/Warszawskie_Czasopismo_Lekarskie_1935_R12_nr8.djvu

			Przedruk arty
ul6w bez zezwolenia tedak[ji wzbroniony. 


W ARSZA WSKIE 
CZASOPISMO LEKARSKIE 


WYCHODZI 4 RAZY NA MIESI
C WE CZW ARTKI 


REDAKTOR ZYGMUNT SREBR
Y 


WYDA WCA WILHELM KNAPPE 


ADRES REDAKCJI: Sienkiewicza 12, m. 28, tel. 652-51. 


ADRES ADNINISTRACJI: Marszalkowska 71, tel. 8-34-48. 


Rok XII 


Nr. 8 


WARSZAWA, 28 LUTEGO IQ35 R. 


PRACE ORYGINALNE 
W yktady kliniczne 


Z Kliniki Pecl;alryczl1ej ['l1iwersytdll n'Tarszilll'skiel-!fJ 
(DyrektC'r: Prof. Dr. 
\I. .\1 i c h a i 0 \\ i c 7) 
i 
z PracoU'ni Xellrobiologicznej im. Vra Edwarda F I a I a " a 
(Kierownik: Dr. T. S i m c how i c 1'). 


Posocznica usznego pochodzenia 
u dzieci najrnloclszych ':' ). 
Podal 
Dr. Bronislaw K.-'\RBO\\'SKI 
Ord. Oddz. Oto-L..Ir. Szpita]a na Czy
tem l \\ 
rsza\\'ol). 


Na Zjeidzie Przyrodnik6w i Lekarzy Polskich 
w Poznaniu w r. 1933 poruszylem spraw
 obecnie bar- 
dzo aktualnq, a mianowicie spraw
 zmian anatomopato- 
logicznych w narzqdzie sluchu u dz;eci najmlodszych w 
zespole t. zw. infekcyjno - toksycznym. Co to jest t. zw. 
zesp61 infekcyjno - toksyczny? Jest to zesp61 objaw6w, 
kt6ry spostrzega si
 wylqcznie u dzieci najmlodszych do 
3-go roku zycia, niekiedy sporadyeznie, cz
sciej epide- 
micznie w koncu lata i na poczqtku jesieni. Etjologja 
i patogeneza zespolu nie jest nam dotychczas znana. Ze- 
sp61 zas kliniczny jest tak typowy, ze mozm. mowic 0 jed- 
nostce chorobowej w scislem znaczeniu tego slowa. Roz- 
poczyna si
 cierpienie to od zaburzen przewodu pokar- 
mowego: cz
ste stoke i wymioty. Zaburzenia te nie 

 
nast
pstwem intoksykacjli pokarmowej i nie ust
pujq pod 
wplywem leczer.ia djetetycznego. Wysoce charaktery- 
3tyczne jest post
pujqce odwodnieni
 organizmu, co 
wskazuje na ci
zkie zaburzenia w gospodarce wodnej. 
Cieplota jest podwyzszona; we krwi stwierdza si
 po- 
wi
kszonq liczb
 bialych cialek w granicach od 20 - 
30.000 z przesuni
ciem w lewo. \V okresie poiniejszym 
choroby wyst
pujq objawy nerwowe: przymusowe ru- 
chy i przymllsowe polozenia galek ocznych, glowy i kon- 
czyn. 
Bardzo cZ
sto konczyny g6rne wykazujq mta- 


wienie, kt6re S 0 k 0 low 
meisterstellung". Dzieci Sq 
przytomne, majq cierpiqcy 


okreslil naZWq ..Kape!l- 
przez caly okres choroby 
wyraz twarzy, zapadni!;te 


*) Odczyt wygloszony na posied7Cniu \\':,rsz. To\\'. 
Lekarskiego w dniu I5.1.1935 roku. 


galki oczne z szeroko rozwartemi powiekami - maska 
wysoce charakterystyczna dla zespolll infekcyjno - tok
 
sycznego. Zwraca r6wniez uwag
 i to, ze dzieci si
gaj:syb,cji od schorzenia 
narzqdow sluchu. 
Doc. B r 0 k man, Bus s e I i G lei c h- 
g e w j. c h tow a ujmujq spraw
 t
 znacznie szerzej 
i uwazajq, ze mamy do czynienia z jakims nieznanym 
jeszcze wirusern, pod wplywem ktorego w omi'.wianym 
zespole zarazki pasozytuj'qce nabierajq cech zjad'liwosci 
w przewodzie pokarmowym i w narzqdzie sluchu. Za- 
burzenia jelitowe w zaleznosci od charakteru epidemji 
sq odmienne i mogq miee nawet charakter czerwonki. 
Jest to jednolita postae chorobowa 0 charakterystycz- 
nym zespole jelitowo - usznym. Jest to choroba zakaz- 
na sui generis i naczel.nem zada'fliem staje si
 poszuki- 
wanie zarazka tej choroby. 
Dla ustalenia, jak q ro1tr odgrywa sprawa zap al- 
na us
na w interesujqcym nas zespole nalezalo przepr-o- 
wadzii systematyczne i dokladne badania nietylko ma- 
kroskopowe, ale i drobnowidzowe narzqdu sluchu. Prze- 
prowadzone badania przez R e n au d a i G i r a r- 
d a w roku] 925 (Annales de maladies de l'oreilIe) 
majq wazne znaczenie, albowiem stwierdzily, ze obok 
ropnego zapalenia kom6rek sluchowych istmeje zapale- 
ni,e szp:iku kostnego, skqd zarazki latwo si
 przedostae 
mog,! do krwiobiegu. 
R a bin 0 w i c z i 5 a I c b erg e r (.Mon. f. 
Ohr. ] 932) badali histologicznie materjal wydobyty 
podczas antrotomji i rowniez stwierdzili daleko posu- 
nitrte zmiany zapalne ropne w komorkach sluchcwych 
i w szpiku. 
S c i e s i fi ski (L6di, Warsz. Czas. Le!<:. Nr. 
13, 1934 r.) badal hlstol-ogieznie jeden przypadek. 
Stwierdzil przekrwienie szpiku kostnego, d;:cbne ;amki 
wypelnione tkank q Iqcznq plod ow'! z na::lekami ropne- 
mi. Jama h
benkowa i sutkowa byly wypelniOl
e rop'!. 
Blona b
benkowa byla nacieezona, z drobnem prze- 
dziurawieniem. Ucho wewntrtJrzne nie bylo zmienione. 
Zawdzitrczajqc uprzejmosci Prof. 1\1 i c h a I o- 
w i c z a, Doc. B l' 0 k man a j. D-ra Gum i fi- 
ski ego, mialem moznose zapoznania si
 z klinicz- 
nq stronq interesujqcego nas zagadnienia, otrzymalem 
tez dose duzy materjal sekcyjny, celem przeprowadze- 
nia badaii histopato10gicznych. Na Zjezdzie w Pozna- 
niu om6wilem w ogoinych zarysach zmiany w uchu 
srcdkowem ze specjalnem uwzgI
dnieniem zmian w uchu 
wewntrtrznem. Zastanawialem sitr wowczas nad tern, 
ezy objawy nerwowe - przymusowe ruehy - i przy- 
musowe polozenia glowy, galek ocznych - i konczY!1, 
objawy, ktore S 0 k 0 low tlomaczy Zlmiaonami w ;zJWo- 
jach pod.stawnyc:h mozgowia, moglyby bye wywolane 
przez nrniany w uchu wewntrtrznem specjalnie w narz"!- 
dach kamyczkowych. Chodziloby 0 t. zw. odczyny po- 
lozenia i ustawienia Mag nus a de K ley n a. Jak 
wiadomo odczyny te wysttrpujq wylqcznie u zwierzqt 
odmozdzonych metod q She r r i n g ton a, u ludzi 
zas odczyny te wysttrpujq w przypadkach citrikich 
schorzen sr6drn6zgowia. W obec tego, ze ni:emowltrta 
z raeji okresu rozwoju, w kt6rym si
 znajdujq, (brak 


dostatecznej myelinizacj.i szlakow nerwowych) - mo- 
gq bye uwazane za znajdujqce sitr w stanie odm6idze- 
nia, powstaje wobec powyzszego kwestja, czy nie ma- 
my tu do czynienia z odezynami bltrdnikowemi szyjo- 
wemi, rowniez z odczynami na koiiczyny i galki oczne 
w sensie Mag nus a de K ley 'n a. Jest to kon- 
cepcja, kt6ra wymaga dalszych studj,ow, zar,owno Hi- 
r..icznych, jak .j anatomopatologicznych. 
W pracy niniejszej pragn
 poruszye zagadnienie 
inne, a mianowicie, jak q rol
 schorzenie narzqdu sluchu 
odgrywa w ogolnym obrazie klinicznym zespolu infek- 
cyjno - toksyeznego resp. uszno - jelitowego. 
W chodz q w gr
 trzy moHiwosci: 
I) sprawa zapalna w narzqdzie slm:hu powstaje 
przed samem zejSciem - preagonalnie; 
2) sprawa zapalna w narzqdzie sluchu jest pier- 
wotnq przyczynq zespolu infekcyjno - toksycznego; 
3) sprawa zapalna w narzqdzie sluchu jest jed- 
nym z objawow jakiejs og61nej infekcji. 
Ad. 1) Sprawa ropna w narzqdzie stuchu nie 
jest sprawq preagonalnq z nasttrpujqcych powodow: 
a) zmiany zapalne w narzqdzie. sluchu stwierdza 
si
 cz
sto we wczesnych okresach ehoroby, 'kiedy stan 
og61ny jest jeszcze wzgl
dnie dO'bry; 
b) badanie posmietotne wy.kazurje citrzkie seno- 
rzenia narzqdu sluchu. Stwierdza si
 zmiany nietylko 
w uchu srodk-owem, iecz .j w uchu wewn
trznem, nie 
wylqczajqe gl
bokieh odcink6w k-osci skalistej. 
Ad. 2) Co sit;: tyczy clrugiego punktu, czy 
sprawa ropna w narzqdzie sluc'ha jest pierwotnq przy- 
czynq zespolu infekeyjno - toksycznego, to za tern 
przemawialyby dobrze nam znane przypadkl, w kto- 
rych na poezqtku choroby jednoczesnie z zaburzeniami 
kiszkowo - zot<,!dkowemi stwierdzamy objawy zapalne 
w narzqdzie sluehu. Gdyby si
 jednak !1awet udalo usta- 
!ie, ze zmiany w narzqdzie sluchu w poszczegolnych przy- 
padkach wysttrpujq wczesniej, n
z zaburzenia kiszkowo- 
zolqdkowe, to i wowczas nie mogl
bysmy jeszcze przy- 
pisac sprawie usznej roli przyczynowej. Nie moglibys- 
my przypi-sywac roli przyczynowej ta:k sarno, jak nie 
przypisujemy roli przyczynowej sprawom zapalnym 
w narzqdzie sluehu w przypadkach, t. zw. grypowyeh 
i:ll'felkeyj, powiklanych platowem za,paleniem pl:uc, lub 
zapaleniem op'lucny. P6zniejsze wystqpienie objawow 
ze strony pewnych narzqdow nie uprawnia do twierdze- 
nia, ze sq one wywolane przez wc.zesniej zaobserwowa- 
ne objawy w jakimkolwiekbqdz innym narz;,!dzie. Seho- 
rzenie narzqdu sluchu nie od.grywa roll przyczynowej, 
lecz jest jednyrn z objawow og61nego jak:egos zakaze- 
nia ustroju, prawdopodobnie zakazema t. zw. grypo- 
wego. 
Bardzo Po.ucza
qca jest IIC1,,',l;puj'!C:l ooserwacjo1. Dziec- 
ko 14-miesi
czne zacz
lo gor,!czkowae i jednaczesnie wyst'l- 
pily typowe zaburzenia ze strony przcwodu pokarmowego - 
cz
ste sto.lce. 1\latka ju:i: nast
pnego dnia sPo.strzegla, :i:e dzicc- 
ko. r'lczkq siftgalo. do ucha. Przypisywala to. matka sw
dzeniu, 
ktarc dziecko. mialo o.dczuwae w uchu. Szostego dnia cho- 
roby zawezwany zostalem przez pedjatr
 Dra P r zed b 0. r- 
ski ego. celem zbadania narz:tdu sluchu, alb:J\viem stan dziec- 
ka nie paprawial si
, temperatura utrzymywala si
 rr.ic:dzy 38,5 0 
_39 0 . Badanie ucha nie wykrylo zmian na blonie b
benkowcj. 
Byly natomiast p
cherzyki krwawe w ko.stnym przewodzie- 
1. zw. otitis exte/'l1a bullo.sa heamo.rrhagica, zmiat1Y typawe 
dla t. zw. scho.rzcnia grypowego. \\' tym przypadkn ,jewllt- 
pliwie mielismy do. czynienia z ogaln'! infekcjq grypow'l i in- 
fekcja dala nam o.bjawy ze stro.ny przewodu pokarm')wego. 



28 lutego 1935 r. 


WARSZAWSKIE CZASOPIS
lO LEKARSKIE - 
r. 8 


IS9 


1 zmiany W lIarz,!dzie sluchu, ktore mogly pOWS!aC tylko na 
drodze krwiobiegu. 
Przytoczona abserwacja jest ciekawa z tego 
wzgl
du, ze schorzenie dotyczylo cz
sci narzqdu slu- 
chu, ktora nie ma pol,!czen
a z jam'} h
benkowq, i za- 
kazen:e moglo powst3.C wyl,!o:zJn <;0, monocyt!Jw 4';" .\niz'ccytoza, poikilc.:yt:ozH. po]ichlO- 
mazja. Opadamc krwineK metOlL! L 1 ,n z e a III c y c r a 48 
minta. Objaw opa5kowy Rum pel - L c c d e ujemny. 
Czas krz
pni"cia 1 minut, t:Z<1S krwawienia 2 minut:f. 
\Y ci,Wu picr\\'szych dni pobytu w szpiLl]U chura mi:t!a 
dwa obfite kr\\'otoki l' nosa. Specja1ista (Dr. Zip P c r) 
stwicrdzil, co n.lstt;puje: 
Blo;1a 
luzowa nosa b!.lCla, tu i 6wdzie pojedyncze 

ni:lzda naczyniak6w na calej przegrodzie nosowej \\' cz<;sci 
lhr1'<;staej i kostnej. A wil;c Sf! tv miejs
a nietypuwe J!.t 
/wyklych naczYlliakl;w nosa, mieszczqcych 
.t; zazwycz:.oj w 
locus Kiesselbachi, to jest blisko dna n8S,l, ,na samej 
pr/.cgrodzic, n.1 pcgrani.:zu chr1'l;stn
j i k":3tnC:j przcgrvdy. 
Oprclc7 tcgo s/.creg' poszczegiJlnych gni:.lZd !l'lcLy
iakow 11:1 
dO]lIcj muszli obustronnie. 
l:)iU1"<1o.; pud tn\ ag" t:.-pow)' wywiad: hl'\\ 'Iwienie no
a 
,d wC7esncj mlodosci, ktore sit; osbtni.) !1:lsilil", ohccnosc [13- 
czyniakcm Ila Hen3ch sluzowych nasa, ust i 11.1 
kl>rze tW,I- 
r7Y, obccnose momentu d7iedziczaego, brak ;:,Iburzeil w cza- 
..ic krwawienia i kucpnit;ci.l krwi, rozpoznajcmy u n:1S7cj cho- 
rcj d1Orobt; 0 s I era. 
Lecn:nic objawowc: PrzY7eganie nosa w akresie krwa- 
wic:1 50';( k\\ asem chromowym po uprzednicrn z '.iecz
lleniu. 
Chlorek wapnia dC7y]nic, Pcrnaemon firmy ..OrgJw)H" !. Clll.3 
domi
sniowo. Doustnie Ferrum reaudum ] gr. d7 i ennie. Pud 
wply\\'cm tcgo k.:zcnia "t:In Gg61ny chorej i kn\'! han\;:o sit; 
poprawily. Oto badanie krwi l' dn. 3 marca ub. r. 
Hb. 60<1, cialek czcrwonych 3.0:W.OOO, \,skaLuik 1.11 
Rctiku]ocytow 51 2 '}t}. Ci:1lek bi:1lych 8.400 0 W7.crzc: kwaso. 
chlonnych (,' ", obojt;tnochlonr-ych oS';;;, l' tego paleczkow3- 
tych 37<, podzielonych ()5r;
, limfocytclw 25'''-- mr.l
acy- 
tlJw I '7c. 
.-\ni;locytoza, poikil0cytoza polichroll.,.zj;: \\ nieznacz 
nym stopniu. 
P r l' y pad e k 2, 
Chory .-\. \Y. L 52, mlYllarz. {Jbserwow
'ny w praktyce 
prywahle] przczemnie wspblnic z laryngologiem Dr. Zip p e- 
rem, zglosii sic; do jcdnego l' nas (Dr. Zip p t' r) dn. 28.8. 



162 


\VARSZ.\. \\'SKIE CZASOPIS",10 LEKARSKIE - 1\'r. 8 


---- 
-- 


28 lut. j!0 1935 r. 


1934 r. 1'e skargami na obfite kr\\'otoki nosowe. Zupclnie puy- 
padkowo dowicdzialem sic; ad chorega, zc jest en blisk'l spo- 
krewniony l' Opi5an'1 po,,"yzej chor,!, ° czem dokladnie bt;dzic 
IIIOW..! ni.lej. C:
'')rl:ba n
lszcgo chorego datuje 
l" od dziecifI- 
stwa. \\' tym okrcsie chory mie\\'<11 od czaSI: do czasu nie- 
znaCLne krwawienia z nosa. Dopiero od l/J-go cuku .lycia krwa- 
wienia nosowe staly sit; bard1'o obfite i C7t;Sto sit; plJwLl- 
rzaly. Po takich krwotokach c1'uje sit; eh:JTY b:.rdzo osla!::-,ony, 
jednak bardzo szybko wrac.t de: sll. :-\aog61 \.Luje sit; b,',rdzu 
dJbrze i z..!dnyeh dolegliwosci nie ma. :-\igdy pr1'edten nie 
chocuwal. :-\ie pali, nie pijc. Zon:.ity. )la pit;Lioro czicei: 
z nich podobne krw..!wienia l' nosa maj'1 dwaj synowie i jedl1a 
c6rka. Zona 1'dl"Owa; \\. rodzinie .lony podobnych krw
lwien 
nosowych nie bywalo. Chory ma dwie siostry i jedncgo 
brata. :\ikt l' nich nie krwawi. Ojciec chorego i jcgo rudzina 
S'1 1'drowi. Natomiast matka chorego miewala podnbne krwa- 
wienia i krwutoki nosowe, przyczem, jak OpO\\ iada chory, 
twarz jej byla usypana licznemi c1'erwonemi gllzkami (naczy- 
niaki?). Przyczyny jej smierci chory nie umie Pl.dae. \Y ro- 
r\tinie matki chorego na podobne cZ
3te krwawil'nia n0SUWC 
chorawaIi jej dwaj bracia, przyczem, co nas szczeg6lnie po- 
winno zainteresowac, jeden l' nich jest ojcem opisanej prze- 
zemnie powyzeJ chorej. 
Stan obecny: 
Chory budowy norm:1lneJ, 0 srednim sta!
ie Gdzywiania. 
Skiira i sluzowki biadawe. :'\ a skorze policzk6w, wzdluz zuch- 
wy, na skrzyd!ach nDso\\ych, na wargach. na blome sluzowej 
poliezkow, podniebienia tw.lrdego i mi.;kkiego or,;1' na lukach 
podnicbiennych widoczne S,! naczyniakI. Bardzo iicznc n:l- 
czyniaki widoCLIIC S,! n:l powierzchni gf7bieto\\"e; jl;zyka w 
poblizu jego wolnego kOI1ca. Badanie ryn3bgicznc (Dr. Z i p- 
per): na przegrodzie 1I0sowej chrzf;stnej i kostnej widac 
]iczne ogniska naczyniakow, nierownomiernie rozlIl;t:szczonych. 
:-\ a pocz
tku przegrody chrzl;stnej widae okr"glc przedziura- 
wicnie wielkosci .ziarnka grochu, powstale \\" r.asl<;l'stwie /hyt 
si]neg" przypalenia zegadlem elektrycznem. Oprocz teg. wi- 
docznc Sq pojedyiIcze, odosobnione ogniska !1?l'zyniak6w na 
dolnych musz]ach nosowych obustronnie. Gardziel . krtaiI bcz 
zmian. :-\arz
dy wewnc:;trzne bez zmian. SledzilJIM memac.]lna. 
Cisnienie krwi (metod" K 0 rot k 0 w a) 12.'1/60. 
Badania dodatkowe: 
Rozbi6r moczu: kwasny, c. g. 1022, minimaln\" slad bi:l!- 
ka J urobilinogen nieco zwi
kszcny. \\' osadZle pojedyfIcze 
czerwone cialka krwi w po]u \\'idzenia, ci:1lek wypocincJ\\'ych 


. - 8 - 10 \\" p. \\., miejsc:l1ni skupienia lh ,:1 - 511 - 
tJ. 
kry
ztaly 
,zezwianu wapnia i m,n:zany. 
Rozhi()r krwi: cialek C1'crw mych krwi ) 59/1.i100, hemo- 
globiny 5.'/c, wskaznik 0,7. Cia:e
 bialych krwi ';,970 0 ,,"zo- 
rLC: zasillluchionnych I Y2 (Ie, kwas'lchl:;nnych J(;'. ObOjt;tll,l' 
chlonllych (j2 r ( (p'lleukowatych 3 1 "2 (e, p:)d/ielony<:h 58 1 '1 ('). 
limhcyt6\\" 12"
, mdn:Jcyt,)\\ lOre, post:1d T ii r c k :, 
11 2 'Ie. :\ieznaczna anizo- i poikiln:yto1'a. Liczb..! plytek 1-..,\\ i 
3:'lJ,OOIl. Kr7cpliwJsc krwi (metod:! S c h u ] t z e g J) J:I 
millut. Czas kn\ awieni'l (D u k e) 2 minuty. \\ yoLin hi 
dremja. Odczyn vpaskowy (R u m p c I - L c c d c) po 5 mi- 
nut'aeh slabo dodatni. 
Biof3.- 
du bialych ciale:k krwi, w 'nowotworach, w leczeoiu ra- 
dem, W oparzeniach, w rozleglej p
cherzycy zlosliwej, 
w medroznosci jelit, po operacji brzus:z:nej, w koilCO- 
wym okresie przewleklyeh zapalen nerek. 
Dalszym czynnikiem bardzo waznym, kt6ry 
wplywa na stopien azotemji, jest zaburzenie w krqzeniu. 
[v].owa tutaj 0 chorobaeh serca, 0 stanach obrz
kowych 
z puch!inq brzusznq, 0 marskosei wqtroby zanikowe], 
° oligurji ol'ltoslatycznej, jak r6wniez 0 odruchowym 
bezmoczu, 


1\;1 0 c z n i k w m 0 c Z u. 
Przechodzimy ObECJlie do omawiania wydziela- 
nia azotu w moczu. Normalnie ::lorosly wydala do 4
, 
mocznik3. w moczu, co wynosi mniej wi
cej 24 do 40 gr. 
u m
zczyzny, a u kobiet 20-22 gr. Przy glodzie lub 
djecie pozbawionej azotu liczba ta dochodzi do I j gr. 
na dob
, natomiast przy djecie bogatej w b
c:.
ko d " 
100 gr. U niemowlqt i dzieci liczba mOC7nika z'1.Ie.lY oel 
pokarmu, od wielkosci zatrzymanego aZJtlJ w tkankach 
i od wydalania go z kalem i potem. \V wi{'ku niemowl
- 
cym mocznik stanowi w Inoczu 40 - 60 ';,,. azotu wpro- 
wadzonego z pokarmem. Mocznik wydzieb. si
 w mo- 
czu od pierwszego dl1[a zyeia, ciq.gle zwi<:kszaj
c 
i
. 
T 0 zwi
kszanie si
 mocznika nie zalezy od glodu i nie 
odpowiada utracie \,,'agi ani zjawisKcm utlenienia 
(5 chI 0 ssm ann). Zdrowe niemowl
 przy pieEi 
wydala 0,69 gr. moeznika pro kil., na dob
, sztucznic 
karmione zdrowe 0, I 75 gr. na kilo dz:ennie. 
Niekt6rzy autorzy uzaIezniajq w!elkosc cit;zar
 
wlatciwego od ilosci moeznika wydalanego w nim. We- 
dlug 5 a h lie g 10, przy ci
zarze wlasciwym 1, ° 14 
stwierdzamy mniej wi
cej I r, mocznikcl, przy cI
zarz
 
1,014 do 1,020 I-I!/z r(, przy ci
iarLe 1.020 d() 
1,024 - 2,0-2,5 ri ; przy ci
zarze wiasciwYfII, doehv- 
dzqcym do 1,028 - do 3
( mocznik'l. w moczu; prLY 
zawartoEci cukru nalezy mocz odcukrzyc i .16zniej okre- 
€lie ci
zar wlasciwy. W stanaeh gorqc
kowych 1 kachek- 
tycznych trzeba liczby wspomniane korygowac Cilatego, 
ze w tych stanach wyst
puje zatrzymaaic chlorku, a br3.k 
chlorku w mocn\ daje nizsze ci
zary wlasciwe. 
Nie od rzeczy b
dzie tu wspom:!ie
 0 l. zW. wsp61- 
ezynniku azoturyeznym: 
N mocznika 


N og61nego 
\Vynosi on u mlodych ni
mowlqt 0,9, u star- 
s
ych dziec: 0,85, jest nizszy przy djecie jarskiej ani- 
zeli mlecznej lub mi

mej. 
Wsp61czynnik niewydolnosei wqtroby w kierun- 
ku wytwarzania mocznika odczytujemy ze stosunku 
N-amoniaku do N-mocznika + N-amoniaku. \Vsp61- 
czynnik ten nazywamy takze j wsp6lczyn:1ikiem kwasi- 
cy. Normalnie wynos: on 6, w dyspepsji si
ga liczby 
12-16. 


5 t a I a A m bar d a. 
Na pocz
tku omawianego rozdzialu staralismy 
si
 om6wie, czy zachodzi jakas zaleznose mi
::lzy mocz- 
nikiem we krwi a zawartosci q jego w moezu. Ot6z za- 
slugq A m bar d a jest ustalenie tych stosunkow 
w postaci forml1Iki. 


Liczba K oznacza staf&. Vr 
miano 'mocznika we krwi w 
gramach na litr, 0 ilosc mo- 
cznika w moczu na dobc:. C 
ilosc mocznik3 na litr moczu 
p waga ciafa. 
Liczba K normalnie wyaosi 0,07, zalezy od usz- 
kodzenia ilosciowego i jakosciowgeo nerki i moze pod- 
niese si
 do 0,2 - 0,3 w stanach patologicznych. 
5zkola niemiecka, a ostatnio i duzo przedstawieieli szko- 
Iy francuskiej skrytykowalo t
 1iczb
 K z powod6w na- 
st
pujqcych. 5tala ta u wielu ehoryeh z niewielkim bial- 
komoczem jest bardzo wysoka przy przybyciu ch<...rego 
do szpitala. \Vystarczy kilka ctni wyp,),:;zynku 
horegtl 


Vr 


K 


D x 70 x C 
p 5 



164 


\\'.\.RSZ..\ \\'SKIE CZ_-\SOPIS.\IO LEK.-\RSKIE - 
r. 8 


28 lutej20 1935 r. 


w 16zku przy djecie tej samej, ktorq chory miai w domu, 
stala ta szybko wraca do normy. Przy b,atkomoczu or- 
tostatycznym stala ta przy staniu cn.nego jest zwit;kszo- 
na cZt;-sto daleko powyzej normy, Drzy !ezeniu stala ta 
szybko wraca do normy. 9alej W5ZY5CY klinicysci sit; 
zgadzajq z tern, ze stala ta ,nie ma z:naczeni21 U ludzi 
z mal<1 ilosci q moczCI jak ,f>wnie;, w azotemjl pm',yzej 
I gr. na Jitr. Zwraca na siebie uwag
 i tc zjawisko, ze 
u 3 4 chor} ch na ilt.:-ki bez zWl
k5z,;r'ej azotellljl stala t'1. 
jest zaWEze powi
ksz'>I'cl. Jed-1dK !lalezy pTzvznac, Z2 
okresleriie tej stal.ej ma zn'lczenie nie tyle djagnostycz- 
ne ile prognostyczne w stanach z niewielkim podniesie- 
niem mocznika we krwi powyzej normy. \V tych sta- 
nach podniesienie warto.3ci K wykrywi1 we wczesnym. 
okresie rozpoczynajqce si
 zaburzenia w czynnosci ne- 
rek i pozwala na rozpocz
cie odpowiedniego leczenia, 
ktore w tym okresie schorzenia nerek daje szybko wy- 
st
pujqCq popraw
. 
Bardzo cz
sto wystarcza ograniczenie bialkowy;::h 
pokarmow i plynow w djecie, by dae ulg
 choremu. 
W ten sposob mozemy tlumaczye caly szereg klinicz- 
nych objawow, ktore bylyby niezrozumiale dla nas wo- 
bee stosunkowo niewielkiego miana mocZJnika we krwi. 
o ile stala ta jest odpowiednikiem poniek
d U3Z- 
kodzenia ilosciowego i jakosciowego nerki, 0 tyle 0 ja- 
kosciowem tylko usz.kodzeniu pozwala sqdzie st
zenie 
maksymalne mocznika "IN moczu. 
Sl
zenie maksymalne 
m 0 c z n i k a w m 0 c z u. 
St
zeniEm maksymalnem mocznika nazywam.y ta- 
kie st
zenie w moczu, gdy osobnik wydzieia dobowo do 
50 gr. mocznika na Jitr, maj
c zdrowe r..:rki, przy djecie 
dose bogatej w bialko, zawieraj
cej jednoczesnie mahI 
ilose ply.now. U takiego osohll'rka niezalezil'
 od zwi
k- 
szania bialka w djecie i dalszego zmniejszenia plynow 
nie uda si
 w zaden sposob podnicSe Duana mocznika 
w moczu. T am wsz
dzie, gdzie st
zenie maksymalne 
wynosi 50 gr. na litr. nalezy uznae czynnose nerek za 
normalnq pod wzgkdem wydalania mOi:znika. Jeidi 
u takiego osobnika mimo to stwierdzimy biperazotemj
, 
to mozna orzec, ze jest ona pochodzeni'l. pozanerkowe- 
go. 1m jest wyzsza azotemja, tern st
zenie maksymalne 
jest mniejsze. Jasnq jest rzecz
, ze w aZL.temji oligurja 
podwaja lub pomnaza zwykle miano mo;.znika we krwi. 
Jezeli nie znamy danego osobnika pod wzgl
dem jego 
wydalania mocznika w moczu, to wystarczy dodae do 
jego zwyklej s.talej c!/jety peWD.q ilose mocznika (1 n gr.) 
po to, zeby okreslie jego st
zenie ma
symalne. Niekto- 
rzy podajq 15 gr. mocznika na 100 gr. wody naczcz-'. 
Chory taki co godzin
 oddaje mocz. \V pierwsz
 godzi- 
n
, a najpoiniej drugq st
zenie moeznika normaJ.nie wy- 
nosi 2 r;,. Jezeli st
zenie to jest powyzej 2,5, to czynnosc 
nerki jest dobra; jezeli jest ponizej dwuch, nalezy pro- 
gnoz
 stawiae ostroznie, gdyz z pewnu5ci
 mamy do 
czynienia z pewnq niewydolnosci q nerk!. Liczba ponizej 
1 Y2 

 swiadczy 0 srednio-ci
zkiem schorzeniu nuc:k, 
a ponizej 1 gr. r; pozwala twierdzie 0 bardzo ci
zb:::m 
zaburzeniu czynnosei nerek. 
Jezeli mamy do czyniema z osobnikiem, ktory 
oddaje 500 gr. moczu dobowo i 25 gr. mocznika (st
- 
zenie maksyma1ne) i dodamy mu 2 YZ litw wody, os.Jb- 
n;k ten odda 2 litry moczu, a rozcienczenie moczni- 
ka dojdzie do 15 gr. n3. litr. Osobnik lab odda nie 25, 
lecz 30 gr. mocznika dobowo. Jezeii przy koncentracji 
maksymalnej, wynoszitcej 50, osobnik ma wydalie tylko 


25 gr. mocznika na dob
, to niezb
dnq jego diurezq do- 
bow
 b
::lzie pol !itra (2:;: 50). J ezeli maksymalne 
st
zeaic wynosi tylko 10, a chory mmi wyaalic 15 gr. 
mocz l :1ika, to musi taki chory ocdae 1 j : 10--1 1 z Etra 
moczu, po to azeby nie zatTzymac mocznika we krwi. 
Chory na przewlekle zapalenie nerek z mianem 
mocznika wynosz
cern 1 gr. na litr, ze st
zeniem ma- 
ksym"lnem, dochodz
cem do 20 gr., musi conajrnniej 
dostae litr plynu doustnie po to, zeby ten chory nie 
zwi
k
zal miana mocznika we krwi i mog! w litrz.e moau 
oddae 20 gr. mocznika 113 deb
. 
]ezeii nam jest znane st
zenie m'J.ksymalne nor- 
maine, jeze!i wiemy, ze zawartose bialka w pokarmach 
jest normalna, a niema przy tern rozpadu tka'1ek, mo- 
zEmy imialo powiedziee, ze taki csobnik przy di'uCZJE 
wyaoszqcej pol litra wydzieli 'j() gr. mocznika na 
itr 
iT'C
=U. Przy koncentracji normalnej i Guzem obar- 
czeniu skladnikami azoto"'verni w djec.e diureza powin- 
na dochodzie do 1 \/2 - 2-ch litrow na dob
 dla calka- 
witego wydalania powstalego mocznika. .ie;;"
eE st
zen!e 
je
t wystarczajqce, ale rozpad tkanek jest duzy, po- 
wiedzmy w gor
czce, jest niezb
dn
 diureza prze- 
kraczajqca 1 Y2 litra na dob
. \V przewleklych sprawach 
nerkowych, a czasami nawet i w ostrych stanach docho- 
dzi do mniejszego lub wi
kszego stopnia zmniejszeni3. 

i
 m3.ksymalnego st
zenia mocznika w moczu. F rancu- 
scy klinicysci proponuj
 zw;
kszae ni
zb
dn
 diurez
 po 
300 gr. na ubytek, wynosz
cy 10 gr. w st
zeniu maksy- 
malnem. T ak, dla st
zenia wynoSZqcego 40 diureza ma 
wynosie 1300 gr., przy koncentracji 30 - 1600. 
przy koncentracji dochodz
cej do 10-2200. 
Jak wynikaloby z powyzszego, us/raj dqzy w ost3.- 
tecznej przemianie bialkcwej do wydalania resztek, mo- 
gqcych bye wydalonemi z moczem w normalnych wa- 
runkach, poprzez krew: na terenie przewodu pokarmo- 
wego przewaznie w slinie i zolci. na sk6:-ze przez gruczo- 
Iy ,potowe, na terenie osrodkowego ukbdu nerwowego 
w plynie mozgowo-rdzeniowym; jednak najwi
ksz
 ilose 
stara si
 usun
c przez nerki (przewaz:1ie kl
buszki) - 
w moczu. Inne nc.rz
dy bior
 udzial w tej pracy Ii tylko 
w wyjqtkowych warunkach wtedy, gdy !l'
rka jest uszko- 
dzona: albo tylko przejsciowo czynnos
iowo, albo orga- 
nicznie. \Vtedy w zwiqzku z zatrzymanien. si
 mocznika 
i zwi
kszeniem si
 jego st
zenia we krwl, WY5t
puje za- 
lamanie si
 barjery istniejqcej mi
dzy kumorkami narz
- 
dow, zazwyczaj nie przepuszczajqcych mueznika, a scia- 
nq naczynia krwionosnego. Bye moze, wyst
piJje uszko- 
dzenie komorck lub zmiany koloidalne w ich budowie - 
na razie te zmiany nie s
 uchwytne d!a nas. 

aszem zdaniem, nalezy przypuscic, ze wspom.- 
niane zmiany zachodz
 najcz
sc.iej i pi'zewaZirf: na te- 
r
nie apara'
u s;atE
zkowo _ 
rodblorlkowcgc." 2 fakty 
rzucajq swiatlo na slusznose wypowiedzianego pogll-du. 
Jak wiadomo, kcmorki uktadu siateczkowo - srodbion- 
kowego bior
 czynny udzial 113. terenie -wqtrob y niL lyl- 
ko w ureogenezie, ale przy dostarczaniu mocznika do 
wqtroby i zabierar:iu jego z w
troby (bCJ2ania L e s c h- 
keg 0). \Viemy dalej, ze mocznik Lostaje zazwyczaj 
zatrzymywany w tych schorzeniach nerek, ktore doty- 
cz
 ich cz
ki naczyniowej, gdy ro-..vnorzesnie choruje 
znaczna cz
se ukladu siateczkowo _ srodblonkowego- 
srodblonek k3.pillarow. 
IVl 0 c z .n i k w z 0 I 
 d k u, j e lit a c h, 
w m I e k u k 0 b i e c e m. 
Niezaleznie od sposobll uszkodzenia wspomnia- 
neJ barjery mocznik zjawia si
 ,na wi<;kszym tcrenic 



28 lutego 1935 r. 


WARSZA \\'SKIE CLAsUPIS.\lU LEKARSKIE - Nr. 8 


w przewodzie pokarmowym, r:a bionie sluzowej zo- 
lqdka 1) i jelit, gdzie moze nawet dojse do owrzodzen 
lub zmian martwiczych w uremji, a szczeg61nie przy 
bezmoczu. T ak samo zaczY:la si
 zjcn'l7iae mocznik 
w wydzielinie gruczclu mlecznego u kobiet karmi
cych. 
Jest spraWq jasnq, ze wszystkie wspomniane .:lro- 
gi nie Sq w stanie za3tqpie calkowicie uszkodzenia ner- 
ki. Ciekawe one Sq jednak pod wzgl
dem wytlumacze- 
nia niejednego zjawiska w hiperazotemji z punktu wi- 
dzenia djagnostycznego i prognostycznega. 


Rola r6inych narzild6w w tworzeniu mocznika. Kontrola 
uktadu roslinnego. 
Om6wi!ismy dotychczas z czego i w jakich na- 
rzqdach powstaje mocznik, spos6b tworzenia si
 jego, 
gdzie si
 wydziela, jak:emi drogami organizm pozbyw'l 
si
 mocznika w warunkach normalnych i w warunk3.ch 
patologicznych. Ciekawem b
dzie obecnie rozejrzee si
 
w roli roznych narz q d6w przy tworzeniu mocznika, jak 
r6wniez i w kontroli. roztaczanej prze!: uklad roslinny 
nad ureogenezq. 


7. n a e zen i e w q. t rob y d I a u reo g e n e z y. 
Z wszystkiego lego c05my om6wih powyzej wy- 
nika, ze w srodku tego zagadnienia z:J.ajduje si
 wqtro- 
ba. Czynnosci q zasadniczq wqtroby w stosunku do bial- 
ka jest rozszczepianie bialka. Normaina wqtroba ma ten- 
dencj
 do ciqglego uprawiania lege 
ozszczepiania z jed- 
nej strony, a nowe badania wykazujq z drugiej strony, 
ze jednem z waznych zadan wqtroby jest magazynowa- 
nie bialka. Stqd jest zrozumiale, ze wqtroba odgrywa 
duze znaczenie w ,powstawaniu hiperazotemji. H:per- 
trofja wqtroby, kt6ra wyst
puje u ludzi spozywajq- 
cych duze i\osci pokarm6w, pozwala osobnikowi prze- 
trwae przez pewien czas ze zwi
kszonem mianem mocz- 
nika we krwi, zanik natomiast wqtroby przy takiej sa- 
mej djecie przyczyni si
 do wi
kszego podniesienia £i
 
miana mocznika po wprowadzeniu pokann6w bogatych 
w azot i doprowadzi nawet do smierci C'sobnika. 


Osrodek przemlany 


mat e r J J. 


Oalej wiemy, ze wqtroba wsp6lpracuje z calym 
szeregiem narzq.d6w {z tarczYCq, nac.-:.erczern, n
rk,,-- 
mi), a znajduje si
 pod scisl q kontro
q osrodka prZE- 
miany bialkowej. OSrodek ten znajduje w mi
dzym6z- 
diu w oko!icy trzeciej komory, stqd wy-::hf'dz q szlaki 
opuszczajqce rdzen pacierzowy na wysokosci C" i 0 1 , 
stqd biegnq przez nerw wsp6lczulny a dalej przez nerw 
trzewiowy wielki do wqtroby. Osrodek ten dziala ha- 
mujqco na wqtrob
, a wi
e ogranicza rozpad bialka, ci q - 
gle odbywajqcy si
 na terenie wqtroby. Osrodek roz- 
porzqdza dwiema drogarni: droga kr6tsza prowadzi bez- 
posrednio przez nerw przywsp6lczulny, lub nerw wsp6l- 
czu\.ny, droga dluzsza prowadzi poprzez tarczyc
 i nad- 
nercze. Podraznienie nerwu przywsp6icz1..'inego zwi
ksza 
hamowanie wqtroby przez osrodek, podraznienie ner- 
w6w wsp6lczulnych wyzwala wqtrob
 z pod hamujqcej 
dzialalnose osrodka. Ciekawem jest podkreslie, ze w sta- 
nach gorqczkowych 'Ustr6j korzysta' z h6tszej drogi, 
a mianowlcle. z drogi wspomnianych sz!ak6w, szczeg61- 
me przez nerw sympatyczny. Znane Sq hiperazotemje 


1) I-I. S t " i nit Z oraz F ] i c d e r h a u m y 
Pia n k () w 11 '1 stwicrdzili nieraz \\. uremji wi"ks7e stC;i:c. 
nie mocznika w soku zo",dkowym, ni.l we krw\. 


16.'> 


po wylewach krwawych do m6zgu, po zapaleniach m6z- 
gowia craz opon m6zgowych. \V ostatnich dwuch przy- 
padkach nalezy przypuscie, ze podniesienie miana mocz- 
nika we hwi dochodzl do skutku dzi
ki v'plywowi spra- 
wy zapalnej no. osrodek regulujqcy azotoWq przemian
 
materji. T ego sameg3 pochodzenia Sq r.ajprawdopodob- 
:1iej hiperazotemje, stwierdzane w ch0robcah psychicz- 
!lych. 


Rola tarczycy "" 


\ reo g e n e z e. 


Jaka jest rola tarczycy w p-.
o:::nilanll= bj,dkowej 
w ustroju? 
Najnowsze dane z fizjologji pozwala;
 
dzic, ze 
tyroksyna jest jadem bialkowym, kt6ry normainie bie- 

ze udzial wi
cej w rozkladzie bialka, anizeli w syrte- 
zie jego w u:Jtroju. \V zaburzeniach w czynoofci tarczy....). 
(obrz
k sluzowaty), stwierdzamy wysokie liczby mocz. 
!lika we kTwi, podan:e tyreoidyny obniza te miana mocz- 
aika. Niekt6rzy francuscy autorzy wypowiadajq zdanie, 
ze w zapaleniach nerek udawalo im si
 obniiye azotemk 
po podaniu tyreodyny. Ci sami klinicysci llomaczq to 
zupelnie .niezrozumiale dla nas narazie zjawisko popra- 
Wq diurezy. Nalezy przyznae, ie Sq to glosy odosobnio- 
!Ie, kt6re nie znalazly narazie oddiwi
ku w pismien- 
[
ictwie. \V kaidym razie znaczenie wydzieliny gmczolu 
tarczowego jest bard-zo duze w lI
talaniu Sl
 wielkosci 
miana mocznika i wahan jego we krwi. Niekt6rzy nawet 
twierdz q (J. Cas t a i g n e i J. C h a u mer I ; a c), 
ze tyroksyna jakgdyby usuwa mocznik nietylko ze 
krwi, ale co jest ciekawsze, z ukladu lakunarnego. By- 
laby to czynnose, kt6ra wplywalaby nietylko n3. przy- 
3pieszenie wydalania mocznika t q zwykl q drogq z tka- 
ilek, jak q jest hew, ale wplywalaby na drogi mi
dzy- 
tkankowe a nawet i mi
dzykom6rkowe - na caly uklad 
lakunarny. 
P r z y sad k a m 6 z g 0 w a. 
Jaka rola przypada w ,tem skompliwowanem za- 

3.dn:eniu przysadce m6zgowej, na razie niewiadomo; 
przypuszczenia jednak id q w tym kierunku, ze w przed- 
nim placie przysadki powstaje hormon tyreotropowy, 
kt6ry wplywa na dzi3.lalnose tarczycy, najprawdopo- 
dobniej w sensie zwi
kszania przemi,any podstawowej, 
a wi
c i przemiany bialkowej (J. M ii I I e r). 


Znaczenle nadnercz
 


\Vyzej wspomina1ismy, ze wraz z tarczycq odgry- 
wa duzq rol
 i nadnercze. Najnowsza fizjologja poucza 
nas, ze nadnercze wply.wa na miano IZOtt.. pozabial- 
kowego we krwi, ze korowa jej cz
se nu ',vielkie ZID- 
czenie dIa proces6w utleniania si
 anaerobJwe
() 
w tkankach pIzez wytwarzanie cy
teiny i glutatjonu, ja- 
ko cial b
dqcyc:1. katalizatorami przy odJa\''?niu denu 
z oksyhemoglobiny tkankom, odczllwajqcym brak tlen'.!. 
Oalej, adrenalina wytwarzana przez cz
se rdzeniowq 
nadne-rcza ma wie
kie znaczenie w sensie draznielt,a 
lIkladu wsp6lczulnego, a wi.
c w wyzwalCJuiu Vlqtroby 
z pod hamujqcego dzialania osrodka. Klinika 
cucza 
nas, ie w chorobie A d i s son a rr,?my do 
zynle- 
nia z hiperazotemjq, a przy zupelnym braku nadnerczy 
dochodzi do znacznego powi
kszania "!,, aZ0tn pozabial- 
kowego a wi
c mocznika we krwi (dane eksperymental- 
ne). Niekt6rzy wypowiadajq przypuszezenia, ie nadner- 
cze pobudza czynnose nerek. Stqd nasuwaloby si
 przy- 
puszczenie, ie w zapaIeniu kt
buszkowym nerek jest 
uposledzona jedna z czynnosci nadnercza, a rnianowicie 



166 


\\'.\R'Z"\ \\'SKIE C/..\S()PI
_\\() LFK.-\RSKIF - :--';r. 8 


wplyw poblldzdj,
CY na nerk
 w sensle wydalania mocz- 
nika. 


\V s p 6 I p r a caw 
 t rob y 


n ere k. 


Pozostaje teraz do omowienia, jakie jest wspol- 
dzialanie w
troby, jako narz
du wytwarzajqcego mocz- 
nik z nerk
 jako narzqdu wydzielajC)cego. B e r n- 
h a r d t i Led e r i c h stwierdzi:i doswiadczalme 
na zwierz
taeh z choremi nerkami gl
bok:e uszkodzeni'l 
w komorkach w
troby. Jezeli zwierz
ta pozostawaiy 
przy zyc:u po wspomnianem uszkodze:1ill nerek, autorzy 
stwierdzali przerost komorek w
trobowych, wypelnienie 
ich glikogenem, co nalezaloby uwazac za wyraz nadmiaru 
czynnosci w
troby. T e zwierz
ta, ktor
 gin
ly, wykazy- 
waly brak glikogenu w w
trobie, wypelnienie komorek 
w
troby wakuolami leeytyny, a miejscami nawet mar- 
twic
 koagulacyjn,!. Oba te narz
dy wsp6lpracuj,! do- 
kladnie, szczeg6lnie w przemiani
 l)ialkowcJ; jeden 
i drugi korzysta z wody, jako srodka razpuszczaj,!cego 
w sobie elementy podlegaj
ce wyda!aniu, w'!troba przy 
pomocy z6!ci wydziela sole, a szczeg6lnie mocznik, tak 
samo nerki przy obfitej diurezie wodnej usuwaj
 z or- 
ganizmu duze ilosci soli i mocznika. Cz
sto dochodzi do 
tego, ze w
troba bierze na siebie rol
 narz,!du zast
p- 
czego przy dysfunkcji nerek, cz
sto tez spotykamy si
 
z jednoczesnem schorzeniem obu narz
d6w w t. zw. 
he palone phritis. 


Oceny 


H. GUENTHER. Die Variabilifaet der Organismen und 
ihre Normgrenzen. (Georg Thieme, Lipsk 1935 r., str. 132). 
Jcst to wh,ciwie podrc;eznik st.ltystyki /Illienn'x;d Uak 
podano w podtytule), a nawet pOdrt;CLnik og,',lnyeh zasad sr'l- 
tystyki lckarskiej. Po om6\\ ieniu przy.:zyn 7IniCIlI;O
ci, ze\\. 
Ill;trLnyeh i wewnGtrznych, ora;r rOLmaityeh k.ltegeryj zmicn- 
nosci, autor sLczegolowo pr.r.cdstawicl ni.lne mdoely bad,mia 
zmicnuosci, a wi<:c przedewszystkiem metody 
rI,!zka wi- 
maga pewnych znajumo';,"i L z""rc"u matcmatyki, bcz ktclry.:h 
ni", do pomy';lenia jest wog'ci i t. d. nie byli lekarze, lecz pr,,
d5L.l\\ idelc 111- 
nych dyseyplin naukowyeh tB a con, Quo': t e ] e t 
i inn i). \\" dziedzinie tej 
tv511nki niewiele silt zmienily \\" ci'lgu 
kilku wickuw, gdy.i: Lckarzc pOZJst.l]i nada] kiepskillli statysty- 
kami, a lekarskie praec 5tatystyczne nic maj'l naogol n;c 
wsp61nego z prawdziwie naukow'l statystyk'l. Tym wszystkim, 
ktorzy pisz q lub maj'l z
uniar pisac podobne peacc, mo.i:r;.a g ,. 
fra 
i<; przytcm na wyniku cksrerymentow 11.1 
/wierzc;tach or';7 n.l do';wiadczeniu "wetcrynarzy. Pogh!d 
K n a usa. pOP'lIty bardzo powa.lnemi wlasnem: baeI:miOlmi 
doswi.ldezalncmi nie zOjtal clotychc.r..lS poJzlt:lony przcz c:l1y 
szcrcg powa.lnych badaczy, jak Roberta .\1 aye I' a. 
F r a e n k ] a i innyeh, ale rO.iul11uwanie teoretyczne autora 
Jcst telk pr.r.c1..onY\\".lj
lce, ZC mO.lnaby si" z n;!..ill ZgOdLi.:. 
l' kobict zywot jaj wynosi prawdopodobnie kiika godzin, 
plemniki mGskie zas zachowuh <;w'1 zelolncb" z.lpladriiaj:!(',! 
w ci,!gu 4
 godzin. Jajo winno wic;c bye npbdnione w ci': niej OSUl:za; 6) wytwarznnie kwasu so]nego w .loh,dku nac/.- 
CLU. \\'szystko to S'1 odezyny hiologiczne po hist llninic 
i H-subst,lI1cji, \\'strz'ls histaminowy jest r6zny u [".;znych 
zwierz<\t. II psow nastttPuje skure.!. I TV. hepalicae, wohcc ezc- 
!!O w w'!trobie ?I11inaj'lce pro blollicy (diphterimorpho!) na- 
wet wykryte w gardzieli, a nie chorobotworcze d]a cLiowieka 
i d]a swinki, s'l to niepnnnlziwc pr. blonicy, Pqtk i bloniczc 
niczjad]iwc w,Jg.-.Ie nie istlliej,,, gdyz ,n:'lLw'l t'l okresla siC; 
sLcLepy nil'chonbotwor.:/e d]a swinki. Prawdziwy SZI01'CP bio- 
nic)' jcst i pozpstajc chorobotw6rezy zar6wno dIe czlowicka. 
j:tk i db swinki. Julja S c y del. 
G. RAMON, R, DEBRE i E. GILBRIN. ZwiC!zek mi
dzy 
wfasnosciami chorobotw6rczemi pro bfonicy i ich morfo- 
logiC!. (Comptes rendlls de la Soc. de Bioi, t. 116, 1934). 
Pugl.!d, ze pr. bioni.:y dlugie \\')'\\ U:lljo.l ,mginc; dyltery- 
tyczn,-! e cic;z5zym prLcbicgu, pr. zas kr6
kie ,I slabym prze- 
l'iegll .il-st, zdaniem autorow, nicsluszny, gdyz morf0]ogja pr. 
blonicy ma wartose drugorzt;dll<\. Dla poparcia S\\ ego pog]'1du 
autorzy \\ yodrt;bnili l' liC7nych przypadkc'J\\ blonicy pqtki, 
llwLgll;dniaj,!c przytem kliniczny przebicg chur0by oraz cechy 
morfulogicznc i wlasno
ci chorobotw6rczc zara7kow. \\"Iasnosci 
.:hurobotw6rcLc okreslano wedlug metody R a :n 0 II a. Swic- 
ZO wyodrt;bniony sLczep blonicy wysiewano na calej powierz- 
.:hni prob6wki l' surowic<\ scit;hl (17 mm sr
dnicy). 24 g. ho- 
duwlt; zmywano lO-ma em. soli fizjologicznej. Zawiesinc; tl; 
przyjt;to za jednostktt i zastrzykiwano swinkom podsk6rnic 
\\ ro7cieiIczeniu I 10 i ]/1( 1 ). Jezdi swinki pJ.d,:ly P,) clS godz., 
nnlLano chorob:.Jtw6rczose za bard/.o wy.,okq, 7a sredni'l--o iie 
S\\ inki gin<;l
 po 2-3 dniach i za slab,!, O' ill' 
winki padal)' po 
4 dniach. lllb Jeiii wystepowaly \\ y",cLnil' zmi,;ny micjscowc. 
Szczep, kt(lry nie zabijal swinck p.) 4 dniiJch ; nie wywolywal 
IHI\\ et zll1ian micjscowych, U\\ a/any byl za 
z,',ep pozbawiony 
7'7<-, l' pt>- 
sr6d 10011 sZCLepO\\ bloniczych. bad,u;ych w kIerunku wyt\\-a- 
rzania przez nie kwa'iu\\, udalo sil; stwieidzic odchylaj"ce SIt;. 
Iccz jcdn::]ite zachowanie sit; 'p:Jli wzglt;dem zdo!nosci wytwa- 
rzania kwasclw, wzr:::stu !HI bul ionie. posta::i i wygh1du kol(;m i 
oraz morfo]ogji pqtk6w. Ten nowy tYI), hory na]ezaloby 
,1kres]ic nazw'! ..niedokwasnej" bl()nicy, W\-wo!i\jc, jak sit; Ztl-t- 
.;e w P:JI{J\\"1l- k i. 
P. LlEBESNY. Jakie Sil wskazania i przeciwwskazania 
do leczenia krotkiemi falami i jakiej dlugoici falami na- 
lezy napromieniac w rozmaitych schorzeniach. (Wien. kl. 
Wschr. Nr. 2 1935). 


Trichophyton tonsurans i .Ictinomyces hommis wym.\- 
gaj,! fa]i dlugoSci 4 metrow, pozat
m stosuje sit; naog,jl L11e 
dlugo
ci 15 metro\\'. Czyraki, zwlaszcza zas czyraki twar.r.y, 
stanowi" wdLic;czny przedmiot leczenia. \,"sr6d 4i' cLY1'olk6w 
twarzy (w tem 15 czyrakow wargi), ]eczonych krotkiemi fa- 
lami, osi",gn41 autor 100'
 wy]eczenia. Da]sze wskazania st:!- 
nowia r6:i;a, ropni'lki oplllcny (ty]ko zapomoc'l duzych da\\"ek 
przy odleglosci plytek kondensatorowych rowllej 10 cm., od 
ciala). Da]ej autor stosllje kr6tkie fale w przypadkach gruili- 
cy grzybiastej (fungus). ropiej'leych przetok i wszelkich po- 
staciach obowodowych schorzen naczyniowych. Przeciwwska- 
zanc jcst ]ecLenie kr6tkiemi falami w nowotworach zlos]iwych. 
beL wartosci zas w nerwub6]ach. 
A. :\ e u man n (Baden-He]enenthal). 


Choroby narz
dow trawienia. 
A. CANTARON. Funkcja wiltroby. I. Zapalenie wo- 
reczka zofciowego kamicowe i niekamicowe. (Arch. Intern. 
Med. 1934, t. 54, z. 4). 
.\lItor prLeprowadzii badanie czytll10sci w"troby w .'iil 
przypadkach zapa]cnia woreczka z61ciowego i kamicy zol- 
ciowej; l' tqw 40 bylo zapalen worcczka ostrych niekamico- 
wych. 2R8 takich przewleklych, j 38 k;lmicowych i wreszcie w 
3. kamienie byly obecnc w przewodzic z6lciowym wspolnym. 
Zbadano odczyn Y. d. B erg h a jakosciowy i iloscio'.\'y 
(sti;zenie bi]irubiny w surowicy), zatr;rymywallie brcll1slllfalciny 
(bromsuIfoftaleiny), stl;zenie cho]esterulu w osoczu (mctod" 
1-1 y e r s a i \V a r del I a) i stc;.lenie urobilin8genu w 
moczu (metod" \\' a ] I ace aiD i a m 0 n d a). Przy 
';cislem wykonywaniu prclby na bilirubi
i; 1I okolo 60'lr lu,!Li 
nocmalnych pcziom jej WYi1USi 0.1 - 0.5 mg. na lOO C!ll:: oso- 
cza lub surowicy. 0.51 - H.8 u okolo J5<;
 i n.81 -- 1.0 mg. 
u okolo 5'7c. \\' ten spos6b norma wynosiiaby 0.1 - 1.0 mg. 'Ir . 
to znaczy wi
cej, niz to sic; zwykle przyjmuje. Hun t e r 
i R a bin 0 wit s c h L\H6ci]i lIwagt; na blad. ktory wkr',dl 
sic: do orygina]nego ob]iczenia jednostki v. d. B c r g h a; 
wlasciwa jcdnostka odpowiada rozciel1czeniu bilirubin)" 
I/2SIIUOO, a nie I 201l00n, wobec czcgo rowna siC; ona 0.4 mg na 
lOll cm.:: krwi. a nie n.s mg. U 40 chorych l' ostrem zapalenicm 
worec7ka zrilciowcgo hiperbilirubinemj<: stwierdzono w R pfL)"- 
padkal'h. Latrzymywanie brumsllifaleill\' \\. 11, hipercholestc- 
rynemjl; \\. 2. hipocholesterynemj<: w 4. urobi]inurjc; rowniez 
w 4. ZaburLenie I:zynnosci w'ltroby wyst"pilo tu w 2h.5'1r 
przypadk6w. '" przewlcklcm zapaleniu woreczk" zolciowego 
zaburzenia czynnosciowe w"troby stwierdzono u o. z 288 cho- 
rych (26.3%). Zatf7ymanie bromsulfaleiny bcz hi;Jerbilirubl- 
nemji notowano w 32 przypadkach, jedno i drugie w 29, hi- 


31 


perbilirubincmja bez zatrzy,mywania barwni
;:a w 15. I1ipcrchG- 
lestcrynemja byla w 4, hipucho]esterynemja w 15; urobi]inu- 
rja w ]6 przypadkach, \Y zana]eniu wore"Lka. n:l tic tam icy 
zaburzcni\: czynnosci w"troby wystGLJo\\'a!',} cL<;
cicj-, 
44,8";'- (u (j] l' 13
 chorych). Zatrzymani
 barwnik.1 
stwicrdzo1JD \\' 52 przYP'ldkach, hiperb i !iruhineli1 il; \\' 50, 
hipcrch3lestcryncmjt; \\" " hipocholestn-nleI1lJ'
 w IS 
i ur;Jbilinurjc; w ].'1. \\'rcs7I:ie u chorych z k"mienicm wc 
\\'SiJ6lnym przcwodzic ir;'l:iowym 7:1bUuc:lia w:!hrb()we hy- 
Iy w 83..', (u 3] l' 3. l'horych). Badani" powyiszc w
kaLu.i" 
na c;rt;stc upo
lcdzenie czynnosci \\."troby w zdawaloby siC; 
nicskomplikowanych przypadkach cierpien worcczka - co 
dl.Ijduje p01\\ icrdLcnie r6wnie.l w badaniach anatomo-pato- 
10gicLnych. H. .\1 a k 0 \\' e r. 


G. BICKEL. Hipoglikemja samoistna symulujilca ka- 
mic
 zofciowpmwt; 
w ..Zcntralblatt fUr Gyn,ikologle' 1';,3";, \>'iik'1zuj'!, ZC zajsclc 
w ci,!zt; mO.lliwe jest w kazdym dniu cyk]u micsi,!czkowegu. 
\\'c ins t 0 c k omawia st!Jsunek jajeczkowania i tt:rminu Z,J- 
plUllnicnia na l'asad7ie .-lI6 przypadk6w, dokladn]e: 7n:mych 
przy jednarazowym stosunku plciowym l' r.ast!;pczq ci'!z,!. 
Podobne duswiadczcnia po;;zynili i inni. Bez wzglt;du na to, 
czy pog]'1dy K n a usa Slnie 
czynnik6w rasowych i politycznych do zagadnien naukowycl: 
musialo l' natury rzeczy \\ plyn'lc 11'1 vzi<;biellie sfer mie:dzy- 
n:lrodowych w stosunku do nauki niemieckiej, i kongr;;:; ten 
mial dae dowod badaczom zagranicznym, ze wiclkie idealy 
apo]itycznej wsp61pracy naukowej w ce]u u]zenia ludzkosci 
nie wygasly w 
iemczech. Omawiany tom prac jest pr6b,! 
zainteresowania ]ekarzy zagadnieniami dziednczenid. ?'\ iepo- 
d
hieirstwem byloby oddae w kr6tkiem zcstw. Podam 
jedynie kr6tko tresc najwazniejszych artykulow. G. H e b c- 
r c r pisze 0 teorji chromozomalnej, u\\'zgl«dniaj'lc .::pecja]nic 
hudowl; chromozom6w i genjalne odkrycia 
1 0 r g a n a, kt6- 
re unnz]iwily nakreslcnie karty chromozomalnej. Szereg ry. 
sunk6w umozliwia zrozumienie topografji g.::nu\\', tranzloka. 
cji chrumozomo\\', morfolog'ji p]azmy zarcdkowcj i t. P 
\\' e t s t e i n opraeowal wspoldzia!anie gcno\\' 
 prvtoplaz. 
my przy dzicdziczeniu. :-\iezmiernie wazny dla k]inicysty 
jest artykul K ii h n a 0 dziedziczeniu i fizjologji roz'\'oju. 
Autor zwraca uwag
 w szeregu przyklad6w, ze niezawsze 
\\'Ia
ciwosci geno\\' mUSZlj dojse do glosu, ze zaieiy t3 nie- 
jednokrotnie od \\'arunk6w zewnt;trznych. Auto, omawia 
jednoczesnie wply\\' mutacji na zdolnose do zYCi8, a zatem 
zwraca uwagt; na zagadnienia, bt;d,!ce w centrum za:ntercso- 
wan lekarskich. S p e c k pisze 0 Ph kom6rki zYj"ccj. 
H art man n zdaje sprawt; ze swoich ciekawych pr::c 0 teorji 
zrozniczkowania seksualnego, S tub e mo\\'i 0 zagadnieniach 



168 


\\'.\.RSZ.\ \\"SKIE CZ.\.SN< CH>CHzOOC'. 
- CHz- CH 2 CI C 6 H" 


Czl. K. 0 r Lee how ski i S. Ci e c h a n 0 w- 
ski przedstawiaj,\ praCt; p..I. D r c tic rap. t.: Heldania 
nad perlakami mozgu. 
Czl. J. Par n as, \\'. :" a w i c k i i S. C i c c h :1- 
now ski pr1'edstawiaj<\ pract; p. F. \\" a I t era p. t.: 
.\leclwniz1l1 dzialania siarczku jedno-dll'uchloret}'IO\vego na 
skorr; zwierzr;cq. 
Protok61 posiedzen klinicznych oddzial6w wewn
- 
trznych im. Sewer. Sterlinga Szpitala fund. Poznan- 
skich w todzi. 
Z m-ca wrzesnia 1934 r. 
Z Oddzi.llu A. (Ordvnator: Dr. Lean S z y f man). 
Ko!' \\" a j n s l' t 0 k; pr1'edstawia przypadek bursiti.
 
calcarea. 



28 lute I/0 1935 r. 


WARSZ,\. \\'SKIE CZASOPIS
\10 LEK.\.RSKIE - 
r 8 


169 


Chora lat 52 skierowona do szp;tah l' ruzpozn:miem 
schorzcnia stawu barkowcgo. Chorujc ad 3 lat. L'skarza sit; 
na hc)le W okolicy stawu barkowcgo. :'\01 podstawie szeregu 
111 omcntc"m' r6zniczkowo - rozpoznawczych, szczegalowo omo- 
wion\'Ch przez prelegcnhI, wykluczono schorzcnic stawu bar- 
kowego i rozpoznano schorzenie torebki maziowej. Rozpo- 
znanie kliniczne potwierdzone 1'ostalo przcz badanie rentge- 
nulogiczne. przypadek z:lsluguje na uwagt;, poniewo1z schor1'c- 
nia torebki 1l1.ILlOwej C7c;StO bywaj'l mylnic rozpozl
awane, ja- 
ko sch:;rzcnia stawowe. Leczenic djatermj'l dab wynik do- 
datni. 
Kol. P u z n a n ski pr1'edstawia pr1'ypadck blokll 
a. Zc wzglc;du na ziy stan 'Jgolny z'.)sul 
przenicsi..my .na oddzial WC\\ nc;trzi
Y. Choroba obc.:na fO)'PO- 
czt;la sic; przcd 2 micsi'icami ed ()slabic!li.l, dU,>/llUSci, powi:;k- 
s/cnia gruczo]ow karkow\'ch i IJachwino\\"vch. \Y 20 wku lues; 
ad tego czasu przcbyl J' kuracje. Pozatcl;l wywiac1y bez zn:l- 
ezcnia. Duzc paklety gruczol6\\' szyjn\'eh, karku',yych, pod- 
szczc;ko\\'ych, pacho\\'ych j p:lch\\'ino\\'ych. C;ruCZ-i;:y tw,lrde. 
rucbome m.:bo!esnc. Pluc:l bez zmian. POdlllllCh SkllfCZ3WY 
n:ld konius7kiem serca. :'.lcdziona ; w
!trub:l po\\'il;kszune. ma- 
cabe. gladkie. OB 9'. O..lczyn \\" ass e I' 111 :1 n 11,
 ujelllllY, 
hre\\': 1.-1()O.OOt) ci:ilek czcr\\'on\'ch: 29 ';£ hClll,Ig'lobi.,y; \\'skaL 
nik I; anizo - i pojkikcytoza;' L .1.0:lU clalck bialych, w tClll 
I)h'; ]imfocyto\\' dU.lych i lllaly::h. DI',I oka: b]adc tarczc; 
wdcwy krwa\\'e \\ siatkliwcc. \Y szpitalu stail chnrc"O \\' cia- 
k,; kilku dni u]cgl znaczncmu pogors/ci1iu. Uokonan
 przet:;- 
c7,:nia krwi w ilosci ISO ccm", puc1'elll nast<\p;!a wybitna sub- 
jekty\\'na p0pra\\':1 pr7Y niezIHlcz'lcj zmhli1ic obrazll hcnuto- 
logicznego. Po uplywie 2 tygodni powt6rzono przetal'L:lIli
 
kr\\'i. Stan chorego zn!J\\' u]cgl p"prawie. Pr7ypadek zasluguje 
na omowienie ze w1'glC;du na wybitn'l poprawc; subjcktywn,!, 
jaka wystt;puje po przetac1'allill krwi. Tylko lisqgnit;cie tej 


.-\. (Odn'nabr: Dr. Lc()n S / Y f III 1 n). 
przelb,tawi'l przypadck bialaC7ki limta- 



170 


WARSZA WSKIE CZASOPIS,\10 LEKARSKIE - "Jr 8 


28 lutego J935 r. 


po"rawy umozliwilo przyst,!pienie do wlasciwej kuracji bia- 
laczki 7a pomoc'l duzych dawek arszeniku. Zc wzglt;du rl'l 
wywiady ]uctycznc stosOW.1no arszenik \\ postaci neosalwar- 
saru. 
Kol. H c r c przcdstawia przyp,ldek odmy obustw!l- 


nej. 


Cher\" I.\t 32 lk. szp;t. 759), mbotnik fabryci'llY. Pav- 
padck zas!t;guje na omowieaie ze wzgl.;du na wybitll<1 papm- 
wc; ogc'J]n'l i st'1Im pluc, oSI,!gnic;i
! w szpita]u po 1',,
t3sowanill 
odmy obustronncj. 
Z odd1'ialu B. (Ordvnator: Dr. Hcnryk K r y s z e k). 
Kol. l' r y s 0 '11 przed5tawi-I przyp,ldek CO/WI Basedo- 
wicum. 
Chora lat 26. Objawy cil;zkicj postaCi Bas e- 
d 0 w a trwajacedo od 6-ciu lat. \Y ci
1gu tJ-tyg0dni 
przcd p;zybyciel
 do s7,pital3 leczona jodem. Przed 2 ty- 
godniami ci
zb angina. Parcie krwi 150,50 mm. !-I !i. EI-;:,G - 
trzcpoLmie pr7cdsiunko\\. Scrce duzc 0 kenfigunlcji zb]izo- 
nei do mitralnej. \\"'1uoba powic;kszona. \\' obrazic krwi: 
cialek czcrwonych -i.OliO.Ouu; hemnglobiny tJ5'k; ebraz cialek 
bialych norma]ny; retiku]ocyiow 1O'k o. Przemiana podstawo- 
wa + 57%. Cukier wc krwi 0,.52. \Y szpita]u nas:lenie Obj:1- 
wow z6ltaczki, z barwikami z6lci w 1I10czu. Cieplota do 38". 
\\' przypadkll zastanawia stan psychiczny chorcj; bardzo pod- 
niecona, klotliwa, wyskakuje z lozka. Po 2 dniach podnicce- 
nia ,radykalna zmiana w zachowaniu - objawy negaty\dzmu, 
szeroko rozwarte OC1'Y, twarz bez wyrazu, zwisal.le 7ouchwy. 
Oddaje pod siebie 1I10CZ i stolcc. 'Tl;tno do 1..10 na min. Pr;\" 
objawach narastaj'lcej utraty przytomnosci i sennosci - cluj, 
r,1 zmarla. Coma Basedowicum (Z 0 n d e k). 
Kol. 
l row k a przedsiawia przypadek reumatoidu 
r1'ei'lczkowego ze zmianami w EKG. 
Ch8ra S. (k. szpit. S8o), lat 28. pocz,!tek schorzeni:l wic. 
loslawowy l' poiniejsz>j loka]izacj,! w lewym stawie kulana- 
wym. OB 9'. \V ass e r man n ujemny. Dwukrotnie do- 
konana gonoreakcja w
 krwi dodatnia. Pocz'ltkowe diu go- 
trwale leczenie saiicy]atami bezskutecznc. Duza poprawa po 
swoistem leczeniu gonukcyn>j dozylnic. \\- pr1'ypadku zaslu- 
guje na uwagc< zmiana EKG: PR 0,2 sek.; T, i T2 ledwie ZO]- 
znaczone - zmiany, uwazane dot'ld za patcgnomoniczne d]a 
schorzenia gosecowego. 
Kol. \V 0 I 0 z y it s k a pr1'edstawia przypadek raka 
zagifi!cia wqtrobowego. 
Chon; F. H. (k. szpit. 868). Od pol roku objawy wzdc;- 
cia oraz uciskll w okolicy dolka podsercowego. Od miesi,!c'l 
nasilenie bolow, zaparcie. Klinic.znie stwicrdza sit; przejScio- 
wo opor w okolicy zagi<;cla w'!trobowego ora1' objawy st,;- 
wi,mi
 sil; jelit. Zabieg chirurgiczny (Kol. A j .z 0 e r) po- 
twicrdza rozpoznanie. Chory zmarl 'W 2 dni pc: zabiegu. 
\V przypadku zasluguje na uwagc< obraz morfo]ogiczny knn: 
w obrazie C7crwonYl1l brak anemji (-1.500.000), za"; w obra/.ic 
bialvl1l micrna leukocyto7.1 (11.3 0 0) ze znaczncl1l przesuni<;- 
cicm w]ewo (palcczkowah'ch 59,.5, mlodych 6,5). Obraz bi:l- 
h'ch cialek we krwi za]e7oal prawdopodobnie nie od sprawy 
liowotworowej, lecz od towarzysz'lcych obja\\'ow nicdrozno";. 
ci jelit. 
Kol. \\' 0 I 0 z Y 11 s k a przcdstawia przypadck ZR- 
toru powiehznego ze zmianami w naczyniach wwficowych. 
Cborv G. B. (k. sLpit. 919) lat 56. Od roku be1'bo]esnic 
nasilaj,\ce si<; uwypuklcnie lewej okolicy pacho\.ej; post<;- 
Pllj'!CC charlactwo. Rozpozl1a11le kliniczae: lympllO - wzg]c;d- 
nie osteosarcoma z otorbio'1em zap. oplllcny. PCdCZ3S djagn n - 
styczneg3 naklucia opiucoy w strzykawcc t 2 cm. krwi. Po 
natvchmiastuwem "\\'yci4gni<;ciu il1ly calkowity zanik h;tn'l 
i llderzenia sercowegCl, bladosc. charcz,\cy j,lkby prLcd'lgonal- 
ny oddech. Po zjawieniu sil; tl;tna na krotk'l chwil<;. wysq- 
picnie sinych p]am na lewem ramicniu. - zator le\\'ej tt:t
licy 
prumieniowcj. poczem prawostronne porazenie polowlcze. 
B a b i iI ski lewostronnie dodatni, co przemawialo za wie- 
]oogniskowvm zatorem. Po kilku gcdzinach ust,wienic wszyst- 
k ich obja
\'ow. \\. pfLypadku zasluguje na uwag<; zmian:1 
w nac1'vaiach wieilCOW\'Ch. stwicrdzona w EKG. Przy 7upel- 
nie \n;dolnem scrcu w
'st,!pilo po zator1'e odwr6cenie uchd- 
ka T 'we wszystki
b odprow.ldzel1lach, utrzymaj'lCC si
 w c1,\- 
gu kilku tygodni. 


Sckretarz: .ferzy F .1 j w Ie\\' i c z. 


Posiedzenie z listopada 1934 r. 
Z Oddzialu A. (Ordnl.ltor: Dr. Lcvn S l' v f m :l n). 
Ko\. R e j t e r 0 \\. ski przedstawla 3 chorycii na 
gruilicfl piuc, leczonych i11kolwlizi1cj'l nennilV mi
dzyj;ebro- 
wych. 


\V jednym l' tych przypadk6w stosowano alkoholizacj<; 
po jednej stronie i odmc; Icc1'nicz'l po drugiej strenie. Omo- 
wienie tccbniki z.1biegu i dotvchczastki 
czas spostr1'cgani,1 od ostatecznych wniosk6w co do wartosci 
tej metodv lcczniczej, prclcg'c!lt jest jcdnak zdani,:. 70e zaslu- 
guje vna na dalszc wyprc'Jbow'mic w przypadkach, w ktorych 
niemGz]iwe jest 7e wzgh;dc)w technicznych st:'>sow'll1ie odmy 
sztucLnej. 
Z oddzialu B. (Ordvnator: Dr. Henryk K r y s z e k). 
Kol. J 0 k i s l' 0 w n a przedstawI:l przypadek 1'aIVa- 
lu mil,'snia sercowego. 
Chory H. R., lat .53 (k. szpit. 7,9). Od h-ciu iaty napady 
b610we, rozpoczynaj,!ce sit; w krl;goslupie ]t:diwiowym i w 
stawach nadgarstkowych zwlaszcza ]ewym traktuwane, jako 
bole artretyczne. Bo]e, poprzedzanc oz<;sto uc1'uciem ucisku 
prawej oko]icy pod.lebro\\ cj. Lcczenie ba]neologiczne bez wy- 
niku. Przybyl do szpitala cclcm ush]enia rozpoznania. \\. szpi- 
ta]u kilka razv dziennie napady 0 p3dobnym przchiegu: cho- 
ry nagle, sr6d najlepszcgo samopoczucia pod'1iecony zr) wa 
sit;, wygina krt;goslup w ksztalcie luku, rt;ce wykr<;cone w sta- 
wach nadgarstkowych, sinica twarzy, podniecenic; chGry ma 
wrazenie, ze mu S11; rc;ce skr<;ca ka,id,tllami. UderzHj>jcem by- 
10. 70c bezposrednio przywclanie chor
ga do spokoju odnosi- 
10 chwilowy skutck, poc1'em nast<;powal pow rot dn popr7cd- 
nicgo stanu bolowego. Pan top on i inac narkotyki l' tej grupy. 
stosowane w domu i w szpita]u - bez wynika. Hille lagodLii 
je:lynie wodan ch]oralu w lawatywie. '-.'itrog]iceryna doh1d 
ni:::
tosowana. Tt;tno i cisnienie podczas napaaow i p:.> nap,l- 
dach, po kt6p;ch chory l
1'ul si<; zupelnie zdr6\\', - bcz zmi,1l1 
(180.100 mm.! Ig.). Rozpoznanie wahalo si<; pomlc;dzy hi- 
stcrj>j (brak odruchow rogowkowych i gardzielowych, wzmo- 
zone odruchv ko]anowe, luk histeryczny), a typOW'l skazq 
artrctYC7.n>j (z.;burzeniami gQspDdarki wapmowcj. Po jednym 
l' podobnych napadow b6l0wych bezposrcdnb cbjawy za- 
walu midnia scrcowego. potwierdzone e]ektrokal djogramem. 
\V przypadku, poza charakterem bolow uderz.a zjawienie sit; 
w szpitalu cukromoczu, kt6rego ilose stopmowo wzrastala 
i d8szla w dzien po zawalc do 3,5% z jednoczesnym aceto- 
nem. :-\iddy dot'ld cukru w moczu nie stwierdzcno. Smiere 
w 5 dni po wyst'lpieniu 7awalu sf()d objawow rytmu cwalv- 
wcgo, p05rcjcego spadku cisnienia, podgor'lczkowych sta- 
now 
z\'bkie"o OB i obrzl;ku pluc. 
, K
I. R ; bin l' 0 n przeastawia przypadek ropnia piuc 
powiklanego odl1l'l samoistn'l. 
Cbon' R. ]at 26 (k. szpit. 9H), skiecowany d.:) szpitJl'l 
z rozpo1'naniem lewostrunnego zapa].:nia pluc. 
V dniu p.rLY- 
j
::ia przy badaniu klinic1'!lem stwic:rdz'mo objawy wysH;ku 
opluc.nowego oraz odToy samoistnej. .R 0 e n t 
 e ,1 wy
azal 
jednak "becno
e tylko odmy samOistnej. Dopleru nazajutrz 
obraz kiiniczny ulegJ zmlanie - wyst'!pily objawy pleuro- 
pneumcnji. OB 12'. Leukocytoza U7.'iO, w tCIll 85,--1"'; neutw- 
fil6w. \\' obcc tego podcjrze\\'ano proccs ropny w pluca.ch. 
l'kazanit: si<; w ki]ka dni pozmej ropn::j cuchn,!ccj p]wocmy 
ustahlo rozpoznanie ropnia plue. Leczony neosalwarsanem 
i emetyn<\ l' dobrym wynikiem. 
Kol. R a bin 0 w 1 C l' - Gin s bur g 0 w a przed- 
stawia przypadek nOlFotworu plue. 
Chorv R. 1,lt 4-l (k. szpit. 888), z zawodu r7cLnik. Trzy 
miesi,!ce pr1'cd przybyciem do szpita]a krwioplucic. Po kilku 
dniach dobredo 
a'nopoczucia krwotok. \\' szpitaiu bvlesnosc 
w okolicy II" i III lewego mic;dzyzebrza. /)r1'ej';ciowo klucie 
w lewyni bcku. \\' ass e r man n ujemny. K 0 c h 
w p]wocinic ujcmny. Cisnicnie zylne 
5 mill wody. \\' obrazic 
krwi; 5.900.000 cialek czerwonych; obraz ]eakocytarny nor- 
malnv; 2% eozvllofilc'Jw. OdcZ'\:n \\. e I 'n b erg a ujcmny. 
Diazo 'w mocZl
 ujemne. C7ur-a w miejscu przyczepu lewego 
III zchra do mostka p3twierdzila ruzp07.nanic ZIC.;liwcg:> no- 
wotworu (iympllOsarcoma). Ruenigenc]ogicznie 2 dlJ70c okr,!- 
gle jednolite nacieczenia w lewem plucu; ]cwosironn\' pleu- 
ryt. \\' przypadku zasluguje 'J13 uwag<;: pann', err
br:llna an

 
stczja nie uSlll1<;la si\nych bolo\\' chorego, natollilast po SCI"JI 
naswietlaJl calkvwitt: ust,!pienie b6]ow, zmniejszenic si.; UWy- 
puklenia mosIka, rentgen
]ogKznie - zn'lcznc 7.blednil;cie 
cieni, poprawa samopoczucla. 
Sckretar1': Jerzy F a j \\' Ie\\' c z. 


Z Towarzystw Lekarskich Zagranicznych. 
:\Ia po"iedzenill Frankfurckiego Towarz
stwa Lckar- 
skicgo l' dni" 7 iisbpada 193-1 r. (.'hinch. med. \\'sehe. :-\r. I. 
1935) -'10m m s e n pokazywal przypadek lipodystrophiae 



28 lute;Jo 1935 r. 


W
\R
Z.\ WSKIE CZ.\SOI'IS,\10 U:'KARSKIE - :-\r. 8 


prograssh'ac II o;ca i cOl.ki. C ojca chor.lh,1 rozpocz.;1a sic; 
w r. 1917, przcz kilk.J. lilt nl,sila charakter postt;puj'lCY, obec- 
nie zas stacjonarny. Ojcicc wykazujc zilnik tluszczu ty]ko nel 
twar1'Y. przerlewszystkicll1 W okolicy p;)licz
(jw. L dziecka 
choroba rozpoczt:la sit; \\' czwartym roku "ycia, bye moze, 
W Lwi,!zku z przebyhj odl"'!. \\" sz6stym i'3kll zyci:t Obj'lWY 
r.:zwint:ly siC; juz w pelni, dzicwczynkil wyk:l;7.ywa]a typowy 
z,mik tkanki tluszcyowej na twar7Y i n'l koi':czynach. 
:\ a posiedLenin l'rankfurck'iego Tow.u;ystw:t Lck:u- 
skiego z dnia .. list';)p.lda 1934 r. (,"hinch. Jl1ed. \\'schr. :-\r. l. 
1935) pokazywal Ben d e r trzy przypadki ponaukl:ykcio- 
ll'}'ch Zlal11CilJ kosci ramienio1l'ej. Dwa przyradki ;cczone szy- 
11'1 do wyci'!/.
ania B 0 r c h c raze znakomitym wynikicm 
anatGlI1icznym i ezynnosciowym. :-\iebcypieczellstwo uszk,)- 
dzeni:t mit;sni przedramienia przcz ucisk bywa w tcj mcLdzic 
zbyt wysoko ocenione, przy pewnej starannosci mJ7na gJ 
Z pc\\'nosci'l uI1ikm1e. 
:-\ a pDsicdzeniu T:Jwarzystwa Lekar5kiego Luzyc Gor- 
I1ych w Budziszynie l' dnia Ii' listopada 19.H r. (.\1iinch Il1cd. 
\\'schr. :'\:r. 2. 1935) ,\1 a t t h i a c mowil 0 zasioso1l'aniu ilw- 
rotrastu no pyeiografji l1'st- 
p]ol1 
z b6lami; niekt6re (fenoHtaleina) posiadajq d,zialanie 

ruj'}ce. 
Leczenie zaparcia nawykowego, jakiesmy juz 
o tern pisali, powinno si
 opierae przedew
-zystkiem na 
djecie i metodach wychowawczych. W dlugoi3tniejqcem 
je::lnak zaparciu dosc cz
sto post
powanie tC'.kie nie wy- 
starcza, i trzeba si
 uciekae do pomocy lawatyw, wzgl
d- 
.nie srodk6w przeczyszczajqcych. Do lawatyw odnosz'} 
si
 chorzy naog61 niech
-tnie. Robieniu lawatyw stajq cz
- 
5to na przeszkodzie warunki zewn
trzne (np. mjeszka- 
'11iowe, brak czasu i t. p.), chorzy obawiaj£! sj.
 przyzwy- 
cZc.je:1ia do nich, nieumiej<:tnie je robi'} tdk, ze nie sku L 
kuj'} one. \Vi
kszose chorych prosi 0 danie im jakiegos 
nieszkodliwego swdka przeczyszczajqcego. srodk6w 
tych, jakiesmy wspomnieli, jest legjon. Cz
sc ich, Z.'\- 
wieraj'}cq fenoHtalein
 i preparaty roslinne, odrzucamy 
jako drazniqce blon
 sluzow'} jeljt. Lepsze Si} niedraz- 
niqce srodki saliniczne (np. s61 karlsbadzka i t. p.) 
i preparaty agar-agaru (np. Reg1l1in), dzialajqce przez 
zwi
kszanie obj
tosci tresci jeiitowej dzi
ki przyciqga- 
niu wody, !ecz cz
sto zawodz q one. 
"Najwazniejszem zagadnieniem farmakologiczno- 
leczniczem jest zapobieganie miejscowemu dzialaniu 
drainiqcemu przy dohrem dzialaniu przeczysz;::zajqcem u, 
m6wi w swej "F armakologji" H. H and (; v sky. 
Osrodkiem zainteresowania stal si
 pod tym wzgl
dem 
olej parafinowy. 
Badania teoretyczne, przeprowadzane nad dzia- 
'!aniem przeczyszczaj'}cem oleju parafinowego przez 
S chI a gin t w e ita, S. L 0 ewe g 0 i L a n- 
c z 6 s a, mialy na celu przedewszyst!kiem I1stalenie me- 
chanizmu tego dzia!ania. W rachub
 wchodzlcby tutaj 
moglo z jednej strony llsuwanie zahamowan w przesu- 
waniu si
 tresci jelitowej i opr6znianiu si,
 kiszek, z dru- 
.giej zas - czynne pobudzanie ruch6w robaczkowych 
jelit. Pierwszy z tych mechanizm6w mozliwy bylby do 
osiC!g.ni
cia b
di dzi
ki ulatwianiu zeslizgiwania sj
 mas 



172 


W.-\RSZ.-\ WSKIE CZ.-\SOPIS"'10 LEKARSKJE - Nr. 8 


kalowych,' bqdz dzi
ki rozmit;kczaj<}cemu dzialaniu pa- 
rafiny na kal, drugi zas - albo dzit;ki pierwot:lemu 
dzialaniu przeczyszczaj<}cemu przez bezposrednie przy- 
sjY.eszenie ruchow robaczkowych jeEt, a
bo dzit;ki wtor- 
nemll dzialaniu przeczyszczahcemu "-,,,kutek pierwot- 
nego zwit;kszenia obj

o
ci tresci jelitow
j. 
Doswi-adczenia Lan c z 6 sana kotach prze- 
mawiaj
 za pierwotnem dzialaniem przeczyszczaj,:cem 
parafiny, jednakze S. L 0 ewe czyni im zarzut ze 
nie mozna ich bezkrytycznie przenosie na czlowi
ka' 
o dzialaniu takiem moznaby mowie tyiko -.viedy, gdy
 
by zastosowae u czlowieka odpowiednio duie dawki pa- 
rafiny, 1. j. 500 - 750 cm. 3 (L a n c Z 6 s stosowal 
u kotow po 25 cm.
), czego [.rzeciez nigo} nie robimy. 
S chi a 6" i n t w e i t na podstawie swych J05wiadrzen 
r.?. my,lax) i 1. p. \"Vszdkim wymo- 
gom teoretycznym i pmktycznym czyni zadosc w spo- 
sob idealny krajowy preparat parafjnowy Eupurgol, wy- 
produkowany przez ZakJady Przemyslowe "Boryszew". 
Dzit;ki specjalnym emulgatorom w preparacie tym znaj- 
duje si
 para fin a w stanie doskonalego roz;:>roszenia; po- 
za sr
dkami, poprawiaj
cemi smak i 1 
l: dodatkiem 


28 Illtego 193
I. 


agar-agaru nie zawiera on zadnyc;' domieszek, zwlasL- 
cz truji).cej renolftaleiny. Dzi
ki llphejmosci fumy, kt(;- 
ra dostarczyla naill wi
kszych Josci'i>reparatll, mieliiimy 
moznose wyprobowania go w kilkuni.tstu przypadkach 
nowykowego zaparcia stolea. 
l' I' 7 Y P ,I d c k I. Ch'H
: F. n., I. -tb. K.17pozn'lIlk: 
dusl'nic'l h"lt:s!u, l1awykuwc zap'lrcic st.;]ca, ehtuj,!cC ,:{, I'd 
k ilkun'lstu Ia I. l'ar,llina nawet w d'l\\ cc tr zech I
 i.ck st,i.., 
'xych prLcd S;Jcm niChl\\'S7C wywolyw,da skutck. ElIpllrgol, 
podaw'IlIY w d'i\\'l'c Zr:lZll 2 Iyzck stolo"'ych, pc,znicj jedncj 
tdk" Iyi.ki 
tol.,wcj urcgulJ",al sto]ec. 
P r I' y pad e k 2. Chora E. B., I. 3.. Ruzpo7n'lIli.:: 
kamica zMciowa, z:lpalenie woreezka zolciowego i trwaj'lce od 
kiik" \at zap.Ir.;;c stolca. Chom nic lTIogla zazyw:lc p'u :finy, 
:.at:'mi,lst ElIj)I;r
(Ji bicrLc chl;tnie, jlf/.YCZCIlI jedna Iyi.k.\ stu- 
I('wa. wZi.;t'l na noc, wywoluje nazajutrz stolec, 
P r z y pad e k 3. Chary B. IL ]at 25. Rozpuzn:1ni!O: 
nawykowe z'lparcie stolca od 4 !at i spowodowany przez nic 
nici.yt kiszek grubych (z okresowemi b;egllnkami). Chary ,,'1- 
7ywal zrazu po 2, p6zniej po I, wreszcie po Y2 Iyzki stolowe,i, 
co \\'
 starczalo, by bylo codziennie wyproi.nienie. Z bil'giem 
CLISU ushWi1y bMe brzclcha, domieszka SIUZll do stolea i 111- 
ne objawy nieiytll kiszek grubych. 
P r z y pad e k 4. Chora P. S., \at 31. Rozpoznanic: 
nawykowe zaparcie stolca, datuj,!ce sit; od dziec!11stwa. nie- 
zyt kiszek grubych, bunica z6lciowa, zapalenie woreczka z",I- 
ciowcgo. Chor.\ bierze Eupurgol w tLJ.\\"ce od 1 - 3 Iyzek 
stolowych. sam:1 regllluj,!c dawke. Odbld bierze Ellpurgol, 
sto]u: staly sic; reguLirne. nil' micwa napadl)w k,unicy. pud 
C?aS gdy uprzednio powt,uzaly si
 one do
c czc;sto. 
P r z y pad e:k 5. Chora P. R., lat 35. Rozpoznanie: 
11<1\\ ykowc Laparcie stoica ad 8 lat, kamica zolciowa. zapalc- 
nie woreczka zMciowego. Dawkt; Ellpurgo]u udalo siC; zczasem 
zmnicjszyc Z pocz'ltkowych trzech ly2ek stolowych do jednej. 
P r l' y pad e k 6. Chora C;. G.. lat -t3. Rozpoznanie: 
n:l\\'ykowe zaparcie stolca, n1ezyt kiszek grubych. Eupurgol 
nawct w da\\'ce trzech Iyzek stolowych nil' dzialal. 
P r z y pad e k 7. Chom .\1. T., lat 5-t. RozpoLnan;c: 
n.,wykowe 1'aparcie stolca od }() ]at, gruzlica wloknisto-
eru- 
'-n1ta pluca prawego kamica z6tciowa, zapalenit: w..Jl"cc7ka 
i'(,lciowcgo. Eupurgol w dawce jednej Iyzki stolowej dzwlal, 
]CCI' bardzo wra/.liwa chora stanowc1'o cdm6wila zazywania go. 
P r z y pad e k b. Chory L. K., lat 56. R01'pozlhmie: 
?akrzepowe zapalenie .lyly lld()wej prawej, zap'llenie micd- 
niczek ncrkowycb, ,nawykowe 1'aparcie stolca ]ckkicgo sLJp- 
nia. datujqce sit; oddawna. Oubre wyniki osi,!!
nil;to l'apOIllO- 
q podawania jcdnej Iyzki stolowej Eupurgolu. 
P r z y pad e k 9. Chora P. R., lat 2--l. Rozpozn,mic: 
lu\\'ykowe h1parcic Stolc'l od wczesllego dziccillstwa. niezyt 
kiszek grubych. Ccora odmawiala zazywania parafiny. Eupur- 
gol hierze chl;tnie i l' dohrYIll skutkicm w d,l\\"cc J - 2 Iy- 
zck stolowycb. 
P r z y p :I d c k 10. Chora J. A., \at 21. ROLpoznanic: 
nawykowc zapan:ic stolca od d1'ieciiIstwa. niczyt kiszck gru- 
bych. rwa kul5zowa. Lyzk" stolo",a Eupurgulu pI7cd snclll 
l:normowala stolce. 
P r l' y pad c k II. Chora Z. Poo lat 2.. Rczpoznanic: 
nawykowe zap,ucie stulca od dzieciiIstwa, niezyt kis7ek gru- 
bych, kamica nerkow'l, 1'apa]enie miedniczek nerkowych i pt;- 
chcrza Illoczowego. :\'ujolu nie mogla brae. Eupurgo] bicr7c 
w dawcc 2 Iyzek stolowych l' dobrym wYllikiem. 
P r l' y pad e k 12. Chary F. Z., tIt 69. Rozpoznanic: 
og6ln.1 miai.dzyca tt;tnic, nellrastenja, na\\'ykowe zaparcie stol- 
ca. Bierze Eupurgol w dawcc I - 2 Iyzek stol,)wych, przYCZl.:1ll 
stolcc staly sit; regu]arne. 
P r l' y pad e k 13. Chara \V K., lat 3--l. Rozpozn:mie: 



28 :iJtej:!o 1935 r. 


\Y.-\RSZ_-\\\'SKIE CZ.-\SOPIS\IO LEK.-\KSKIE - '\,'r. 8 


spoleczna 
po=l kierunkiem M. KACPRZAKA 
lata::h ':'). nych za odrc;:bne jednostki 
B r i I I a, Tab a r d i I I 
i inne). 
Przejdzmy kolejno 
Dlami
tego, i
tniejqce na 
latach. 


stan po torakoplasty.:e z powodu JalII;s.
ej gruLlicy pluc" pra- 
wego, nawykowe zaparcie sblc". Dobry skutek \1,; jednej Iy.l- 
ce Eupurgolu dzicnnie. 
P r L y pad e k H. Chary S. K. hlt 35. ({ozpo1'n,uic: 
nadkwasnosc i n,dmicrnc wydzielanie zoh,dkowe, Eawykowe 
zaparcie st31ca ad dziecinstwa L jcg
 n.lst",pstwall
l: nie.lytem 
ki'izek grubych, przepuklin:t pachwinow,!, guzami krwawnic7':- 
mi. Eupurgol w dawce 2 Iyzek stolo\\ ych pozwolil unormo- 
W,IC wyproznieni:1 chorcgo. ktory zrcszt" L tytulu swego 7a 
wcdu (ad\\'okat) prowadzi nierc!!ularny tryb zycia i czt;
h 
7ll1USzony bYW'l da hamowani'l odrllchu defekacyjnego. 
Jak w:dae z Powyz
zego, Eupurgol zawiodl [I"" 
tylko w jednym przypadkll, pozatem dziafal prawie n;e- 
zawodnie, przyczem dawka wahala sic;: od jednej do 
trzcch lyzck stolowych, podawanych jednorazowo przed 
Sl1cm. Chorzy brali preparat naogol bardzo chc;:tnie, net 
odmowc;: p.rzyjmowa.!}ia Eupurgolu natknc;:lismy sic;: jE- 
den raz u pacjentki szczegolnie wrazliwej, cierpiqn:j 11" 
hrak laknien:3., niecierpliwej i zdenerwowanej z pm 'odu 
dlugot
walej choroby. 


Medycyna 


Dur plamisty 


w ostatnich 
Podal 
.'\1. K. 


Dur plamisty, ta plaga pr1zeszlych cza30w, r.3. pC'- 
cZ<}f.ku ubieglego stulecia byl uznawany za chorob
 z'U- 
pelnie wygasaj<}c<}. I rzeczywi.k
e, w krajach kultua!- 
nych stawai sic;: rzad'kosci<}, dh swiata lekan:ki
go Eu- 
rcpy Zachodniej byl cho.rob q niemal rownie egzotyc!:- 
nil, jak zoita febm. Wojna znowu "wprawadz-Ja w 
swiat" tyfus plamisty, ale prawie wylq,cznie w kraj3.ch. 
w ktorych panowal endem:czn
e i przed wojn').. Zd
- 
walo 
:c;: jednak, ze i w tych wlas!1i
 endemicz'1ycn 
ogniskach powstale epidemje bc;:d<} wielkim finalem 
dlugotrwalego okresu tej klc;:
ki 1udzkos.:i. F-'erwszych 
ki"ka lat powojennych zdawalo sic;: potwierd'!
e tc;: hi- 
potezc;:. Niestety, od paru lat jestesmy swiet_dkami bar- 
dzo wyraznego wzrostu tyfusu 
lamistego i to na ca- 
lym niemal swiecie. Wzmozon
 zaintci'esowanie, poci q - 
gaj<}ce za sob<} lepsz'). rejestrat:j
, przyczynia sic;: nie- 
wq,tpliwie do wykrywania nowych ognisk i nm,'''ych ty- 
pow tej samej choroby, dotqd nieznanych lub uwaza- 
*) \Yedlug danych Sekcji Higjeny L. :-\. i <. 'ffice Intcr- 
national d'Hygiene Publique. 


173 


Stolce stawaly sic;: mic;:ksze, wydalani-e ich nie by- 
la zwiqzanc z bolami odbytu. ani brzucha. Chorzy ni,-
 
spostrzegali wydalania plynnej parafiny. Zadl
ych obja- 
wow uboczr..ych nigdy nie obserwowalismy. Przeprowa- 
c!zone w trzech przypa:lkach badan:e kalu wykazalo 
drobnowidzowo obecncse duzej i
osci kuleczek parafiny. 
Reasumujqc, mozemy stwierdzie, ze Eupurgol jnt 
nicdrazni,,!cym, zupelnie nieszkodliwym i skutecznym 
srodkiem przeczyszczajqcym. W porownaniu z olejem 
parafinowym wyroznia s:c;: dobrym smakiem, wic;:ksz<} 
skutecznosci<}, dzialaniem glownie rozmic;:kczaj,!cem na 
kat dz:c;:ki swemu 
tanowi rozproszenia, brakiem wyply- 
wu z odbytu plynnej parafiny. 


PiS.\lIE:'\ :-\ICT\\'O. 


H. Hande\'sky. Pharmakologie. 1931. Klin. \\'schr. :'\r. 
41. ]929. .\1ediz. Klin. :-\r. 4], ]932. Arch. f. expo Path. ] ]1. 
]lj26. Arch. f. expo Path. 124, 1927. \\'al-sz. Czas. Lek. 
-"'. -t=,o 1933. 


no'"!:}loglczne. 
0, gorqczkc\ gar 


(Choroba 
skalistFh 


najwic;:ksze (gnis:<:a tyfusu 
kuli ziemskiej W o!:>tatnich 


Afryka. 
W Afryce mamy kllka wi
kszych og;'lsk. Naj- 
p:erw na polnocy w posiadlosciach francuskich. \V Ma- 

okku pod p-rotektoratem fra:IcusJkim 
.potykamy z rOku 
na rok po kilkaset przypadkow. W ostatnich latach 
d
.\kich, pol- 
skich, austrjackich i miejscowych. Sz'czegolowy program 
i wszelkie informacje b«;d<1 zakomu11lkowane w ci!jgu przy- 
szlego miesi,!ca. Informacyj udzieb Stowarzyszcl1ie Lekarzy 
Spiskich '\\' Kesmark. 
o k 0 1 n i k .\1 i n i s t c r s t w a 0 pie k i 
S pol e c l' n c j do Panow \\'')jewodow i Pana Komisarza 
Rzqdu na m. st. \\.arszawt:. Z uwagi na to, ie i l' b y 1 e- 
k a r ski e s q l' 3 i n t ere sow an e w 0 b sad l' u- 
n i u per son e I u I e k a r ski ego w s l' pit a- 
I a c h, .'linisterstwo Opieki Spolecznej prosi Pan a 
'ojewo- 
dt: (Komisarza Rzqdu) 0 zwrocenie sit; do czynnikow zarz!j- 
dzaj"cych szpitalami publicznemi, aby na posicdzcnia Rady 
Szpitalnej, wykonywuj'lcej funkcje s'ldu konkursowego lub 
z3stltPuj'lcego j
1 fachowego g'ldu konkursowego, na ktorych 
maj" bye rozwazane sprawy obsadzenia stanowisk lekarskich 
w szpitalach, byli zapraszani w charaokterzc czlollkow z glo- 
sem doradczym przedstawiciele wla
ciwych izb lek;1rskicb. 
Jednoczesnie Ministerstwo Opieki Spoleczncj prosi 0 zwro- 
cenie uwagi ,na to. aby przv zatwierdzaniu nowych statu tow 
lub ich zmian. byly wprowadzone postanowienia, ktoreby 1'3- 
pewnily izbom lekarskim ud-zial w posiedzcniach ''>!jdow kon- 
kursowych. Dyrektor Depa,rtamentu: (-) Dr. J. A dam ski. 
Pis moo k 0 I m e .\1 i n i s t c r s t w a 
o pie k i S pol e c l' n e j. \Y uzupelnieniu okolnik:l 
:'\lr. 43i34 w sprawie, wymienionej w naglowku (zwolnienie od 
obowi'!zku wysz-kolenia w rat. San. O. P. L. G.), Ministerstwo 
Opieki 'Spolccznej zawiadamia, ze od obowi!jzku pr1'eszkolenia, 
Llstalonego okolnikicm :-\r. 18;34 z dn. 7 czerwca 1931 T., woini 
S'l rownie:i: lekarze, ktorzy wykaz'! sil; z3!swiadczeniami. ze przc- 
pracowali w Dziale III \Vojskowego Instytutu Przcciwgazowe- 
go w ci"gu conajmlliej 12 miesi«;cy lub tez odbyli 3-miesi«;czne 
pra'ktyczne przeszkolenie w \Yojskowym Instytu;:ie Przeciw- 
gazowYI11. Dyrektor Departamentu: (-) D:'. J. Ad & m s 1( i. 
- Od Komitetu budowy pomnika ku czci czlonko\" 
Sluz.by zdrowia, poleglych za Ojczyz
t;, otrzYn1aH
my pismo 
nastItPuj!jce: Jest::smy w gmachu ;\lin. !{Ohuctwil przy u!icy "e- 
natorskiej, w pracowni artysty rzeibiarza, laureata Akadelll
i 
Paryskiej, profesora \Vittiga. Posrodku pracowni, wsrod rusz- 
towaIi, wznosi sit; bryla pot«;znych rozmiarow, pokryta mo- 
kremi plotnami. :-\a znaok dany przez !profesora \\'ittiga, plot- 
na S!j usunit;te, a oczom naszym przedstawia s;
 g"rupa dwuch 
postaci: sanitarjusz w bluzie zolnierskiej, podtrzY'Tluj'lcy ran- 
nego. Sanitarjusz - to uosobienie skupienia i spokoju; chwy- 
tem silnym i pewnym, lecz zarazem jakze mit;kkim i litosnym. 
obur'lcz podtrzymuje rannego. .!\Uody ranny upada na kolan:1, 
glowa okryta chelmem zwisa bezwla:dnie, twar1' pelna bolu; 
jest on przeci\\"stawieniem sily i skupienia pierwszej postaci. 
Opadaj!j<:e ramiona, obna:i:ona piers, bezwJad rannego - wzy- 
waj,! ratuuku. T a rzeiba, tv symbol niesienia pomocy sama- 
rytaIiskiej. a zostala stworzona jako pomnik ku czci czlonkow 
Slu:i:by Zdrowia, poleglych za Ojczyznl;. A jest ich caly le- 
gjcn. Kule i gazy truj!jce nie szcz«;dz
1 lekarzy, sanitarjuszow 
i pielt;gniarek, a niemniej groZ'l 1m e,pidemje i choroby 1'3- 
kazne, historja kt6rych l'lczy silt zawsze l' historJ!j wielkich 
wojen. L;1ta 1919 i 1920, podczas epidemji tyfusu plamisteg'J, 
pochlon
ly kilkuset lekarzy, a zuacznie wit:ccj inncgo perso- 
nelu sanitarnego. Ofiara :i:ycia w slu:i:bie zdrowia jest niemniej 
szczytn,!. niz na polu chwaly, a ci, co t«; ofiar
 ziozyli. za- 
slu:i:yli na wdzil;czno
e i pomi«;c narodu. Pamil;t5 tych licz- 



116 


l.''L-'h<.$z...-\ \\"SKlt CZ
\.SOPIS.\10 LEL\.RSKIE - :-\r. 8 


28 lutego 1935 r. 


nych, zn
mych i nie,lI1at
ych. bohatero\\' obfJwi'lzku jest 11<1 j_ 
drozszq ich ko'lcg;JIll: IckarzOlll, sanitarjusz;JIll, f,.rlllaceutom. 
piell;gniarkom; nic tez dziwnego, .le mysl \\7nicsicnia pomni- 
ka sluzby zdrowia zrodzila sit; w s\\'iecic lek:1rskim. \\" Komi 
tecie sku pili sie przedstawiciele calej Sluzby Zdrowia, 
t:1].. cywilnej, jak i wojsk,Jwej, przedsta\yicic!c wydzia- 
iow lekarskiego i farmaceutycznego Cniw. \\"ars1'a\\ s;;'iego, 
Xaczelnej Izby Lekarskiej, Cbe'(pi,>czal:ll Spoh.:zae J , Zwi
lZ- 
k6w i To\\'arzystw Lekarskich i Farmaceutycznych, Polskiego 
Czerwonego I
rzyza i t. d. w OSOb.ldl: Dr. .-\eh\J1Hki Jan. Dr. 
B:rrzt;cki Tadeu5z, Cr. Chodiko \Yitold, Dr Czubalski fran- 
ciszek, Dr. Czarnocki \\'ilhelm, Dr. Ebe!hard
 .\iahymiljan, 
Dr. falk3wski Stef:m, .'Jr. Filipo,,";cz \\'a.:la "\', Dr. Frcnczak 
Franciszek (C. S. A.), .\lr. Gessner Jan, Dr. Gilewicz Zygmunt, 
Dr. Gurbski Stanislaw, Dr. Gluziilski AntDni, \\1". Hcrod fnl11- 
ciszek, Dr. Hubicki Stefan, Dr. Konopacki .\1ieczysla\\', Dr. 
Kosko\\'ski Brcnisla\\', KOLmil1ska .'1ichalina, Dr. Kawiilski Jan, 
Dr. Kaliciilski \\"iktcr (sekretarz). Dr. Kollqt.lj Srzcdnicki Jan 
(przewodnicz'1cy), Dr. .\Iichalowicz Mieczyshlw, Dr. ,'Iodra- 
kowski Jerzy, Dr. 
loszczel1ski Leon, Dr. OrzechC'\\'ski Kon- 
rad, Dr. Owczarewicz Leon, Dr. PiestrzyiIski Eugenjusz, Dr. 
Rainiewski Zygmunt, Dr. Rouppert Stanis.la\\', Dr. Rudzki Ste- 
fan, Dr. Rogalski \\"ojciech, Dr. Skladkowski S/'nmj, .'\Ir. S:)- 
kolewicz \\"aclaw, Dr. Szenajch \\"Iadyslaw, Dr. Szulc (;u- 
staw, ,\Ir. Szyszko Edmund, Hr. Tarnowsk:1 .\licbalin:1, Dr. 
Turski Antoni, Dr. Tubiasz Stanislaw, Dr. "'ernie Leon, Dr. 
\\ roczYllski Czeslaw. \\'roblewski Antoni (sk:lrbnik), Dr. 
Zembrzuski Ludwik, Dr. Zaklinski Bohdan, Dr. Zmigr6d Bo- 
lesla\\'. \\"spolnemi wysilkami calego swiata lekarskiego ze- 
brano czc;se potrzebnych fundusz6w. Dobrowolne opadatkowa- 
nie sil; lekarzy wojskcwych. skladki lekarzy cywilnych. opo- 
datkowanie sit; fannaceut6w, subwencje rz"dowc i bankow, 
daly og61em dctychczasowo sum!; zip. 168.009,61. Brakuj,!c,! 
sum
 okolo 50.0nO 1'1. zloz'l jeszcze nie\qtpli\\'ie WS7YSCY 
czlunkowie Sluzby Zdrowia wojskowej i cywilllcj, wszyscy 
lekarze, farmaceuci, sanitarjusze i pielt;gniarki. P:m1l1ik SL1- 
nie na jednym l' plac6w \\'arszawy. Bc;dzie ozdob'l n:1szcj st!]. 
licy i uwieczni wdzi
czml pamic;e za ofiar
 zycia bezimiennych 
bohater6w obowi,!zku, -- ku pamil;ci pl"zyszlych p3'koleil 
czbnkow Sluzby Zdrowia, - ku pokrzepicniu dllcha \\. g:)- 


dzinc prclby. Roboty rzeibiarskie p8mnika ekOllezone bt;d'l 
jcszczc w bic.l'lcym roku. Komitct 7wraca sic; e\:) wszystkich 
Ick:uzy cywilnyeh i w0jskowych 0 wplacanic skladek na cele 
budu\\'} pomnika, n:1 konto P. K. O. :-\r. B.lll. Biuru Komi- 
tetu miesci sit; w Centrum \\"ys7kolenia Slinitarnego, ul. G6r- 
nasl"ska -15 (ebwniej Szpital Cjazdcwski). 
- :-\a pcsiedzeniu Oddzialu \Yars7awskiego Polskiego 
Towa1'Zystwa Dermatologicznego \\' dn. 13.2.IQ35 L dokona- 
no wyboru ncwego Z:\fz"du P. T. D. Obeeny skhd Zarz:jdu 
nast
puj'lcy: Pn:zes: dr. meel. K a pus c i iI ski Stanislaw, 
V.-Prezes: dr. med. \\" 0 w k 0 n (} w i c l' .\hI"Jan, Skarh- 
nik: dr. med. J a s t r l' m;J\\'ym 
w ubezpiecza\niach. 


28.11. Pol
kie TowarzystwD Oto-Laryngologiczn
. 
L Demcnstracje chcrych. a) K a 
 b c w ski: 
Przypadek posccznicy pochodzenia uszncgo. b) \: ,I r 
1 0 w- 
ski i \\' e i n t a I: Przypadek zapalenia P}JOB m6zgowych 
o nietypowym przebiegu. c) Ten c e r: P.;rypadck raka 
tchawicy. 1 Reg'ulamin S"du Hc.noroweg,). 3. \Yolnc 
wnioski. 


Resume des articles ongloaux. 
Tr-ois cas de maladie d'Osler. Sur fe traitement de I'obstipation habituelle par 
Eupurgol. 


Par 
B. HOLCBERG. 


Aprcs une courte description de la maladie d'O s I e r et 
des ses lesions histolcgiques qui tendent a dCfi11lr hi p:lth'Jgc- 
ncse de I'affection I'auteur cite les 3 cas obsen'cs perDnnc]]c- 
ment, dont les traits caracteristigues permcttent C"institucr Ic 
diagnostic. 


Par 
H. LA:-\DAC. 


En rcsumant on deit dire, gu'Eupurgo\ est un purgatif 
completement in8ffensif, qui n'irrite pas !"!Jte,tin tt empl lye 
d\me manicrc pDlongee ne cree p Jint des complic:1tions. 
Grace a son etat de dispersi;m ideale il est plus effic.1cC 
que I'hui\e de p.1raffme crdin:1ire. 
Eupurgol est agreable a prendrc grdszych. - B. HOLCBERG. Trzv przypadki 
choroby Oslera. M. BUSSEL Ureogenez8 w swietle nowych poglildow (Str. pogl. Dok.). - Streszczenia pojedyncze. _ 
Oeeny ksiilzek. - Wskazowki pr8ktyczne - 
osiedzenia 
Ow8rzystw Leka
skich. , -: .H: LANDAU. 0 \eczeniu. naw
kowego 
zaparci8 StOlc8 Eupurgolem. - M. K. Our plamlsty w ostatmch Jatach. - Wladomoscl blezilce. - Kalendarzyk posledzen Towa- 
rzystw Lekarskich. 
SOMMAIRE DES ARTICLES ORIGINAUX: B. K-'\RBOWSKI. SeDticemie d'origine otique chez les tout jeunes enfants. _ 
B. HOlCBERG. Trois cas de maladie d'Os\er. M. BU5SEL. l'ureegenese 8U jour des opinions nouvelles (Rev. gen. fin.). _ 
H. LANDAU. Sur Ie traitement de I'obstipation habituelle par Eupurgol. - M. K. Typhus exanthem8tique dans les dernieres 8nnees. 


WARUNKI PRENUMERATY: 
W Warszawie 12 Zl., na prowincji 14 Zl, zagranicij 16 Zl., kwartalnie. 
Drukarnia "SILA". War51'awa, 1\'I.arszalkowska 71. tel. 8.34-48.