/Medycyna_1936_R10_nr15.djvu

			]II 15 


7 Sierpnia 


1936 r. 


MEDYCYNA 


Komitet Redakcyjny: Doc. Dr. T. But k I I' wi c z, Dr. A. By I in a, Dr. K. 0 <1 b I' 0 W ski, doc Dr. W. F i I ins k i, 
Dr. J. W. G I' 0 t t, Dr. T. K 0 I' I' c, prof. Dr. A. L I' S n i 0 w ski, Dr. W. L i I I' 0 p, doc. Dr. W. 1. a I' ins k i, doc. Dr. A. 1. a- 
wry now i c z, prof. Dr. W. Me la now ski, doc. Dr. Zd. M i c h a I ski, prof. Dr. L. Pas z k i I' W i c z, Dr. S. R u d z k i, 
doc. Dr. W. Z a wad 0 w ski. 


Wydawca: Dr. J. W. Omtt. 


Redaktorzy: Dr. Ludwik Dydyiiski i doc. Dr. H. Oromadzki. 


Sekretarz redakcji: Dr. E. Bruner. 


Z dzialu bakterjologji i medycyny doswiadczalnej Panstwowel1O 
Zakladu Higjeny (kierowni
 prof dr. L. Hirszfeld) i z oddzialu 
obserwacyjnego Szpitala Sw. Stanislawa w Warszawie (ordyna- 
tor doc. dr. W. Filinski). 


Doc. dr. \Y. FILI:XSKI, dr. I. MORZYCKI i B. ZABLOCKI. 


Spostrzezenia nad dzialanienl lecz- 
niCZelll surowicy przeci vvdurowej. 


(K l' 6 t k i e rl 0 II i e s i en i e). 


Zamroczenie w durze brzusznym jest wY1'
zem 
toksemji: jady, uwolllione z zarnzko\y, krqzq we krwi 
i dzialaj
 tl.Uj
CO na oSl'odki mozgowe. :\lozna p1'zy- 
puszczac, ze wiele innych zjawisk w tej chorobie zale- 
zy 1'owniez od dzialania toksyn. 
Pomyslne wyniki, osiqgnil;)te w toksemjach bakte- 
ryj nych zapomoc
 surowic przeci wjadowych (blonica), 
zachl;)caly do prob zastosowania tego sposobu leczenia 
i w dUl'ze hrzusz nym. Liczne hyly przedsil;)wzi
cia, 
lecz pierwsze zamiary przygotowania skutecznej suro- 
wicy przeciwdurowej spelzly nn niczem spowodu trurl- 
nosci otrzymania toksyny tyfusowej. Na przeszkodzie 
stoi to, ze jady du1'owe sq niezwykle silnie zwiqzane 
z cialem bakteryjnem, - ze stanowiq one t. zw. en- 
dotoksyny. 
'Vobec braku toksyn wyodr
bnionych uodpol'nia- 
no konie calkowitemi cialami bakteryjnemi lub lIawet 
zywemi prqtkami. Snrowice, otrzymaHe w ten sposob, 
posiadaly pewne dzialanie przeciwbakteryj ne, jednak 
pozbawione byly wlasnosci przeciwjadowych; dopiero 
G r ass e t uzyskal pierwsz
 surowicl;) 0 dzialaniu anty- 
toksycznem przez nodpornienie koni swoim "autoliza- 
tem tyfusowym". "riadomosci 0 jej korzystnym wply- 
wie leczniczym sktonily i nas do poszuldwaii skutecz- 
nej surowicy przeciwdurowej. 


". wyniku pracy Had skladnikami antygenowemi 
prl1tkow dUl"Owych (Z a h 1 0 c k i i l\I 0 l' Z Y c k i, l\Ied. 
dosw. i spot 1935, t. XIX, z. 3 - 4) otrzymaJislllY sil- 
nq endotoksyn
 i uzylism.r jej do uodpornienia konia. 
Endotoksyna ta otrzymana hyla wedlug sposobu wielo- 
krotnego zalllrazania pt'qtkow durowych w worlzie prze- 
kroplonej. . 
Spo\Vodu silnego odczynu zwierz
cia na samq tok- 
synl;), do uorlporniania uzyty z08tal wytwor odzjadli- 
wiony zapomocq dodania 10 pro mille formolu i rlwn- 
tygodniowego pozostflwieni
 w ciepl
rce. Do wstrzyki- 
wan odporniaj
lcych uzywalla hyla mieszanina niesf1czo- 
na, zawierajf1ca obok endotoksyny rowniez i wyIug'o- 
wane ciala bakteryjne. \Vydawalo si
, ze tym sposo- 
bem obok wlasciwosci ant:rtoksycznych ucla si
 po!.ie- 
k
!d uzyskac wlasnosci 
ntybakteryjlle, Odpornosc uzys- 
kano zapoll1ocq wstrzykiwaii podskornych, dokonywa- 
nych w odst
pach Idlkodniowych w dawkach wzrasta- 
jqcych. Og-olna ilosc wp1'owadzonego antygenu w
'niosla 
okolo 1 lib'a. Otrzymano sUl'owicl;) 0 wysokiem lllianie 
zlepnem w stosullku do p1'qtkow dUl'owych (1: 12000). 
Po dodaniu 0,3% fenolu 1'ozlano jq do flakonow po 
50 cm 3 . 
SUl'owic
, spor
qdzonq w ten sposob, zastosowa- 
lismy w celu leczniczJ'm \\" durze bl'zusznym II C7.ter- 
dziestu cho1'ych. 
"'prowadzano Ruro\yicl;) drog!! domi
sniowf!, wstl'zJ'- 
knjqc codzien po 40 - 50 cm s . W ten sposob do
ho- 
dzilismy przewaznie do og61nej dawld okolo 200 - 
300 cms. 'Y niektol'}"ch prz'ypadlwch po czterech, pi
ciu 
wstrz.rkni
ciach codziennych - dalsze stosowano cu 
dl'ugi dzien. .Jezeli w:rbitne obnizenie gOl'l1Czki wystl;)- 
powalo wczesniej, to wtedy poprzestR\yalismy na dwoch, 
tl'zech wstrzylmi
ciach. 
Podany tu spos6b stoso\\'ania surowicy byl wYlli- 
kiem l1ast
pujqceg-o rozuniowania. Du;i;e dawki byly 
konieczne spowodu £tosunkowo malego stopnia nal'!yce- 
nia surowicy. Ustalilismy je dl'ogq prlib wst
pnych, 
poczqwszy od 20 - 30 cm s . Codzienne wprowadzanie 



Str. 452 


MEDYCYNA 


oN! 15 


lllialo doprowadziC w lllozliwie kr6tkilll czasie do wy- 
raznego wplywu przeciwjadowego, albowielll wydawalo 
nalll si
, ze tylko w ten spos6b lUozna dojse do jakie- 
gos spl'awdzianu dzialania 8Ul'owicy. 
Przechodz
c do wynik6w leczniczych, nalezy pod- 
/liese to, ze w przewaz/lej liczbie pl'zypadk6w dzialanie 
sUl'owicy przej3 \\.ito si
 korzystnYlll wplywem na og6l- 
ny przebieg dul'u bl'zusznego. 
U jednej cz\\'artej cz
sci 'chorych spostrzeglislllY 
wyrainy wplY\'I" na gor
czk
, polegajqcy /la szybJdm 
spadku cieploty. Nieraz nast
powalo to pra wie prze- 
tOlllO WO juz po dwukrotnem wstrzykni
ciu surowicy 
i w taki spos6b konczyl sif; okres gorqczkowy dUru. 
\" zwi:pdru z tem tI'zeba zaZnaczye, iZ chorzy byli tak 
dobiel'ani, azeby poczqtek lecze/lia surowicq przypadl 
na polow
 lub najp6iniej na koniec drugiego tygodnia. 
o wczes/liejszem rozpocz
ciu leczenia trudno bylo 
lllyslee, gdyz chorz)' na dur hrzuszny trafiajq do szpi- 
tala zaz\yyczaj dopiero w drugim tygodniu. Dodae 
jeszcze trzeba, ze do leczenia przyst
powaJismy dopie- 
1'0 po ustaleniu rozpoznania na podst:nvie badania bez- 
posredniego i uzupelniaj
cych badaii pomocniczych, co 
wymagalo dwudniowej, a nieldedy trz.rdniowej zwlo!d. 
To stosllnkowo p6zne rozpoczynanie leczenia moze 1'0- 
dzie zw
tpienie, czy ust
powanie gorqczki nie bylo po- 
prostu wyruzem wczesnego zakmiczenia chorob.r. "'y_ 
jasni to dob6r chorych: - do leczenia surowic
 Wyzna- 
czane tJyly przypadki durn 0 przebiegn dose ciGzkim, 
kt6ry nie rokowal pr
dldego ust
pienia CllOroby, a telll 
hardziej zakoiiczenia przelomowego. 
U pozostalych 'chorych dzialanie surowicy nie 
przejawilo si
 talr wybitnie. '" niekt6rych przypad- 
kach dopiero po pilltem, sz6stem wstl'zykni
ciu zaczy- 
nalo si
 stopniowe obniZanie cieploty i wreszcie byl.r 
takie, w kt6rych gor
czka ubywala dopiero w IdUm 
dni po ukoiiczeniu leczenia. '" kazdym razie wydaje 
Hi
, ze i \'IT t.rch przypadkach surowica w.rwarla pewien 
korz.rstny wplyw na ogolny przebieg chol'oby, kt6ry 
zaznaczal sif; w stosunko\\"o dobrem samoVoczuciu cho- 
rych, \V zachowlmiu przytolllnosci i \V sprawnosci ich 
ukladu krqzenia. Za wyj
tkiem jednego wS7.ystlde pl'zy- 
padki, leczone surowicft, zakoiiczyly si
 wyzdro\\"ienielll. 
Niepomyslne zejscie nashtpilo w pocz:jtku leczenia, juz 
po dwukrotnem wstl'zykni
ciu surowicy. Pl'Zyczyn
 
zgonu byl krwotok jelitowy, niezalezny, oczywiscie, od 
surowicy: mogtaby ona raczej wywrzee wply\\" kOl'zyst- 
ny, boe sUl'owic
 stosujemy w kr\\'otokuch dla Wzmo- 
zenia kl'zepliwosci krwi. 
Z tej "-yj
tkowo kor7.ystnej wypadkowej nie nale- 
zy wyliczae od,;etk6w i wysnuwae dalszych wniosko\\" 
o smie,.t Inosci w dUl'J;e, leczonJ-m snrowicq. ;\Iatel'jal 
jest zbyt mal.y, a otrzYlllane wynild mog'
 bye poprostu 
dzielem przypadku. \V kazdym razie g'otowi jesteslIlY 
przypisae surowicy p-ewien wplyw swoisty. Wydaje 
nam si
, ze nie 1l10zna go sprowad7.i6 \\'yI
c7.nie do 
dzialania hodzcowego. 
Co dotyczy powiklaii, to odnieslismy wraienie, ze 
surowica wplywa korzystnie na sprawy zapalne w na- 
r7.ftdlwh oddechowJ-ch, nawet kiedy w rachuh
 wchodzi- 
Iy znpalenin plnc odosln'zelowe. Mozna przypnszczae, 
ze w.\,nika to z jej dzialania przeci\\'jadoweg-o, jezeli 
stanielilY na stanO\\'iRku, ze jady zarazk6w dnrowych 
uszkadzaj
 pOlJipkftd w spos6b swoisty oskrzela i plu- 
ca. Talde poglqdy b.rly wypowiedziane i znajdujq wy- 


tlumaczenie \V przekrwieniu i mezycie oskl'ze1i, ktora 
\Vyst
pujft w samym poczfttlm choroby i stanowi
 
w niej jakgd.rby zjawislro znamienne. 
Na inne powilrlania widocznego dzialania nie spo- 
strzeglismy. Dot.rczy to przedewszystldem zapalenia 
lIliedniczek i woreczka zolciowego, kt6re utrz.rmywaly 
si
 ze zwyld
 uporczywosci
. Widocznie sUl'Owica prze- 
ciwjadowa' nie \\"ywiem znacznego wplywu tam, gdzie 
w charakterze czynnika chorobotw6rczego w.rst
pujft 
same zarazki duro we. 
Podnieslismy dotychczas znaczenie pl'zeciwjadowe_ 
go dzialania surowicy, natomiast nie Illozemy powie- 
dziec, aby stwarzala ona stan odpornosci biernej: le- 
czenie surowicft nie zapobiegalo powstawaniu nawrot6w. 
B
dzie to zrozumiale, jesli uprzytolilnimy sobie, ze 
w przygotowaniu surowicy na czynnik pl'zeciwbakte- 
ryjny nie robiono szczeg61nego nacisku. 
"'ynilri lecznicze w nawrotach byly podobne do 
wynikow \V piel'wszym na wale chorob.r. 
Jak juz wspomniano wyzej, surowica byla wstrzy_ 
Id wana w duzej ilosci spowodu niewiellriego nas.rcelJia. 
Stanowilo to jpj ujemn
 stron
, gd.rz dose cz
sto wy- 
st
powala choroha posurowicza. SpostrzeglislilY pl'zy- 
telll Iakt, zan wazony zreszt
 i w innych okolicznosciach, 
ze maso\\"e wprowadzanie sUI'owicy moze doprowlidzie 
do objaw6w wstrzftsO\vych, nawet jezeli odst
py mi
dzy 
kolejnemi wsb'zykiwaniami nie przekl'aczaj
 trzech dni. 
Sprawa ta zostala juz ogloszona przez d-ra F 1 is a, 
asystenta oddzialn Pledycyna 1936, oN 4). 
W w.rwodach ogolnych tl'zeba powiedziee, ze pro- 
by leczenia surowic
 duru br7.usznego zach
cajft do 
dalszych poczynaii. Zyskane doswiadczenie wskazuje 
przedewszystJdem na potrzeb
 sporzqd7.enia surowicy 
zag
szczonej dla zmniejszenia niepozqdanych zaburzeii 
amtfilaktycznych. Nalezaloby tez dokonae prob Z "'PI'O- 
wadzeniem do surowicy w wyzszym stopniu czynnika 
przeci wbaktel'yjnego. 
Doniesienie niniejs7.e trzeha przyj
e tylko jnko 
wst
p do dalszych bndaii, ktore, pruwdopodobnie, zo- 
stanl! podjf;te juz w in nym zespole z tego wzgJ
du, ze 
dwaj 7. nas (F i 1 i ii ski i :\10 l' z Y c k i) zmienili tel'en 
prac.r. 


Z Miejskiego Instytutu Higjeny m. st. Warszawy. 


Z. T. GRYGLE"'ICZ i A. LA WRYXOWICZ. 


\lVa.'tose odczynu 
kr'yvvaniu 
dur 


VVidala w wy- 
nosicie]i paleczek gr'upy 
VvO - paratyfusowej. 


".ykrywanie nosicieli jest jednem z pOdstawowych 
zadaii akcji zwnlczania dul'u bl'zusznego. 1\Ietodyka bak- 
tel'jologicznego badania Imlu i moczu na ohecnosc )la- 
leczek durowych nie jest na tyle pewna, abysmy mog-Ii 
polegac na niej calkowicie. X osiciele sta nowi
 nao
ol 
niednz.y odsetek ludnoRci (dla "'ars7.awy 0,;)00 Indnosci 
na podstawie badaii 1\liejskiego Instytutu Higjeny _ 



11& 15 


MEDYCYNA 


Str. 453 


Law l' Y now i c z, P i 0 t l' 0 W s k a, S tan k 0 w- 
s k a). "'ykrycie jednego nosiciela wynIaga w codzien- 
nej pracy zbadania killmset pr6bek materjalu. l\ a ba- 
danie tych ujelllnych pr6bek zuzywa si
 duzo pracy 
i koszt6w. 
Stqd wynildo dqzenie do uproszczenia metodyki 
badania na nosicielstwo, obj
cia badanielll tych tylko 
os6b, kt6re latwiejszemi metodami badania moglyby 
bye wysegregowane, jako wzbudzajqce podejrzenie co 
do lllozliwego nosicielstwa paleczek durmyych. Jako 
punkt oparcia tych badan wst
pnych przyj
to odczyn 
serologiczny - odczyn 'Yidala. Spostrzezenia szereg-u 
dawniejszych autor6w wykazaly, ze u nosicieli dodatni 
odczyn Wiclala z IJaleczkq durowq stanowi zjawisko 
stale, osi
gajqc niekiedy wysokie llliano (wedlug H i 1- 
g e l' man n a - do 1 ; 100, w praktyce nalezy stoso- 
wac od 1 ; 25 - 50). Inni zn6\v autorzy - Len t z 
(1905), G ii nth e l' i Bot t c her (1911) zaznaczajq, 
ze u nosicieli odczyn dodatni zlepny z paleczkq duro
 
wq jest staly, :wzkolwiek w nizszych rozcienczeniach, 
nii to jest przyj
te w djagnostyce duru brzusznego. 
Ostatnio K ri s ten s e niP 0 u 1 s e n (1933) pod- 
j
li te badana w Danji, dochodzqc do wniosku, ze 
wszyscy nosiciele stale dajq dodatni odczyn 'Vidala 
z paleczkq dUl'owq w rozcienczeniu 1; 5 i 1; 10; u os6b 
z dodatnilll odczynelll 'Yidala w tych rozcienczeniach 
nalezy wykonywac powt6rne badania bakterjologiczne 
kalu i 1ll0CZU, uwazajqc te osoby, jako mozliwych (pl'zy- 
ruszczalnych) nosicieli. Stosujqc w lllasowych bada- 
niach epidemjologicznych na nosicielstwo pocz
tkowo 
odczyn Widala, daloby si
 odrzucic osoby, posiadajqce 
odczyn ujemny (w rozc. 1; 5 i 1 ; 10), a telll samel1l 
wybitnie ograniczyc liczb
 os6b, poddawanych nast
p- 
nie powt6rnemu badaniu bakterjologicznel1lu kalu i mo- 
czu. 'Y warunkach epidemjologicznych duiiskich K l' i- 
s ten s e niP 0 u 1 s e n wS1'6d Iudnosci zdrowej ob- 
serwowali 4% dodatnich wynik6w odczynu 'Yidala z pa- 
leczkft durowq i 5% z paleczkq paratyfllsowq B, lqcz- 
nie 9% odczyn6w dodatnich. W ten spos6b w pr3cy 
epidemjologicznej eliminowano 91% ludnosci, poddajqc 
badaniu bakterjologicznemu tylko te 9%, kt6re dawaly 
odczyn dodatni Widala. 
Gdyby na tych zalozeniach dalo si
 oprzec dalsz1\ 
prac
 stanowiloby to duze ulatwienie i uproszczenie 
w stosunku do obecnego stanu rzeczy, kiedy bada :si
 
zrz
du calq ludnosc. 
R6wniez \V y 11 i e zaznacza wartosc pomocniczq 
odczynu \Yidala w wykrywaniu nosicieli; wedlug niego 
specjalnie wainem jest stosowanie do (')dczynu odpo- 
wiedniego antygenu - wynik odczynu zalezy od za- 
wartosci w zawiesinie antygen6w S, R, H, O. "Sa tej 
drodze mozna r6zniczkowac, podlug 'Y y 11 i e, surowice 
nosicieli, chorych i os6b szczepionych. 
Korzystajqc z lllaterjalu :\Iiejskiego Instytutu Hi- 
gjeny w \Vat'szmvie dokonalisl1l}r s7.eregu spostl'zezefi, 
l1lajqcych na celu wyjasnienie wartosci odczynu zlepne- 
go w pt'acy epidemjologicznej przy wykrywaniu nosi- 
cieli paleczek durowych. Spostrze7.enia szly w dwuch 
kierunkach; 1) zhadanie cz
stosci dodatnieo-o odczynu 
'Yidala u nosicieli i 2) zastosowanie odczy
u zlepneo'o 
do biezqcej pracy przy wykrywaniu nosicielstwa. <:> 
1) Z posr6d nosicieli, znajdujqc.vch si(f w ewiden- 
c]llInstytutu Hig-jeny zbadalismy odczyn "'idala u 37-iu 
osob. Odczyn zlepny wykonywano, poczynajftc od roz- 


cienczenia 1; 5 z zawiesinami zywych :szczep6w palecz- 
ki durowej i parat.rfusowych A i B. Zawiesinll w kaz- 
d} m przypadku sporzqdzono z jednym szczepem, sto- 
sowanYl1l w biezqcej pracy Instytutu. Wynik odczyty- 
wano po 18-tu godzinach (37 0 ), stosujqc agIutynoskop 
i lup
. Z posr6d zbadanych nosicieli wynik ujemny 
odczynu zlepnego we wszystkich rozcienczeniach (wlq- 
czaj
c 1; 5) d:llo 7 os6b. Z nich 6 os6b negowaly 
przebycie duru brzusznego, byly jednakze nosiciel:uui 
od dluzszego czasu; nosicielstwo tych os6h zostalo 
stwierdzone przy sposobn08ci badania na nosicielstwo 
zdrowego otoc'lenia w mieszkaniach, gdzie byly zacho- 
rowania; we dIng wszelkiego prawdopodobienstwa te 
wlasnie osoby - zdrowi nosiciele - powodowaly za- 
chorowania w swojem otoczeniu. Zaprzeczenie pl'ze- 
bycia duru brzusznego, Jakie mielismy moznosc pl'ze- 
konac si
, nie posiada wi
kszego znaczenia; dul' brzusz- 
ny m6g-I bye przebyty bqdz w wieku wczesniejszym, 
bqdz tez w postaci nietypowej, lagodnej, nie wymaga- 
jqcej ulllieszczenia w szpitalu. Interesujqcem jest, ze 
si6dma osoba tej gl'Upy (odczyn Widala ujemny) pr7,e- 
byla dul' brzuszny zaledwo przed i)-nUt miesiqcami. 
Wynikaloby z tego, ze pewna cz
sc nosicieli 
(7 na 37) mimo trwajqcego nosicielstwa, a nawet nie- 
dawno przehytego durn brzusznego, moze dawac ujelll- 
ny wynik odczynu zlepnego. 
Dodatnie wyniki odczynn 'Yidala u zbadanych no. 
sicieli ukladaly sill na szerokiej skali, poczynajftc od 
1 ; 5 do 1 ; 2680. 'Yysoide rozcienczenia odczynu do- 
datniego otrzJIuano u nosicieli po niedawno przebytym 
durze brzusznYlll. 'Vszystlde dodatnie \vynild w roz- 
cienczeniach od 1; 2560 do 1 : 6,10 wypadly u nosicieli 
w fi - 6 llliesi
cy po durze bl'zusznym. 
U nosicieli, kt61'zy pl'zeby Ii dur brzuszny pl'zy' 
najmniej l'ok pl'zed badaniem, naj wyzsze rozcienczenie 
odczynu Widala wypadlo 1 : 320. 
Tablica zalftczona przedstawia wynik odczynu Wi- 
dala u wszystkich zLadanych nosicieli. 


Rozcieiiczenia I 
Dur Ll'zuszny =10 0 1 0 °1° T ° 
 
I 
pl'ze byty 
IOO 
1
1 
 a:; "dala liczoom od 2' - 
.OOO, n 19 
chorych (25%) od 3 - 4.000, n 16 (21%) od 4 - 5.000, 
u 9 (12%) od 5 - 6.000 i n 9 (12%) ponad 6.000. 
Spadek liczby eryt1'ocyt6w i leukocyt6w nie 
Z3\ysze idzie r6wnolegle; obserwowalismy przYll3dek, 
w kt61'ym, p1'zy ilosci el'ytrocyt6w 1'6wnej 770.000, ilose 
leukoeyt6w si
gala 4,900, w innym zas przypadku ilose 
erj'trocyt6w \"ynosila 1.290.000, a lenkocyt6w 5.200. 
Erak r6wnie:i. \"yrainej r6wnoleglosci w obniZaniu si
 
ilosci Hb i lenkocyt6w. 
Jesli chodzi 0 ob1'az bialyeh c. krwi, to mamy 
zwylde doezynienia z przesuni
ciem W pl'awo i wyst
- 
po\yaniem lilllfocj'tozy, eo nie jest zresztq objawem 
stalYIll. W 4 naszych przypadkach (5 % ) wystqpiln lim- 
fopenja; naj ni:i.sza liczba limfoeyt6w wynosila 1-10/0. 
U 21 chorych (270/0) ilo
e limfocyt6w ,yahala si
 w gl'a- 
nieach 30 - 40%, U 2. ehorych (35 % ) w granicach 
40 - 50%' u 11 choryeh (]4 0 /0) przekraezala 500/0. 
llose monocyt6w hywa p1'zewa:i.nie poniZej normy; 
ws1'6d naszych chol'ych n 51 (660/0) Hose monocyt6w 
byla niz;;;zq od 30/0. 'Y ci
:i.sz.rch przypadkach niedo- 
krwistosci cialka kwasochlonne ulegae 1ll0g
 procento- 
wo zlllniejszeniu, niekiedy h1'ak ich nawet zupelnie. 
,y 9 przypadkach (]2 0 /0) mielismy doczynienia z zu- 


pelnym ich hrakielll. Xeutrofile ulegaj
 procentowo 
zmniejszenin, jednoczesnie wyst
pujq zllliany jakoscio- 
we tyeh cialek; spotyka si
 postacie mlode, 1'zadziej 
myeloblasty. 'Y naszych badaniach mlode postacie zna- 
lezLismy ". 27 przypadkach (35 % ), lllyelocyty w 17 
przyp. (220/0), myeloblasty w 3 przyp. (40/0). 
Obraz czerwonych cialek krwi odbiega r6wniez 
od normy; eechuje go wyst
powanie normo- i megalo- 
blast6w, lllegalocyt6w oraz pojkilo- i anizocytoza. N'or- 
lUohlasty stwierdzilisll1)' u 42 chorych (54%)' lllegalo- 
hlasty u 39 ehoryeh (51°1 0 ), megalocyty u 900/0 cho- 
rych. XajstalszYlll choe nnjmniej charakterystycznym 
objawem jest anizo- i pojkilocytoza, kt6ra w naszYlll 
materjale wyst
powala u 69 cho1'ych (90%). 
CharakterystycznYIl1 dIn niedokrwistosci zlosliwej 
jest r6wnie:i. wzmozona hell101iza, kt6rej wykladnildelll 
jest hiperbilirubinelllja, urobilinurja i urobilinogenurja. 
Do ohrl1zu niedokrwistosci zlosliwej nale:i.)' wzgI
d- 
mt tl'olllbopenja. Potwie1'dzenie tego znalez}isll1Y i na 
naszym ll1aterjale, gdzie ilosc plytek byla zwy kle dose 
znacznie obni:i.ona Najni:i.sza liczba plytek, kt6rqsmy 
zaohserwowali wynosila 18.500 }Jrzy ilosci lIb. 46% 
i erytroo)'t6w 1.650.000. \Y miar
 poprawy og61nego 
stanu i obrazu In'wi, ilose l'lytek wzrasta. 
Pierwszym jednak objawem, sygnalizujqcym po. 
praw
, jest wz1'ost reticnlooyt6w, kt6re stwierdza si
 
w du:i.ej liczbie, znacznie p1'zekraczaj
cej norlll
. "r dal- 
szym ei
gu leczenia krzywa reticulocytarna ohniZa si
. 
Pocz
tek podnoszenia si
 POZiOIllU reticulocyt6w wy- 
st
puje najez
seiej pomit:;dzy 5 a 10 dnielll leczenia. 
Zalezy to od wlaseiwosei osobniczych chorego i od 
metod.r leezenia, a raczej od ilosci suhstancji aktywu- 
jqcej (w
trol)3, zol
dek), ktora przeksztalca dynamik
 
hell1atopoetyczn
 szpiku kostnego. Krzywa reticuloey- 
tarna jest wyldadnikiem aktywnosci hematopoetycznej. 
Maksymalna ilose reticulocyt6w, obsel'wowana pl'zez 



Str. 458 


MEDYCYNA 


N 15 


)laS wynosila 171 % 0. Po przybyciu chorej na Oddzial 
stwierdzono 7 % 0 reticulocyt6w przy 35 % Rb. i 1.400.000 
erytrocyt6w. Piqtego dnia po podaniu 2 razy dziennie 
pernaemonu w injekcjach domi
sniowych, Hose reticu- 
10cyt6w wzrosla do 171 % 0, podczas gdy poziom Rh 
podni6s1 si
 zaledwie do 50 % , a erytrocyty do 2.150.000. 
'Vzrost Rb i erytrocyt6w wyst
pnje zwykle p6zniej; 
pl'zewaznie wtedy, gdy krzywa reticulocytarna zaczyna 
wracac do normy. 
Do calosci obrazu niedokrwistosci zJosliwej nale- 
zy r6wniez przyspieszone opadanie kl'winek (odczyn 
Biernackiego) i to w znacznym stopniu. Objmv ten 
wyst
puje prawie stale, u naszych chorych w 94 % 
przypadk6w. 
Co do leczenia, to stosownlismy wqtroh
 i jej pre- 
paraty pOdaWaIle hqdz doustnie, b!\dz tez pl'zez wstrzy- 
kiwania domi
sniowe. V\T niekt6rych pl'zypadkach po- 
dawalismy preparaty zol!\dka. 
Zauwazylismy, iz cz
stokroc pl'zy leczeniu ust
- 
powanie dolegliwosci podmiotowych i polepszenie si
 
smnopoczucia popl'zedzalo popraw
 obrazu krwi i in- 
nych objaw6w przedmiotowych. 


Ze Szpitala Miejskiego w Chorzowie 
(Dyrektor: Dr. F. Urbanowicz). 


Dr. F. URBA:'{OWICZ. 


Stosowanie novarsenobenzolu 
W llagmlllnem zapaleniu opon 
m6zgovvych. 


l\Iimo sukces6w osiqgni
tych pl'zez dol
dzwiowe 
stosowanie sUl'owicy pl'zedwmeningokokkowej, nag'min- 
ne zapalenie opon m6zgowych pozostalo chol'ob!\ w,vy- 

okim stopniu zab6jczq. Zrozumialem jest zatem dq- 
zenie do uzycia srodkow, kt6re mialyhy nzupelnie dzia- 
lanie snrowicy. Bez widoczneg-e powodzenia stosowano 
hal'wiki, metale, urotropin
. Lip i fi. ski *) w roku 
1927-ym w posoczniczy meningokokkowej, pl'zewlekajq- 
cej si
 mirno skutecznego dzialania snl'owicy, zastoso- 
wal novarsenobenzol i przypisuje mu niespecyficzne 
dzialanie na przebieg choroby. Doswiadczenia poczy- 
nione na naszym oddziale zakaznym, acz na sk!\pym 
matel'ja]e, zdajq si
 potwierdzac to spostl'zezenie. 
Dnia 9. III. 1927 r. przywieziono do szpitala niewiast«: 24-1'0 
letnii), SkarZilcil si«: od kilku dni na bole glowy i w krzy:iach, 
b6le i obrz«:ki stawow, oraz ogolne niedomaganie. Badanie wy- 
kazalo: cieplot«: 39,60, t«:tno 84, 8 poza zapaleniem oskrzeli i za' 
parciem stolca nil' stwierdzilo objaw6w chorobowych, szczej.161. 
nil' narzild nerwowy byl bez zmian. Przy temperaturach 0 cha- 
rakterze posoczniczym i niskiem stosunkowo t«:tnie stan ten 
trwal przez tydzien. Potem pojawily si«: objawy oponowe: wzma- 
gaiilcy si«: b61 glowy, wymioty, dr«:twica karku, nier6wnose ire- 
nic, obiawy Babinskiego i Brudzinskiego, brak odruch6w brzusz- 
nych. Plyn m6zgowo. rdzeniowy wydobywal si«: pod miernem 
cisnieniem, byl m«:tny, w osadzie zawieral rop«: i dwoinki Weich- 
selbauma. Stosowano przez 2 tygodnie, pocziltkowo codziennie, 


*) Polska Gazeta Lekarska. 1927. .NQ 21. 


pozniej co drugi dzien po 40 em.¥ surowicy przeciwmeningoko- 
kowej doh:diwiowo, potem naklucia It:diwiowe, a dozylnie uro- 
tropin«: i elektrocollargol, wreszcie srodki objawo>ve. Mimo Ie- 
czenia ci«::iki stan pozostawal niezmieniony; waga chorej spadta 
na 34 kg. Qd 9. VI. do 1. VII. chora otrzymywala co kilka dni 
0,15 novarsenobenzolu. W dzien po pierwszym zastrzyku cieplo. 
ta spadla na state do normy, chora czula si«: subjektywnie do- 
brze. Dnia 17. VIII. opuscila szpital bez objawow chorobowych 
z wagi) 50 kg. 
'" przypadku tym poraz piel'wszy zdecydowalem 
si
 na zastosowanie novarsenobenzolu, uwazaj!\c chor!\ 
za straconq. Dopiero doswiadczenia, zrobione z novar- 
senobenzolem w ropniacll plucnych l1li
dzyplatowych 
oraz zgol'ze1i plnc zach
cily l1lnie do dalszych pr6b 
w nngminnem zapaleniu opon m6zgowych. Choroba 
ta w naszym okr
gu nie jest zbyt cz
sta. ,V ostatnich 
9-ciu latach leczylismy nn oddziale zakaznym 15 od- 
nosnycb pl'zypadk6w; we wszystkich, z wyj!\t]dem jed- 
nego, rozpoznanie kliniczne bylo potwierdzone stwier- 
dzeniem dwoinek, wszystkie byly leczone surowic!\ do- 
l
dzwiowo; z tych pi
e ze stwierdzonemi dwoinkami 
dodatkowo novarsenohenzolel1l W dawkacll 0,15 - 0,3 
co kilka dni, a 1 l1lyosalvarsanem. Myosalvarsan ok a- 
zal si
 nieskutecznpu. Chorzy, kt61'zy otrzymali no- 
varsenobenzol, wszyscy wyzdrowieli. Z dziewi
ciu le- 
czonych bez pomocy srodk6w salvarsanowych 6 zmarlo. 
Pomiedzv leczonemi novarsenobenzolem znajduje si
 
3 dzi
ci' w wielm Dd }1/'). do 7 ]at. Cieplota opadla 
u nich 2 razy w dzieii po zastoso\"aniu novarsenoben- 
zolu, raz w 3 dni potem. Objawy oponowe ustqpily 2razy 
w pl'zeciqgn 3-ch dni, raz w przeci
gu 10-ciu dni. Po- 
nizej pl'zytaczam przebieg' choroby drugiego osobnika 
doroslf'go. 
M«::iczyzna 36. letoi przed 4.ma tygodniami w nocy wymio- 
towal i mial silny bol glowy, co przypisywal nadu:iyciu alkoholu. 
Lekarz wydobyl plvn m6zgowo - rdzeniowy m«:tny 0 zawartosci 
11'2°/00 biatka, w kt6rym zn...leziono leukocyty i dwoinki Weich. 
selbauma. 14. V. 1935 r. przekazany na nasz oddzial zakainy. 
Stwierdzono silne zaczerwienienie skory,. herpes labia/is; narZil- 
dy wewn«:trzne bez zmian; silnil sztywnosc karku, objaw Kerni. 
ga, bardzo silny dermografizm. Cieplota 38,5°, podnosi si«: w na- 
stt:pnych dniach do 39,2". Chory skady si«: stale na bardzo sil- 
nO' b61e glowy. Otrzymuje przez 2 tygodnie, pocziltkowo codzien' 
nil', potem co 2 dni surowict: dol«:dzwiowo, pozatem srodki obja- 
wowe, surowic«: domi«:sniowo, hexamethylentetramin«: i 0,3 no. 
varsenobenzolu tygodniowo, pocziltkowo rQfracta dos; po 0,15. 
Stan poprawia si«:. bole glowy ustt:pujil, chory uspokaja si«:, lecz 
sztywnose karku, objawy Kerniga i Brudzii'iskiej!o pozostajil, 
plyn mozj!owO - rdzeniowy wydobywa si«: pod wielkiem cisr.ie. 
niem. 19. Y. furczenia i pojedyncze swisty nad plucami, niepo' 
k6j, b61 glowy. Chory na pytania nil' Odpowiada, skubie posciel. 
W nast«:pnych dniach mimo definitywnego spadku cieploty stan 
si«: pogarsza, chory chce uciekac z 16:ika, drze koszul«: i posciel, 
nikogo nil' poznaje, mowi sam do siebie, szuka w lo:iku dziecka, 
zwija koldr«: i piastuje rzekome dziecko, ma urojenia wzrokowe 
i sluchowe, oddaje kal i mocz pod siebie. Plyn m6zgowo - rdze. 
niowy bardziej m«:tny, wyplywa kropelkami. 23. V. lliepok6j ust«:. 
puje wsrod ogolnego oslabienia. Chory odpowiada na pytania, 
poznaje lekarza, lecz nil' orjentuje si«: co do miejsca; tok mysli 
powolny, niepami«:e wsteczna si«:ga poprzednich dni choroby. 
Objaw Kernigll uiemny. b610w glowy nil' ma, irenice reaguiil na 
swiat/o. W nast«:pnych dniach ust«:puje sztywnose karku, p!yn 
mozgowo - rdzeniowy jasnieje. 17. VI. pacjent opuszcza szpital 
bez objawow chorobowych. 
Przypadki cytowane nie wykazuj!\ po stosowaniu 
noynrsenohenzo]n przebiegu odhiegaj
cego od tego, co 
mozemy widziec i bez uzycia teg') leku; lecz wszystkie 
wykazuj!\ popraw
 w kr6tkim czasie po zastosowaniu 
go, nawet wtedy, gdy zawiodla surowica, a uderzajqcy 
jest fakt, ze z 5-ciu leczonych nim nie umart nikt, zas 



I" 


N 15 


MEDYCYNA 


Str. 459 


bez nieao z 9.ciu chorych umarlo trzech; umarl takze 
jedyny, 
 leczony neosalvarsanem. 'Yiadomo, ze w za- 
kazeniach bakterjami ropotw61'czemi po zastosowanin 
salva1's:wU wyst
puje gorqczka, nieraz z dt'eszczami, 
co jest wzi
te jako po\\'6d do przeciwwskazania zast1'zy- 
kiwaf1 salvarsanu w razie taldch zakazef1 *). Reakcja 
ta jest podobna do odczynn Herxheimera )l1'zy leczenin 
kily salvarsanelll. Nalezy przypuscie, ze salvarsan przy- 
spiesza rozpa
 dwoinek. 
V ka:l.dym r.a
i
 ol:serw
cje 
nasze wYlllagaJ
 dalszych prob, temhardzleJ, ze me stwler- 
dzilislIIY, by novarsenobenzol ujelllnie wply\val na prze- 
bieg' choroby. Pr6by nalezaloby robie na materjale 
wi
);:SZYlll, przedewszystldelll w przypadkach ci
zkich. 


*) C a I' I B I' U h n s w Handb. d. prakt. Therapie als Er- 
gebn. experiment. Forschg. v. Reinhard von den Velden u Paul 
Wolff, tom II, str. 984. 


Z Pracowni Anatomo.Patologicznej 
Szpitala S-go Ducha w Warszawie. 
Kierownik: Dr. med. Anna Siedlecka. 


Dr. med i fiI. JOZEF STEIN. 


W spra Wle rak6w heterologicz- 
nych - kolczystokom6rkowych 
1 mieszanych woreczka z61ciowego. 


Raid p
chel'zyka Z61ciowego nalezq do rak6w sto- 
sunkowo mniej cz
stych; stanowi
 one przeci
tnie 0,1- 
0,28% og61nej liczby sekcyj, a 2,2 - 6,0% liczby sekcyj 
rakowych. Wyst
puj
 one z nncznie cz
sciej u kobiet 
(73,0 - 96,0?o), niZ u m
:l.czyzn. Przewaznie 1'8.kowi 
woreczka z61ciowego towarzyszy kalllica z61ciowa 
(w 65,0 - 95,4%), kt61'ej brak jedynie w nieznacznej 
stosunkowo liczbie przypadk6w. Wiek osobnik6w, do- 
tkni
tych rakiem woreczka - jest naog61 nieco wyi- 
szy od przeci
tnego wieku rakowego; wyj
tkowo tylko 
spotykamy rak woreczka z61ciowego przed 40-pn 1'0- 
Idem zycia. Najczftsciej wyst
puje on u kobiet w wie- 
ku 50 - 69 lat. 
:\lakroskopowo odr6znie lllozna 2 postaci raka wo- 
reczka z61ciowego: postae rozlanq - naciekajqcq cal
 
scian
 p
cherzyka, oraz postae ograniczonq - guzowa- 
tq. Cz
stsza znacznie jest postae rozlana. Sposr6d po- 
staci ograniczonych, mozn8. wyodr
bnie jeszcze: raId 
dna, raid szyi oraz raid powierzchni w
trobnej sciany 
woreczka. Podzial ten posiada pewne znaczenie kli- 
niczno-prognostyczne; albowiem raid dna, ze wzgl
du 
na stosunki topograficzne - stosunkowo dlugo pozo- 
stajq umiejscowione, podczas gdy raki powierzchni wq- 
trobnej sciany woreczka i jego szyi - wczesnie \\'ra- 
stajq do \\'qtroby i dajq przerzuty do gruczol6w limfa- 
tycznych. 
Co si
 tyczy budowy mikroskopowej, stat.ystyki 
wielu autor6w s
 bardzo niejednolite, oparte cz
sto \V 
jednem item samem zestawieniu na r6znych kryter- 


jach, np. jednoczesnie na ilosci podscieIiska i na zdol- 
nosci do tworzenia cewek. 
aog61 budowa histologicz- 
na rak6w wot'eczka z6lciowego odpowiada charakterowi 
rak6w spotylwnych w jelitach. R6zni autorzy podajq 
jako najcz
stszy typ raka wOl'eczka - rak w16knisty, 
potem idzie kolejno rak llli
kki, sluzowy i brodawcza- 
kowaty. Wedlug innych zn6w autor6w, najcz
stsze sq 
W woreczku z61ciO\vym raid walcowatokom6rkowe, ew. 
gruczolowate. 
Szczeg6lnym typelll raka p
cherzyka z61ciowego 
jest rak 0 budowie histologicznej rak6w wychodzqcych 
z nablonka wielowarstwowego plaskiego; raki 0 takim 
charakterze, jako wlasciwe przedewszystkielll sk6rze, 
b
dziemy nazywaIi w niniejszej p1'acy rakami typu na- 
sk6rkowego (Francuzi nazywajq je epitheliomas malpi- 
ghiens). Spotykano w woreczku raki tego rodzaju za- 
r6wno typu podstawnokom6rkowego (carcinoma baso- 
cellulare, Basnlzellenkrebs Krom pechera), jak i - 0 
wiele cz
sciej - typu kolczystokom6rkowego (carcino- 
ma 'spinocellulare, Plattenepithelkrebs, rak plaskoko- 
m6rkowy lub plaskonablonkowy rogowaciej
cy). Raka- 
mi temi zajmiemy si
 blizej. 
K 0 n jet z n y zebral do r. 1910 z pisllliennictwa 
23 przypadki raka p
cherzyka z61ciowego 0 charnkte- 
rze nask6rkowym; po jednym przypadku opisali: 1\1 u- 
lot (1882), "Teber (1891), Rhein (1898), 
ehr- 
k 0 l' n (1898), 1\10 n c k e berg (1902), F ii tt e re I' (1903), 
Firket (1904), Landsteiner (1907), He1'xhei- 
mer (1907), Speese (1907), Quante (1909), Wor- 
n e l' (1902), Bee k (1909); po 2 pl'zypadki: 0 1110 f f 
(1890 i Poll a c k (901); 3 przypadki: K i e h 01 son 
(1908); 4 przypadki: Dee t z (1901). Kr6tko wspomina 
o rakowcu woreczka z61ciowego H a n S e ni ann; nie- 
przekonywajqce s
 pl'zypndki 1\10 x 0 n a i Got t s c II a 1- 
ka. Ceccarelli zehral z pisllliennichya do rokn 
1923 - 25 p1'zypadk6w, dodajqc 1 przypadek \Yla
ny; 
nie uwzgh;dnia on jednak (jak to podkresla .A w 0 I{ i) 
2-ch przypadk6w L u bars c h a, opisanych pl'7.ez Po I- 
I a c k a, oraz 5-ciu jeszcze przHJadk6w, 0 kt61''yeh 
kr6tko wspomina L u b a l' s e h. 
,y nowszem pismien nictwie zna18z1em jeszcze 7 
taldch przypadk6w, opisanych przez A \V 0 k i, L u e 1 s- 
dol' f a, Roe s s i g era (3 przypadki, w telll 2 - raka 
podstawnokom6rkowego i 1 - J :1ka kolczy!"tokom6rko- 
wego), E b n e l' a oraz ;'\ a t h 8. Og-61em opisano wi
c 
okolo 40 przypadk6w raka p
cherzyka z61ciowego typu 
nask6rkowego. Bezw
tpienia zreszt
 cllly s'7.ereg takich 
przypadk6w pozostal nieopisany, lub tez stracony na- 
skutek braku badania histologicznego. W kazdym ra- 
zie rak typu nask6rkowego w woreczlm z61ciowym na- 
lezy do rak6w stosunkowo rzadkich; zupelnie tez nie- 
sluszne jest zdanie A wok i, powt6rzone na
t
pnie przez 
H a n s era, ze ra1{ ten jest .. niewie1e 1'zndszy, ni7. ra- 
kowce oskrzeli i pIne wsr6d rak6w tych narz
d6w" - 
wiemy bowiem, ze wsr6d rak6w pluc i oskrzeli naj- 
cz
stszy jest wlasnie rak 0 charakte1'ze nask6rkowym. 
Niezrozumiale jest r6wniez zdanie R 0 u s s y (w "Can- 
cer"), ze raId waIeowatokom6rko\"e sq w worec7.ku 
mniej cz
ste od rak6w typu nask6rkowego; zas1.la tu 
widocznie omylka, gdyz w p6zniej wydanym (1933 1'.) 
podr
ezniku nnatomji patologicznej - R 0 us s y pisze 
o raku t:rpu nask6rkowego, jako 0 postaci mniej cz
- 
stej w: woreczku z61ciowym. 



Str. 460 


MEDYCYNA 


N 15 


Wyglftd makroskopowy rakow 0 chal'akterze na- 
s1c61'kowym w woreczku z6lciowym nie r6zni si
 w za- 
sadzie od innych typ6w rak6,,' tego narzqdu. Jednakze 
raId typu nask6rkowego posiadajq pewne whsciwosci, 
kt6re pozwalajq na ustalenie rozpoznania rodzaju raka 
juz podezas sekcji (jak to mialo miejsce w dwueh z opi- 
sanyeh pOllizej przypadk6w): D kaszowata zawartose 
w p
eherzyku z6lciowym (spostrzegalla r6wniez w przy- 
padku A wok 0, oraz 2) delikatny pasemkowato-zia1'- 
lIisty rysullek i polysk przekroj II nowotworu, wlaseiwy 
rakom rogowaciej
eym. 
Budowa mikroskopowa rak6w typu nask61'kowego 
w p
eherz.rku z61ciowym lIie r6zni si
 od charakteru 
tyeh rak6w w inllych narz
dnch. Jedynie caly szereg 
autor6w podkresla obeenosc w rakaeh woreezka b31'dzo 
rozleglyeh zrogowacen. 
C e e ear ell i dzieli raid typn nask6rkowego w p
- 
eherzyku z6lciowym na 3 grupy: 1) przypadki, w kt6- 
rych w raku wfllcowato1wm6rkowym nablonek. po- 
wierzehniowy ulega wt6rnemu przeksztaleeniu nask6r- 
kowatemu (epidermoidalnemu), 2) przypadki rak6w zbu- 
dowanych wylqezllie z lIablonka plas1dego, ze zrogowaee 
niami (1IlUsimy zflznaczye, ze opispvano przypadki i hez 
zrogowaeen, np. przypadek L u e 1 s dol' f fl, oraz jeden 
z p1'zypadk6w Roe s s i g era); 3) przypadld, \V kt6- 
ryeh I!uz sHada si
 jednoezesnie z ognisk nablonkfl 
plasldego or8Z waleowatego - ukladfljqcego si
 w po- 
staci eewek - raId podw6jne (Doppelkareinome - 
B u e h man n) lub mieszane (:.\Iisehkrebse - S i m- 
m 0 n d s). Grupa pierwsza lIie nalezy jednakze do ra- 
k6w typu IIflskorkowego; nie ma tu howiem miejsea 
rzeczywiste przeksztaleanie si
 kom61'ek wflleowatyeh 
w plaskie, it ehodzi jedynie 0 zmian
 ksztaltu kom6rek 
powierzehniowych, 0 ieh splaszezenie -- w sensie me- 
taplazji wrzekomej L u h fl l' S c h a (aHo -lub dy- 
smorfji 0 l' t h a, ew. przystosowania histologieznego 
B 0 l' S t a). Dlatego w rzeezywistosci ist.niej
 2 tylko 
-grupy rak6w p
ehe1'zyka z61eiowego 0 char::1lderze na- 
sk6rkowym: 1) raId 0 budowie jednolitej z nablonka 
plaskiego, Ol'az 2) raId mieszane, nalezqce. do t. ZW. 
adenokankl'oid6w. \Y zestawieniu C e c car e 11 i ego 
jedynie 6 przypadk6w nalezy do ral 



.
 


,. 
.
 
.. 


'" 
.,. ...." 
, . 
........... . '- 
,fa .. "'YJ 
.. . ' 
 
... --
 

 , 


.. 


.-' .. J. 


.. ....'" 
".4\. 
. ,
, 
'.J,"" 
. , 
: .
 , ;


!. 
;
:
 - 
-"\. ". .

 !""- - ,
% - 
. ,.:'
- . ....> . 

.!::_';;.
':'i._ -
.. _

 "J:
 

 

.
. _ 

 ,,--.. 
 ---F- _'
. . 
., 
...u

,,':' 
:.., '.;# - _ '_,'...." 
,_;;:)
 
. 
., .:' _ 
; ..:,., ..:Ji;.'- - Q 
 
-
:-"" 
 


.;,

...< "
'- .
 
,
 '",>: -
 .
 . 
 
-;.. 



 



 . \i, 
" 


f.- _;- _di!.. 
 
1
 


.. 


'f! 
.., 


_J 

 . 


. 
 ".. .... 


\.
. 


.. . 
.. 

 


...... 


. 
.. '" 
. 
 


"'i 
, , 


, 


Rye. 3. 


Przypadek I. 


Rak kolczystokom6rkowy woreczka :i6Iciowego. 
Mostki mi«:dzykomorkowe. 
Barwienie hemetoksylin& :ielazistil Heidenhaina. 
FotografJa aparatem .Makam. Leitza, okul. Leitza 8 x, obj. 
Zeissa DD. 


wane beleczki i odosobnione komorki wiltrobne, oraz pojedyn- 
cze kanaliki :i6Iciowe. Tkanka wiltrobna w otoczeniu guz6w jest 
znacznie przekrwiona; w zarodzi komorek wiltrobnych - znajdu 
jil si«: liczne kropelki tluszczu. 


"\V przypadku tYIll mal1lY do czynienia z typowYIll 
l' a k i e III k ole z Y s t 0 k 0 III 6 r k 0 W Y m (carcinoma 
spinoce/lulare), ze znacznem l'ogowaceniem. Zwraca 
uwag
 znajdujqcy si
 gdzie niegdzie na powierzch ni 
wewn
trznej woreczka nablonek wielowarstwowy plaski 
rogowaciejqcy. Co do jego istoty - trudno orzec, czy 
znajdowal si
 on tntaj pierwotnie (przed powstaniem 
l'alm), czy tez nalezy do tka n ki rako\\"ej; Iwak wyraz- 
niejszego odgraniczenia i scisly zwiqzek z tkankq ra- 
ka - przemawia jednak raczej za drugq mozlh\"osciq, 
bylyby to wi
c powierzchowne ogniska raka. 


P I' Z Y I' a d I' k II. 


Kobieta, I. 67. (L. proto !lekc. 3212 35; godzin po smier- 
ci 17). 
R 0 z I' 0 z n ani I' k I i n i c z n I' (KI. Chirurg. II. U. J. P.) 
brzmialo: Abscessus parietis abdominis; lues; myo'arditis, perito- 
nitis circumscripta. 
Na s eke j i stwierdzono, co nast«:puje: 
'status post incisiones abscessus parie[is anterioris abdomi- 
nis. Carcinoma vesicae felleae, ad colon transversum €It duode- 
num perforans €It ad hepar progrediens. Calculi in vesica fellea 
(faeclbus impleta) €It in du tu choledocbo (dilatato). Pneumonia 
hypostatic a inferior dextra. Lipomatosis €It dilatatio cordis. 
.Atberosclerosis non magna universalis. Adhaesiones pleurales. 


Podajemy wa:iniejsze wyjiltki z protok61u sekcyjnego. 
Wzrost - 150 cm., od:iywienie - dostateczne, budowa 
prawidlowa. Na brzuchu, po stronie prawej - ukosne ci«:cie 
chirurgiczne, dlugosci 12 em, si«:gajilce do przedniego Qornego 
kolca kosci biodrowej, szeroko ziejilce, 0 dnie suchI'm, zielonka- 
wem; od g6rnego brzegu ci«:cia odchodzi kieszen. dlugosci okolo 
7 cm., dochodzilca pod sk6ril do luku zebrowego. 
Jam a b I' Z U S z n a: prawy plat wiltroby ukryty pod lu' 
kiem :iebrowym, Jewy - nieznacznie spod luku wystaje. Mocne 
i rozlegle zrosty p«:cherzyka :i6lciowego z poprzecznicil, sieciil 
oraz przedniil sClanil jamy brzusznej (w okolicy ci«:cia chirur- 
gicznego). Jelita - nieznacznie wzd«:te, pokryte gladkil, Isni&Cil 
surowic6wkil. Wysokose przepony: po stronie prawej - IV ze- 
bro, po stronie ]ewej - IV mi«:dzyzebrze. 


, p-::-t 

, 
 ..
 .....-
J..., ....:.. _ 
. -.;: -
.. -"'\,.. ..... 
,,:r':; 

:: :,'::;
: _ :: ,
.: -
 -.
:; >
 
 -'. 
" i..:

' . -.-. --',' ':1:-' 
 
 _.
:" 
 

 _. ;_;:
)t '- _ ' : 
 . - . 
:
' _ \
 
... . ;: . _ ,-:_ .. 
..
..... , ' - -

 . '- , " , . ... . 

 -;';'., ::


 
. , -- -.. - -..




..



-. 

........ 4..&' ... -..... -.- - ...,.... '.-- - 
 i: . 
: :::Z:{fid!
:
::.
,

(?;


1
:£:
: 
.....-1'..............
,......,_ _- _.' ",At-.
" -......,. -I' 
.
. 
......./fII'Jt - .--:< .'';, ....". .')o..;..".-
,;._, 
 
.:' 
. .... .J ---
 'i:U' '". :.. -'- 
 .. .
.. -.,; -', ....
.... '., 
..Jt....,
.. 
 '.' .L
'!.Ao..:.J'i.?
 y.-\,:-,,
 .,.,..
 
....;
..L 4:-- -: J,.: .r.;:


 . ,- _ \: .\

f.:;\:
"it. 
. .. .....;.:v. iw<-> ,.
L'«. ...
:-.:. 
,.



.-'-:.-
 .
 

 
.
 t\,.'
 ,:," . 
'" 


\ 


"-. 
.:
., Il'
 
l
l 


:... 
- f\ " 
, - 
'-\
:
 


.. f 

,t, t 

 



.. .::(-; 
. 
1;:.
 "(:..i:' 
 
i
;' '

_ 

{\ 


. '. . 
"
 
: 
: 
, : '\ri 
 
-:.
 :fS
;
 

.
 .. -- -- 


'r 



'C 


"'c(" 
,z:i;'" 


- 


.:.. 


Rye. 5. 
Przyp"dek II. 


Wyglild makroskopowy woreczka :i6lciowego (wraz Z Wil- 
trobil)' 


Bad ani I' m i k I' 0 s k 0 I' 0 W I' (ryc. 6). 


Sciana woreczka z61ciowego sklada si«: na calej przestrze- 
ni z licznych, zlewajilcych si«: ognisk rakowych, oraz z mas 1'0- 
gowych. Ogniska rakowe Sii zlo:ione z komorek du:iych, 0 du- 
:iem. okrilglawem lub owalnem jildrze (przewa:inie z wyraznem 
iilderkiem) i 0 obf:tej, lekko kwasochlonnej zarodzi. Zwraca 
uwag«: znaczna nietypowose kom6rek; w wielu miejscach spoty- 
kamy komorki bardzo du:ie, 0 monstrualnych jildrach. Figur 1'0- 
dzialu jest bardzo malo (jedna na wiele p61 wid zenia pod po. 
wi«:kszeniem du:iem). 
Poszczeg61ne kom6rki rakowI' Sil cz«:sto polilczone mostka. 
mi; mostki to' wyst«:pujil szczegolnie wyraZnie (wraz z nieliczne- 
mi tonofibrilIami) przy barwieniu hematoksylinil :ielazistil Hei. 
denhaina. 
Wszystkie 
i«:ksze ogniska rakowe, a tak:ie znaczna cz«:se 
ognisk drobnych - ulega w srodkowych cz«:sciach rogowaceniu; 
miejscami w komorkach rakowych w pobli:iu mas rogowych Sil 
widoczne nieliczne ziarenka keratohyaliny. Zrogowacenia i perly 
rogowe Sil przewa:inie bardzo du:ie. Tu i owdzie dostrzegamy 
ogniska martwicy. Wsr6d tkanki rakowej, w pobli:iu swiat/a wo- 
reczka, znaidujemy gdzie niegdzie odosobnione drobne cewki, 
wyslane jednil warstwil nablonka walcowatego; Sil to prawdopo- 
dobnie zachowane szcziltki sluz6wki woreczka. Tu i owdzie 
przebiegajil pasma tkanki 'ilcznej, z nieobfitemi naciekami z lim- 
focyt6w, kom6rek plazmatycznych i leukocyt6w oboj«:tnochlon- 
nych. 


Od strony swiat/a - tkanka ulega 
ni martwicy, przewa:inie z rozplywaniem 
rozlegle masy martwicze i wsr6d nich 
go we. 


na znacznej przestrze- 
si«: iilder; widzimy tu 
zachowane masy 1'0' 


W skrawkach z guza wiltroby - utkanie raka jest zupel- 
nil' podobne do budowy jego w p«:cherzyku :i6Iciowym. Jedynie 
ogniska rakowe Sil przewa:inie mniejsze, a zrogowacenia- 
mniej liczne i mniej rozlegle. Wsrod tkanki rakowej dostrzega- 
my szcziltki beleczek wiltrobnych oraz pojedyncze kanaliki :i61- 
ciowe. 
W miejscach przetok do dwunastnicy i do poprzecznicy - 
tkank«: rakowil znajdujemy we wszystkich warstwach sciany dwu- 
nastnicy i poprzecznicy; w otoczeniu przetok - surowic6wka, 


Str. 463 


mi«:sniowka i podsluz6wka tych narzild6w Sil przerosni«:te przez 
tkank«: rakowil, tylko I1iluz6wka jest zachowana. 


0;. 
.... . 
..::
_
 "O:"'
" 't 
:,. .. fo-' ..
 f.' 
" It. 
 ,,
 i. :" 
. =-- . :, ! .,_: ... :jli 
 . --": . - 
 . ' . ) 
t ,. '>0.: 

.
;"
 - ...- _ iIIt 
;;.' ,Ii: :f/},6 '.' 
' t ;:"::::.' '
. .' » ,-. :. 
..
 
,;. '"1*. .. f $
I
 .... - ..;.- , '"' f'
 , 

-::
"\".;':";".
 .. 
:
'
;b
". .. _- 
:'''.:.;: ,5)..:
: ....4 ;.P'L: . ""i! 
"_ :. 
f<'-\. .
.:'.,.. ..'}!.. :<',-:,,- .
',."."'''' ,1.. 
."" ..' Ar.
 :..t.
. "'j!"- :.:..
.... :''''i
:


l/,
 t:i
::''''!.: 

':.:
, )J:,,'.;# . 
;...... ....
. 
:'h.; _ 
..:-.:...,\b.
.........,?
.l':'\.:... ..,.p."S",,
 of .. 
. i ....
 :':1;' "oa."\ .
"'..
:."'....."" .......
:.4. I: .....,.,."t oft . =c,-- . 
 

!l'.. ..
. _
.--;;;.L

""", -

"'i........;.,' ...
......,.. , 

 ',.- ....t "..
,..
 ::*'';:
t;,;'...,.
....t'.

.\...
...u..' ," .,1 
..... ..- ;.
 ...-.
' '"I, #'! :A-,_,. .. :" \4l:"..,.! 
;:.,t..
 
 
.,,
a:.:'.
: c 
r "'-:,<" 
.....#:. .,::,,0; . 
..w
..."", ..-t",.1t.:'";O --,,"''':\

..' II 
.- ;., .... _'.."0"" :<' :...
.. 
,l
 '-....
'f.fo..'t,..- 
;,."... 't2: ;\. 
"C - ..,.... .; ..., :..
' OJ,', 'i.?;:;'1- ' 
.,:" :,,'-: '" - ...." ":"':

"'::"
""'#"':"
A-.'t,;
.:.
.:
-=
-;"..:.:'
 
..-'" .
 ....)(-.-f ...... '1-.....

.."'..\,............
_ .". 
. ",-.
...
 ";..-:\t'" t
.

,,"&:,........:\
a. .....$..£ -"'... ..d ,,' 
 
'" " 
'" "
<;-"-4 
 -.j!!.'" 
-.t:.
 11""'i.... .. 

. ,
t". tia y,. .' 
. ,""'!.:. 
 
. "nr;'# :

... 
...;t,["

' '" . \,:"'........ ", 
, 
{'" 
 ... - """
.,: ',- n....
,
 7'
:r; 
 . -. 
,
 
. ':
..::}
:
-Jf p.t>"t: ..
:iv< 
 .!.. 
...... 
'..' 
fi !t
:
 ..
,."t;


 
:j

"". ,e I.

.
"\O 
 w.'I . 
'" .. .'
" '.
., tt;,.'
 to
. .;-' :1."'.' 
 
. . "i#"\'
'II..'t:.
... 

 
 ..,. " ' . .. 
"""t.... ......vt( 

..
 4- 1 
..- ,,".:N 
'... .. 
 
 ....
: 
. . ........., 
. .. 
 .
.o..' ' , . - '1\1, 
" 
v,,<: t'
. 
:t
-:
-.
,.". WI.-: '.
 
 "... :t 
 
"'A
 .)"1. _-. ,....__
 ...... 


. + 


,. 


Ryc. 6. 


Przypadek II. 


Rak kolczystokomorkowy woreczka :iolciowego. 
Barwienie hematoksylinq - eozynil. 
Fotografia aparatem .Makam" Leitza, okul. Leitza 8 x, obj 
Zeissa AA. 


W gruczolach zaotrzewnowych - tkanki nowotworowe 
nil' znaleziono; stwierdzono iedynie nie:iyt zatok. 


,V przypadku tym, zupelnie podobnie, jak w przy- 
padku I-ym - chodzi 0 typowego r a k a k ole z y s t o- 
k 0 m 6 r k 0 w ego (carcinoma spinocel/ulareJ, ze znacz- 
nemi zrogow
lCeniami. 


P I' Z Y pad I' k III *). 


Kobieta, I. 64. (L. proto sekc. 276234; godzin po smier- 
ci 46). 
R 0 z I' 0 z n ani I' k Ii n i c z n I' (KI. Chirurg. 1\. U. J. P.) 
brzmialo: carcinoma vesicae felleae, hepatis, ventriculi, coli 
transversi. 
Na SO' k c j i stwierdzono, co nast«:puje: 
8tatus post laparotomiam olim fa. tam. Peritonitis fibrinosa 
loco operation is (circumscripta). Carcinoma vesicae felleae, cal- 
culos continentis, ad bepar €It pylorum progrediens. Metastases 
carcinomatis ad hepar. Cicatrisatio parietis ductus cboledocbi 
Icterus unh'ersalis maiore gradu. Faeces acbolici. Endocarditis 
verrucosa recens valvularum aortae. Atrophia fusca myocardii he- 
patisque. Dilatatio cordis, Emphysema senile pulmonum, cum 
broncbitide muco-purulenta diffusa. Atberosclerosis universalis. 
Atropbia Iienis. Endometritis marantica. Adhaesiones pleurae sini. 
strae. 
Podajemy wa:iniejsze wyjiltki z protok61u sekcyjnego. 
Wzrost - sredni, od:iywienie - n«:dzne, budowa - pra- 


*) Przypadek ten byl pierwszym ze spostrzeganych w Pro- 
sektorjum szpitala S-go Ducha; podajemy go jednak na koncu ze 
wzgl«:du na odmiennil i bardziej zlo:ionii jel!0 budow«: histolo- 
gicznii. 



Sir. 464 


MEDYCYNA 


]If 15 


widlowa. sk6ra - cienka, malo elastyczna, znacznie :ioltaczko- 
wo podbarwiona. Na brzuchu znajduje si«: bhzna pooperacyjna, 
r6wnolegla do prawego luku :iebrowego, przebiegajilca nieco po- 
ni:iej niego; w bliinie tej na przeci«:ciu z liniil pachowil przed- 
niil - widoczny jest otwor komunikujilcy z jami1 brzusznil. 
Jam a b I' Z U S z n a: \\'iltroba, w zrostach z przedniil 
scianil brzucha, wystaje na 7 em. spod luku :iebrowego; w oko- 
licy wiltroby, po stronie prawej, w pobli:iu otworu komunikujil- 
cego jam«: otrzewnej ze swiatI'm zewn«:trznym - znajduiil si«: 
na otrzewnej - lekko zmatowialej - delikatne zlogi wl6knika; 
pozatem otrzewna jest gladka, czerwonawa. W miejscu worecz- 
ka :i6lciowego widoczny jest du:iy guz, zrosni«:ty z :iolildkiem. 
Esica - posiada dose wysokil i Wilskil kresk«: Siee jelit 
nil' przykrywa. Wysokose przepony po stronie lewej - V :ie- 
bro; po stronie prawej - zrosty przepony z Wiltrobil. 
Wilt I' 0 b a: dose duza, 0 brzegu ostrym; na powierzchni 
uwypuklajil si«: liczne guzy bialawe. naogol drobne, dochodzilce 
do wielkosci orzecha lasl....: -:;:": '!r 
);t
 
J:
;' # '
-" .,

.... 
 
'''...--r.. 
 7 
'... ... 
 

 _ .. t _ -....
r 
...i .:r
 '...
' ; 
:0" 

. 
 
'io'; _- 1I""':
.i 
 ;,:

 -"

-r" 
 -...; 
-''':
'''' - .:;"\ 
 . 
:
 1- 
.

 
 
..'IF..... 

,. 


.' 


"'\ --- 


..... 


Ryc. 7. 
Przypadek Ill. 


l\denohankroid woreczka :i6iciowego. 
Ognisl;epona prze!luwala ku dolowi trzewia, 
kt6re uwypuklaly zwiotczale mit:snie brzucha, przy wydechu na. 
stcpowalo ponowne wcilU,!anie tychie micsni. (Taki sam objaw 
wystc;puje przy odcinkowem pora:teniu micsni brzucha na tie za- 
palenia rOl/6w przcdnich rdzenia krCl/owego). 


M. KI. 1936. .NQ 23, str. 770 - 772. 


K. W. 5 c h u I t z I' (Kr6lewiec, Uniw. Klin. Poloinicza) 
zwraca uwag«:, ie wydzil!lanil! IIIll!ka przy portlnlenlu swiadczy 
o .bumareiu plodu. 
Istotnie, wydzielanie mlek. rozpoczyna si
 bildi wtedy, 
gdy po wydaleniu loiyska i jego hormon6w naat«:puje przestro- 
jenie hormonal nO' ustroju, bild£ tet gdy lozysko obumarlo, mimo, 
ze tkwi je!lzcze nadal w macicy. 
o ill', zatem. podczas ciilzy 
aczyna si
 wydzielanie m I 1'- 
k a (rzecz oczywista, nie siary), jest to znak, ze plod obumarl. 
W przypadkach poronienia z k r w 0 t 0 k i I' m przy za' 
mknictym kanale szyjki nalezy rozstrzygnile, uy wchodzi w gr«: 
I' 0 I' 0 nil' nil' g I' 0 Z il c 1', czy tez poronienie nil' z u I' I' I n e. 
Jezeli w tych przypadkach stwierdzi siC obecnose mleka w sut. 
kach (kt6re, rzecz oczywiata, nil' pochodzi np. z niedawnego 


okresu karmienia), wowczas jest to znak, ze plod obumarl, wo° 
bee czego nalezy 0 p I' 6 z n i e jam«: madcy. 
Omowiony obiaw posiada rowniez znaczenie rozpoznaw- 
cze w przypadku I' 0 r 0 nil' n go I' il c z k 0 w Y c h. 
Wydzielanie natomiast siary zdarza si«:, jak wiadomo, row- 
niez przy zywym plodzie. 


Zbl. Gyn. 1936 M 16. 


E. Ed I' I man n opisuje szezegolny objaw paluchowy, jako 
wezesn!) oznak
 rozpoznawez!) obrz
ku mozgu. 
W y k 0 n ani 1': chory lezy naplask, lekarz ujmuje kola- 
no jego lewil SWil dloniil, f!olen zas - obejmuje prawil, poczem 
zgina w stawie biodrowym wyprostowanil w stawie kolanowym 
konczyn«:. Przy dodatnim wyniku pr6by juz przy zgi«:ciu kon- 
czyny do 4'5°, w innych zas przypadkach po przekroczeniu linji 
pionu wyst«:puje z f! i «: c i I' g I' Z b i I' tow I' I' a I u c h a tej sa- 
mej nOQi, niekiedy i nogi przeciwleglej (odruch skrzyzowany). 
W przypadkach autora objaw wypadl dodatnio przy obrz«:- 
ku m6zgu na tie chorob serca i naczyn, cukrzycy, ci«:zkich cho- 
rob zakaznych (grypa, zapalenie pluc) lub zatrue (CO), chor6b 
nerwowych (zapalenie opon, encerhalomyelitis, kila mozg u , wy- 
lew domozgowy), chor6b ukladu knviotw6rczego. 


W. Kl. W. 1936. .NQ 17. 


Elza Pap I' I' n h I' i m (Wi eden, Uniw. Klin. neurolog.- 
psychjatryczna) opisuje dwa przypadki p8ychoz w przeblegu ru- 
mienia lombardzkiego (pellagry) 
Cz«:stose chor6b umyslowych w przebiel1u pellagro.pochod- 
nych schorzen sk6ry (.pellagroide Psychosen") nasuwa prawdo- 
podobienstwo ZWiilZku mi«:dzy psychozil a dermatozil. 
W jednym przypadku autorki pellagra sprowokowala rzut 
objaw6w schizofrenicznych, w drugim - wystilpil stan amen- 
tywny z omamami wzrokowemi i sluchowemi, ze stanami I«:lto- 
wemi, ze znamiennemi wreszcie omamami 0 g n i a (r6wniez 
i w pierwszym przypadku): na zasadzie dalszego przebiegu cho- 
roby i w tym drugim przypadku ustalono rozpoznanie schizo- 
frenji. 
Wspolistnienie, stosunkowo cz«:ste, schizofrenji i rumiania 
lombardzkiego znajduje wytlumaczenie we wsp61nem podlozu 
konstytucjonalnem, poniekild zas r6wniez w zaburzeniach zo- 
lildkowo _ jelitowych, jako w dodatkowym czynniku usposabia- 
jilcym. 
Rzecz znamienna, ze stany schizofreniczne, w okresie do- 
lilczania si«: pellagry, nabierajil cech zmian amentywnych, co 
podkreslali juz Bon h 0 f f I' I' i G I' I' g 0 I' i co nadllje schizo- 
frenji cechy psychoz pozaustrojowych (ekzogennych). 


M. Kl. 1936. .NQ 24, str. 803 - 807. 


N otatki terapeutyczne. 


E. Bra c h t I (Wieden, oddz. wewn. szpit. sw. Zofji) oma- 
wia wyniki leczenia zatruc gazem twletlnym wstrzykiwaniami do- 
zylnemi bl,kitu matylowego. Wedlug W 8 I' bur g a blckit metylo- 
wy dziala jako kat a I i z at 0 I' I' 0 m 0 c n i c z y z chwilij, I1 d y 
glowne zaczyny oddechowe ulegnil porazeniu (zatrucie CO, HCN); 
ponadto bl«:kit metylowy nil' ulega unieczynnieniu pod wply' 
wem trucizn krwi (CO, HCN). 
W klinice blckit metylowy zostal uzyty jako odtrutka 1'0- 
raz pierwszy przez GO' i g I' r a z 5an Francisko (zatrucie CO): 
prllwie r6wnt'czesnie przez Mol den h II U I' I' a - B I' 0 0 k sa (za- 
trucie gazami spalinowemi). Autorzy wieden5cy Deutsch i Weiss 
(por. streszcz. ich pracy oraz podane tam pi'miennictwo. Med. 
1935. NQ 17. str. 5.5. .5praw.) sto!lujil wstrzykiwania 1% blckitu 
metylowello \V 10'!, cukrze gronowym (przetw6r "cbromolSmon"; 
cukier dodany jest dlatego, ze bl«:kit metylowy uczula cZil!ltecz- 
k«: jego, ulatwiajilc pobieranie przez siC; tlenu). 



Str. 467 


1'1 15 


MEDYCYNA 


B stosowal chromosmon i wbrew teoretycznym wywodom 
Est I I' r a dochodzi do wniosku, :ie bl«:kit metylowy jest cen' 
nvm srodkiem ratowniczym w zatruciu CO. 0 ile \Vvnik pierwsze- 
go wstrzykni
cia nil' ie"t oczvwisty, mozna powtorzyc wstrzyk- 
ni«:cie bl«:kitu metylowe!!o. Rzecz prosta, u osob w wieku star- 
szym z uposledzonVm ukladem krilzenia niezb«:dne Sil cardioto
 
nica (5 - 10 cm. 3 koraminy dozylnie), gdyz chromosmon odgry- 
wa wylilcznie 1'01«: przenosnika tlenu. 


M. KI. 1936. .NQ 26, str. 884 - 885. 


M u c h (Lucerna, oddz. oczny Szpit. Kantonalnego) zaleca 
stosowanie aztltynu amylu (Amylium nitrosumJ, poczynajilc od 
wziewania 1 kropli a:i do 3 - 4 (rzecz oczywista, pod stalil 
kontrolil stanu og6In..go) przy schtlrzeniach nerwu wzrokowego, 
jak niedowidzenie alkoholo\Ve i wyskokowe, neuroretinitis ne
 
pbritica, pozapalny zanik nerwu wzrokowego (w przypadku auto- 
ra po przebyciu ostrego zapalenia rog6w przednich rdzenia), 
I' 0 z a !! a I k 0 W I' Z a I' a I I' nil' n I' I' W U W Z I' 0 k 0 W I' g o. 
Autor przeprowadzil leczenie og61em w 8 przypl!dkach 
i osiqgnill pomyslne wyniki: popraw
 widzenia osiowf'go. po- 
wi«:kszenie granic pola widzenia. popraw«: obrazu wziernikowe- 
go (ustilpienie zbledni
cia tarczy). 
Proby leczenia azotynem amylu chor6b nerwu wzrokowe- 
a o (zwlaszcza niedowidzenia na tie zatrue oraz zaniku pozapal- 
neg-o) a tak:ie chorob dna oka (zwyrodnienie barwikowe si..tkow- 
ki, skurcze naczyn siatk6wki, przewlekle z"palenia siatkowki 
i naczyniowki) byly podi
te juz w koncu ubiealego wieku, zosta- 
Iv jednak Z8rzucone wskutek nieodpowiedniego dawkowania. 
Obecnie autor przvwr8ca prawo tei metodzie leczenia. 
Mechanizm dzialania leczniczego: wywolywanie systema- 
tycznego przekrwienia dna oka (wziewanie 3 - 4 kropel azoty- 
nu amylu wywoluje wyraine zaczerwienienie twarzy). 


Zeitschr. Augenheilk. 1936 .NQ 4. 


HI's S I' podaje przyczynek do obrazu klinicznello i sposo- 
bu leczenia niedowldzenla na tie zatrucia alkoholem metylowym. 
f\1lodzieniec 24-letni zazyl w celach samobojczych 100 cm 3 
alkoholu metylowego. W dwa dni poiniej - zaburzenia wzro- 
kowe, na trzeci dzien - oslepni«:cie. 
L I' c zen i I' - wielokrotne n a k 10 cia I «: d i w i 0 W 1': 
8-go dnia po zatruciu ,"vpuszczenie 20 cm 3 plynu m6zg.-rdzen., 
10-go dnia - 11 cm 8 , 17-go - 11 cm 3 , 28.go - 29 em'. Popra- 
\Va wzroku ju:i po trzeciem naklociu, po 7 tygodniach wzrok 
wr6cil do normy, co iest tembardziej znamienne, :ie rokowanie 
w pozagalkowem zapaleniu nerwu wzrokowel!o na tie wypicill 
wi«:kszej ilosci alkollOlu metylowel1o jest bezwzgl«:dnie nil' 1'0- 
my
lne (najmniejsza dawka, prowadzilca do oslepniecia, wynosi 
7 - 10 cm 3 , najmniejsza dawka smiertelna = 30 cm 3 ). 


Ibidem. 


G. B i a n chi (Florencja) zaleca nastepujilcil metodQ lecze- 
nia rozleglych oparzel\: na miejsca oparzone kladzie sie 0 I' a t I' u. 
nO' k z 50 -- 70:; a I It 0 h 0 I u, kt6ry scina uszkodzone przez 
oparzenie bialka. Wskutek tego przetwory rozpadu bialka nil' 
przedostajil si
 po krwiobiel!u. Opatrunki zmienia si«: co 2 - 3 
dni, zale:inie od stopnia wydzielania .sokow. przez uszkodzonil 
powierzchni«:. 
Stosowanie alkoholu wzmaga odpornose ustroju, przyspie- 
sza goienie, lagodzi b61. 
Pr6cz opatrunkow z alkoholu, autor zilleca wstrzykiwania 
ins u I i n y, wrazie potrzeby wespol z cukrem gronowym. 


Rif. med. 1935..NQ 31, przyt. wedl. 
Zbl. ChiI'. 1936. .NQ 19. st. 1148. 


K. F I'll i n g I' I' (Wieden, II-a Klin. chorob wew.) zwrllca 
uWag«: na niebezpieczel\stwo stosowania jcdu przy zatruciu olowiem. 
W tych przypadkach stosuje si«: zazwyczaj 1 - 3 g. j 0 d- 
k u I' 0 t a s u dziennie. 
Autor stwierdzil kilkakrotnie wyst«:powanie ci«:iszej lub 
l:iejszej n a d tar c z y c z nos c i, jako nast«:pstwa bezkrytyczne- 
go stosowania jodu. NajbardzieJ nara:ione Sil osoby mlode. 
Prawdopodobnie .Basedow na. tie zatrucia olowiem" (.Bleiba- 
sedow. niemcow) jest w istocie wyrazem nadtarczycznosci w na- 


stlu. 
latoryjnie, dlutego o!ltrzega przed uog61nianiem zastosowania tej 
metody do wszystkich przypadk6w ropmakow oplucnej. 
9) Kol. S I 0 I' c z Y k J., czlonel< T-wa, uwaza, :ie ropniaki 
mieszdne u doroslych mogil bye bez zastl'1.e:ien leczone drogil 
inlerwencji chirurgicznej - natomiast leczenie gruiliczego 1'01'- 
nego zapalenia oplucnej b«:dzie najcz«:sciej z8chowawcze nieza- 
lezuie od przyczyny jego powstania, a wi«:c czy wystilpiio one 
bez uszkodzenia pluca, czy jako powiklanie przepalania nostow 
oplucnowych lub tet w nastt;;pshvie wytworzonej przetoki pluc- 
nej. Zmiany w plucach warunkuiil, :ie przebieg taldego ropnego 
zapalenia gruiliczego oplucnej jest ci
iki i nil' nadale si«: do 
leczenia operacyjnego. 
Dalej m6wca przytacza przebieg leczenia 26 przypadkow 
wysi«:kowych zapalen I!ruiliczych oplucnej, mi«:dzy niemi i rop- 



If 1 fi 


MEDYCYNA 


Str. 471 


nych, w Szpitalu Wolskim na oddz. d ra K. Dilbrowskiego (oglo- 
szone w r. 1933 w czasopiSmie .uruilica"). W 15 przypadkach 
shvierdzono obecnose priltk6w gruiliczych w plynie oplucnowym. 
W 15 przypadkach byly obustronne zmiany gruzlicze w plucach, 
a w 11 - jednostronne. Do leczenia chirurgicznego przypadl...,. 


Przed leczeniem. 


'\t
 


"'*, 


Po leczeniu. 


Jako wyraz dodatniego wplywu leczenia tarczvcil wymie- 
mc r6wnie:i nale:iy zwif:kszenie si«: wo\ta:iu zalamkow krzywej 
1'1 I' ktrokardjograficznej. 
Chora od chwili opuszczenia oddzialu (18.X ub. 1'.) iest 
w st..lej obserwacji ambulatoryjnej -- samopoczllcie utrzymuje 
si«: bardzo dobre, pami«:c powroeila prawie zupelnie do normy, 
obrz«:ki znikly w zupelnosci. Leczenie tarczycowe stosujemy 
dalej, podajilc 1 - 2 tabl. thyreogenu dziennie. 
Przypadek nasz zaliczye mo:ina do opisywanych przez 
Hertogh'a i von Sangera t. zw. "Myxoedeme fruste- lub "Hy- 
pothyreoidie benigne-. Chorzy podobni uwai.mi Sil cz«:sto jalw 
neurastenicy, reumatycy, lub jak w naszvm przypadku jako cier' 
piilCY na nerki. W wypadkach tal,ich jedynie organoterap,a daje 
korzystny wynik leczniczy. Jaka jest patogeneza powy:iszych 
stanow chorobowych - konstytucyjna mniejsza wartosciowosc 
gruczolu tarczowego czy te:i wplyw jakich
 toksycznych czynni- 
kow zewnf:trznych nie zostalo w zupelnosci wyswietlone. Wcho- 
dZil prawdopodobnie w gr«: obiI' wymienione mo:iliwosci. 
Dyskusja: 
Kol. Pin e s uwata, ze WI! wczesnych postaciach obrz«:ku 
sluzakowego mo:inaby sto!lowac rownie:i wylilcznie ho"mon thy- 
reotropowy. Cofni«:cie sil;: sprawy dowodziloby raczej niedo- 
czynnosci przedniego plata przysadki, kt6ra w ten sposob wysu- 
nt:laby si«: na plan pierwszy w zespole chorobowym. Co do 
ekQ. - wskazane odprowadzenie igielkowe wobec zaburzen 
przewodnictwa elektrycznego w skorz!': zmienionej sluzakowato 
Kol. R 0 S now ski zgadza lIi«: z ko\. Pinesem,:ie odpro- 
wadzenie igielkowe daje wyzsze wychylenia zalamkow krzywej. 


Z I Kliniki Chorob Wewnf:trznych U. J. P. 
Kierownik: Prof. Z. Gorecki. 


Z. DOBROWOLSKI, jun. 
JY\iazdzyca odosobniona t
tnicy plucnej. 


Mia:id:iyca t«:tnicy plucnej nie jest schorzeniem wyjiltko- 
wem, a tem mniej klinicznie nieuchwytnem, na co klini'
a nasza 


. 


zwraca uwag«: od paru lat, wbrew odrt:bnemu zdamu niekt6rych 
klinicystow. Trzy przypadki takie w naszem kole byly przedsta- 
wiane przed dwoma laty przez kol. Rytla i Jaroszewicza. 
TO' wzgl«:dy sklonily do przedstawienia spostrze:ien, doty- 
cZilcych chorego lat 45, z zawodu slusarza, kt6ry zalosil si«: do 
kliniki ze skargami na duszncse, sinic«: i kasze\. DolegJi.vosci 
powy:isze nllwiedzily chorejlo przed 10 laty w postaci upcrczy- 
wego kaszlu z okresowem odpluwaniem plwociny sluzowo-ropnej 
oraz z sinieniem twarzy, mal:iowin usznych, nos a i wargo Sinie- 
nil' to pocziltkowo 0 matem nasileniu zjawialo si«: po przebywa- 
niu na chlodnem powietrzu w zimie oraz podczas zm«:czenia. 
Z chor6b przebytych podaje trzykrotne zapalenie pluc, dur 
brzuszny. Wywiady rodzinne bez znaczenia - byl zon..ty, iona 
nigdy nie roni/a. Pil nap oil' allwholowe okolicznosciowo, palil 
okolo 20 papieros6w dziennie. Warunki mieszl,aniowe zle, od- 
:iywianie niejednolite. 
Z odchylen od stanu prawidlowego stwierdza sif:: twarz 
sino granatowa, malzowiny uszne, nos, warai - z odcieniem si- 
no fioletowym. Klatka piersiowa wdechowo ustawionil, wypuk 
jawny_ Dolne j!ranice pluc obni:ione 0 jeden paiec slabo ru- 
chome Przy osluchiwaniu na calej przestrzeni pluc rozsiane 
furczenia i swisty. Serce: ogolnie powi«:kszone z przewagi! pra- 
wego (stlumienie wzglf:dne). Granica gorna - trzecie :iebro, 
prawa - dwa palce w prawo od prawej linji mostkowej,lev'a - 
poltora palce nazewniltrz linii srodkowo obojczykowej. Ostllcho- 
wO dwa gluche tony, akcja miarowo przy
pieszona, 100 na minu- 
t«:. Brzuch: znacznie uwypuklony, wYIJuk bf:benkowy, wiltroba 
wyst«:puje na dwa palce z pod luku :iebrowego, gladka, spoisto' 
sci prawidlowej. Konczyny dol nO' nieznacznie obrz«:kni«:te. 
Badania pracowniane: mocz c. 11.1,018. bialka 
slad, urobilinogen +, urobilina nieco wzmo:7.ona; w osadzie leu- 
kocyty 3 - 4 w polu widzenia, waleczki szldiste, bezpostec;owf' 
moczany. Krew: c. c. 5.000.500; c. b. 6200, Hb 105"'.: wskB:tnil< 
0,9. Rozmaz: E. 3
, B. 1't, N. 71%, L. "'t;, Hon. 1 0i o; plytki 400.000 
Opadanie krwinek 15 mm. po 1 godzinie, 30 mm. po dwuch go. 
dzinach: WR we knvi ujemny; eisnienie krwi 11075. Chemizm 
surowicy krwi: mocznik 45 mmg.o'o azot pozabialkowy 42 mmg. 
bialko 9,20,'0; cholesteryna 0,111: chlorki 735 mmg. plwocine: Kocl1 
nieobecny, wlckna spr
:iyste i komorki wad sercowych nieo. 
becne. 
Rentj!enogram: serce 0 typie myokardjalnym, ogolnie mier' 
nil' powickszone. 
Ortodiegram: prawa 3,7. lewa 10,2: poprzf'czne: gorna 11,6 
dolna 12,2: uwypuklenie luku aorty: lewe 2,4: prawe 2,7. Poll 
plucne rozedmowo przejrzyste. Cienie obu wn«:k bardzo szero 
kie 0 konturach lekko zlltartych. 
Spostrzeienia poczynione podczas czterotygodniowego po. 
bytu chorego w r. 1934 i 8 tygodniowego w roku bie:iilcym dat) 
nastf:pujllCY ohraz: 
1) Chory w stanie wiecznego drzemania. Kaze si«: budzi< 
Silsi..dom podczas \\izyty lekarzy. Jest przytomny, usposobion) 
pogodnie, skarzy !li«: na kaszel i nieznacznil dusznose. 
2) Siniea z odcieniem granatowym twarzy, nosa, uszu 
wllrg. natomiast sluzowka gardzieli - z odcieniem fjoletu. Sini. 
ca jest stala, nasila si«: po nllpadach kaszlu. Zmiana polo:ienia 
cialll, wysokie ulo:ienie czy niskie nie WplYW8 wyrainie na 
zmniejllzenie zasinienia. 
3) Oddech regularny, okolo 20 min., przy t«:tnie w waha. 
niach okolo 100: nie spostrzeg" si«: ruchu skrzydelek nosa, ani 
napinania si«: dodatkowych mic:sni oddechowvch. 
4) Pol07enie chorego stale niskie, przy ulozeniu wysokiem 
skady !li«: na zawroty glowy i bole glowy. 
5) Charakter b616w. niestale. napadowe, t«:pe bole glowy 
6) Plwoeina sluzowo.ropna, bez domieszki kr",i, w i10sci 
100 - 200 em. na dobt:. 
7) Cieplota 36,6° - 37°. Od czasu do czasu skok jedno, 
dniowy do 38
, podczas ktorego spostrzega si«: zahamowanif' 
wyksztuszania plwociny. 
8) Tf:tno miarowe, srednio wypelnione i napi«:te, cisnienif' 
110!70. nastl:pne badanie 9060. 
9) OhrZf:ki nieznaczne na konczynach dolnych tylko pod- 
CZIIS pienvszych dni pobytu w klinice. 
10) \lose moczu okolo 600 cm., przy do:iylnem wprowadze. 
niu rt«:ciowych preparat6w .neptal" po raz pierwszy 1800, po raz 
drugi - 1200. 
W plucach przez caly okres spostrzegania rozsiane furcze- 
nia i swisty 0 zmiennem nasileniu. Poprawa stanu pluc nie 
wiil:ie si«: wyra:tnie ze zmniejszaniem nasilenia sinicy, natomiast 
podawanie tJenu zmniejsza jil widocznie. 



MEDYCYNA 


N 15 


Stl'. 474 


Leczenie: choremu podano nalplerw preparaty naparstni- 
cowe i moczop«:dne. Wobec braku poprawy przerwano i przez 
okres 10 dni podawano: tlen, kamfor«:, kofein«: we wstrzykiwa- 
niach, perparynf: doustnie; ten okres leczenia bvl stosunkowo 
dose pomyslny dla chorego, co jednak nie wplyn«:'lo na zmian«: 
objaw6w poprzednich. 
Nast«:pny okres: podllwano scillaren z 
lukoZil do:iylnie - 
:iadnego rezultatu. Pr6bowano r6wnie:i podawanie strychniny, 
po kt6rej jednak stan wyrainie po
arszal si«: i powr6cono do 
podawania lekow: papaweryna \IIzl!l«:dnie perparyna, kamfora, 
kofeina oraz stale kontynuowanie wdychania tlenu. 
Chory umiera wsr6d obiawow z8pasci przy t
tnie okolo 
100, liczbie oddechow okolo 30, cieplocie poni:iej 37°. Senny, 
zamroczony odmllwill przyjmow.mia tlenu oraz pokarm6w. 
R 0 z pat I' y \II ani I' p r z y pad k U: stan w;ecznelfo drze- 
mania, siniea 0 ciemno granatowvm odcieniu, pozycja le:iil ca , 
dlugotrwalosc cierpienia, dusznosc niezale:ina od pozycji ciala, 
stalose objawow sinicy mimo okresowej [Joprawy przedmiotowei 
pluc, brak wad zastawkowych wrodzonych lub nabytych, mogilcy 
powy:iszy zespol objawow tlumaczye. 
Natomiast stwierdzone I.linicznie: rozszerzenie aranic 
serca. szczegolnie prawel1o; rozedma pluc tvpu nieiytowego 
i przewlekly niezyt oskrzeli. nil' mOl!ly wyjasnic calkowicie na- 
szego obrazu chorobowego - musieli3mv przyjile, :ie tak znacz- 
nil sinie«: spowodowal czynnik uposledzajilcy wymian«: gllzowil 
pluc wskutek niedomoQi czynnosciowej naczyn, (Prof. Gorecki) 
co potwierdzily badania zawartosci tlenu i dwutlenku wr:g la \VI' 
krwi t«:tniczej. wykonane przez kol. W. Szredera. 
Wylilczajilc latwo inne schorzenia sercowe czy pozaserco- 
we jak marskose pluc. choroby sr6dpiersia, zastoj w obr«:bie 
:iyly glownej g6rnej, rozpoznali
my mia:id:iyc«: t«:tnicy plucnej. 
Brak zaS wyraznych zmian miazd:iycowych innych t«:tnic sklanial 
do przypu!lzczenia, ze mamy odosobnionil mia:id:iyc«: tf:tnicy 
plucnei. 
Rozpoznanie kliniczne brzmialo: insufficientia circulatoria 
cbronica in individuo cum s!"lerosi artlilriae pulmonalis, broncbitide 
cbroni::a, broncbiolitide acuta et cum empbysemate pulmonum 
bronchogenes. 
Badanie posmiertne: hypertrophia excentrica maiori gra- 
dus cordis dextri €It levi gradus cordis sinistri. Trombus auricule 
dextri cordis. 'sclerosis arteria €I pulmonalis Emphysema essen- 
tiale €It oedema pulmonum cum bronrbitide mucopurulenta diffllsa. 
Venostasis universalis cbronica: indllratio bepatis, lienis renum, 
gastroentel'ocolitilS venostatica, adhaesiones plellrales (Dr. Sie- 
dlecka). 
Szczegolowy rozbi6r anatomo patologiczny: sereI' 15 x 15 
x 8,5. Naczynia wiencowe proste, blona wewnf:trzna b. z. Przed- 
sionek prawy bardzo szproki. mir:snie grzebieniaFte grube, 
uchylki mi«:dzy niemi glr:bokie, zastawka troidzielnll. lekko r6w- 
nomiernie zl!rubiala. Komora prawa: I1rubose mif:s'nia 0.5 - 0,7. 
Przedsionek lewy b. z Zastawkll dwudzielna r6wnomiernie zgru- 
biala; t«:tnica 1110,Jha: zastawki lekko zgrubiale: w blonie we- 
wn«:trznej b"..dzo drobne, pojedyncze, s:zaro-biale wysepki. Ko- 
mora lewa szeroka, rnif:snie beleczkowe I1rube, 0 wierzcholkach 
splaszczonych. Mi«:sien sercowy 0 budowie wyrainej, czenvony, 
spoisty, broczy krwiil; Qrubose mi«:snia 1,2 cm. Pluco prawe du- 
:ie, zupelnie nil' zlIpada si«:, 0 brzegach zaokrill110nych, na prze- 
Ilroju wsz«:dzie powietrzne, r:iemno czerwone. w cZf:s ciach tyl- 
nych znacznie obrzf:kle. Oskrzela 0 sluzowce sino'czerwonej, 
o swietle mieiscami nieco szero;zemi, Sil wypelnione zawartosciil 
sluzowo-ropnil. W rozgal«:zieniach du:iych i srednich t«:tnicy 
plucnej liczne wysepki :i6Itawe, wystajilce nad powierzchni«: blo' 
ny wewn«:trznei, dochodzilce do 
rednicy 4 mm. W rozgal«:zie- 
niach drobnych - blona wewn«:trzna jest rozlanie zgrubiala, 
szaro' biala. T«:tnica plucna, pien glowny, blona wewnr:trzna 
.b. z. Pluco lewe jak prawe tylko mniej obrz«:kle. 
Naczynia obwodowe, arteria lienalis i art. renales, blona 
wewn«:trzna gladka szaro-zoltawa. 
Jak wynika z badania szczegolowego sprawa miafd:iycowa 
dotyczy du:iych i srednich I'ozgal«:zien t«:tnicy plucnej w postaci 
wysepek :i6Itawych, wystajilcych nad powierzchnif;: blony we- 
wnr:trznej, dochodzilcych do srednicy 4 mm. W rozgat«:zieniach 
drobnych - blonll wewn«:trzna jest rozlanie zgrubiala, szaro- 
biala. Hamy wi«:c do czynienia z postaciil ograniczonil grubych 
rozgal
z;en oraz rozlanil drobnych przy wolnym od mia:idzycy 
pniu t«:tnicv plucnej i innych naczyn. 
Miazd:iyc«: t«:tnicy plucnej spotykamy w wadach ujscia fyl- 
nego lewego, CO tlumaczy si«: wzmo:ionem cisnieniem krwi w 
krilzeniu malem. W przypadkach podobnych do naszego przy- 
czyna nil' jest znana. 


Dyskusja: 


Ko\. A p f I' I b a u m uwa:ia, ze najcharakterystyczniejsze 
jest state wzma
anie si«: dusznosci przy wysilkach i nasilajil ca 
si«: siniea. Co si«: tyczy niedotlenienia krwi. to mechanizm jego 
nie zostat dotychczas dostatecznie wyjasniony, 
dyz zmian 
miazd:ivcowych we wlosniczkach nil' mo:ina wykazae. Zdaniem 
ko\. Apfelbauma sclerosis art. pulmonalis jest etjologiczf'ie zwiil' 
zana z rozedmil pluc. 
Kol. S z 0 U I' omawia zmiany anatomo-patologiczne w cho- 
robie Aycrza'y. 
Ko\. S z I' I'd I' I' stwierdza, :ie w danym przypadku bez- 
wiltpienia by to ni
dotlenienie krwi tf:tniczej, co mOl!lo zaleiec 
od rozedmy pluc oskrzelowej. Z wlasnych obserwaeji podaje, 
to' w tei postaci rozedmy stwierdzal wzmozenie CO
 i zmniej- 
szenie s;f: procentowej ilosci tlenu we krwi pobranej z tf:tnicy 
sprychowej. 
Ko\. J 0 c h wed s ttumaczy sennosc u tych chorych 
zmniejszeniem pobudliwosci osrodka oddechowego w pozycji 
leiilcej 
Ko\. Pin I' s uzupelnia wywody prelegenta, nadmien,ajil c , 
:ie mOze bye tak:ie hrana pod uwag«: steno -ardia bypercyanotica. 
Kol. Go I' e c I,; podkresla. ze rozpoznanie miaidzycy tf:t- 
nicy plucnej ustala sir: przez wylilczenie i zwraca uwag«:, ze 
choroba ta nil' jest zbyt rzadka. Miaid:iycy t«:tnicy plucnej 
zawsze towarzyszy rozedma pluc; w chorobie !\ycrza'y tic jest 
kilowe, zmiany dotYCZil drobnych rozglllf;:zien tf:tniczych. 


Z Oddzi..tu Doc. D-ra med. \\'Iodzirnierza Filinskiego 
\V Szpitalu 
\V. Ducha. 


Z. SOKOLOWSKI. 


"Rnaemia perniciosa splenomegalica". 


Chora J. K.. lat 35. :iona robotnika, zglosila s;«: do szpita- 
Ia z powodu oslabienia, zawrotow gtowy, oraz b610w w mostku 
i lewem pod:iebrzu. Oolegliwosci to' trwajil 3 miesiil ce przy 
stanach podgorilczkowych. Poza tern. c.hora miewa suchy ka- 
szel, bicia serca i dusznose po wszelkich wysilkach. Pr6cz te. 

o, dolegaji1 jej bole j«:zyka, co utrudnia jedzenie. Laknienia 
brak, pragnienie du:ie. Wypro:inienia rozwolnione 3 - 4 razy 
dziennie. 
Chorobll zacz«:la si«: przed 4 latv i przebiega z nawrota- 
mi. Obecnie jest to 4 ty nawrOt. Chora miata jedno poronienie 
samoistne, po pierwszem dziecku. Mil:i choruje na gruilic«: 
pluc. Pozostale wywiady i'odzinne bez znaczenia szczeQ6lnego. 
W stanie 01!61nym rzuca si«: w oczy dobre zachowllnie 
tkanki tluszczowej podsk6rnej, przv wybitnej bladosci powlok 
i blon 
Iuzcwych. J
zyk ro:iowy, blyszCZilCY 0 powierzchni wy- 
I!tadzonej. Granice serca nieznacznie roz,>zerzone w lewo. Przy 
osluchiwaniu rytm cwalowy i nieznaczny szmer skurczowy. Wil- 
troba gladka, spoistosci zwvklej 0 "rzegu lekko zaokrilglonym 
wyst«:puje na dwa paleI' z pod tuku :iebrowego. 
ledziona twar- 
da, lecz gtadka, wyst«:puje z pod luku :iebrowego wi«:cej, ni:i na 
szerokose dtoni i si«:ga dolnym brzegiem prawie do p«:pka. 
Poza tern zapomocil badania fizykllinego zmian szczegol- 
nych nie wVkryto. W moc.zu kwasnyrn 0 ci
zarze 1013 znalezio- 
no wzmo:ionil zawartosc urobilinol!enu. W oSlldzie nic szczeg61- 
nel!0' Badanie krwi - Hb 33 % czerwonych ciatek 950.000. - 
bialych cialek 3200, wskainik 1,7. Obojf:tnochlonnvch 60°/6' (pa- 
leczek 8°'0' sel!mentowanych 52°'0)' Limfocvtow 39° 0' Monocy- 
tow 1 0 o. W preparacie roztartym ro:inoksztaltne i wielobarwne 
krwinki czerwone. Na 100 krwinek bialych 2 megaloblasty. Re- 
tikulocV tow 34 0 / 0 , Odczyn WR ujemny. 
Badanie tresci :iotildkowej. Naczczo tresci nil' wydobyto. 
Po przeplukaniu 100 cm. 3 wody nil' znaleziono \II niej resztek 
pokarmowych i I'wasu solnego. W 45 min., po probnem sniada- 
niu Ewalda, wydobyto 45 cm. s tresci g«:stej. Kwasu solnego 
nil' znaleziono. Og61na kwasota 30. 
W kale jaj paso:iytow nil' znaleziono. Inne badania uzu' 
pelniajil ce nil' wniosly nic szczegolnego. Przypadek niniejszy 
przedstawia si«: ze wzgl«:du na bardzo du:ie powi«:kszenie sle- 
dziony, co w niedokrwistosci zlosliwej nale:iy do rzadkosci. 
Przewa:inie sledziona jest niemacalna. lub tez nieznacznie tylko 
wyst«:puje ona z pod luku :i:ebrowego. Chorzy tacy, jak w ni- 
niejszym pokazie przedstawiac mogil niekiedy pewne trudnosci 


. 



Str. 475 


1'1 15 


MEDYCYNA 


rozpoznawcze. W rachub«: moze wchodzic, przedewszystkiem, 
zoltaczka hemolityczna, a w przypadku niniejszem tylko i6ltacz- 
ka hemolityczna nabyta. W niekt6rych przypadkach tego schoo 
rzenia mo:ie rozwinile si«: ci«::ika niedokrwistose 0 typie nad- 
barwliwym i krwinkach czerwonych powi«:kszonych, a we krwi 
krilzilcej mogil zjawie si«: mlode postacie jildrzaste. Cialka bia- 
Ie w :ioltaczce hemolitycznej wyst«:pujil zwykle w liczbie zwi«:k- 
szonej, ale i to nie jest objawem niezmiennym i wtedy obraz 
krwi mo:ie nastr«:czae trudnosci rozpoznawcze. Pewnego punktu 
oparcia nie daje tez badanie odpornosci osmotycznej krwinek 
czerwonych, bo mo:ie ona bye oslabiona r6wnie:i i w niedokrwi- 
stosci zlosliwej, jakkohviek tam nil' jest to objawem stalym. 
W takich przypadkach decvdujilcym czynnikiem mogloby 
bye badanie tre
ci :iolildkowej. Wykrycie bezsoku ZOlildkowego 
przemawia naturalnie za niedokrwistosciil zlosliwil, wszak:ie nil' 
mo:ina wylilczye i przypadkowej niedomogi wydzielniczej ZOlil d - 
ka w :i6ltaczce hemolitycznej. Ze wzgll:du na bardzo duiil sle- 
dzionf: rozpoznanie niedokrwistosci zlosliwej w naszym przypad- 
ku oparlismy na b61ach i zmianach j«:zyka i na wynikach lecze- 
nia przetworami wiltroby podczas poprzedniego i obecnego 1'0- 
bytu na oddziale. W ci1lgu 3-ch miesi«:cy przy doustnem poda- 
waniu Wittroby liczba cialek czerwonych podniosla si«: z 900.000 
do 4.800,000 i chora opuscila oddzial 29.11936 r. w stanie do- 
brym, jakkolwiek mielismy do czynienia ju:i z czwartym nawro- 
tI'm choroby. 
Takil niedokrwistose zlosliwil z powi«:kszonil sledzionil 
mianujil niektorzy typem Strumpta. Co zas zasluguje na szcze- 
g 61n il uwag«: i co nas sklonilo do przedstawienia chorej, to 
wlasnie fakt, :ie sledziona w przebiegu leczenia ulegla zmniej- 
szeniu tak znacznemu, ze w okresie pozniejszym wyczuwalna 
byla zaledwie pod lukiem :iebrowym. 


Dyskusja. 


Kol. S z 0 u r uwa:ia. ie w roznlcowaniu obrazu niniejszego 
z :i6\taczk" hernolitycznil nil' mo:ina si«: opierae na stanie 01'01'- 
nosci krwinel" gdy:i zachowuje si«: ona rozmaicie. Nast«:pnie 
w i6ltaczce hemolitycznej jest duzo retikulocyt6w, w niedokrwi- 
stosci Biermera stosunkowo mniej. Wreszcie dlaczego w rozpo- 
znaniu nie uwzgl«:dniano endocarditis lenta, bildi Epingerowskie- 
go zespolu sledzionowo. wiltrobowego. 
Kol. Pin I' s jest zdania, ze mo:inaby bylo mowie 0 niedo- 
krwistosci Biermera, gdyby wykonano naklucie szpiku. Pozatem 
przypomina pr6by Singera nad wstrzykiwaniami soku ZOlil dko . 
wego. 
1(01. A I' f I' I b a u m stwierdza, ze wystilpienie megalocyto- 
zy jest najistotniejszym objawem niedokrwistosci zlosliwej. 
Kol. F i I ins k i popiera kot Apfelbauma. i uwa:ia:ie 1'0- 
myslne wyniki wstrzykiwania wiltroby przemawiajil za istnieniem 
niedokrwistosci zlosliwej. . 
Kol. Go I' e c k i zwraca uwag«:, :ie w niedokrwistosci zlo- 
sliwel powi«:kszenie sledziony bywa miernego stopnia, a powi«:k- 
szenia duze jak w danym przypadku nalezil tu do rzadkosci. 


(d. c. n.). 


Sprawozdania 
klinicznych 


z posiedzeil 
szpitalnych. 


Szpital Dzieci
tka Jezus w Warszawie. 


POSIEDZENIE dnia 2 kwietnia 1936 r. 


1. P. M «: :i y n ski i Go I dbI' I' Z a n k a (oddzial H. Bec- 
ka i P. Z. H.). - Przypadek cirfzkiego zakazenia pologowego prqt- 
kiem okr(fznicy, wyleczony bakterjofagami. 
M t; :i Y n ski: Chora przybyla do szpitala w ci«::ikim sta- 
nie spowodu gorilczki, zoltaczki i krwawienia po probie poronie- 
nia z
p
mocit cewnika gumowego, zalo:ionego przez chorit do 
.maclcy . 


Ze wzgl«:du na obfite krwawienia i duze resztki lozyska 
jam«: macicy oprozniono t«:pil Iy:ikil. Chora zniosla zabieg 
dobrze. 
Badanie moczu przemawialo za zaj«:ciem wiltroby i nerek, 
a ze krwi wyhodowano dwukrotnie priltek okr«::inicy. Limfopenja 
i znikni«:cie eozynofilow swiadczylo 0 wybitnej jadowitosci za- 
razka. Wstrzykni«:to podsk6rnie 4. krotnie po 2 cc. - co drugi 
dzien - bakterjofag anti - coli wielowartosciowy PZH, kt6ry roz- 
puszczal szczep, wyhodowany ze krwi. 
Ju:i po 2-gim wstrzykni«:ciu stan chorej wybitnie sif: 1'0- 
prawil, a po 4.tem cieplota spadla ostatecznie i posiewy ze krwi 
staly sit; jalowe. R6wnolegle nastilpilo znaczne polepszenie mol" 
fologicznego obrazu moczu, choda:i w posiewach z moczu pril- 
tek okrf::inicy jeszcze sit: zatrzymywal. 
Stosowanie podsk6rne autobakterjofagu i autoszczepionek, 
a tak:ie wprowadzenie bakterjofaga do p«:cherza, nil' usun«:lo 
z moczu priltka okr«::inicy, natomiast stwierdzono mniejszij jego 
zywotnose. 
Prelegent zacn«:ca koleg6w do jaknajszybszego stosowania 
leczenia bakterjofagiem zaka:ien pologowych, natychmiast po wy- 
kryciu w posiewie zarazka, zwlaszcza w przypadkach wywola. 
nych priltkiem okr«:znicy lub gronkowcem, dlatego, ze przygoto- 
wanie bakterjofaga jest u nich latwiejsze i dzialanie pewniejsze, 
ni:i w zaka:ieniach lancuszkowcem. 
G 0 I dbI' I' :i a n k a: Czy to jako zarazek przesilczalny 
(teorja pasorzytnicza d' Herelle'a), czy jako zaczyn chemiczny 
(teorja chemiczna Bordet i Ciuca), jest bakterjofag czynnikiem, 
powodujilcym rozpuszczanie si«: bakteryj. a tern samem znikanie 
ich z ustroju. 
Istnienie bakterjofaga w postaci zarazka niewidzialnego 
(teorja odlamk6w Bail'a), ze zdolnosciil regeneracji, zmienionych 
w ten sposob postaci bakteryjnych w kierunl:. lek. w tymte Uniw., ur. 1878 
w Kownie, dyplom w Uniw. moskiewskim, nast«:pnie kolejno- 
ordynator i asyst. klin. neurologiczno-psychjatrycznej oraz do. 
cent neurologji i psychjatrji w Akademji Wojsk. Lek., profesor 
Instyt. neurologicznego i wicedyrektor Instytutu przeciwalkoho- 
lowego w Petersburgu; autor wielu prac fachowych w kilku j«:zy' 
kach, czlonek licznych Towarzystw naukowych; Teofil G I' Y g I 1'- 
wi c z, bakterjolog, prof. zwyczajny Uniw. Stefana Batorego 
w Wilnie, ur. 1873 r. 


Wiadomosci z zagranicy. 


I Mil;dzynarodowy Zjazd, poswi«:cony lIanatorjom i prywatnym 
zakladom leczniczym, zwlaszcza z gospodarczego punktu widze- 
nia, odbl:dzie si«: mi«:dzy 16 - 21 wrzesnia r. b. w Bud a. 
pes z c i e. Blizsze wiadomosci: Budapeszt, H. Marguerite- 
'sanatorium. 


VI. I\Ii
dzyn8rodowy Zjazd urologow odb«:dzie si«: w Wi I' d- 
n i u mi«:dzy 9 - 12 wrzesnia r. b. pod przewodnictwem d ra 
V. Bluma. Tematy program owe: 1. Leczenie raka 
sterczu. 2. Ropienie mi<1zszu nerek. 3. Fizjologja i patologja 
czynnosci wydalniczej nerek. 4. Tematy dowolne. 
Po Zjeidzie projektowana jest 3 dniowa wycieczka do Bu. 
dapesztu na zaproszenie rZ<1du w«:gierskiego i zarz<1du miejskie. 
go w«:gierskiej stolicy. 


III Mil;dzynarodowy Zjazd, POSWI«:cony oto. ryno-laryngologji, 
odb«:dzie si«: mi«:dzy 17 - 22 sierpnia r. b. w Bel' I i n i e. T e- 
m a t y I' I' 0 g I' a mow 1': 1. Radjoterapja nowotworow zlosH- 
wych nosa, ucha, gardla. 2. Elektrokaustyczne badanie ucha 
i ulepszanie przyrz<1dow, poprawiaji\cych sluch. 3. Wplyw kon. 
stytucji na choroby nosa, gardla, ucha. 


Czechoslowacja. W M a I' j an ski c h La z n i a c h odbe- 
dzie si«: mi«:dzy 16 - 19 wrzesnia Zjazd, poswi«:cony syntetycz- 
nemu badaniu zycia (wymiana mysli mi«:dzy lekarzami, biolOl/a- 
mi, psychologami i fizjologja). Zgloszenia (do 20 sierpnia r. b.) 
nalezy kierowae do ZarZ<1du Uzdrowiska, ktore udziela rowniez 
informacyj w zakresie administracji Zjazdu. W sprawach nau 
kowych nalezy zwracae si
 do prof. d-ra 5 i hie, Ryga, EIi- 
satsieIe 63. 


Szwecja. Wybuchla tu w srodkowych prowincjach e I' i- 
de m j a c h 0 I' 0 b y H e i n I' - H I'd i nO" a, wobec czego rZ<1 d 
wydal zakaz k<1pieli w otwartych wodach. 



Str. 480 


MEDYCYNA 


N 15 


Norwegja. Krol norweski nadal k I' Z Y z komandorski za. 
konu sw. 0 I a f Ii slynnemu chirurgowi niem. prof. E. P I' Y r o. 
wi z Lip s k a za odczyty naukowe, wygloszone w 0 s I o. 


Wlochy 31 maja r. b. w Pawji, na dziedzincu uniwersy- 
teckim, odslonil:to pam n i k slynnego histo]oga i cyto]oga wlo- 
skiego prof. Camillo G 0 I g i (* 1843, t 1926). 


U. S. A. Wedlug sprawozdani8 przewodnicz<1cego Mas o- 
n a fundacja Roc k f I' II e I' a wydala w r. 1935 nil cell' spo- 
leczne 12.725.439 dolarow, z czego 2.200.000 na mi«:dzynarodowe 
zdrowie publiczne (glow nil' - badanie i zwalczanie nagminnych 
chorob zakainych), 2.733.050 - na studja lekarskie (z czego 
1459450 - z zakresu psychjatrji), 2.426.125 - na studia psycho- 
logiczne, 3807550 - studia spoleczne, 1.169.440 - nauki huma- 
nistyczne (sztuka, bibljoteki i t. 1'.). 


I Mi«:dzynarodowa konferencja w sprawie 
I I' C zen i ago I' <1 c z k <1 odb«:dzie si«: w czasie od 30.1\1 - 2.IV. 
1937 r. (pOI'. P. G. L. NQ 27. 1936, str. 5:l4). Informacje: Dr. 
William Bierman, 471 Park Avenue, New York City, U. S. A. 


Resume des articles originaux. 


Dr. W. Filh'lski, Dr. J. Morzyckl et B. Zablocki. Observations 
sur r action therapeutique du serum antitypbique. 
Les auteurs ont institue chez 40 malades, atteints de fievre 
typhoIde, unO' cure de serum, obtenu 11 la suite de I'immunisa- 
tion par I'endotoxine, selon un procede elabore par les auteurs 
11 I'lnstitut Gouvernemental d'Hygiene. On a note unO' chute 
rapide de la temperature dans la plupart des cas 11 la suite 
des injections intramusculaires de serum obtenu par les auteurs. 
La temperature baissait deja parfois apres la seconde injection 
de serum. On a observe dans tous cO's cas I'action favorable 
du serum sur la marche generale de la maladie. La serothe- 
rapie a exerce surtout unO' action fllvorable parmi II's complica- 
tions sur II's processus inflammatoires des organes respiratoires. 
Le serum n'a pas cree un etat d'immunisation, car la serothe- 
rapie n'a pas empeche des recidives. 


Dr. Z. Gryglewicz et Dr. A. tawrynowlcz. Valeur de la reac- 
tion de Vidal pour depister les porteurs des bacil/es du groupe 
typbo - paratyphique. 
Les auteurs etudient ]a valeur de la reaction de Vidal 
pour depister II's porteurs des bacillI's typhiques. lis ont con- 
state sur des materiaux de I'lnstitut Municipal d'Hygiene, que 
la reaction de Vidal n'elait pas touiours positive chez II's 1'01'- 
leurs. Sur 37 porteurs examines, la reaction de Vidal etait 
negative chez 7 sujets dans toutes II's solutions, en commen- 

ant par 1 : 5. On obtient une reaction positive de Vidal tres 
souvent chez II's sujets adultes 11 Varsovie. Sur 732 sujets exa. 
mines, 443 personnes ont presente unO' reaction negative, II's 
autres au nombre de 289 (39,5%) ont donne unO' reaction posi 
tive avec II's differentes souches (bac. typhique abdom. b. para- 
typhique A et B) en solutions diverses. On a obtenu Ie plus 
sauvent la reaction positive avec ]1' bacillI' typhique - 32,6% 
de cas examines, puis avec Ie bacillI' paratyphique B - 18,8%, 
bac. paratyph. A - 8,6
. La reaction de Vidal se produit fre- 
quemment 11 la suite d'un grand nombre de cas de typho'ide 
11 Varsovie et des vaccinations preventives. 
La reaction de Vidal est un adjuvant peu important pour 
depister II's porteurs das nos conditions. Nous n'avons pas 
decouvert de porteur en suivant cette voie. 


Dr. H. Tatarzynska. Contribution de la statistique de rane- 
mie per :icieuse. 
L'auteur a observe 77 cas d'8nemie pernicieuse. CO's ma. 
teriaux ont ete confrontes pour obtenir II's donnees statistiques 
sur Ie sexe, I'age, la race, II's recidives de la mala die, la mor- 
talite ainsi que II's modifications morbides observees chez cO's 
malades. 


Dr. F Urbanowicz. Administration du neoarsenobenzol dans 
la meningite cerebro - spinale epidemique. 
L'auteur administrait, dans Ie traitement de la meningite 
cerebro - spinale epidemique, outre II's injections intrarachidien- 
nO's de serum antimeningococLique, Ie neoarsenobenzol a doses 
de 0,15 11 0,3 11 quelques jours d'intervalle. II a obtenu un re- 
tablissement dans tous II's 5 cas ainsi soignes, conlrairement 
a unO' mortabilite elevee qu'iI avait observee duranl la serothe- 
rapie seule. Pas de resultats a la suite du myosalvarsan. 


"Medycyna": Varsovie (PQlogne), 34 rue 
6 sierpnia. 


Regulamin ogtaszania prac w IIMedycynie". 


1) Prace, nadsylane do redakcji, musz<1 bye pisanI' na maszynie. Do artykulu oryginalnego naleiy dol<1czye streszczenie 
w j«:zyku polskim lub francuskim obj«:tosci od 10 do 20 wierszy druku petitem. 2) Autorzy prac proszeni S<1 0 zwi«:zle traktowanie przed- 
miotu. Redilkcja zastrzega sobie prawo skracania artykul6w w porozumieniu z auto rami. 3) .Medycyna U drukuje przedewszyst- 
kiem prace 0 charakterze praktycznym. 4) Doniesienia tymczasowe nil' przekraczaj<1ce jednej strony druku umieszczane S<1 poza 
kolejk<1. 5) Wyklady kliniczne oraz prace oryginalne nil' powinny zawierae wi«:cej, niz 5 - 6 stronic dmku. Koszt druku ponad 
powYZSZ<1 norm«: obci<1za auto row prac. 6) Koszty drukowania tablic i klisz ponosz<1 autorzy. 7) Autorzy otrzymuj<1 25 odbi. 
tek swych prac bezplatnie. 8) R«:kopisow po wydrukowaniu nil' przee:howuje si«:. 


Adres Redakcji i Administracji: WarSZaW3, ul. 6-go Sierpnia 34 (d. NowowiejRka). Tel. 8-42-48. 
Prenumerata kwartalna zl. 9, roczna zl. 36. Konto czekowe P. K. O. Nr. 20.140. 


Druk. J6zef 
Iaij Warszawa, Dl'uga 46. Tel. 11-62-33.