznw5ze 
sq odpowiedniknmi zminn nnntomopntologicznych i :l:e przypndek 
ten jest interesujqcy przede wszystkim din nnntomo'pntologll. 
Ko!' Go r e c k i. W grupie mill:i:d:l:ycy t
tnicy plucnej rznd. 
sz" postncii\ s" odosobnione zminny min:i:dzycowe w t
tnicy 



N 15 


M E D Y
C Y N A 


Str. 545 


ptucnej, Podobny przypndek tylko dnlej posuni
ty przedstllwit 
przed rokiem kol. Z. Dobrowolski. 
Kol. S t n 0 c z Y k odpierll znrzut postllwiony mu przez kol. 
Apfelbnumn, jnkoby byt pe..ymistil co do mozliwosci klinicznego 
rozpoznnwllnin minzdzycy t
tnicy ptucnej. Celom referlltu bylo 
wtdnie om6wienie i zebrnnie zespolu objnw6w pierwotnej po- 
stllci millzdzycy t
tnicy ptucnej, kt6re nni w podrt:czniknch, nni 
w prnktyce, jnk przypndek ten pouczn, nie !lq dotychczns wln- 
sciwie ocenillne. 
Kol. S t no c z y k nie podzieln r6wniez stnnowiskn zllj
te- 
go przez doc. Fidlern, ze przedstllwiony przypndek jest ciekllwy 
przede wszystkim din nnntomoplltologn. Choroby nierozpoznllne 
klinicznie, n stwierdzone dopiero nn sekcji, powinny bye przed- 
miotem szczeg61nego zninteresownnin sit; ze strony klinicysty. 
Przedstnwiony przypndek jest dowodem, jnk chory z minzdzycil 
t
tnicy ptucnej przez Int kilkllndcie nnpr6zno szuknl pomocy 
u wielu znnnych leknrzy ftizjolog6w i snnntorium. 


Z Oddzilllu Chor6b Wewn
trznych Szpitnlll Sw. Ouchn 
(Ordynntor dr St. Wqsowicz) 


H. PUSZET i D. FRAJDENBERG 


Haemopneumothorax spontaneus benignus 


Wielki krwotok do jllmy optucnowej, jako powiktanie odmy 
snmoistnej spostrzegnno bnrdzo rzndko. W pismiennictwie obcym 
opisano dotild ZIIledwie 30 przypndk6w tego rodZllju, w polsklm 
nie znnletlismy nni jednego. Z tego wzgl
du przedstllwinmy nn- 
sze spostrzezenie, 
M
zczyznn Int 26. zyd, robotnik w fllbryce szczotek ZOStllt 
przywiezlony do szpitnln w stnnie bnrdzo ci
zkim dnin 1 lutego 
r. b. z objllwnmi cnlkowitej odmy prnwostronnej z duzq ilO!ki'l 
wolnego ptynu w jllmie optucnej. Leknrz dyzurny ze wzgl
du 
nn wielk'l dusznoBe, znnczne przYBpieszenie t
tnll wypuscil 
300 cm. szese. powietrzn, co dalo choremu tylko nieznncznq 
ulg
. 
Chory poprzedniego dnin rllno, w pelni zdrowin, gdy wy- 
szedl po snindnniu nil ulic
, poczul nngle b61 w prnwym boku 
polilczony z Silnil dusznosciil. Z godziny nn godzm
 czut sit; 
corllz gorzej, nle stnrczylo mu jeszcze sil, zeby pojse pieazo do 
nmbulntorium Pogotowin Miejskiego, potem do domu i wreszcie 
dowl6kt si
 w stnnie juz bnrdzo d
ikim do leknrzn domowego 
Ubez, Spot, kt6ry go nntychminst odestnl do szpitnln, 
Chory rodzinnie nie obnrczony, uwazlll si
 znwsze Zll 
zdrowego, jedynie przed 2 Inty leczyl si
 nil wrz6d dwunnstnicYi 
przeswietlenie pluc wtedy wykonnne nie wykllznlo zlIdnych 
zmilln chorobowych, 
B n d n n i e p r zed m i 0 tow e: budowy prllwidlowej, 
odzywinnin miernego, chory wybitnie niespokojny i wyl
kniony, 
nn twnrzy znznnczonn siniclI. Oddech sllnie przyspieszony 30' 
powierzchowny. T
tno w spoczynku 126', mill rowe, slnbo wypet- 
nione i nllpi
te. Cisnienie krwi 95 75. Cieplotn dnln 37,5°. Nnj- 
mniejszy wysilek wzmagn dusznose, pognrszll t
tno, wywoluje 
gwnltowny knszel n nnwet wymioty. :>tnle .knrzy si
 nn silny 
b61 w prnwym podzebrzu. 
is n d II n i e f i z Y c z n e uzupetnione przeswietleniem 
wykllzuje: bydropneumothorax dexter znllcznego stopnill z wol- 
nym ptynem sic:;gnjilcym poziomu 4-610 zebra, pluco cnlkowicie 
spndni
te. h6dpiersie i serce zepchni
te silnie nn lewo, ptuco 
lewe bez zminn. Ze strony innych nllrzild6w POZII oporem i zy- 
wq bolesnosciil prllwego podzebrzn i punkt6w przeponowych 
zndnych zmilln si
 nie stwierdzn. Mocz bez skllldnik6w pntolo- 
gicznych, We krwi, pozn umillrkownnil niedokrwistosciil, wy- 
bitnll leukocytoZll, we wzorze brnk kom6rek kwnsochlonnych 
i przesuni
cie w lewo. 
W ciilgu pierwszych 10 dni pobytu nn oddzillle, choremu 
trzykrotnie wypuscilismy ptyn z optucnej, og6lem 1700 cm! Plyn 
otrzymnny zn pierwszym nnkluciem byl czyst'l krwiq. krew tn 
w nllczyniu nie skrzepln, przy staniu oddzielito si
 Insne oso- 
cze, Nnst
pne wypuszczenie dnlo juz krew shemolizowllnil i nie- 
co rozrzedzonil, z znwllrtosciq hemoglobiny i cinlek czerwonych 
nieco nizszq niz we krwi krqzqcej. Jedynie liczbn binlych cilllek 
byln wyrntnie mniejszll: 4.200, gdy we krwi krilzilcej bylo wtedy 
12.000. Wsknznniem do wytoczenln z jamy oplucnej tej bqdt co 
b'ldt wielkiej ilosci krwi bylo wyrnzne nnrnstllnie plynu i zwi
k. 
lizenie si
 dusznosci w pierwszym okresie pobytu chorego nil 


oddzinle. Wykonnne przez kol. Kochanowskiego w I Instytucie 
H.entgenologicznym U. J. P., zdj
cill kllltki riersiowej. w pozycji 
stojqcej i w polozeniu Trendelenburllll, pozn potwierdzeniem dn- 
nych dotychczlIsowych, wykllznly jedynie przyrosnIt:cie plucn do 
przysrodkowej cz
sci przepony. Po ostatnim wir;kszym wypusz- 
czeniu, nnst'lpitn wyrntnn poprnwn podmiotown i przedmiotown 
i chory, kt6ry dotild z trudnosciil sind III, zncz'll wstllwlle i nnwet 
chodzie. Ustqpiln dusznose i przyspieszenie t
tnn. Cieplotn cin- 
In wnhnjqcn si
 dotild w grllnicllch do 38°, opndln ponizej 37°. 
J
zyk przedtem oMozony oczyscil si
, wr6cil npetyt. Obecnie 
chory przy dnlej utrzymujilcej si
 odmie, duzej jeszcze ilosci 
wolnego plynu w jllmie oplucnej wydnje si
 byC: nn drodze do 
zdrowin. 
Rozpoznnnie chnrnkteru zminn w nnszym przypadku nie 
nastr
czalo trudnosci, przy tym nie ulegnto wiltpliwosci, ze ta sn- 
mn przyczynn, kt6rn wywolllln odm
. spowodownln jednoczesnie 
krwotok do jnmy oplucnej. Przyczynn tn jednnk pozostnwllln nie- 
jnsnq i rokownnie, zwlnszczlI w pocz'ltknch, kiedy stlln chorego 
si
 pognrszlll, bylo niepewne, 
Din wyjaanienia patogehezy byly przeprowadzone bndnnia 
przede wszystkim w kierunku gru:tlicy. Jnk juz wspomnielismy, 
chory pochodzi z rodziny zdrowej, sam nil plucn nigdy nie znpn- 
dnl, przeswietlenin zar6wno przed dwomll Inty jllk i obecnie nie 
wykllznly zmian w miqzszu plucnym, wreszcie obecnn choroba 
zllskoczyln go w pelni zdrowin. W skilpej plwocinie chorego 
prqtk6w nie znnleilismy, plyn z jamy oplucnej byl jlllowy, zn- 
szczepienie jego swince morskiej nie dnlo wyniku, odczyn 
Pirquefn z 10° 0 i 100°/ 0 tuberkulinq wypndt ujemnie. Nie mie- 
lismy wi
c zlldnych dnnych dill przyj
cin etiolollii grutliczej. 
Bndnnin w kierunku sknzy krwotocznej i nnczyniowej wykazllly 
stosunki normlline. Odczyn Bordet-Wnssermllnnn byl ujemny. 
DIn rozpoznnnin poszuklllismy opllrcin w pismiennictwie. 
Jnk windomo, cornz bnrdziej ustnln sit; poglild, te tllk zwnna 
odmn snmorodnn dobrotliwn t j. odmn wyst
puiilcn u ludzi mlo- 
dych i pozn tym zdrowych, konczqcn si
 przewnznie cBlkowitym 
wyzdrowieniem, nie jest pochodzenill gruiliczego. W cz
sci tych 
przyplldk6w stwierdznno bild:t nil sekcji, b'ldt rndiologicznie, 
czy tei nn drodze pleuroskopii, podoplucnoJlle p
cherze rozed- 
mowe, tllk ZWllnil emphysema bullosum, jnko przyczyn
 odmy. 
Z nielicznych przypndk6w baemopneumotborax spontaneus 
benignus, opisnnych dotqd w pi'miennictwie wynikn, ze i tu 
wchodzi w grQ podobnll plltogenezn. Nn 30 podnnych spostrze- 
zeo, w 5-ciu nnstilpil zgon, nn skutek sKrwllwienin si
 do jnmy 
oplucnej, w 3 z nich sekcjn wykrylll p
kni
te p
cherze podo- 
plucnowe, w 1-ym pokryte nnwet swiezymi skrzepami krwi. Po- 
zostnle 25 przyplldk6w znkooczyly si
 wyleczeniem i w niekt6 
rych z nich tllkiez pr;cherze wyknznln rndiogrnfin. NlIsze rndio- 
grllmy nie dnwnly nnm wsknz6wek w tym kierunku. Odpowiedt 
nllm dala pleuroskopin, wykonnnn lnsknwie przez kol. B. Glnssn 
w dniu 19.11 b. r. Wynik bndnnin brzmi. 
Oplucnn sciennn blyszczqcn, r6zowa; zebrll wyrllinie odci- 
nlljq si
 od przestrzeni mi
dzyiebrowych (oplucnll niezmienionn 
chorobowo). Pluco spndni
te, wielkosci duzej pi
sci, przytwier. 
dzone IIrubymi zrostnmi do przepony. Powierzchnin plucn sza- 
ro.r6zown 0 wyrninej budowie zrnzikowej. Nn bocznej i przed- 
niej powierzchni plucn szereg p
cherzy wielkosci srednio okolo 
jednozlot6wki 0 nieregulnrnych ksztnltnch, cz
sciowo lezqcych 
oddzielnie, koloru sZllro.z6ltllwego, wyrntnie wystlljqcych nlld 
powierzchni
 ptucn. Jnmn oplucnown zllwiern dose znllcznil 
i10BC plynu. 
Mielismy zlltem do czynienin z przypndkiem baemopneu- 
mothorax spontaneus benignus, u chorego obnrczonego wysepko- 
Wil rozedmil podoptucnowil' Krwotok tu mogt powstne jedno- 
czesnie z odmq nil skutek p
kni
cin jednego z p
cherzy, kt6re 
mlljil bye cZlIsami bognto unaczynione, bqdt nn skutek dodntko. 
wego zerwnnin unnczynion
go zrostu przez splldlljilce si
 pluco. 


Z Oddzinlu ord, dr B. Jochwedsn 


Dr GERTNEH. 


Przypadek promienicy ptuc 


Chory lilt 56, z znwodu przedsi
biorclI nutob1o&sowy zglosit 
si
 do szpitnln z powodu knszlu i b616w w prnwej polowie klnt- 
ki piersiowej, Od 1935 r. przetokn promienicza w okolicy kil tn 
zuchwy prllwej. W pierwszych dninch listopndn wystilpil silny 



Str. 546 


M E D Y:C;rY:N A 


11 15 


bol w prnwym boku, dreszcze, temp. 40
C., obfite poty. Stnn 
powyzszy utrzymywnl si
 przez 4 tygodnie. W pierwszych dniach 
grudnin nnkluto Oplucnil prnwil i wydobyto 400 cm. 3 plynu m
t- 
nego, cuchnilcego i w plynie tym znl!lleziono grzybki promienicy. 
Po nnkluciu stan chorego poprnwil si
, cieplotn obnizyla si
 do 
37,4°C., natominst chory zaczill kaslnc i odpluwnc okolo 200 cm. 3 
z6/to-zielonej bezwonnej plwociny nn dob
. 18 XII 1936 r. cho- 
ry przybyl do oddzialu. 
Przetokn w okolicy kilta zuchwy prawej byla leczonn do- 
tild jodem i naswietleniami Rentgena. 
S tan 0 b e c n y. Chory wychudzony, wzrostu sredniego. 
Sinicn wargo T = 37,2"C. T
tno 100 na min. srednio nnpi
te 
i wypelnione, miarowe. Oddechow 24 nn min. Cisn_ krwi 11575 
Hg. Na wysoko
ci kiltn zuchwy prnwej bliznn z widocznq prze- 
tokil. W jnmie ustnej liczne korzenie zgorzelinowe, brnki w uz
- 
bieniu, dziilsln bez zmian widocznych, polilczenin z przetokil 
wewn
trznil nie stwierdzono. Kin t k n pie r s i 0 w n. Rucho- 
mosc oddechowa po stronie prawej zniesionn, dolne mi
dzy- 
zebrze po tej stronie miernie uwypuklone. Nad podstnwil prn. 
wego pluca zniesienie drzenia glosowego, oddech p
cherzykowy 
osll!lbiony. W okolicy kilt a lopntki ognisko rz
zen drobnobnnko- 
wych bezdiwi
cznych. Nn pozostnlej przestrzeni plucn prawego 
ornz nn calej przestrzeni pluca lewego odglos opukowy jnwny, 
oddech p
cherzykowy, drzenie IIl0sowe znchowane. W sercu, 
jamie ustnej i ukladzie nerwowym nie stwierdzn sir; odchylen 
od stanu prawidlowello. 
W m 0 c z u nic szczeg6lnego. K r e w. W-R - opadnnie 
krwinek 24' wed lug Linzenmayern. Hb. = 68%, c. czerwonych 
3.610.000, c. binlych 9.200. Wz6r krwi: segm, 8
, pnl. 8
, limf. 
81" mono 2'(,. Kilknkrotne bndnnie plwociny wykaznlo brak w16. 
kien spr
zystych, brak priltkow Kochn i brnk grzybkow promie- 
nicy. R6wniez wielokrotne badnnie sliny nie wykaznlo obecno- 
sci grzybkow. 
R e n t gen. Zncienienie nadprzeponowej CZ
SCI prawego 
poln plucnego wrnz z kqtem przeponowo zebrowym. Powyzej 
ograniczone intensywniejsze zncienienie. 
D n I s z y p r z e b i e g c h 0 rob y, 24.XII zn pomocil nn- 
klucin oplucnej prnwej wydobyto 3 cm. 3 plynu ropno krwl!lwego, 
w ktorym znaleziono grzybki promienicy. Od 9.1 do 20.1 chore- 
go naswietlano promleniami Rentgenn (og6lem naswietlnn 5), 
Pozn tym chory otrzymywal przez cnly czns pobytu w szpitnlu 
9,0 gr. t\nlii Jodnti nn dob
 do wewniltrz, n przez 2 tygodnie po 
10 cm.
 10 J - o Nntr, j01ntum dozylnie. Stnn chorego nie poprn- 
winl si
, jednnk chory stnle gorqczkownl do 39°C., odpluwnl du- 
ZO ropnej plwociny i sknrzyl si
 nn ciilgle silne b61e w prawej 
polowie klntki piersiowej. W polowie stycznin 1937 r. w plwoci- 
nie zjnwily si
 grzybki promienicy i jednocze
nie stwierdzono 
w obr
bie dolnego plntu prawego plucn objawy jnmiste, - nmfo- 
ryczny oddech i rz,"zenin dtwi
czne. W tym snmym cZl!Isie wy- 
stqpilo chelboczqce wyg6rownnie wielkosci 2 ch pi
sci, w dOl no- 
przedniej cz
sci klntki piersiowej po stronie prnwej (okolica lu. 
ku zebrowego), dokoln twnrdy nnciek w promieniu 2-ch palcow 
poprzecznych. Wygorownnie to nnkluto i wydobyto 120 cm: 1 
g
stej cuchnqcej ropy, w ktorej znnleziono grzybki promienicy. 
Do opr6znionej jnmy ropnin wstrzykni
to 2 cm. B 1 u/oo Cu S01. 
W ciilgu nnst
pnych kilku dni z miejscn naklucin wydzielnl si
 
obficie ropny plyn, b61e ustilpily i chory knslnl i odpluwnl nndnl 
okolo 150-200 cm. B ropnej plwociny nn dob
. T = 38,5°. Przed 
kilkomn dniami choremu wstrz)kni
to przez otwor po nnkluciu 
1 cm. u . 1% bl
kitu metyI. celem spnwdzenin, czy istnieje polq. 
czenie mi
dzy ropniem n plucnmi. Wynik byl ujemny t. j. plwo. 
cinn nie znbnrwiln si
 nn niebiesko. Nast
pnego dnin otwor 
przetoki znmknql sir; i odtqd pomimo codziennych nllkluwan 
zbiernjil si
 wielkie i10sci ropy. Od 2 dni w obr
bie ropnin wy- 
CZUW8 si
 ubytek 5 i 6 zebra nn przestrzeni okolo 5 cm. B , jednak 
zdj
cie rentgcmowskie zeber wyrainych odchylen od normy nie 
wyknznlo. Na proponownny znblell chirurgiczny (resekcjn teber 
i szerokie otwnrcie ropnin) chory nie zgodzil si
 i zostal zabrn- 
ny przez rodzin
 do domu w stnnie zupelnie beznndziejnym. 
Streszcznjilc - mnmy do czynienin z 56-letnim m
zczyznil, u kto- 
rego w p6/torn roku po wystilpieniu promienicy nn szyi zjnwily 
si
 dolellliwo
ci ze strony nnrzildu oddechowego w nl!lst
pujqcej 
kolejnosci: nnjpierw gorqczkn, dreszcze, b61e w boku prnwym, 
poty ornz objnwy plynu w obr
bie oplucnej prl!lwej. Dopiero po 
wypuszczeniu 400 cm. B ropy chory znczill knslnc i odpluwne 
ropnl\ plwocin
, w kt6rej nn poczqtku nie stwierdzono grzybkow 
promienicy. W plucu prnwym w tym okresie stwierdzono tylko 
objawy nncieku. Po 4 tygodniowym pobycie w szpitnlu wystilpily 
objawy jnmiste w plucu, I!I jednoczesnie w plwocinie stwierdzo- 
, 


no obecnose grzybk6w, W tym sl!lmym cznsie nnstilpilo przejscie 
sprawy nn klntk
 piersiowq. 
P n tog e n e z n pro m i e n icy pI u C. Promienicl!I pluc 
moze wystqpie nn drodze: 1) nspirncji lub znkazenin drognmi 
oddechowymi, 2) nn drodze bezpo
redniego przej
cin z sq- 
siedztwn i 3) nn drodze przerzutowej. 
W naszym przypndku, na korzysc pochodzenin przerzuto- 
wego a nie IIspirncyjnego przemawinlyby fakty nast
pujilce: 1) 
dolegliwosci rozpocz
ly si
 od dreszczow, gorilczki, klucin w boku, 
wysi
ku ropnego w oplucnej, I!I wi
c sprawn zncz
ln si
 rnczej 
podplucowo, natominst knszel i plwocinn zncz
ly si
 dopiero po 
4 tygodninch, 2) w ciilgu pierwszych 4 tygodni w plwocinie nie 
znajdywano grzybk6w promienicy, IIrzybki te zjawily si
 dopiero 
po 8 tygodniach w okresie, gdy stwierdzono objnwy jamiste 
w plucu prnwym, 3) brak jnkiejkolwiek przetoki wewniltrz-ustnej 
i brnk grzybk6w w slinie, Powiedziee jednnk z cnlil pewnosciq, 
ze promienicn pluc wystilpila tu nn drodze nspirncyjnej nie 
moznn, gdyz chory m6g1 jese r
kil bezposrednio po dotkni
ciu 
ropy nn szyi. 
Co do swiezego ropnin w obr
bie klntki piersiowej, to zn- 
lezy on niewiltpIiwie od promienicy zebrl!l, albowiem stwierdzn 
sit; wyrainy ubytek cz
sci zebrl!l. Czy powiklnnie to nnstqpilo 
pel' continuitatem z oplucnej czy tez drogq przerzutu krwionos- 
nego, tego nnrnzie stwierdzie si
 nie dnje, przypominnmy, ze po 
wstrzykni
ciu bl
kitu metylenowego do jamy ropnin plwocinn nie 
znbnrwill!l si
 niebiesko. 
L e c zen i e polegn nn stosowaAiu duzych dnwek jodu, 
wedlug niekt6rych r6wniez snlwnr5nnu i miedzi. Naswiet1anil!l 
promieninmi Rentgena Sil stosownne przez wi
kszose autor6w, 
jezeli jednl!lk chodzi 0 promienic
 pluc, nnogol biorqc bez wy' 
rninych wynik6w dodntnich. NiektOrzy autorzy przytaczajil nnwet 
przypndki pogorszen po nnswietlnniach. 
W nnszym przypndku 0 poprnwie przy naSwietInniach mo- 
wy bye nie moze, odwrotnie wlasnie podczns nnswietlan nnstil- 
pil rozpnd ollniskn plucnego ornz przejscie ropienin nn klntk
 
piersiowq, co jednnk mou'o bye r6wniez przypndkowym zbiegiem 
okoIicznosci. Chory nnsz byl r6wniez nnswietlany kr6tkimi fnln- 
mi, nnswietlnnin zostnly jednak przerwnne ze wzgl
du nn obnw
 
przed opnrzeniem w zwiqzku z nngroml!ldzeniem ropy w klntce 
piersiowej (wedlug opinii lekarzn nnswietlajilcego), Znbiegi chi- 
rurgiczne nl!l chorym plucu - jnk resekcjn platu i t. d. nie dnjq 
wedlug Snuerbruchn dobrych wynikow, a pozn tym w nnszych wn- 
runknch nie wchodzq w rnchub
. 


Dyskusjn: 


KoI. F e j gin. Przy powierzchownych ropninch promieni- 
czych dobre wyniki dnje stosownnie przez dluzszy czns fal kr6t- 
kich, ornz obstrzykiwnnie ropni plynem Dnkinn. 
Kol. G ern e r. Plynu Dnkinn pomimo znlecen chory nie 
stosowal. 


(d. n.). 


Sprawozdania z posiedzen 
klinicznych szpitalnych 


Szpital Sw_ Stanislawa w Warszawie 


Posiedzenie dnil!l 20 Iistopadn 1936 r. 
1. Kol. T. B n r t 0 s z e k. - Pl'zypadek angina agl'anulo- 
cytica, 
Streszczenie znnjduje si
 w sprnwozdaninch z posiedzen 
Zjednoczonych Kc5l Tow. Internistc5w Pol skich zn rok 1936. gdzie 
przypndek byl przedstawiony. 


D y sku s j n. 


Kol. K n r w n c k i uWaZn, ze nnleiBloby tu myslee r6w- 
mez 0 durze bnusznym ze wzgl
du nn istniejqce owrzodzenie 
w jelicie, 



1'1 16 


MEDYCYNA 


Str. 547 


Ko\. Bar t 0 s z e k, W przypndku tym nie bylo chnrakte- 
rystycznego dIn duru odurzeni,.. W durze nie mnmv r6wniez do 
czynienin ze zniknniem granulocyt6w we krwi. Co sie tyczy 
owrzodzenin w IInrdle oraz owrzodzenin w je\icie, to nie byly 
one chnrakterystyczne din duru brzusznej!o. Na zasadzie po- 
wyzszych danych nie moznn bylo my"ec 0 durze brzusznym. 
Ko\. W r 6 b I e w ski. Ze wZj!ledu nn lIor
czk
 typu "con- 
tinun" i nn przebieR choroby myslec by nalezalo r6wnie:!: 0 zn- 
knzeniu pnciorkowcowym. 
Ko\. K n r w n c k i. Poniewaz leukopenie paciorkowcowe 
nie obejmuj
 kom6rek wieloj'ldrowych i nie sprzyiajil znacznej 
agrnnulocytozie, myslee by raczej nalezalo 0 zaknieniu, zb\izo- 
nym do duru brzusznego i powiklanego znknzeniem pacior. 
kowcowym. 
Kot. B n r t 0 s z e k. Nie moiemy tu stwierdzic, jaka byln 
przyczyna choroby i czy mie\ismy do czynienin z znkazeniem, 
czy teZ z intoksykncjil. 
2. Ko\. T. Bar t 0 s z e k. - Przypadek blonicy gardla, po- 
wiklanej przejsciowq skazq krwotocznq. 
N1 ks. j!t. 3690. Kobieta, Int 32, dotild zdrowa. Dnin 2. XI. 
1936 r. poczuln silny b61 j!nrdla, POlilczony ze stanem og61nego 
rozbicin i Inmaniem po kosciach. Przybyla do szpitaln 5 b. m. 
Miesiilczkuje co 14 - 21 dni, miesiilczki bolesne i obfite, trwn- 
j'lce do 7 miu dni. 
S t n n 0 b e c n Y' sk6ra bladn, cieplotn 38,40; sluz6wkn lu- 
k6w podniebiennych, j
zyczkn i gnrdln zaczerwienionn i rozpulch- 
niona, nn obu migdalkach nnlot bialo - sznry, przechodzilCY nn 
otoczenie, glos ochrypni
ty, gruczoly chlonne podzuchwowe. 
zwlaszcza po stronie lewej, powi
kszone i bolesne, poza tym 
bez zminn wyrainych w narzildach. Mocz bez zmian Badnniem 
bakteriologicznym nalotu, wykonanym w pracowni szpitalnej, ma- 
czugowc6w blonicy nie stwierdzono, Pomimo ujemnello wyniku 
badania bakteriolollicznego, jednak nn znsadzie typowego wy- 
j/1ildu nnlotu ornz nn zasndzie przebiegu klinicznello rozpoznano 
blonic
 gnrdln. 
Chorn otrzymnln 2 - krotnie w odst
pnch jednodniowych 
po 15.000 surowicy przeciwbloniczej. Nast
pnego dnin po po. 
wt6rnym wstrzykni
ciu surowicy cieplotn obniivla si
 do normy, 
nnloty z gardln ustilpily, chrypkn min
ln. W 3 cim dniu pobytu 
chorej w szpitalu stwierdzono na tulowiu i pnchwinach punkci- 
kowate wybroczynki krwnwe. Morfolollicznvm badaniem krwi, 
wykonnnym w tym czasie, stwierdzono: Hb - 70':6, wskninik 
bnrwny - 0,9, krwinek czerwonych - 4090.000, krwinek bin- 
Iych - 13.700, z czego oboietnochlonnych 59%, \imfoc. 35':6, mo- 
nocyt. 3'(;, kwnsochlonnych 3':6, plytek 139.000. Objaw opnskowy 
dodatnL Czas krwawienin i czns krzepniecin po 4-ch min. Od- 
czyn Biernackiego po 1 godz. 60 mm. Opornosc czerwonych 
krwinek H, - 0.6 0 'n NaCI, Ha - 05 % NaCl, H3 - 0,14°'0 NaC!. 
Cisnienie krwi 125'45. Drobnoustroi6w we krwi nie wyhodowano 
(D r W. W r 6 b I e w ski). Odczvn Wassermannn i lV'einidej/o 
we krwi ujemny. Dnin 16. XI., t. j. po uplywie 8-miu dni trwanin 
wybroczyny krwawe ustilpily, objnw opaskowy - ujemny. Choril 
wypisano ze szpitaln. Bndnnie morfologiczne krwi w dniu wy- 
pisnnin chorei dalo wynik nnstc:pujilCY: Hb. - 100°'0, wskninik 
bnrwny -1,3, krwinek czerwonych - 3.710.000, krwinek bialych- 
6.100, z czego obojetnochlonnych 62°'n' limfoc. 32%, kwasochlon- 
nych 4°10' monoc. 2 % . Plytek 155.820. W przypadku tym nnj. 
prnwdopodobniej iad bloniczy zndzinlnl szkodliwie nn uklnd 
plytkotw6rczy szpiku kostnego ornz nn sr6dblonki naczyn krwio- 
nosnych. 
D y sku s j n. 
Ko\. L. K a r w n c k i (jako gose). W przypadku tym nie mn 
nbsolutnej pewnosci, ze mie\ismy do czynienia z blonicil, bowiem 
mnczugowc6w blonicy nie udalo si
 wykryc. Dodntni wplyw su- 
rowicy przeciwbloniczej spostrzegn si
 r6wniez i przy innych zn- 
kazeninch (nieswoisty wplyw surowic leczniczych). 
Ko\. W r 6 b I e w ski. Wybroczyny krwnwe moznn te:!: wy- 
ttumaczye znknzeniem og6lnym, co w przebiegu blonicy jest 
moz\iwe. Bez potwierdzenln bakteriologicznego rozpoznnnie blo- 
nicy musi nnsuwac wiele w'ltpliwosci. 
Ko\. Bar t 0 s z e k. Kliniczny przebieg wsknzywnl tu jed- 
nnk nn blonic
, n obecnose mnczugowc6w blonicy. jnk windomo, 
spotykn si
 tylko w 90% blonicy klinicznej. 
Ko\. 0 sin ski potwierdzn, ze sknzn krwotocznn pojnwlc 
si
 moze znwsze w przebiegu znkazenia, jednnk nie jest onn 
w dnnym przypndku zwiilznnn z blonicil, kt6rej rozpoznnnie jest, 
z powodu ujemnego wyniku badnnia bnkteriologicznego, wi\tpliwe. 
3. Ko\. L, Pie n k 0 i Kol. C hod j( 0 w s k n (z oddzinlu 


D.ra T Bnrtoszkn i Prosektorium ,"zpitnln) - Przypadek naglego 
zejscia smiertelnego po blonicy gardla wskutek skrzepu w lewel 
komorze serca. 
Oziewczynkn, P. J.. lat 10, przvbyln do szpitaln 17 X.1936, 
Od 2-ch dni pojnwily si
 b61e IInrdla z wvsoki\ cieplot') ciala. 
5 t n n 0 b e c ny' cieplota cinln 37,4°, luki podniebienne 
i tylnn sciann gardla - znczerwienione. Nn prnwym milldnlku 
IIruby nalot, przechodzilCY nn jezyczek; gruczoly chlonne pod- 
zuchwowe obustronnie powiekszone, niebolesne. W innych nn" 
rZildnch zmian nie stwierdzn si
. W moczu 50/00 bialkn, w osn- 
dzie zaledwie kilka ziarnistych waleczk6w. Bndnniem bakterio- 
logicznym (D-r W. W r 6 b I e w ski) wykryto ffinCZUl!owce bloni- 
cy. Chora otrzymnln 3. krotnie w odstepach irdnodniowych po 
15.000 jednostek surowicv przeciwbloniczej. Stan chcrej byl za- 
dawalai'lcy- Dopiero w 10 tym dniu choroby pojawily si
 nngle 
wymioty. duszllose i sinica, n po uplywie kil'\ 


EUTRD 


. 


I TOR 


- --..6

 
.._._.-._.-.-. _

 .....-.- 


NEUTROL- 
-MOTOA 
'if 
WCl1lJiw I' 
. -'itor-
. A 
t\ . z...... .. 
t 

-r", 
"

;
:.
'IIIJ!IJI. . 

 ._._ 
"" 
J , _/ .a. 
-- ........... ,.... . 
. 
 , . 
lezawodny w choroble 
wrzodowej 


--- 


D1a oaszy[h nytelnikOw, sa do oaby[ia po [ena[b znanoie zniiooY[b, nastupuia[e wydawniUwa lekarskie: 


I. Dr M. Grzywo-Dilbrowska: 
2. Prof. dr T. Hilarowicz: 
3. Dr B. Jakimiak: 
4. Prof. dr K. Jonscher: 
5. Prof. dr K. Jonscher: 
6. Dr W. Judym: 
7. Doc. dr S. Klein: 
8. " .. " " 
9. Prof. dr L. Korczynski: 
10. Doc. dr Z. Michalski: 


II. 
12. 
13. 
14. 


MjrZdr 'JJ. Missiuro: 
Pptk. dr W. Osmolski: 
Dr Z. Swider: 
Dr R. Wierzbicki: 


15. 


"" 71 


Psychologia prostytutki zl I. - (stron 77) 
Zarys polskiego prawa sanitarnego zl 1.- (stron 104) 
Rozwoj, organizaeja i stan obeeny szpitalnictwa \\ ar- 
sza wskiego gr 60 (stron 86) 
Our brzuszny u dzieei zl 1.- (stron 39) 
Spoleezna oehrona d:tieeka przed gruiliea, 
gr 30 (stron 55) 
Stanowisko lekarza w dermatologii wspokze"nej 
zl 1.- (stron 76) 
. MaloplytkowosC" (thrombopenia) zl 1- (stron 20) 
Niedokrwistosc zlosliwa zl I. - (stron 38) 
Choroba Brighta zl 2.50 (stron 204) 
Wyklad kliniczny 0 rozpoznawaniu chorob serca 
zl 1.50 (stron 86) 
\i\l spolczesne metody selekeji lotnikow zl 1.- (stron 67) 
Zaniedbane drogi wyehowaweze zl I 51) (stron 83' 
o rozpozna waniu gruiliey plue u dzieei zl 1.- (stron 32) 
Historia slownietwa lekarskiego polski ego 
zl 1.- (stron 5 I ) 
Ozialalnosc naukowa Szokalskiego na polu okulistyki 
gr 50 (stron 22) 


Zamowienia prosimy kierowaC: Dr W. Wierz
icka, W-wa, ul. Kr. Rlberta 17m. 21, tel. 2-39-30 
Wptaty prosimy uslmteczniac na konto P. K. O. nr 28.776, c!oliczaj{}c 50 gr na przesytk
 poleconE}.