/Warszawskie_Czasopismo_Lekarskie_1929_R6_nr29.djvu

			- 


---- 

 
-- 
,-.-- . 


0..... .-- .......... 
i1 . 
 
. r 

-T :" " 
, ....:;; 



" 
t.....
,/ 
..,.
. 
". Ail'" 


1yu 
CZASOPISMO LEKARSKf 


WARSZAWSKIE 


WYCHODZI CO CZW ARTEK. 


ADRES ADMINISTRAC)11 
UL. ZIELNA .7. TaL. 19.57. 


K_to czekowol 
P.K.O. N 86.96. 


ADRES REDAKCJI: 
UL. SIENKIEWICZA 12 m .is. 


Nr.29 


W ARSZA W A. 18 LlPCA 1929 R. 


Rok VI 


ZAPARCIE. NA
Yfi.O
E 
ClE!\PIENlA W 
 TROBY = ZWIOTCZE.NIE. PRZEWODU POKARMOWE.GO 


C'" HIO 0 5 C l2 RIO ()5 
SRODEK ROZWALNIAJJ\CY ( 
LECZJ\CY RACJONALNIE PRZYCZYNY ZAPARCIA. 
LABOII..ATOR,JUM Dr. M. LI:.Pl\.INCE'.. b2 Rue d. I. TOU1\.. I'AaT:tu 
Sprzedai w Polace w apteka.cb i .kl.da.c:b aptec:za,.c:h. 
Odcbl.' eft. Pol.k1: Noh-olo......57 .... b .. w.__ 


lEPRINCE 


£1.-...... 
.. 
.. 

bJ> 
fDi VI C 
: « 
 
.IIJZ 

 -- 
iILaJ 

> 
80 

 
Q. 

 
0.....-. 
" 


CIIt 


CASCARINE 


TROJNITRYNA KOFEINY DUBOIS 
(Trinitrine Cafeinee Dubois) 
Draietki z mi
kq zawart
 
Dzieki nab'chmlasto_ WS7sanlu aie dziala IIZ7bko 1 
 b6rdz0"
 
erodek obnita
,. cUnienie krwi. 
WSKAZANIA> Dumica boIeoao. cIuznoiC zaIeiDa od cborOb ....,. i ne lub 
ODDZIAI:. DLA POLSIU ... Wanzawie. Moltotowaka S7 m. b,. 


I 


BIBLIOTEKA 



W ARSZA W.SKIE 
CZASOPISMO LEKARSKIE 


WYCHODZI CO CZW ARTEK 


REDAKTOR: ZYGMUl\JT SREBRNY 


WYDA WCY: WILHELM KNAPPE i REMIGJUSZ STANKIEWICZ 


ADRES REDAKC]/: Sienkiewicza /2 m. 28. 


N r. 29 


ADRES AD1\JINISTRAC]/: Zielna 47. 


Rok VI 


W l\RSZA W A. 18 LlPCA 1929 R. 


PRACE 


ORYGINAlNE. 


Wyklady 


Z oddziatu chorob nerwowych Szpitala na CZ ll 3/em w rJ' ar3zawie 
i z pracowni neuro-biolofliczne; T-wa Nauk. Warsz. 
(Kierownik: E. FLATAU). 


o glejakach. *) 


. 
Podal 


J. MACKIEWICZ (Warszawa). 


Szereg fakt6w przemawia za tern, ze liczba 
os6b. zapadaj,!cych na nowotwory m6zgu, w ci,!gu 
ostatnich lat kilkudziesi
ciu stale wzrasta. Czter- 
dziesci kilka lat temu A II a n S tar w znanej swej 
monografji zebral z calego pismiennictwa og6lem 
600 przypadk6w nowotwor6w m6zgu, podczas gd y 
,przed 7 laty statystyka wlasna C u s h i n g a prze- 
kraczala liczb
 1600 przypadk6w tegoz cierpie- 
nia. Statystyka oddzialu F I a tau a (rozpoznania 
kliniczne) wykazuje liczby nast
puj,!ce: 


1917-1919 na og6In'lliczb
 chor, 
1920-1922 
1923-1925 
1926-1928 


1204 bylo 18 guzow mozgu=1,5'j; 
1354 50 =3.7 
 
1894 162 =8.5 
1626 143 =8.q
 


Podobnie wzrosla i Iiczba przypadk6w sekcyj- 
nych guz6w m6zgu na tymze oddziaIe: 
1914-1918 
1919-1923 
1924-1928 


19 przypadkow sekcyjnych nowotworow mozgu 
30 
38 


" 


" 


Najprawdopodobniej stoi to w scislym zwi,!- 
zku ze spostrzeganem przez caly szereg autor6w 
zwi
kszaniem si
 liczby guz6w i w innych narz'!- 
dach, co z punktu wid zenia eugenicznego nie jest 
pozbawione znaczenia. 
Dalej podkreslic nalezy, ze spostrzega si
 
jednoczesnie stale zwi
kszanie si
 odsetka gleja- 
k6w posr6d rozmaitych guz6w m6zgu (wed lug 


*) Streszczenie odczytu. wygloszonego na I dorocznem 
zebraniu Tow. Neurologicznego w Warszawie 2411I 1929 r. 


k I j n i c z n e. 


A II a n S tar a, B run s a, 0 p pen h e i m a i in. 
glejaki stanowity 1/" og6lnej Iiczby przypadk6w 
guz6w m6zgu, wedlug zas statystyki C u s h i n g a, 
jak r6wniez doswiadczenia wlasnego, stanowi,! one 
40 0 !0 og6Inej liczby gm6w m6zgu). Jednak przy- 
czyny tego zjawiska S,! zgola odmienne. 
Pocz'!wszy od Vir c how a. kt6ry pierwszy 
wprowadzil okreslenie ..glioma" dla pewnego rodza- 
ju pierwotnych guz6w m6zgu, skladaj,!cvch si
 
z kom6rek 0 zasadniczej budowie glejowej 
 az 
do ostatnich lat - tysi,!ce prac, poswi
conych gIe- 
jC1kom, rozpatrywaly zagadnienie to wyl&cznie ze 
stanowiska morfologicznego. Mozemy powiedziec, 
ze cz
sc morfologiczn,! zagadnienia glejak6w prace 
te dokladnie zbadaly, Iecz juz klasyfikacja guz6w 
tych: glioma molle, durum, parvocellulare, giganlocellu- 
lare, neuromatosum, neuro-epithelioma, astrocytoma i 1. d. 
nie wystarczala d1a olbrzymiej liczby glejak6w, 
kt6rej nadano nazw
 gliosarcoma z powodu znacznej 
Iiczby kom6rek, wieIoksztaltnosci element6w i pe- 
wnych cech zlosliwosci samego guza. Zostala utwo- 
rzona bardzo obfita nomenklatura, uwzgl
dniaj,!ca 
rozmaite cechy zewn
trzne kom6rek, wchodz,!cych 
w sHad rozmaitych glejak6w. Klasyfikacja ta nie 
uwzgl
dniala natomiast ani rokowania w kazdym 
z tych rodzaj6w glejak6w, ani tez nie dotykala 
sprawy najskuteczniejszego sposobu walki w tym 
Iub innym rodzajem guza. A jednak codzienne 
fakty kliniczne swiadcz,! 0 tern, ze t. zw. glejaki 
mog,! przebiegac w zadziwiaj,!co rozmaity spos6b. 
Znamy glejaki, kt6re, niezaIeznie od miejsca usa- 
dowienia, prow adz,! do zejscia smiertelnego juz 
w 5-6 tygodni, Iicz'!c od pierwszch objaw6w cho- 
robowych, podczas gdy zdarzaj,! sic: przypadki, 
w kt6rych od pocz'!tkowych objaw6w do zejscia 
smiertelnego uplywa caly szereg lat. Wreszcie na- 
potykamy posr6d glejak6w takie przvpadki. w kt6- 
rych istnieje wybitna sHonnosc do zupelnego ro- 
zpadu i tworzenia si
 torbieli wl6knisto - glejowej. 
W przypadkach tych, nawet przy bardzo skrupu- 
latnem badaniu drobnowidzowem, z trudem udaje 
si
 wykazac w scianie torbieli znikom,! liczb
 ko- 



18 lipca 1929 r. 


676 


W ARSZA WSKIE CZASOPISMU LEKARSKIE -.
 29 


morek glejakowatych. Rozmaicie tez znosz& cho- 
rzy z glt;jakami mozgu zabieg chirurgiczny: nie- 
kiedy zyj& dlugie lata, nawet po cz
sciowem zale- 
dwie usuni
ciu guza, niekiedy zas - wr
cz prze- 
ciwnie, gin& bardzo szybko po operacji, ktora za- 
sadniczo przeszla szcz
sliwie. To sarno widzimy 
w stosunku do leczenia promieniami R. \V niektorych 
glejakach otrzymujemy wynik szybki, efektowny 
idose dlugotrwaly, w innych zas promienie R. nie 
s& w stanie powstrzymae szybkiego narastania 
objawow. Rowniez i stosunek glejakow do ota- 
czaj&cej tkanki nerwowej bywa rozmaity: jedne 
z nich s& ostro odgraniczone i mog& bye podczas 
operacji calk"wicie wyluszczone, inne znowu, zaj- 
mui&c nieraz olbrzymj& przestrzen, zlewaj& si<: tak 
calkowicie z tkank& nerwow&, ze golem okiem 
niepodobna ich cz
stokroe wykrye. Niemniej zmien- 
ny i roznoraki bywa stosunek glejakow do opon 
mozgowych, ich zdolnose do tworzenia przerzutow, 
sklonnose do daleko posuni
tych zmian zwyrodnie- 
niowych, zwapnienia, wywolywanie rozmaitych 
reakcyj ze strony elementow ektodermalnych 
i mezodermalnych tkanki, granicz&cej z guzem itd. 
Z punktu widzenia wyzej wymienionych za- 
gadnien stosunki \'II' rozmaitych glejakach wykazuj& 
wi
c wybitn& niejednolitose. Otoz na wszystkie 
te zagad nienia klasyfikacja morfologiczna, ktora 
faktycznie nie posun
la si
 dalej, niz podzial na 
glejaki zarodniowe, wlokniste i glejako - mi
saki 
z dodatkiem rozmaitych przymiotnikow - odpo- 
wieclzi nie dawala i nie daje. To tez w latach 
ostatnich zacz
to odrywae od tej zbyt ogolnie uj
- 
tej grupy glejakow postacie poszczegolne, w kto- 
rych wykrywano pewn& odr
bnose zarazem morfo- 
logiczn
. jak i bio-patologian&. \V roku 1924 nie- 
mal jednoczesnie Rib b e r t w Niemczech, G lob u s 
i S t r a u s w Ameryce wyodr
bnili jednostk
 histo. 
patolog-iczn&, ktorej nadano nanv
 "spongioblastoma" 
podkreslaj&c pochodzenie komorek nowotworowych 
z embrjonalnego okresu rozwoju glejowego - ze 
spongioblastow, a w 3 lata pozniej B a i ley i Cu. 
s h in g przyst&pili do przejrzenia swego wyj&tkowo 
bogatego materjalu operacyjnego i sekcyjnego 
z punktu widzQnia kliniczno - prognostycznego. Na 
zasadzie nader szczegolowej analizy morfologicznej 
oraz rozumowan embrjogenetj"cznych, badacze ci 
podzielili caly swoj materjal na 14 grup, odpowia- 
daj&"ych znanym dotychczas poszczegolnym eta- 
porn rozwoju glejakow oraz postaciom gleju doj- 
rzalego. 
6 grup odpowiada etapom embrjonalnym ro- 
zwoju glejakow (medullo - epithelioma, medulloblastoma, 
pinealoS!a5Ioma, epend!:moblastoma, spongiohlastoma, astro- 
blastoma), trzy grupy odpowiadaj& dojrzalym ele- 
mentom glejowym (ependymoma, astrocl)toma,oligoden- 
dro
lioma), wres7cie 5 grup, uwzgl
dniaj&cych ele- 
mentv ektodeTmalne wogole (neuroblastoma, papilloma 
chorioidum, pimaloma, neuTo-epilhelioma, ganglioneuroma',. 
Ostatnia z tych grup nie nalezy, scisle bior&c, do 
grupy guzow glejopochodnych. Jednak z calego 
rozumowania B. i C., ze stalego podkreslania w opi- 
sach poszczegolnych grup obecnosci tych lub in- 
nych postaci gleju embrjonalnego z zasadniczemi 
jednostkami "medulloblastami", gdzie obok medul- 
loblastow znajduj& si
 spongioblasty i neuroblasty, 
widae, ze autorzy ci bez zastrzezen uwazaj& ten 
lub ow typ napotykanych elementow za okreslon& 


faz
 embrjonalnego rozwoju gleju. Potwierdza to 
rowniez fakt. ze wspomniani autorzy histogenez
 
calej pierwszej grupy (embrjon.) usiluj& wytloma- 
cz}e teorj& embrjon. resztek lC 0 h n h e i m). Jed- 
nakze w listopadzie r. ub. B a i ley uwazal za od- 
powiednie, odpieraj&c zarzuty R 0 u s s y ego, za- 
znaczye: "Ma classification repose uniquement sur 
l'idee de ressemblance" i w calym szeregu punk- 
tow ust
puje z zaj
tego pierwotnie, zupelnie apo- 
dyktycznego stanowiska. 
Uwzgl<:dniaj&c klasyfikacj
 embrjogenetyczn& 
B a i ley a i C u s hi n g a, ni\st
pnie klasyfikacjt:; 
R 0 u s s y ego, L her m i t tea i Cor nil a oraz 
Mar bur g a, dochodzimy do wnioskow nast
puj&- 
cych: 1) rozmaite etapy rozwoju embrjonalnego 
gleju u czlowieka nie s& jeszcze dostatecznie usta- 
lone (naprz. to, co S c hap e r w r. 1 R95 uwazal 
za "oboj
tne" komorki embrjonalne, obecnie, na 
zasadzie prac H 0 r t e g i, musimy najprawdopodob- 
niej zaliczye do elementow dojrzalych (mikro-i oli- 
godendrogleju); 2) obecnose w jednym i tym samym 
guzie najrozmaitszych (niekiedy 5 6-7) elementow 
glejowych nie da si
 wytlomaczye teorj& embrjo- 
genetyczn&; 3) B a i ley i C u s h i n g podaj& sami, 
ze 56 przypadkow (14" II) nie zdolali rozmiescie po- 
srod i 4 grup ich wlasnej klasyfikacji; 4) grupa 
spongioblastoma multiforme (prawie l/S wszystkich roz- 
klasyfikowanych przypadkow) stanowi, zdaniem 
naszem, now& grup
 zbiorow&, z ktorej mozna 
wydzielie inne, zgola odr
bne jednostki patologiczne. 
Zgodzie si
 musimy z R 0 u s s y m, ze - przeciw- 
nie-spongioblastoma multifoTme jest dose rzadko spo. 
strzeganym glejakiem; 5) w pracach B a i ley a zo- 
stal niedQstatecznie uwzgkdniony bio - mechanizm 
rozrostu poszczegolnych typow glejakow, jeszcze 
zas mniej poswi
cono uwagi oddzialywaniu otacza- 
j&cej tkanki mozgowej; 6) poj
cie zlosliwosci lub 
lagodnosci tego lub owego typu glejaka autorzy 
czerpi& raczej z danych klinicznych (dlugotrwaly 
lub krotki przebieg choroby i t. p.), anizeli z po- 
gl
bionej analizy histologicznej kazdego poszcze. 
golnego typu glejaka; 7) sprawa zlosliwego zwy- 
rodnienia pocz&tkowo lagodnego glejaka zupelnie 
nie zostala uwzgl
dniona z punktu widzenia histo- 
logicznego. 
Pomimo tej krytyki winnismy podniese caly 
szereg zaslug B. i C.: 
1. Pnnktem wyjscia tej nowej klasyfikacji 
byly w pierwszym rz
dzie pot r z e b y c z y s t 0 k I i- 
n i c z n e: w calem tez ich rozumowaniu, obok hi- 
stopatologa, przemawia jednoczesnie klinicysta, 
przyczem material kliniczny, spostrzezenia oraz 
analiza faktow wychodz& z pod piora takiego mi- 
strza neurochirurQ'ji, jak C u s hi n g, posiadaj&cego 
obecnie najwi
ksze doswiadczenie zarowno w dzie- 
dzinie materjalu operacyjnego, jakotez w kierunku 
leczenia promieniami Roo 
2. Autorzy po r a z pie r w s z y usilowali 
ustalie "rokowani
" kazdego poszczegolnego gatun- 
ku glejaka. W klasyfikacji tej, z biegiem czasu, 
jak pozwalaj& nam wnioskowac wlasne nasze ba- 
dania (wprawdzie nad znacznie skromniejszym ma- 
terjalemJ - b
dzie poczyniony szereg zmian. Nie- 
ktore jednostki, bye moze, zupelnie odpadn&, inne 
zas grupy (jak naprz. spongioblastoma) b
d& rozczlon- 
kowane. Podzial zasadniczy, bye moze, z mniej- 



18 lipca 192':J r. 


W ARSZA WSKIE CZASOPISMO LEKARSKIE - J\
 29 



77 


szym naciskiem na scisl& ernbrjogenez
, stanowi 
jednak niew&tpliwie wielki krok nb.przod. 
3. Autorzy poddali scislej krytyce poj
cie 
o "glejo-rni
sakach", ktore do niedawna jeszcze zaj- 
rnowaly miejsce czolowe w rozdziale 0 glejakach. 
4. Glown& zaslug& B. i C. pozostanie fakt. ze 
ustalili wskazania lecznicze dla poszczegolnych ty- 
pow glejakow, a mianowicie, wyodr
bnili typy gu- 
zow, ktore mog& bye naswietlane z powodzen'ern. 
wzgl. usuni
te cz
sciowo na drodze chirurgicznej, 
a nast
pnie energicznie naswietlane. 
B a i ley i C u s h i n g, rozpatruj&c zagadnienie 
rokowania poszczegolnych typow glejakow, uznaj& 
niektore z nic
 za zlosliwe, inne znow za lag-odne, 
f:.rzyczem autorzy ci bior& pod uwag
 przy opisie 
typow poszczegolnych zarowno obecnose i liczb
 
rnitoz. jak i przejscia medulloblastoma tow na opony 
rnozgowe; wreszcie jest tutaj rnowa 0 "wygl&dzie 
wyluszczalnym" spongioblastomatow. \V jednem 
rniejscu znajdujerny pozatern wzrniank
 0 tem, ze 
wlokna nerwowe mog& bye zachowane wewn&trz 
t. zw. astrocytoma plasmaticum. Glowne kryterjurn 
zlosliwosci B. i C. upatruj& jednak w przeci
tnyrn 
okresie zycia chorych, licz&c od wyst&pienia pier- 
wszych objawow (osobna rubryka dla objawow 
ogolnych rnozgowych, osobna zas dla objawow 
miejscowych). Na plan pierwszy zostaje wi
c wy- 
suni_:te kryterjurn kliniczne. a mianowicie, jaki od- 
setek chorych z tyrn lub i!1nym gleja'..iern pozostaje 
przy zyciu w ci&gu 18 rniesi
cy od czasu dokona- 
nej operacji. Zostala ulozona tablica smierteinosci 
stosownie do zlosliwosci lub lagodnosci glejakow. 
T e "tablice rang" posiadaj& duzq wartose praktycz- 
n&, choeby juz z tego wzgl
du, ze jest to pierwsza 
proba przeprowadzenia paraleli mi
dzy przebiegiern 
klinicznym a typem histologicznym glejakow. 
Jednakze wyniki tych badan niezupelnie s& wolne 
od zarzutu. Przedewszystkiem, w statystyce smier- 
telnosci wskutek guzow rnozgu rol
 nieposledni& 
odgrywa urniejscowienie guza, \V materjale wlas- 
nym posiadarny przypadki rneningiomatow, t. j. gu- 
zow wyj&tkowo lagodnych, lecz usadowionych w po- 
blizu bardzo waz!1ych dla zycia okolic rnozgu, 
w ktorych dosc szybko nast
powala smierc w kaz- 
dym razie szybciej, niz u innyc h chorych z rozle- 
glerni glejakami 0 cechach zlosliwych, lecz umiej- 
scowionych w punktach, oddalonych od waznych 
dla zycia osrodkow. Jestesmy tego zdania, ze 
znaczna cz
sc chorych na guzy mozgu ginie raczej 
wskutek wytwarzajqcego si
 wodoglowia, obrz
ku 
tkanki rnozgowej, s&:;iaduj&cej z glejakiem. i ze ten 
obrz
k. niekiedy bardzo rozlegly, staje si
 przy- 
czyn& zejscia smierteinego_ Sarno przeto krotsze 
lub dluzsze trwanie cierpienia nie moze bye abso- 
lutnyrn wskaznikiem zlosliwosci lub lagodnosci da- 
nego rodzaju nowotworu. 
\Vszystbe te momenty sklonily nas do podj
cia 
prob zanalizowania c z y n n i k a w his to log i c z - 
n y chI ago d nos c i i z 1 0 s I i w 0 s c i poszczegol- 
nych typow glejakow Materjal nasz poddalismy 
badaniu ze stanowiska klasyfikacji B. i c.. przyczern 
okazalo si
. ze caly szereg guzow w podanym 
przez nich podziale bez wi
kszej trudnosci da si«: 
urniescie. Dotyczy to rnectulloblastomatow, spon- 
gioblastomatow, astrocytomato",.- zarodziowych 
i wlokienkowych. Natomiast wsrod naszego mater- 


jalu nie zdolalismy wyodr
bnic ani jednego przy' 
padku, ktoryby odpowiadaJ nast
puj&cym grupom 
B a i ley a i C u s hi n g a: pinealomatu, ependymo- 
blastomatu, jednobiegunowego spongioblastomatu 
i neuroepiteliomatu. Co si
 zas tyczy oligoden- 
drogliornatu, to jeden przypadek byl wprawdzie 
zblizony morfologicznie do opisu B. i c., lecz po- 
niewaz byl to mozg, ktory bardzo dlugo przelezal 
w formalinie, przeto nie nadawal si
 do prepara- 
tow elektywnych na oligodendroglej podlug metod 
H 0 I' t e g i. Z tego powodu przypadek ten pozo- 
stal pod znakiem zapytania Okolicznosc, ze po- 
wyzej wymienionych typow glejako
v nie stwierdzi- 
lis my na materjale wlasnym, bynajmniej nie moze 
i nie powinna wplyn&c na kwestjonowanie tych 
jednostek, poniewaz materjal nasz jest 6-krotnie 
ubozszy od materjalu B. i C. Zreszt&, jednostki 
patologiczne, 0 ktorych mowa, wynosz& rowniez 
u tych autorow niewielki tylko odsetek. 
Z drugiej strony napotkalismy dwa przypadki, 
ktore zarowno pod wzgl
dem osoLliwosci topogra- 
ficznych, jak i morfologji elementow nie odpowia- 
daly zac!'1ej z grup, obj
tych przez klasyfikacj
 
B. i C. Przypadki te omowirny tutaj pokrotce, 


Jeden z tych przypadkow dotyczyt chorego. klory zmarl 
w trzy miesi'1ce od wyst'1pienia pierwszych objawow (bolow 
glowy). drug; zas w 4' , miesi'1ca. liczqc od tejie chwili. W przy- 
padku pierwszym bardzo wczesn;e wystqpity objawy psychiczne. 
parezy byly slabo ZBznaczone. i stVv
ierdzono nieznaczne zatarcie 
granic tarcz ,vzrokowych. Scislejsze umieiscowienie guza oka- 
zalo sj
 niemozli\ve. Po smierci sh.\-ierdzono obecnosc bardzo 
matego ,' 0 o .
 0 Q) >, 0 o E 
..c>.::Ju ";:: ... ..c.- N N ";:: 
 C 
N I- U >. .. ,!:; r:::;:o u ... ... u '" o u 
u 0 N 
 0 :J .- .. o.r:: Co """ 
.-..c «I l- E 
 N ... r:: E beO E :J '" 
...J u r::-" N "'-C "" N N N-" N N -C.:;; 
Z y d6w 75 I 10 14 2 7 I 2 
- - - - 
Chrze- lY 3 3 (I I 3 
scijan 
-- 
I Og6tem I 104 13 I 17 2 B 5 


Cech
 charakterystyczn& "diabete gras" sta- 
no wi powolny pocz&tek i stopniowy rozwoj choroby. 
\V przebiegu tej postaci cukrzycy odroinic moina 
dwa okresy: pozniejszy - jawny - ze znanemi 
objawami klinicznemi i wczeSniejszy - okres uta- 
jony, zw. przez M a ra no n a status praediabeticus. Rzecz 
jasna, ze leczenie jest tern latwiejsze, a rokowanie 
tern lepsze, im wczesniej cukrzyca zostala rozpo- 
znana. Juz dlatego rozpoznanie cukrzycy w okre- 
sie utajonym ma doniosle znaczenie praktyczne. 
Szczeg6lnie waine jest wykrywanie stanow przed- 
cukrzyczych ze wzgl
dow zapobiegawczych w po- 
radniach eugenicznych T. 0 Z.-u. Dlatego tez 
uwazam za wskazane szersze omowienie sympto- 


*) Og61na liczba chorych szpitalnych z y d6w i chrzescijan 
jest przeci
tnie jednakowa. 


679 


rnatologji i praktycznych metod rozpoznawczych 
stanow przedcukrzyczych. 
Jesli zglasza si
 do nas osobnik ze skargami 
na uporczyw& furunkuloz
, ci
ik& nFuralgj
, doku- 
czliwe sw
dzenie ciala, zaem
 lub ropotok z
bo- 
dotowy, to wsrod innych przyczyn, mog&cych wy- 
wolac wymienione dolegliwosci, nalezy pami
tac 
i 0 cukrzycy. Mog& to bye pierwsze przejaw) 
choroby przy braku jeszcze cukru w moczu i nc- 
rmoglikemji. Podejrzenie nasze co do utajonej cu- 
krzycy jest w takim przypadku tern bardziej uza- 
sadnione. jesli chodzi 0 osobnika otylego. albowiem 
otylosc cz
sto prowadzi do cukrzycy, prawdopo- 
dobnie wskutek wyczerpania trzustki. Do obrazu 
klinicznego stanu przedcukrzyczego naleiy, wed tug 
1\1 a ran 0 n a, jeszcze jeden objaw - hypertensio. 
Pot a in byl pierwszy, kt6ry zwrocil uwag
 na to, 
ze ze wszystkich stanow chorobowych najcz
sciej 
spotykamy wysokie cisnienie w chorobach nerek 
i cukrzycy. \Vedlug Mar a non a istnieje taka ko- 
lejnosc w rozwoju objawow chorobowych cukrzycy: 
hypertensio typu essentialis, hyperglycaemia, glycosuria. 
Dla Mar a non a zarowno hypertensio jak i hyper- 
glycaemia s& przejawami sympatykotonji. Uwaza 
on, ze stwierdzenie hipertensji przy braku innych 
momentow etjologicznych powinno nas zmusic do 
poszukiwania cukrzycy utajonej. \Ve wszystkich 
takich przypadkach konieczne s& szczegolowe wy- 
wiady co do dziedzicznego obarczenia cukrzyc&. 
Wiadomo wszak, jak wielk& rok odgrywa w cu- 
krzycy dziedzicznosc. \Vedlug danych statysty- 
cznych licznych autorow 20"/0 diabetykow, czyli 
kazdy pi&ty chory pochodzi z rodziny, dziedzicznie 
obarczonej cukrzyc&, a wed lug prof. H. S t r a u s s a 
u zydow - diabetykow w 40% przypadkow stwier- 
dza si
 obarczenie dziedziczne. 
Przechodzt: do badan laboratoryjnych, mo- 
gC\cych si
 przyczynic do rozpoznania stanu przed- 
cukrzyczego i dziedzicznego obarczenia cukrzyc&. 
Be r g e II pierwszy zwrocil llwag
 na to, ie 
w moczu osobnikow, dziedzicznie obarczonych cu- 
krzyc&, stwierdza si
 cz
sto zwi
kszon& ilosc sub- 
stancyj redukuj&cych, i uwazal to za przejaw nie- 
wydolnosci aparatu, reguluj&cego gospodark
 wo- 
danow w
gla w organizmie. Pami
tae przeto nalezy, 
ze stale utrzyrnuj&cy si
 wysoki cit:zar gatunkow) 
moczu przy zwi
kszonej ilosci substancyj reduku- 
i&cych powinien nasun&e podejrzenie co do cu- 
krzycy. Na oddziale naszym szpitalnym od kilku 
lat zwracamy uwag
 na te dwie cechy moczu, co 
nas juz niejednokrotnie naprowadzilo na wlasciwe 
rozpoznanie. \Ve wszystkich takich przypadkach 
konieczne jest okreslenie poziomu cukru we krwi. 
Zastrzec si
 jednak trzeba. ze jednorazowe, a na- 
wet kilkorazowe badanie naczczo cukru we krwi 
w niektorych przypadkach nie' moze jeszcze zde- 
cydowac 0 rozpoznaniu, a to ze wzgkdu na zbyt 
wielkie wahania poziomu cukru we krwi, uwazal1e 
jeszcze za norm
; musielibysmy znac r.orm
 dla 
· danego osobnika, by m6c okreslie, czy stwierdzona 
naprzyklad liczba 1,2% jest w konkretnym przy- 
padku gorn& granic& normy, czy tez juz hipergli- 
kemj&. Procz tego u dzieci i ludzi mlodych nawet 
w pewnej klinicznie cukrzycy mozemy stwierdzic 
naczczo we krwi niski poziom cukru, na co zwraca 
uwag
 No 0 r den. 
Oto dlaczego konieczne s& inne jeszcze ba- 



18 lipca 192Q r. 


680 


WARSZAWSKJE CZASOPISMO LEKARSKIE - oM 29 


dania dla wykrycia zaklocenia gospodarh wodanow 
w
gla w organizmie; mam na mysli okreslanie 
krzywej cukru we krwi po obciqzeniu wodanami 
w
gla. Obciqzenie musi bye dokonywane za po- 
mOCq glukozy (jednorazowego Iub dwukrotnego 
z godzinnq przerWq podawania 20 - 50 gr. glu- 
kozy) lub, jak to ostatnio proponuje No 0 r den, 
za pomOCq podawania z godzinnemi przerwami 
porcyj cbleba: 25, 50, 75, 100 gram ow. Analiza 
otrzymanej krzywej przecukrzenia rzuca swiat-to 
na stan gospodarki wodanow w
gla w organizmie. 
Przy wszystkich tych probach obciqienia zoslaje 
jf:dnoczesnie badany w tychze odst
pach czasu mocz 
na cukier celem wykrycia cukromoczu pokarmowego 
(glycosuria alimenlaria). \Vedlug Lor and a i innych 
autorow u dzieci. pochodzqcych od rodzicow dia- 
betykow. cz
sto stwierdza si
 cukromocz pokarmo- 
wy. co moze bye wykorzystywane do wykrywania 
dziedzicznego obarczenia cukrzycq. Doswiadcze- 
nie wlasne przekonalo nas, ie szczegolowe wywia- 
dy w polqczeniu z objawami klinicznemi i wyiej 
wyluszczonemi badaniami laboratoryjnemi dajq 
nam moznose rozpoznawania cukrzycy w jej sta 
nie utajonym (status praediabeticusJ i ujawniania nie- 
wydolnosci aparatu. regulujqcego gospodark
 wo- 
danow w
gla w organizmie u osobnikow. dzie- 
dzicznie obarczonych cukrzycq. 0 tem powinien. 
zdaniem naszem, wiedziee i pami
tae lekarz, pra- 


cujqcy w poradni eugenicznej, i kazd y przypadek 
podejrzany co do dziedzicznego obarczenia cukrzy' 
Cq lub istnienia jui objawow utajonej cukrzycy 
poddae szczegolowemu badaniu. \V ten sposob 
udaloby si
 w poradniach eugenicznych nieraz 
wykrye stany przedcukrzycze i dziedziczne obar- 
czenie cukrzycq. a dzi
ki temu zapobiec zawiera- 
niu malzenstw mi
dzy osobnikami choremi lub 
klinicznie jeszcze zdrowemi. lecz dziedzicznie 
obarczonemi. co w przyszlosci przyczynieby si
 
mog-lo wielce do zmniejszenia liczby chorych na 
cukrzyc
. 
Na podstawie powyzszego pO'lwalamy sohie 
wysnuc wnioski nast
pujqce: 
I) sklonnosc do cukrzycy nie stanowi cech
 
rasowej zydow; 
2) zawieranie malzenstw mi
dzv osobnikami. 
dziedzicznie obarczonemi cukrzvcq. otylosci q i in- 
nemi schorzeniami gruczolow 
krewnych. sprzyja 
podtrzymywaniu cukrzycy wsrod zydow; 
3) wykrywanie dziedzicznego obarczenia cu- 
krzycq, rozpoznawanie stano,,'" przedcukrzyczych 
stanowic powinno jedno z zadan poradni eugenicz- 
nych T. O. Z.-u.. a to w celu zapobiegania zwiqz- 
kom malzenskim mit;dzy osobnikarni choremi i dzie- 
dzic7.nie obarczonemi. 


DZIAt. SPRAWOZDAWCZY 


pM 1MnakM. ... GANTZA. 


Streszczenia zbiorowe i poglC!dowe. 


Geneza i T echnika Metody Psychanalitycznei. 


Podal 


A. DRYJSKI (Pozna';). 


(Ciqg dalszv p. - '1r. 27 i 28), 



 3. DjalJ,nostyka asocjacyjna. 


Badanie stanu psychicznego metod q skojarze- 
Iliow,! opiera si
 na fakcie, ze wszelkiego rodzaju sil- 
niejsze przezycia wzruszeniowe wykazujq dqznose 
do zaznaczenia si
 w skojarzeniach. Dotyczy to tak- 
ze i pop
d6w tlumionych. kt6re usilujq poslae do 
swiadomosci swe przedstawicielstwo wyobrazeniowe 
i w tern dqzeniu korzystajq z r6znych, nawet najdal- 
szych asocjacyj. 
Kiedy osobnik zaczyna kojarzye, w jasny punkt 
jego swiadomosci moze wejse tylko jedno - z po- 

r6d bardzo licznych - wyobrazen. U progu jej od- 
bywa si
 wi
c walka 0 byt chwilowy w tym punkcie. 
o;Zwyci
za ten stan ,kt6ry jest najsilniejszy w danym 
momencie, kt6ry zdola przem6c calq cizb
 swych 
wsp6lzawodnik6w i pierwszy przekroczyc zdobywany 
pr6g swiadomosci. Szanse zwyci
stwa Sq rozmaite: 
;,tan wzruszeniowy przewazy nad oboj
tnemi, wi
ksze 


nat
zenie uczuciowe przewazy nad slabszem i t. d., 
i 1. d.... Wszystkie te warunki wsp6ldzialalq razcm 
i wypadkowa ich decyduje 0 tern, jaki ze stan6w pod- 
5wiadomosci... cisnqcych si
 do pr0gu zwyci
zy i prog 
len przestqpi, stajqc si
 na chwil
 przedmiotem U\"a- 
gi i podstawq wypowiedzenia slowa reakcji" '). 
Zasad
, na kt6rej opiera si
 djagnostyka skoja- 
rzeniowa psychanalityk6w, mozna sformulowac w 
spos6b nast
pujqcy: wszelkie wyobrazenie, kt6re si
 
przedostaje do swiadomosci, jest uwarunkowane 0- 
kreslonemi wplywami nieswiadomosci. Metoda psych- 
analityczna odnajduje jakoby te wplywy z "pewno- 
sci q , niepodlegajqcq zadnym wqtpliwosciom..... 
Posluguje si
 ona zazwyczaj dwiema odmi:ma- 
mi procesu asocjacyjnego, a mianowicie: s k 0 j a- 
1 zen i ami w 0 I n e m i (zwangloses Assoziircn) 
i par z y s tern i. Badanie skojarzen wolnych posiada 
znowu dwie postaci: automatyzm skojarzeniowy og6l- 
ny lub stosowany wzgl
dem poszczeg6lnych objaw6w, 
czynnosci (I. zw. omy
kowych) i element6w marzen 
s(;.nnych, \V tym ostatnim np, wypadku, gdy pacjent 
opowie sw6j sen, psychanalityk dzieli go na pewne 
fragmenty, z kt6rych kazdy jest punktem wyjkia 
lancucha skoi arzeniowego. 


1) .-\bramowski, d,delo eyt., SIr. 160. 



II lipca 1929 r. 


W ARSZA WSKIE CZASOPISMO LEKARSKIE - J\! 28 


681 


Dla ilustracji zacytuj
 przyklad Mae d era: 


Panna B., histeryczka. lat 3U, obok innych kompleksow. 
eierpi tak7e na wyrzuty sumienia. cr das Errinncrunl1sycrmijgcn. 
'en, 
tralh!. hir 
crYcnheiik. 11. P"ych. 18 .lahrgang. a taki:c l'her 
die RClnuductionsstiirungen beim .\ssoziationsexpcriment.lJia, 
gnostische Assoziationsstudien, t. 11, 6, - ,6. 


Wyjasnimy to na przykladzie J un g a, uwzgl
d- 
j qC takze i przedluzenie czasu rf.akcj i. 


Slowa 
wywoluj'1 ce 


Reakcja 


Czas reakcjl 
w sf'kundach 


ReprodukCJ8 


I. Glowa wlosy 1.4 + 
2, Zielony l'1ka 1.6 + 
3. 'Vv' 0 d a g I <: b 0 k a 5.0 ply w a i: 
4. K,j noz 1.6 + 
5. D\ugi slol 1.2 + 
6. 0 k r .. t Ion q e 3.4 parowlec 
7. Pylae odpowiadae 1.6 + 
8. Welna tkac 1.6 + 
9. Zlv uprzeJrnv 1.4 + 
10. J e z i 0 roW 0 d a 4,0 n i f' b i e ski 
II. Chory zdrowy 1.8 + 
12. Alrarnent czarny 1,2 + 
I3,Ply""e urn,ernplywae3.8 woda 
Z powyzszego widzimy, ze slowa: w 0 d a. 
c k r 
 t, j e z i 0 r 0 i. ply wac -:-:- .Sq krytyczn
. 
gdyz posiadajq wydluzony czas reakcj1 1 reprodu
C)a 
odpowiedzi na nie jest inna (p 1 y wac, par 0 w 1 e c: 
n i e b i e ski, "" 0 d a), mz reakcji pierwotne) 
(g I 
 b 0 k a, ton q C, w 0 d a, u m i e m p t y- 
wac). 
7, T I u m a c zen i e, 0 maw i ani e, n 1 e- 
zrozumienie slow a W.; wyrazy si\ne, 
d 0 bit n e, porn y I k i j 
 z y k 0 w e Verspre- 
chen) i t. p. 
Omawianie, szczeg6lnie lekcewazqce, siowa, kt6re 
na pierwszy rzut oka wydaje si
 oboj
tne. lub. 
aod- 
wr6t silne jego akcentowanie a takze pomylkl )
zy- 
kowe w wymawianiu slowa skojarzonego, zachodz q 
w eksperymentach dosyc cz
sto. Wszelkie uchylenia 
od czynnosciowania norma\nego (usterki zycia co- 
aziennego - mowy, pisma i t. d.) uwaza F r e u d za 
wyraz "pobudek i zamiar6w, kt6re chcemy odsunqc, 
ukryc przed swiadomosci q naszq". Sq to, jak m6wi, 
"pochodne tych samych stlumionych zyczen i zespo- 
l6w, ktore... mogq tworzyc objawy i marzenia senne. 
Uchylenia te, zaslugujq wi
c, by ie oceniano jako ob- 
jawy, a zwazanie na nie moze nam, podobnie jak I?a- 
rzenia senne, odslonic to, co w zyciu psychicznem Jest 
ukryte. Z i c h porn 0 c q z d r adz a c z low i e k 
z a z w y c z a j s wen a j g I 
 b s z eta j e m n i- 
c e". (podkresl. m.) 1). 
8. Rea k c j e 0 r g ani c z new sferze kar- 
djo-naczyniowej, oddechowej, wydzielniczej, w czyn- 
nosciowaniu dowolnego ukladu mi
sniowego (mimika, 
gesty, bezwiedne poruszenia konczyn i t. p.). f\lajcz
- 
sciej w danym przypadku powstajq: smiech, nieuza- 
sadnionv okolicznosciami zewn
trznemi. rumience 
i ruchy'bezwicdne lub poprostu automatyczne. 
Reakcje, 0 kt6rych mowa, Sq uwarunkowane fak- 
tern, ze slowo wywolujqce potrqcilo 0 silnie zabarwio- 
ne wzruszeniowo wspomnienie (swiadome lub beL- 
wiedne:), dzi
ki czemu wzruszenie stara si
 wyrazic 
w odpowiednich zaburzeniach roznych funkcyj orga- 
nicznych. 
 
9. Rea k c j a p s y c hog a I wan 0 met r y- 
c z n a. Osobnika wlqcza si
 w obieg prqdu. a na- 
st
pnie m6wi si
 kokjno (w odst
pach mniej wi
cej 
10") slowa wywolujqce, prOSZqC, zeby po wym6wieniu 
kazdego z nich skupil si
 na ich tresci. Jednoczesnie 
eksperymentator notuje odchylenia galwanometru, 


,) F r cud. 0 psycho:1I1:1lizic. st. 44. Patrz g{l\ynic jcgo 
Zur Psychopathologic der .\Jltagslcbcns (1""1 - 1'1.1-1) wyd. 9, 
1923 r. Jcst jJolskic tlumacLcnie - Jekelsa i H. };'anka. 



683 


18 lipca 1929 r. 


W ARSZA WSKIE CZA50PISMO LEKA
SKIE - 

 29 


Odruchy psychogalwanometryczne (psychoelektrycz- 
ne) Sq j akoby uwarunkowane zmianami chemicznemi 
plyn6w organizmu - co. oczywiscie, stwarza nowy 
op6r dla prqdu, - kt6re to zmiany powstajq w zwi q - 
zku z wywolanemi przez skojarzenia wzruszeniami. 
Stqd mozliwosc odnalezienia t q drogq kompleks6w 
utajonych lub swiadomie ukrywanych. 
Nie mogqc wdawae si
 tutaj w szczeg610wq ana- 
liz
 wyliczonych przE.d chwil q "znak6w", zaznacz
 
kr6
ko: zaden z mch nie jest w scislem tego slowa zna- 
cz£niu sprawdzianem objektywnym, czy mamy do 
czynienia z rzeczywistym kompleksem, czy tez sy- 
mulacjq lub innemi czynnikami psychofizjologiczne- 
mi, kt6re wplywajq na zmianq reakcji skojarzenio- 
wej. Jdeli weimi£my dla przykladu przedluzenie 
czasu reakcji, to bardziej dokladne badania wykazu- 
jq, ze przedluzenie to wyst
puje pod wplywem r6z- 
nych okolicznosci: niezwyklosci, dziwacznosci slo- 
wa w., uczucia zdziwienia, zaklopotania i t. p. czyn- 
nikow, nie majqcych zwiqzku z kompleksami (w mo- 
ich eksperymentach op6inienie tego rodzaju wynosilo 
r:iekiedy 40" i dluzej). 1\1 € n z era t h utrzymuje, ze 
bywajq takze przypadki, kiedy przedluzenie czasu r. 
jest wlasnie znakiem bra k u k 0 m pie k SUI). 
Skoro znowu wezmiemy drugi, r6wnie cz
sto wymie- 
niany znak objektywny - reakcj
 psychogalwanome- 
trYCZTlq, to sytuacja, jaka nam s:
 przedstawi z powo- 
du eksperym2ntu asocjacyjnego, jest jeszcze trud- 
niejsza do rozwiqzania: w z r us zen i 0 w e po c h 0- 
') \) en Z era t h, Contribution a hi psychanalysc. .'-r, 
chiycs de psychologic. 1912.:\: r. 48. 


d zen i ere a k c j ips y c hog a I wan 0 m e- 
try c z n e j w c a I e n i e j est f a k tern u- 
s t a Ion y m, jak sqdzi A bra mow ski wielu 
i:mych baJacz6w 
Strcszczajqc si
, stwierdzam, ze wszystkie wymie 
nionE: znaki objektywne Sq po wi
k
zej cz
sci wart('l- 

ciowe dopiero wtedy, gdy znaczenie ich uzupelni ba- 
danie introspekcyjne. 
Materjal otrzymany drogq kojarzeli (szczeg61nic 
wdnych), j est po wi
kszej cz
scj dla psychanalitykd 
r u d q, .. l k t 6 r e j 0 n p r z e z s w q ; z t u k 
 
interpretacyjnq wydobywa zawarty 
w n i e j k r u s z e c s z I a c h e t n y", przycz£m, 
jak juz byla mow a "do tegoz samego celu dqzymy je- 
szcze dwiema innemi drogami, mianowicie przez in- 
tupretacj
 marzen sennych pacjenta, tudziez przez zu- 
zytkowanie jE:go uchylen i t. zw. czynnosci przypad- 
kowych". 
Najwazniejsza rola w odkrywaniu kompleks6w 
utajonych przypada wlasnie technice interpretacyjnej. 
Dzi
ki niej jednak psychanalitycy mogq odnaleic 
w s z y s tko, c z ego s z u k a j q. Cech q charak- 
t\?rystycznq ich metody. powiada Fr. L y man Well s 
w Critic of impure rfason '), jest symbolizm, dzi
ki 
kt6remu kazde wydarzenie - 0 ile to jest potrz€bne 
c1la teorji - moze bye rozpatrywane jako symbol 
drugiego. T ym sposobem kazdy fakt moze oznaczac 
wszystko, co zechcemy. .kst to dosyc naiwna koncep- 
cja dderminizmu psychologicznego... (Ook. nast) 


") PatrL Journal of al1l1orma] psycholog
, cLerwicc, Ii, 
piec 1912. 


Streszczenia pojedyncze 


. 
I oceny 


ksiqzek. 


Zagadnienia ogoIne. 


00 Immunitiit. Allergie und Infektionskrankheiten (Wy- 
dawnictwo miesi
czne Otto Gmelinn. :Vlonachium. 1929). 
Przed 2.oma laty zacz
lo wvchodzie w Nie-nczech pod 
auspicjami powaznvch uczonych i redakcj" prof. Gun the r a 
z ErIangen c2asopisrno posn'ic;cone zachorzeniom dokre'\vnym. pod 
tytulem .Endokrinologie" (wvd. j. A, Bar t h w Lipsku). w ho- 
rem koncentruje si
 caly dobytek odnosny mi
dzynarodowy 
(rni
dzy innymi pismlennichvo po]skie referuje niiej podpisany). 
\Vidocznie nie nasyca do potr7eb y czytelnikow. skoro po_ 
waina firma wvdawnicza Otto G m e I i n a w l\10nachjum uwa- 
za za wskazane pod redakcj'1 znanych fizjologow. baktujologow 
i klinicystow (0 e g k wit z. S chI 0 s s b erg e r. L e s c h k e. 
S c h rod e r) puscie w swiat pozornie pokrewne - w istocie od- 
rc;bne - ,v},da'\vnich,vo pod pon'yzszym naglo"..kiem. 
Jesli si
 bierze pod m, ag
. ze posiadamy oprocz endo- 
krynologicznego specjalne pismo hematologiczne. olua",'iaj
ce 
wyl"cznie biologj
 i patologj<;: krwi. to. zaiste. przypomina si
 
przystowie ludowe: Trzeba miee psa. a kij nan si
 znajdzie frze- 
ba miec \vydavlr"cc; i ",'spotpraco,vniko\v. a \vskazania i czytelnicy 
si
 znajd". grunt to credo redakcyjne. haslo i platforma! 
Jasno i ,,,yraznie brzmi \v przedmowie w s k a z ani e: 
..Post
py teoretyczne i wvniki praktyczn" w dz;edzinie biologji 
uodpornienia. allergji, chemodjagnostyki i immunoterapii przed- 
lozye przed forum lekarzy-praktykow w wycinkach i przegl"dach 
zbiorowych oraz podkreSlie umiej
tnie. co dlan no we i dla prak- 
tyki dojrzale. oto jest w s k a z ani e i potrzeba lekarza. zwlasz- 
cza wobec niezwyklej cz
stosci chorob zakaznych i anafilaktycz- 
no-allergicznych i wobec ich znaczenia spolecznego i ekono- 
micznego". Quod erat Jemonstrandum. 


Czasopismo miesi
czne daje za 20 R :\1k. roczllie 32 stro- 
nice in octavo tekstu co miesii}c. Przyznac \vypada. ze pierwsze 
2 zeszyty prezentuj
 si
 bardzo pO"iVaznlt' (z\vlaszcza praca 
I, 4 i 5 oraz referat zb;orowv). jak wvkazuj" tytuly i treSe 
I). ROe g k wit z. Endemiolo
ja i profilaktyka chorob zakaz- 
nych u dzieci 2). A S e i t z. Przes"czalne organizmy chorobo- 
tworcze i ich znaczenie praktyczne 3). L. E. W a I bum. T e- 
rapja :salami nieorganicznemi 4). H. R. Sin s. 0 znaczeniu 
powszedmego uodpornienia szczepionk" dla epidemjologj1 osPY 
5). De R u d de r. Zapobieganie i leczenie immullobiologiczne 
plonicy 6). L. Far mer L 0 e b. Leczenie odczulaj"ce gor"czki 
siennej. 7), :\1. I. Gut man n. Streszczenie zbiorowe farmakote- 
rapji dychawicy oskrzelowej. 
Drobne ,,,,iadolTIc-sei biezqce z dziedziny programo\vej uzu- 
pelniaj" dwuzeszytowy wst
pny numer. 


H. H i g i e r. 


M. LE!\1ERIC i N. ROTGOLC. Znaczenie pomidorow 
dla djetetyki. (Arch. f. Verd. Kr, Tom 44. :\I 34). 
Pomidory maj" dose doniosle znaczenie w djetetyce ze 
\vzglc;du na szereg wlasci"yosci leczniczych. 
Surowe pomidory. wzgl
dnie lch sok wycisni
ty pobudzaj" 
dose znacznie wydzielanie soku zol"dkowego. Gotowane dzia- 
.laj
 mniej \vyraznie. 
:\Ia sok dwunastniczy i jego wydzielanie pomidory wply- 
wu nie wywieraj". S" natomiast dobrym srodkiem wywoluj"cym 
wyproznienie. dziaJaji't lagodnie i zaburzen nie "vYVv
olujq. przy- 
spieszaj" natomiast wydalanie tresci jelitowej. 
Pomidory s" takze lekkim srodkiem moczop
dnvm. zwi
k- 
szaj" bowiem i\ose moczu. chlorku sodu i mocznika w moczu. 
Szkodliwych wlasnosci nie stwierdzono. Pomidory wywoluj" wy_ 



684 


W ARSZA WSKIE CZASOPISMO LEKARSKIE - :'\
 28 


18 lipca 1929 r. 


razn" alkalizacj<;, Co do dziatania ujemnego w przypadkach dny 
rnoczanowej i SZl:z8\viano\o\'ej to jest ono bardzo wCltpli\ve ze 
wzgl<;du na ma' e ilosci tych substancyj w pomidorach. 
B. G 0 Ids t e i n. 


Higjena. 


= Arno AR;\;OLD, Bibliographie des 1927 erschienenen 
SchrifUums iiber Sportmedizin. Naktac! G, Thieme. Lipsk. 
Cena 7 RM. 
Broszurka ta na 112 slronicach obejmuje tytut y prac 
z dziedzinv sportu, ulozone wedtug rozdzialow. Obok nazwI- 
ska autora podane jest irodlo. Jeieli irodto jest trudno do- 
st<;pne. to broszurka powotuje si<; na slreszczenie pracy. podane 
w czasopismach cenlralblatach Springera, Catosc stanowi 
doskonat y przewodnik bibljograficzny dla interesuj"cych si<; 
stron" medyczn" sportu. 


S. 


Choroby narzi\dow trawienia. 


E. :\i'. GAITHER. Wptyw zabiegow chirurgicznych na 
czynnosc ruchowo-wydzielniczll zotlldka. (j. A. M. A. Torn 91. 
N. 15 r. 1928). 
Przypuszczenia wielu lekarzy co do wptywu regurgitacji 
treiici dwunastmczej (zasadowej) do iot"dka na stopien kwaso- 
wosci okazaty si<; stus7.ne. Kwasota zmniejsza si<; wyrainie przy 
powrotnym odplywle tresci dwunastniczej w dostatecznej ilosci 
do zol"dk a . C zy jednak mamy do czynienia ze zwyktem zobo_ 
j<;lnianiem. czy tez z zahamowaniem wydzielania iol"dko wego . 
nie mozna rozstrzygnil c . 
Natomiast zwracanie nieduiych ilosci tresci dwunastniczej 
w duiych odst<;pach czasu nie ma znaczenia. Jednakie jedna 
smuga ztocistej tresci iolciowej moie zoboj<;tnie trese zol"dko- 
w" na przeci"g 10 30 minut. 
Usuni<;cie zmiany chorobowej istniej"cej w zol"dku me- 
za'wsze przy\o\'raca normalne warunki czynnoscio\ve.. 
Objawy chorobowe niekoniecznie musz" zaleiec od grub- 
sz\tch zmian organicznych. 
Co si<; tyczy objawow bolowych. to. jak wykazuj" bada. 
nia rent1!enologiczne 3.utora. za]ezil o
e przedp,,'szystkiern od 
czynnosci rucho\o\'ej. 
W niepowiklam'ch przypadkach. w ktorych uskuteczniono 
piloroplastyk<;. czas oproinienia iol"dk a nie jest taki hotki. jak 
w przypa,;DEK 1 KOEHLER. 0 wyniszczeniu pochodzenia 
mozgowo-przysadkowego. (Wraczebn. Obozrenje. 1928 N. 10). 
GJovw'ne znaczenie \0\' po",'sta \vaniu \vyniszczen na tie za. 
burzen \vvdzif"lania 've\vn
trznego autorzy przypisuiil tarczycy 
i przysadce. gruczoly plciowe maj" znikom
 rol". Hormony 
tarczycy i przysadki graj" rol" katalizatorow w procesach utle- 
nianla wewn"trzkomorkowego. \V}'niszczenie pochodzenia przy- 
sadkowego zalezee moze b"dz od niedomogi czynnosciowej sa- 
mej przysadki. b
dz od rozkojarzenia zwi"zku mi"dzy ni" 
a osrodkami przemiany materji w podwz<;orzu (hypothalamus). 
\Vynlszczeniorn tego pochodzenia to\varzysziI za,"
sze zabu£"l.enia 
,"v przemianie \vodnej i soli. a odpo,"viednie odiy'wianie chorego 
nie wplywa na popraw" jego stanu. Jedn:vm z czynnikow. dzia- 
laj"cvch reguluj"co na wspomniane osrodki. jest cisnienie wew- 
n"trzczaszkowe (koniecznose dalszych badan). \Vahania 
\v przebiegu wyniszczenia zja\viac si
 rnogil \v zaleznosci od 
wplywu czynnikow naczynioruchowych (menstruatio). W przypad- 
kach wyniszczen nieznacznego stopnia glown" rol" ogrvwaj" 
osrodki przemiany materji. 
Leczenie: wyci"gi przysadkowe adrenalina. 
K. C hod k 0 w s k ;, 


J. R. CAMPBELL i N. L. BLUMGART. 0 leczeniu 
moczowki prostej wycii\gami przysadki. (Am, J. Med. Sciences 
Torn 17. Z 6. 1928). 


\V osmru przypadkach autorzy stwierdzili. ze wyci"gi 
z tylnego plata przysadki mozgowej. zaro\\no w podawaniu 
podskornem jak i w podawaniu srodnosowem. byly jednakowo 
skuteczne w senSle zmniejszenia ,Iosci pobleranych plynow i od- 
da\vanego rnoczu. 
Zwracaj" uwag" na konieczno",e glt;bokiego wprowadza- 
ma tamponu. zmoczonego wyci"giem przysadkowym do jam}' 
nosogardzielowej. 


B. G. 



61'16 


W ARSZA WSKIE CZASOPISMO LEKARSKIE - J\! 29 


18 lipca 192 Q r. 


Choroby kosci i stawow. 


und 
Otto 


= Pro£. P. PITZEN. Diagnose der beginnenden Knochen- 
Gelenktuberkulose. str. 108. tablic 81. Wydawnictwo 
Gmelin. Monachium. 1929 10 R. Mk. 


Lekarz naczelny rnonachijskiej kliniki ortopedycznej. prof. 
Pit zen wycl-odzi z zasad y . ze racjonalna interwencja chirur- 
giczno-ortopedyczna wtedy tylko liczye rnoze na idealne wyle- 
czcnie gruzlicy kostno-sta\.'\lo\.vcj. na re3lilulio ad Integrum. gdy 
choroba zostaje bardzo wczesni.. rozpoznana. To tez leczenie 
\vielorniesi
cznc. a nieraz kilkuletnie. !!hviezern powietrzem i ab.. 
solutnem unieruchomieniern sta\o\'u I. kosci \vinny \vkraczac nie 
wtedy. gd y lasecznik K 0 c haw stawie potwierdza dornvsl 
djagnostyczny. lecz 0 wiele wczesme). Nal
zy wykorzystae 
wszelkie rnozliwosci i badania pomocnicze. ulatwiaj,!ce wczesne 
rozpoznanie. jak badanie szybkosci opadania krwinek, wyniki 
wplywu tuberkulin}'. wyniki poszukiwan bakterjologicznych 
i radjograficznych zapomoc,! ulepszonych djafragrn. jak Buck y - 
bl..nde j t. p, 
\Vszystko t-:> zebral urniej"tnie i wylozyl przyst"pnie au- 
tor ".... ksi£!zce s\vej. \o\'}'chodzClC z zasady. ze przernawia do 8zer- 
szego ogolu lekarzy - nie specjalistow. glownie podkreslaj,!c 
rozpoznanie \v dziedzinic zapalen sta\.vo\vych i zapalenia ,,"r
- 
gin\' gruiliczego. oraz rozniczkon'anie tego ostatniego (sponJylili:s 
o.teomyelitiea. typho.a. .yphilitiea. actinomyeotiea. raehitiea, o"teomala- 
dea. deforman.. anlmlopoetiea, syringomyeliea. tahiea, neoplasmatiea. 
fihroeystiea. traumatiea). 
Szcz
golnic cenne jest zatilczenie 
80 z gor,! radjogramow na glansowanyrn 
i objasnieniami. 


atlasu, zawieraj,!ce!';o 
bristolu ze schematami 


H. Hi g i e r, 


WULFSOHN H. 
szyjnych na tIe kity. 


Zapalenie kosci i okostny 
(D. rn. W. N. 5 1929 r,). 


kr"gow 


Autor opisuje przypadek zapalenia kosci i okostny 4 i 5 
kr"gu szyjnego na tIe kit y . leczony okolo jednego roku jako 
reumatyzrn; c,",arakter nocny bo]o\v \v zesta,,'ieniu z ,.vynikiern 
badania promieniami Roe n t g e n a pozwolily ustalie wlasciw,! 
djolo
j", 


S. Lux e n bur g. 


F. PICK. Pr6by Ieczenia gostca preparatarni dota. 
(Wiener KI,n, Wochenschrift Nr. 37 - 1927). 
Pornyslne wyniki. osi,!gane przy leczeniu spraw zakaznych 
solami roinych rnetali. sklonily autora do wyprobowania wply- 
",'u soli zlo!a na schorzenia goscco\ve. Jako z preparatu ztoto- 
wego korzvstal autor z trifalu (sol sodowa kwasu aurotiobenzy- 
rnidazol karbonowego). znanego z lecznictwa gruzlicy. 
Spostrzezenia autora dotycz,! 19 przypadkow goseca ost- 
rego lub podostrego. w poszczegolnych przypadkach powiklane- 
go za)
ciem wsierdzia lub osierdzia oraz objawarni erythema no- 
do.um. Trifal wstrzykiwano w dawkach wzrastaj'lcych od 
0.0025 do O. J. Dawka pocz,!tkowa wynosila przewaznie 0.01. 
Liczba zastrzykiwan wahala si" od 2 do 7. dokonywanych 
z przerwami dwu lub tygodniowemi. 
\V pornyslnie reaguj,!cych przypadkach pop raw" stwier- 
dzano jui po kilku lub kilkunastu godzinach. Wplyw na cieplot" 
i na bole niezawsze okazywal si" rownolegly. U 8 chorych 
stwierdzono szybkie i trwale wyleczenie; przypadki te doty'z,! 
prze\vaznie stano\\' z niskiJ i od nicda"'na istnieiilciJ pod"'yzszo_ 
nil cieplot'!' W 5 przypadk&ch poprawa byla tylko przejscio- 
wa. 5 wreszcie przypadkow nie reagowalo na trifal wcale. 
Na wspolistniej,!ce w 8 przypadkach zaj"cie wsierdzia lub 
osierdzia leczenie zlotem widoczniejszego wplywu nie wywarlo. 
N a zmiany skorne natorniast. w 2 przvpadkach powiklan} ch 
przez erythema nodo.um trifal okazal wplyw bardzo pornyslny. usu- 
waj,!c wykwity skorne szybko i bez sladu. 
J. T y p 0 g r a f. 


M. LETULLE. L. BAZY. 0 torbieIach nadgantka zwa- 
nych "rnazi6wkowerni". (An. d'anat. pathol. et d'anat. norrnale 
rned.-chir. 1928. XII. str. 937). 


Dawniej uwaisno torbiele spotykane w okolicy stawow 
i pochewek sci"gmstych (najcz
sciej w nadgar
tku). za przepukliny 
rnaziowki. Nigdy jednak nie znajdowano pol,!czenia rnaziowki 
stawowej z torbiel,! lub chociazby szcz'!tkow zarosni"tej ..noiki" 
rzekomej !,rzepukliny. 
L. i Boo badaj,!c liczne przypadki operaC}'jne. doszli do 
wniosku. ze powstawanie torbieli nadgarstka zalezy me od 
zmian anatornicznych. lecz od swoistego zwyrodnienia tkanki 
oporo"'e] (zwyrodnienie to moze po,vstac w \vielu rnieiscach 
ustroju). Chodzi mianowicie 0 zwyrodnienie ..galaretowate. slu- 
zowate" przedewszystkiern zbitej bliznowatej tkanki l,!cznej. 
w mniejszyrn stopniu tkanli tluszczowej. rni"snej i chrz"stnej. 
Zmieniona sluzowalo tkanka rozpad.. si". dzi"ki czernu hvorz,! 
si" torbiele. Sklonnosci,! tkanki do zwyrodnienia tlurnaczy si" 
tak cz"sto spostrzegane nawroty po doszcz"tnem wyci"ciu torbieli. 
Badanie histopatologiczne nie daje zadnych wskazowek co do 
przyczyny rozplywania si" sluzowatego tkanki l,!cznej; wszyscy 
badacze podkreSlaj,! brak objawow zapalnych. 
Zas,czepianie zmiaidzonych torbieli morskirn swinkorn 
nle w.y\voty\valo ani tworzep.ia si
 torbieli. ani zrnian gruzliczych 
(niektorzy uwaiali torbiele nadgarstka La spraw
 gruZlicz,!). 
Prac" i\ustruje 9 bardzo ladnych rycin z preparatow rnl- 
kroskopowych. 


A. S i e dIe c k a. 


Choroby nerwowe i psychiczne. 


LOEVENHART. LORENZ I WATERS. 0 zwi"kszeniu 
pobudliwosci m6zgowej. 0. am. Med. ass. tom 92. Nr. II 
rok 1929). 
Cjanek sodu. wprowadzony srod:iylnie w odpowiednlch 
dawkach. wywoluje podniecenie mozgowe w pewnych psycho- 
zach z zaharnowaniern. jednakze ze wzgl"du na wielkie me- 
bezpieczenstwo tc go post"powania jest znacznie dogodniej sto- 
sowae rnieszanin" dwutlenku w"gla i tlenu do wziewania. 
T,! drog,! udaje si" przywrocie prawie norrnaln,! pobudli- 
wose rnozgow,! na czas od 2 do 25 rninut. 
Widae z tego. ze proces ten zrnienia gl"boko istot
 ko- 
rnorek ner\vo\vych i rna donios.te znaczenie dla poznania spraw.y 
chorob,:"vej w calym szeregu psychoz. ki..d y porozumienie si" 
z choryrn jest w zw
.klych warunkach nierno:Z\iwe. 


B. G. 


B. DA TTNER. Analiza 80matogenezy nerwic. (Klinische 
W ochenschrift Nr. 12. 1929). 
Niewiele dot,!d znsXla jest postae rnalowartosciowosci 
szerzej poj"tego ukladu I<:r,!zenia. obejmuj,!cego wedlug K r 0- 
g h a i E p pin g e r s nietylko serce. l1aczynia i kapillary. ale 
i osrodki rnozgowe i tkanki obwodowe z ich rozlegtyrn apara- 
tern wewn'!trz - oddechowyrn. ,\liedornoga wrodzona lub na- 
bvta tego calego uklad
 prowadzi do a s f i k s j i w e w n '! t r z- 
t k a n k 0 w e j do anoksernji wskutek braku dowozu tlenu do tkanek. 
co ma bye. wedlug 0 a t t n era. jednyrn z glownych czynnikow 
genetycznych nietylko uczucla opreSS)1 i strachu w choro- 
bach serca i pluc, znaczne) otylosci i niedokrewnosci. ale 
tei kazdej psycho-nenvicy I"kowej. daj,!"ei stale obok o1CZUCla 
I"ku i przygn"bienia naczyniowo uwarunkowane parestezje. dr,,- 
twienia i niespokojny przerywany sen. a wszystko to zalezne 
w ostatnirn rz
dzie od dysharmonji acydozy i alkalozy tkanek. 
odbijaj,!cej si" na czynnosci odpowiednich osrodkow roslinnych. 
zwlaszcza oddechowych i sercowo-naczynioruchowych. 
Liczne przyklad y z interny (kardiologji) z fizjologji po- 
p"dow i instynktow. odruchow skornbinowanych (glod. pra- 
gnienie. ziewanie) i z psychjatrji (stany depresyjne. rnelancho- 



18 lip-:a 1929 r. 


W ARSZA WSKIE CZASOPISMO LEKARSKIE - !\'! 29 


lijne. przvmusowo, natr
tne) zdaj,! Sl<: popierae Ol'yginaln,! mysl 
somatogenetyczn,!. ktor'! aulor ]UZ przy innej sposobnosci 
wypowiedziat w zarysie przed kilku laly. 


H. H igi..r. 


C. v ECONOMO. 0 chol'obach nast<:pczYch po zapa- 
leniu mozgu spi,!czkowem. (Ther. d, Gegenw. Nr. 12. 1928). 
Srod naSI
pstw spi,!czki wymienia aulor t. zw. Parkinsonis. 
mus. klory objawowo zupetnie przypomina prawdziwy zospol P a 1'- 
kin son a czyli I. zw. paraly.i. agilans. Chorob a rozpOCzyna 
si<: powoli. cz<:slokroe ulrat'! mimiki Iwarzy czyli t. zw masko- 
walosci'! twarzy; moie si<: zalrzymae w kaidyrn okresie lub 
tei doprowadzie do zupdnej niedol<:inosci i smierci z wyczer- 
panla. 


Na wiosn
 a szczegolnie latem paC]encI lacy CZU]'! SIC: 
lepiej. zas w miesi,!cach zimowych wysl
puje zazwyczaj po- 
gorszenie. 
Istota cierpienia leiy w schorzeniu zwojow podkorowy ch 
Zjawiska Ie wyst<:puj,! nawet w przypadkach be2: parkinsoni- 
zmu. co dowodzi. ie jesl 10 nasl
pslwo zapalenia mozgu spi,!" 
czko\vego. Przez prze
zczepianie na zwierz
ta mozna '" nue).. 
scach Iych wykazae zarazki przez dlugi jeszcze cZas. 
Co si<: tyczy leczenia. to jesl ono. nieslety. malo sku- 
teczne. szczegolnie jesli chodzi 0 objawy parkinsonowskie. 
Zakaienie encefalilyczne zwalcza si<: za pornoc,! zaslrzy- 
kiwan wsrodiylnych przelworow jodowych. ewentualnie z ]e- 
dnoczesnem slos"waniem wakcyneuryny. Chory doslaje co 
Iydzien 2 - 3 razy po 100 cm. 3 rozczyn.., Pre g I a ai do 
ilosci I - 2 lilrow I,!cznie. Jednoczesnie domi<:sniowo wa- 
kcyneuryn<: w dawkach wzraslaj,!cych. 
Moina lakie stosowae inne przelwory jodu. 


Przeciw skurczom podaje 
decimglr. dziennie oraz alropin<: 
Naleiy dbae 0 naleiyle 
jednakie nadmiaru. 
Niekied y dobrze dziaIaj,! duie dawki arszeniku. 
Drug,! grup<: schorzen poencefalilycznych stanowi,! pseudo 
psychopatje. 
Najcz<:sciej wyst
puje ta poslae u osobniko w mlodocia- 
nych. T akie dzieci roini,! si<: od niedorozwini<:tych brakiem 
defeklow umysIowych. od I. zw. moral insanily 2:as rozumle- 
mem swego slanu chorobowego oraz nadmiern,! Pop
dliwosci,! 


si<: najlepiej skopolamin<: 3 - 9 
I - 3 mlgr. dziennie. 
odiywianie chore go. unikaj,!c 


Osobniki lakie staj,! si<: niebezpieczne dl a oloczenia 
wymagaj,! zamkni
cia w zaktadach specjalnych. 
Leczenie w Iych razach jesl jeszcze mniej skuleczne 
aniieli w poprzedniej grupie. Czasem naswietlania okolicy 
przysadki maj,! pewien wpIyw dodalni. 


B. G. 


F. KROEMER. W sprawie mongolizmu i dokrewno- 
pochodnych niedorozwojow umysl'owych dziahVy. (Allgem. 
Zeilsch. fiir Psychialrie I 88. Z. 4. 1929). 


Auler przed przysl,!pieniem do syslemalycznego leczenia 
okresla w przybliieniu za pomoc,! reakcji zaczynowej A b del' h a- 
Ide n a Ie gruczoty wewn,!lrzsekrecyjne. klore S,! tkni<:le przez 
ctwrob
. a nasl<:pnie naswietla je wraz z czaszk,! twardemi 
promieniami Roe n I g e n a. Osi,!gni
le wyniki Przy zasloso- 
waniu Ie go panaceum na wszelkie organopalje m02:gowe mal'! 
bye doskonale. 


H. H i g i e r. 


687 


Choroby oczu. 


ARCHANGELSKI. Grzybek plesniaka pod siatkowk,!. 
imituj,!cy bllblowca. (Klin. Monalsbl. f. Augenheilk. T. 8] 1928,) 
Autor podaje przypadek. rozpoznany jako b,!blowiec pod- 
sialkowkowy u 42-lelniego m
iczyzny. u klor"go badanie dna 
ocznego dalo obraz nast
puj,!cy: cialko szklisle w Iylnvch czc: s - 
ciach zm<:lniale. gr
nice larczy zalarle. obrz<:k sialkowki dookola 
nerwu wzrokowego. od doI
 i nazewn'!lrz od brodawki nerwu 
wzrokowego wystaj,!cy p<:cherz owalnej formy z przechodz,!cerni 
pon..d nim naczyniami sialk"owki. w srodku p<:cherza widocznv 
byl bialy punkl. Mroczek srodkowy. 
Zabieg operacyjny dal wynik ujemny - pasorzyla usun,!" 
Sl<: nie udalo. 
Po kilku dniach wobec pogarszaj,!cego si<: slanu oka: sil- 
nych bolow. wylrzeszczu i ulraly wzroku dokonano wyluszczenia 
galki ocznej. 
Badanie rnikroskopowe wykazalo. co naslc:puje: na naczy- 
nio,,'ce \ve \vszvstkich warshvach '\Tytworczy rozlany stan zapal- 
ny z zaczop0\o\'anerni naczyniami. \\7 cialku szklistern ogni
ka 
ropne. wsrod klorych wyk azac si
 daj,! nilki plesniaka. w oko- 
licy p<:cherza sialkowka naderwana. skr
cona w lern m'e]scu 
spiralnie. pod naczyniowk,! wylew krwCiwy oraz wal leukocylo- 
wy. olacza]'!cy kt<:bek nilek plesniaka. W pobliiu nacleku leuko_ 
cylowego liczne r07gal<:iienia mycellum. W 2-ch miejscach slwier- 
dzono przebicie memhranae ela.licae naczyniowki. Spor ani spo. 
rang 1) nie znaleziono. 
Auler na podslawie powyiszego wyniku badania analo- 
mo-palologicznego dochodzi do wniosku. ie galka dolkni
la zo- 
slala schorzeniern na skulek przedoslania si<: plesniaka drog,! 
krwionosn,!. Ze wzgJ
du na obecnose barwnika uwaia go za 
a.pergillu. fumigatu.. 


N. E s s i g man. 


KESTENBAUM i EIDELBERG. Nastawczosc a oddzia- 
Iywanie irenic na zbieznosc. (v. Graef. Arch. f. Ophlalmol. 1928 
Tom 121. zesz. I.) 


Poglier- 
dzenia lego pogl,!du przeprowadzili oni szereg bada". wyl'!cza- 
j'!c lub wzmacniaj,!c nastawczose bez zmiany k,!la zbieinosci 
lub odwrolnie. Doswiadczenia Ie dowiodly. ze naslawczosc bez 
odpowiedniej zbieinosci nie wywoluje odruchu irenic. a niekie- 
dy jest nawet niemoiliwa. Rozpatruj,!c przypadki patologiczne. 
autorzy shvierdzajll. ze porazenie zbieznosci znosi odruch y ire- 
nic. podczas gd y w poraieniu naslawczosci odruch y Ie S,! Iylko 
\vo,vczas zniesione. gdy \o\'skutek niernozli\vosci naprz. czytania 
nierna ro\vniez i zbieznosci. Przy z3cho,,'anej zbieznosci niema 
prawdzi\vej nieruchornosci irenic. a tylko rzckoma.. spo,vodo,,'a- 
na b,!di 10 jednoczesn
m oslabieniern zbieinosci lub nastawczo- 
sci a ,vskutek tego i zbieznosci; natorniast zacho\o\'anie nasta\v- 
czosci nie wy1ilc'Za nieruchornosci irenic. zalezne) bye rnoze od 
braku zbieinosci. 
l'vlechanizm zbieinosci aulorzv l'!cz'! z czynnikarni oplycz- 
nerni (widzenie pozaplamkowe ze zjawianiem si<: podwojnych 
obrazo,v). mechanizm nasta\vczosci od \vldzenia \\I kofach roz- 
proszema i d,!inosci do wyrainego widzenia. Obydwa ruchy 
mog,! si<: wywolywae wzajemnie. 


W. Ark i n. 



688 


W ARSZA WSKI
 CZASOPISMO LEKARSKI
 .\
 29 


18 Ii pc a 1929 1. 


Wskazowki 


Hogll'al, harman plciowy kobiec-,. (fabr. przetworow che- 
rniczno-farmaceut" CZH}.Tch \v Hamburgu). zdaniem Her s c hen a. 
dziata najlepiej w.. wlomym i fr.rolkolrwa/ym hafr.u miesiqezki. Dobr.. 
s" rowni..z wyniki w przvpadlosciach klimaklerycznych. W b.aku 
miesi
c7ki pier\votnym na tie zaburzen we,,-niltrz\vydzielniczych 
mozna liczyc na wywolanie miesi"czki dopiero po dtuzsz..j ku- 
raC). wzmacniaj"cej. (D. m. \Y,/. 1929 N. 24). 


Barlholinitis gonorrhoiea I..czy z powodzeniem L 0 e b zaslrzy- 
fr.iwanrami domifsniowemi swieio golowanego mlefr.a. Co 3 dzien za- 
strzykuje si
 5 :- 10 ctm' mleka. Z wyj"tkiem postaci ropn}'Ch 
zadnego leczenia miejscowego L. ni.. Stosuje. 
(D, m. W. 1929 N.22). 


Zapalenie eewfr.i moezowej po dialerm]i spostrzegal W. J 0 S e ph 
uwaza je za nast
pstwo przegrzania. widywal bowiem takie 
zapalenia cz
sto w czas.e wielkich upalow letnich. Nalezy 
przeto podczas stosowania djaterrnji w przypadkach lumhago 
trzymac przedni" katod
 w pewnej odleglosci od spojenia 10- 
nowego. Zapalen;e cewki ust,!pilo po inj..kcjach: Rp. Bismul. 
suhni/r. 3.0; .flq desl. ad 200.0. (D. m. \\. 1929 N. 24). 


prakty czne. 


Podczas epidemj. zapalenia migdalkow (anginy) sposlrzegal 
C s e p a i na II przypadk';w tego ci..rpienia 4 u dotfr.niflyeh eho- 
Tohq Basedowa. Zapalenic migdalkow ma cz
sto wystc:po\Vac 
u dOlkni
tych chorob" Bas e d 0 w a. a "yluszczenie m.gdalkow 
ma wph-wac doda'nia lIa objawy tej choroby. 
\Kl. Woch. 1928 N. 51'1. 


Przypadek wyleezeni" ehorohy .flddissona po u'szezepieniu nad- 
nereza opisuje Rei n h art. \,\'yleczenie trwa juz rok caty. 
(l'vl. m. W. 1928 N. 24). 


Wedlug Bas c h a najlepszym srodkiem przeciwko aflom 
Jest neosalwaTSan, 0.15 tego sradka rozpuszcza si
 w ampulce 
i pelldzluje si
 tym rozlw<:>rem dwukrotnie wykwity. W przypad- 
kach. maj"cych tendencj
 do rozszerzania si
. udaje si
 powstrzy- 
roae \\'yst
po\vanie \,-yk\vito\\' przez zapendzlowanie calej jamy 
uslnej. Jezeli pod wplywem t..go leczellia choroba nie usl
puje 
w ci"gu dni pi
ciu. nalezv podniesc dawk
 do 0.3. 
to, m. W. 1928 N. 29\. 


Posiedzenia T owarzystw Lekarskich. 


T owarzystwo Lekarskie Piotrkowskie. 


Posiedzenie z d. 27 marca r. 1929. 


Z. Ten n e n b a u m demonstruje chor" z gruilieq migdalka 
lewego oraz eZfsci gomej podniehienia. Sprawa przebiega szybko. 
albowiem w przeci"gu dwuch lygodni posun
la si
 bardzo. 
W dyskusji R e c h n i 0 w ski zaznacza. ze takie daleko 
posuni<:te sprawy najcz<:sciej spotyka si
 w gruzlicy rozpado- 
wej pluc; przypuszcza dalej. ze \V przypadku demonslrowallym. 
ognisko gruzlicze lIa migdalku powstato przez przeniesienie za- 
razkow drog" naczvn krwionosnych. 
R e c h n i '> W ski wYl\'lasza wyktad: ..0 leezcniu ehiTUrgiez- 
nem wrzodu iolqdfr.a i du'una.lniey". 
Zaznaczy\VSZV na "'8t
pie zacofanie nasze w porow'naniu 
z Zachodem \v Si='T8\vie st8\viania \vskazan do 1eczenia chirur- 
gicznego \VT70du ioIildka i d,vunastnicy. prelegent ilustruje to 
przykladami z wtasn..j praktyki. gdzie nawet wska,ania zyciowe 
nie byly wstanie przekonac ani internisto\\'. ani ternbardziej 
chorych. aby poddali si
 leczeniu chirurgicznemu. 
R. objasnia zacofanie to po\volnPlTI \vogole przenikanlern 
na kontynenl Europejski odnosnych idei. zapocz"tkowanych 
w Anglji i Stanach Zjednoczonych Ameryki. Stwierdza dalej 
stopniow,! pod tym wzgl
dem popraw<: w Polsce i przoduj"ce 
w tej poprawie stanowisko Matopolski, 
"lzy\va \vreszcie mniejsze osrodki n1iejskie. 
waly kroku osrodkom wi
kszym w pochodzie ku 
formom leczenia wrzodu zol"dka i dwunastnicy. 
Zgodnie z P a u c h e t e TP uwaza R za kwalifikuj"ce si<: 
do leczenia chirurgiczn..go te przypadki. gdzie wrzod zol"dka. 
wzgl
dnie dwuna.tnicy przeszedt w stan przewlekly, czego wy- 
razem anatomicznyrn jest przejscie zapalenia pra,,'ie za\,"sze 
towarzysz"cego wrzodowi (gaslritis glandularis hypertrophiea- 
o 
 b r 0 \V 6 k a). ze sluzo\vki na \vaTshv
 rni
snio\Vil. a szcze- 
golnie na twory ncno\'o\ve "". rni
snio""Tce tej poloiona i. 0 lIe 
cI,odzi 0 cz
sc przyodzwiernikow". zawiaduj"ce czynnosci" wy- 
dzielnicz" i ruchow" calego zol"dka; schorzenie tych hvorow 
nerwowych podtrzymuje w drodze wplywow troficznych wrzod. 
nie poz\Valajilc na zabliznienie. Klinicznie to przejscie "". stan 
przewlekly charakteryzuje si<: upartem trwaniem wrzodu. lIie 
poddaj"cego si<: djecie. ani srodkom wewn
trznym. a cz
sciej 
ciqglemi na\vrotami przedzielonemi ok res ami zdro\via pozorne1{o.. 
klore to okresy daj" asumpt internistom do oceniania !iczby 
wyleczen trwalych przy leczeniu wewn
trznem na 50 - 89';,. 
liczb y . ktorych STPutne fakty znienacka wyst<:puj"cych smi..rtel- 
nych krwotokow lub przedziurawien u .,wyleczonych" zadaJ'! 
klam. Jedynie t. zw. wrzody ostre. w ktorych zapalenie cz
sci 


by dolrzymy- 
doskonalszym 


przyodz\o\Tierniko'vej nie przesz!o jeszcze na elementy neru'o\'\'e 
sciany zot"dka. mog" si<: poddac leczeniu wewn
trznemu. przy- 
czcm -zdaniem Z a 0 r ski e g o-na zabliznienie \\'rzodo\v tych 
wystarcza 8-12 tygodlli, Jezeli po tym czasie wyst
puj" lIal10WO 
objawy chorobowe. dowodem to. if' wnod przesLedl w slan 
przewlekly. i Wledy jedy"ie wskazane jest lecLe!1ie operacyjlle. 
gd,oz \.v przeCi\\Tnym razie grozi chort:"mu nicraz po ca.tym szc- 
reRu lat cie:rpien. albo przedziura\.vicnie sllllerteln
 albo takiz 
kr
"olok. albo zwyrodllienie rakowe w..zod" (13 15'
- P a u e he t). 
albo - co pier"\vszo \vykry-la \v s\v)rch b;"daniarh anatomo-pato- 
logicznych Janina 0 
 b row s k a - post
puji1ca niedomo
a \Vil t - 
rob v . trzustki i nerek Tak sprecyzo\Vanf" \'\skazania rnogC}. jeszcze 
podlel\'ac dyskusji pomi-:dzy inlernislami I chirurgami, Wskaza- 
niami bezwzgl
dnemi do operacyj. nie podlegaj'lcf'mi dvskusji. 
b
d,,: cz<:sle i obfite. za
razaj"cf' zyciu krwatoki. zw
zenie odz- 
wiernikowe lub srodzoli!dkowe. ostre przedziurawienie zol'ldka. 
ograniczone sprawy ropne okotozol"dkowe. 
\Y./ leczeniu chirurgicznem \vrzodo\v iol
dka. pon"lin
\'\'
zv 
miejscow.. wycinanie lub VI ypalani.. (B" I f 0 u r). ktore powoli 
wychodz" juz z uzycia. konkuruj" pomi<;dzy sob" dwi" metod y : 
I) zespolellie zol"dkowo-jelitowe (gaslro-enlero-slomia) i 2) cz
s('io- 
we \vycif;cia zol
dka \yraz z odzwiernikiern i cZC:8ci
 przyodi- 
wierllikowtj (gaslro-pylor-eclomia parlialis). Gastro.entero-slomia mlala 
i ma dot,!d wielu zwolennikow (Teodor K 0 c h.. r. H art man. 
bracia May 0). wedlug ktorych daje ona od 50 80'''0 wYllikow 
dobrych. Przeci,vnicy zarzucajC4 jej.. zc daie ona \vvniki przejscio- 
\\ie, nic zabezpiecza przed nast
pczen"li krn.-otokan"li i przedziu- 
rawieniem i w 60 -65" L' wogol" zawodzi lH 0 II b a u mI. 
Gaslro-pylor-eclomia parliali.. jako metoda operacyjna. zdaje 
si
 uzyskiwac przewag
 l1ad zespoleniem. a to dzi
ki ul..pszonej 
technice i \vczesnif"jszernu opero'waniu. co zreduko\\.'alo dUZC4 po- 
cz"tkowo jej smiertelnosc pooperacyjn" z 20-30-50", do 2- 3') n. 
Zalet" jej jest. ze usuwa ona odzwiernik i cz
sc przyodzwierni- 
kow". a wi
c w mysl powyzej powiedzianego - c.zvnnik. pod- 
trz}rmuj£}cy ,vrzod.. co jest ",'azniejsze. niz wycic;cie samego \\.'rzo- 
du; to ostatnie - oczv\
iscie - dokonv\va si«; razern z \vyci
- 
ciem odzwiernika i CZ
SCI przyodz\.vierniko\vej. 0 ile \vrzod te 
wlasnie cz
sci zajrnuje; \V przeci\vnym razie - \.,-rzod pozostaje. 
Iccz dzi
kj usuni«;ciu odz\viernika i cz«;SC1. przyodz\viernikowej 
i radykalnie zmienionym wskulek tego warunkom wydzielniczym 
i ruchowym zol"dka - goi si
 on szybko. Sl"tystyka wyci
c 
cz
sciowych zol"dka wykazuje 80 - 90') 11 wyleczen trwaJych 
W leczeniu wrzodow dwunastnicy typowym zabiegiem b
dzie 
zespolenie zol"dkowo-jelitowe (gaslro-enlero-slomiaJ, pol"czone lub 
nie - z \o\Tyci
ciem lub \vypaleniem rniejscowem lub \\yreszcie- 
obszyciem samego wrzodu; metoda ta daje wedtug P a u c h eta 
75% wyleczen; w razie braku poprawy nalezy wykonac nast
pczo 
wyci
cie odzwiernika i cz<:sci przyodzwiernikowej (F ins t ere r). 



18 lipca 1929 r. 


W ARSZA WSKIE CZASOPISMO LEKARSKIE :\£ 29 


5tosowane od niedawna wyci"cie cz"sclOwe dwunastnicy (duode_ 
nee/omia) jest zabiegiem ci"zkirn. wyrnaga dobrego wyszkolenia 
ze strony chirurga i 
 przyjaiilcych \varunkow:c anatornicznych. 
W dyskusji 5z. Ten n e n b a u rn zaznacza. ze przyczyn'l 
sporu pomi
dzy ip.ternistarni a chirurgarni w sprawie leczenia 
wrzadu zol'ldka jest ciernna dot'ld etjologja tego cierpienia i nie- 
pewnose skutkow zabiegu operacyjnego. 
S z 0 k a I ski kornunikuje 0 przypadku wrzodu zol'ldka. 
wvleczonego trwale dzi"ki rezekcji zol'ldka. 
S z 0 r r mowi 0 wybieralnosci wrzodow. nadaj'lcych si" 
do leczenia chirurgicznego lub wewn"lrznego i twierdzi. ze 
Roe n t g e n doskonale rozroznia wrzod y powierzcho wne i gl,,- 
bokie. 
Odpowiadaj'lc. R e c h n i 0 w ski zaznacza. ze statystyka 
wykazuj'lca 91 0 0 tnvalych wyleczen wrzodo w po rezekcjach zo- 
l'ldka przy 50"" wyleczen trwalych przy leczeniu wewn"trznern 
rnowi sarna za siebie. Cz"slo wskazaniern do zabiegu chirurgicz_ 
nego b"dzie polozenie socjalne chorego i niemoznose prowa- 
dzenia dlugiego i kosztownego leczenia wew!1"trznego. 
Nast"pnie balotowano kandydatur" do T owarzystwa kol. 
S z 0 r r a. Wszystkirni glosarni koL S. zoslal przyj"ty w poczel 
czlonko w T owarzystwa. S z 0 r r demonslrowal rentgenogram uchylku 
przelyku wielkosci glowy dziecku. 


Z T owarzystw Lekarskich Zagranicznych. 


Vi n c e n I (akad. naulc. maj r. b.) zachwala wyniA; lecz- 
nicze, otrzymane z nOuJq 5urou 1 icq przeciwpaciorkoWCOuJq. \V tyrn ce]u 
aulor posilkowal si" specjalnerni gatunkarni paciorko wcow . 
hodowanerni na podlozach. na klorych daj'l one bardzo bogale 
i zjadliwe hodowle. Dzi"ki ternu surowica ta daje nieoczeki- 
wane wymki. W 24 - 48 godzin Olrzymano np nagly spadek 
cieploty w bardzo ci" kie) rozy wraz ze znikni"ciern objawow 
miejscowych. Podobnie ma szybko ust"powae gor'lczka polo- 
gowa i t. p. 


(Pr. rned. Nr 53). 


689 


'.;owy odczyn srodskomy na jad durolLY opisali A r I 0 i n g. 
o ufo u r liP u j 0 s (akad. lek. czerwiec r. b. \. posilkuj,!c si" 
w tym celu przes'!czem jadu durowego przez sWlec" 13. nast,,- 
pnie ogrZC\VanYlTI przez godzin
 'v cieplocie 58'-1. a takzc prze- 
s'lczern hodowli rozpuszczonej przez silnego bakterjofaga. 
Odczyn jest dodalni u osobnikow. ktorzy me przechodzili duru, 
\\7 czasie choroby i u s\viczych ozdro\vienco\v. \\.reszcie u nll"- 
dostatecznie uodpornionych. Odczvn jest stale ujernny 15 do 
20 dni po zdrowieniu. Niekied y w 21 do 30 dni po chorobie 
odczyn slat si" dodatni, CO dowodzilob y . ze odpornose nabyta. 
naluralna. ezy po szczepieniu powoli slabnie i nawet zmka. 
(Pr. rned. Nr. 53). 


\1 are c h a I przypornina na ten sarnern posiedzeniu 
akad. Ick. w Paryzu. ze sok iolqdkowy PS" najbardziej przypo- 
rnina sok ludzi. ze stosowanie soku psiego daje dohre wyniki 
u chorych zimniczych. gruiliczych w pewnych dyspepsjach 
u starco\v. 


(Pr. rned. Nr. 53). 


B 0 que I. N e g reV a I t e s stwierdzili na swmkach 
morskich (low. bioI. paryskie czenviec r, b.). ze prqtki gruilicy. 
wprowadzone w dawce 3 rnilig. pod skor" Iyln..j lapki. szyMo 
sif rozchodzq po ustroju. dosi"gaj,!c po 15 rninulach gruczo!ow 
podkolanowych i pachwinowych. i od 3U-ej rn;,nuly przedoslaj'l 
si" do krwiobiegu w Ilosciach stale wzraslaj'lcych. 
(Pr. rned. Nr. 53). 


Pierre Mer 1 e na posiedz. czerWcowem tow. lek. szpi- 
tali parvskich opi.at przypadek choroh y Hodg/rina z wynikiem do- 
datnim przeozczepienia gruczo[u ziamislego. Byla to chora 45-lelnia 
z dtugolrwal,! gor'l"zk'l i wysi"kiem oplucnowym dwustronnym. 
z objawami olrzewnowemi. wygl'ldaj,!cerni na gruil;.'", Zespol 
Hod g kin a wysl'!pil nieco pozniej z bardzo silnem sw"dze- 
niern. Badanie gruczolu stwierdzilo liczne komorki S t ern b e r- 
g a i nicobecnosc zrnian gruzliczvch. Natom:.ast zaszczepienie 
tego gruczoJu s\vince spo\Vodo\Vato u z"'ierz
cia tego gruzlic
. 
(Pr. rned. Nr. 53). 


Z j a z d y. 


'izd pielC(gniarski. 


Jesieni'l 
dowego zjazdu 

niarski. 
Mysl nawi,!z ego konlaktu rni"dzy piel"gniarkam- 
roinych kraJo\o\" W ( wzajernnej pomocy w pracy nad rOZ\\7O- 
jern piel"gniarslwa powslala w Ameryce w 1893 r. podczas 
urz'ldzania dzialu piel"gniarskiego na powszechnej wystawie 
w Chicago. W 1899 r, zostala zawi'lzana Mi"dzynarodowa Rada 
Piel<;gniarek. do klorej weszly przedslawic,elki Anglji. Ameryki. 
Australji. Danji. Kanady i Nowej Zelandji. Zalwlerdzony w rok 
poiniej stalut przewidywal. ie czlonkarni Rad y rnog'l bye naro- 
dowe organizac)e piel"gniarskie. ktore grupuj'l piel"gniarki 0 pew- 
nyrn poziomie wykszlalcenia zarowno zawodowego. jak i ogol- 
nego i ktore daj'l r"kojrni" nalf'zytego rozwoju piel"gniarstwa na 
lerenie swojej dzialalnosci. 


dbyl si" w Rzymie z okazji rni"dzynaro- 
'uzliczego zjazd rni"dzynarodowy piel"i 


Glowne biuro Rady rniesci Sl" w Genewie; jest ono sta- 
lyrn t'lcznikiern porni"dz y czlonkarni. prowadzi ozywion'l kore- 
spondencj
 z POszczegolnpmi zwiilzkarni narodo\vemi piel
!:{niar- 
skierni oraz wydaje organ Rady miesi"cznik I. C. N. (:nternatio- 
nal Council of Nurses). redagowany w j"zykach angielskim. franc 
cuskirn i niernieckim. 


Zebrania Rady. tak zwanej \Vielkiej Rady. w ktorej s\clad 
wchodzi po 5 delegalek z kaidego kraju, w tern z urz"du prze- 
wodnicz'lca narodowego slowarzyszenia piel"gniarek. odbywaj'l 
s:" okresowo. zwykle co 4 lata. i pol'lczone S'l z kongresarni. 
w ktorych bier'l udzial oprocz przedstawicielek rowniei jaknaj- 
hczniej czlonkinie stowanyszonych organizacyj. Na zebraniach 
Rady u\cladane S'l wytyczne pracy i wybierany scisly zarz'ld. 
kloremu przekazuje si" wykonawstwo zarz'ldzen i uchwal Rad y . 
Od czasu utwerzenia Mi"dzvnarodowej Rad y Piel"gn'ar- 
stwa odbylo si" 9 zjazdow: w Stanach Zjednoczonych. Niern- 
czech. Francji. Anglji. Danji. Finlandji 5zwajcarji. 


WlasLiwa praca Rady odbywa si" podczas kongresow 
gdyz na nich nast"puje wyrniana rnysli. doswiadczen zdobylych 
i u\cladanie planow pracy na przyszlose. 
Jako temaly obrad. wybierane S'l zwykle kwest)e. zywo 
obchodz,!ce swiat piel"gniarski. jako to: organizacja szkol piel,,- 
gniarskich. udzial piel"gniarek w stuzbie zdrowia, ideologja pracy 
piel"gniarek. ulepszenia metod pracy szpitalnej i spolecznej. 
uproszczenia lechniki i t. p. sprawy. wyrnagaj'lce ci'lglych ulep- 
szen i dostosowania do potrzeb chwili. 
Polska zoslala przyj"ta do Mi"dzynarodowej Rad_
 Pie- 
I<;gniarskiej w 1925 r. po zorganizowaniu si" Wf'wn"tn:nern 
w dziedzinie piel"gniarstwa i zalozeniu Polskiego Siowarzysze- 
nia Piel"gniarek Zawodowych. do ktorego n a Ie Z'l j a k 0 
c z Ion kin i e r z e C z y w i s t e pie I " g n i ark i. z ukonczon'l 
dwulelni'l szkol,! piel"gniarslwa i zlozonyrn egzarninern pan- 
shvowym. 
Maj'lca odbye si" w Rzymie rni"dzynarodowa konferenC)a 
przeciwgruilicza, ktora zainteresowah rowniez piel"gniarki. bio- 
r'lce coraz liczniejszy udzial w walee z gruzlic'l. nasun"la pie- 
legniarkorn wloskirn rn}sl urz
dzenia w Iyrnze czasie zjazdu pie- 
I"gniarskiego. aby urnoiliwi.: uczeslniczkorn konferencji piel,,- 
gniarkorn ornowienie wlasnych spraw zawodowych. zwi'lzanych 
z ternatern konferencji. Zjazd byt liczny; byly na niem repre- 
zenlowane prawie wszystkie z nalez'lcych do Rady 19-1u naro- 
dowosci. 
W dniu pierwszyrn zjazdu lernatern obrad byl y ..Metodv 
rozwoju zmyslu obserwacyjnego u piel"gniarek. zgodnie ze 
",,"skazo\vkarni nauko\verni i ,varunkami socjalnemi u . opraco'\,-ane 
przez p. 0 e s c u vie h. Wloszk". piel"gniark" spoleczn'l. 
Referentka na wst"pie zaznaczyla. ie nie b"d7ie zajme- 
wac si
 zasadniczerni podsta\varni roz\o\"oju zn1y
lu obsen':;Jcyj- 
nego. gdyz to wyrnagaloby si"gn;<;cia w dziedzinv f.lozofjl i pe- 
dagogiki: przedstawi jedvllle praktyczne melody. stosowane 
w szkole W. C Krzyza w Rzyrnie. Koniecznose urnl
j"tnoSci 
dobrej obserwacji dla piel"gniarki jesl oczywis:a. Jej praca po- 



18 lipca 1929 r. 


690 


W ARSZA WSKIE CZASOPISMO LEKARSKIE - 
 29 


lega rni
dzy innemi !:.8 obserwo1.vaniu z:mian W 8tanie fizycznym 
chore go. obserwowaniu jego stanu psychicznego. dokladnem 
zbleraniu danych statystycznyr:h i t. p, W dziedzinie medycynv 
zapobiegawczej. gdzie praca polega mi
dzy innemi na wychwy- 
tv'waniu ",,'czesnych obja\vo\v zmian patologiczllych. roz\'\.'oj zmy- 
slu obserwacyjnego u piel
gniarki jest jeszcze bardziej donies!y. 
Problemy. wymagaj'lce specjalnie tego uzdolnienia. mozna po- 
dzielic na dwie kategorje: te, w ktorych chodzi 0 syntetyczne 
uj
cle ustosunkowan rodzinnych; socjalnych. i te. w ktorych 
chodzi 0 obser\vo\vanie i uwidacznianie szczegolo",.. \o\'aznych 
dla celow djagnostycznych i statystvcznych. 0 ite piel
gniarka 
nie posiada wrodzonych zdolnosci obserwacvjnych i intuicji. nie 
rnozna jej tego nauczyc. lecz za to odponoiednie stoso\vanic 
metod pracy moze je znakornicie roz\\,jnC!c. Podsta\v}T obser\va
 
cji otrzmuje piel
gniarka w szkole. gdzie jest przyzw
'czajana 
do specjalnego sposobu myslenia i wnioskowania. Tarn rowniez 
uczy si
. co i kiedy moze obserwowac. Oalsza praca jej polega 
na przyzwyczajaniu si
 do obserwowania w praktyce podczas 
pobytu w szpitalu i instytucjach spolecznych. Proces ten prze- 
biega powoli. Przejscie od teoretycznych wiadomosci 0 obja- 
\\Tach do ich rzeczywistego zau\o\'azania i rozrozniania \vymaga 
ci'lglej czujnosci i usilnej pracy zarowno piel
gniarki jak i in- 
struktorki. ktora winna metodycznie wprowadzac j'l do pracy. 
utat\\'iac zapoznanie si
 Z obja\varni oraz upe\vniac w osiC4gni
- 
tych rezultatach. Oalszym etapem ksztalcenia obserwacji jest 
danie piel
gniarce samodzielnej i interesuj'lcej pracy. ktoraby 


Medycyna 


podniecala jej energj
 i ochot
 czynu. i'Ioie powinna bvc jednak 
pozosta\viona sarna sobie. Kiero",'n:czka \vskazuje jej no\o\'e za- 
intereso\vania
 \vspiera \v ch\viJach zniech
cenia
 budzi entuzjazrn 
i skIania do pracy systematycznej wedlug wyprobowanego i przy- 
j
tcgo '"\'zoru. 
Piel
gniarka winna rozurniec
 ze niedosyc jest obser\vo\vac 
dobrze
 trzeba jeszcze umicj
tnie noto\vac rzeczy obser\",'o\vane 
z dokladnem zdani.,m sobie spra" y co do czasu i mlejsca. jako 
materjal do dalszej pracy dla niej i innych. 
Nalezy z\"\'rocic. u".'ag
 jeszcze na jedn
 oko]icznosc
 cz
. 
sto niebran'l pod uwag
 przy ksztalceniu zmvs!u obsenvacyjne- 
go. - na stosnnek sroJowiska. z ktorego pochodzi piel
gniarka. 
do skali iej zaintereso\van. 1m srodon-isko jest inteligentniejsze
 
tern jej zaintereso\"\' ania soil \vszechstronniejszc i tern lahviej or- 
jentowac si
 piel
gniarce w roznorodnych przejawach zycia. ja- 
kie spotyka w swej pracy. 
\lajlepszym srodhem do wyrobienia piel
gniarki jest da. 
nie jej pracy ciekawej. zOIganizowanej tak. aby zmuszala j'l do 
dokladnosci i noto\vania rzeczy obs
r""'o"'anych. 
Po dyskusji przyj
to konkluzj
. ze obserwacja jest 
umiej
tnosci'l. ktor'l mozna rozwin'lc tak. jak inne zmysly. 1 ze 
zadaniem szkoly jest na"czvc pi..l
gniark
 ..nietylko patrze.:. lecz 
i widziec. nietylko s.Jucha.:. lecz i sl}'szec". 


(Ook. nast.). 


Pod kieru..kiem M. KACPRZAKA. 


spoleczna. 


Z dzialalnosci Departamentu Sluzby Zdrowia. 


Osrodki Zdrowia. 


Mniej wi
cej przed czterema laty Ministerstwo 
Spraw Wewn
trznych (Departarnent Sluzby L:dro- 
wia) z pornocq finansowq F undacji Rockefellerow- 
skiej rozpocz
lo zakladanie Osrodkow Zdrowia. 
Nasarnprzod tytulern proby rozpocz
to t
 akcj
 
w kilku t. zw. okr
gach wzorowych, a wi
c w rn. 
Warszawie (Mokotow), w pow. Warszawskirn, w pow. 
Skierniewickiem i w pow. B
dzinskiern. Koncepcja 
Osrodka Zdrowia, ktora na poczqtku tej akcji byla 
niezupelnie jasna, z biegiern czasu nabrala trdci 
konkretnej i obecnie ustalona jest na tyle, ze do 
zadan Osrodka Zdrowia zalicza si
 caloksztalt za- 
gadnien Zdrowid Publicznego na pewnym terenie. 


Tak poj
te Osrodki Zdrowia zostaly bardzo 
przychylnie i z zupelnern zrozumieniern przyj
te 
zarowno przez czynniki sarnorzqdowe. jak i przez 
szeroki ogol ludnosci. W roku 1927 Ministerstwo 
rozpisalo konkurs na wzorowe budynki dla Osrod- 
kow Zdrowia, urzqdzono szereg wycieczek instruk- 
cyjnych dla lekarzy do istniejqcych Osrodkow, 
udzielano w niewielkich rozrniarach zapomog dla 
powstajqcych nowych Osrodk6w i w rezultacie we- 
dlug ankiety z konca roku 1928 jest obecnie 140 
czynnych Osrodkow w Polsce. 
W przewaznej liczbie tych instytucyj 
organizacyjny nie jest jeszcze ukonczony, 


ok res 
to jest 


nie obejrnujq one jeszcze caloksztaltu zagadniell 
Zdrowla Publicznego na danym terenie, ale co roku 
przybywa w Osrodku jakis nowy dzial i praca za- 
tacza coraz szersze kr
gi. Jezeli dalszernu rozwo- 
jowi tak szcz
sliwie z3pocz q tkowanej akcji nic nie 
stanie na przeszkodzie, to juz w najblizszych latach 
Polska pokryje si
 g
st. lJ c.... .... 
:..=. u 

. i:tIm- ..c 
.N ,- I - 
 -"-" 1 
::3 ...... ... C G,)..... t.I 
... I 
 
 aJ "5. ca g 
be ,_ u 
 0 E .. 


:J 


71 


M. st. Wars z a w a: 
I I 
I Stacja Hig. Zapob. Pulawska 91 +1+ + + + 
1\ Gornosl'lska 26 +1+ + + + 
III Spokojna 15 +1+ + + + 
IV Leszno 69 ++ + + 
V i\larymoncka 28 + + + + 
\'1 Nowe Srodno +1+ +1+1+ 
VII Szcz
sIiwicka +1+ + + +1 



]8 lipca 1929 r. 


W ARSZA WSKIE CZASOPISMO LEKARSKIE ..\
 29 


:c 
bJ) 
o 
'" 
...oJ 
" 
<.. 
:J 


W yszczegolnienie osrodk6w zdrowia 


21 


W 0 j. War s z a w ski e: 


Pow, \Varszawski: Falenica 


Hcnrykow 


Konstancin 


Lomianki 


'l,JiepOT
1 


Okuniew 


Piaseczno 


Raszyn 


Zielonka 


Nowy Ow or 


PO\\.. Sklt"rniel.vic ki: Skiernie\vice 


Gluchow 


Kowiesy 


PlIszcza l\1arjanska 


Aleksandrow Kujawski 


Lipno 


Przasnysz 


Pultusk 


Rypin 


Wlodawek 


Srensk (pow. Mlawski) 


13 


'" 0 j. L 0 d z k i c: 


T omaszow (pow. Brzezinski) 
Pow. Kolski: Brudzew 


Grzymis-zew 


Po" Laski: Dlulo" 


Lask 


Zgierz (pow, Lodzki) 


PO\'- SicradLki: Sieradz 


Zadzim 


Pow, Slupecki: Kleczew 


Pyzdry 


Slupca 


Zagorow 


Turek 


15 


\Voi Kicleckie: 


Pow. B
dzinski: B
dzin 


Bobra" niki 


Czeladi 


Wy szczegol. d zial ow 
--: 
 
-:-
. 

 
 I.E> g. 

 .
 
.
 .:.::: £ 
 -:;
 
 

 .
 
 
 "g E C 


i 
J+_ 
- + 
- +1- 
I I 
- + - 
+ + _I + _ 
++1-1+- 
+'+ - + - 
+;+1- + - 
+1+ _ I + - 
++-+- 
I 
+ + +'-J 
+1+ _I + + 
+ + _I + + 
+:+ -I + --r 
++-+- 
++- 1 +:- 
+;+ - +1- 
+,-1- + - 
+:- 


++ 
+ +1 
++ 
++ 


+ +'+ 
+ - _1+ 
-+-+- 


++- 
++ 
++ 
++ 
++- 
+-+- 
++- 
++- 
++- 
++ 
1 
++ 
++ 
+ + -- 


+ - - 
+ - 


_I 


-1= = 
- -1- 


+'+ 
+1+ 
++ 


I 
I 
+1+ - 
+1 +1_ 
+ +1- 


:c 
OJ: 
o 
'" 
-D 
" 
(J 
....J 


\Vvszczegolnienie osrodkinv zdro\'I..ia 


Pow. B
dzinski: Dandowka 


D"browa Gornicza 


Strzemieszyce 


Pow Cz
slochowski: Klobuck 


Krzepice 


Kon.kie 


Opoczno 


PinC20\V 


Radom 
Pow, Slopnicki: Busk 


No\vy Korczyn 


\Xrfoszczo\,\oa 


7 


\V 0 j. L u bel 8 k i e: 


Biala 


Garwolin 


Pow. Hrubie8zowski: Dubienka 


Hrubieszow 


Krylow 


Konstantynow 


T omaszo\v 


8 


W 0 j. B i a I 0 s I 0 c k i e: 


Augustow 


Bie\sk Podia ski 


Grajewo (pow. SZczuczynski) 


Kolno 


Lomia 


Sokolka 


Suwalki 


Zabludow (pow. Bialoslocki) 


2 


\'\ 0 j. W i I ens k i e: 


Dzisna 


Oszrniana 


3 


\V 0). Now 0 g rod z k i e: 


Barano\"icze 


Lida 


Slonim 


3 


W 0 j, Pol e ski e. 


m. Brzesc 


Kobrvn 


2 


W 0 j. \\" 0 I y n ski e: 


Kowe\ 


Luck 


691 



Ysz:z l e:,oi' 1;
I;W 
:r:: .- c I.i ...!aI: 
 I -c 
::I 
 
 c .
 
 
 

 .
 
 
 go E C 


+'+ + + - 
++-- 
++++- 
+--+- 
+1- - + - 
+--+- 
I 
+ 1 + + -- - 
++--- 
+1+ _ + _ 
+'+ - - - 
+1+ _ _ _ 
+1+ - - 


1 
+ 1: =1: = 
+1+ + 1 _ - 
+'+ + - 
++1+1_1- 
+ - - + 
+,+ - - 


+ 


++ 
+ + - 
+'+ 
I 
+++ 
++- 
++ 
++ 
+++- 


+ 
=1= 


+ 


+--+- 
+ + _I _ _ 


+++-- 
+++-- 
++++- 


- +1 


++ 
++- 
+---+ 


+ 1 + - 
- +1+ 


_I 
, 


-,- 



(.Q2 


W ARSZA WSKIE CZASOPISMO LEKARSKIE - !\
 29 


18 lipca 1929 r. 


:0 
bt 
o 
'" 
..!:J 
'" 
u 
:J 


Wyszczp
olnienie osrodko\v zdro,via 


9 


W 0 j. P 0 z n a it ski e: 


Gniczno 


Krotoszvn 


Le
zno 


pow. Mi<;dzvehodzki' l\1i<;dzvehod 


Sierakow 


I Odolanow 
ffi. Poznan 


\V<:growiee 


Wolsztyn 


o 


W 0 j. P 0 m 0 r ski e- n i h i I 
\V 0 j. 5 I 'I ski e: 


8 


Cieszvn 


Gorv Tarnowski.. 


pow, Kato\\icki: ,Katowice 


Makoszowy 


Mvslowiee 


\Iowa Wies 


Siemianowice 


Pszczyna 


W 0 j. K r a k 0 w ski e: 


10 


Biab 


Boehnia 


Gorlice 


m. Krakow 


Myslenice 


pow. Nowotarski: Nowy Targ 


K roseienk o 


Zakopane 


Ropczyee 


Zvwiec 


W 0 j. L wow s k j e: 


4 


Bobrka 


Ja\'\'.oro''\
 


Przemysl 


Sambor 


\V 0 j. 5 tan i s I a wow ski e: 


9 


Dolina 


Ho'odenka 


Kolomyja 
Lisiatvc:l'e (pow Stryjski\ 


Koso,,, 


Peczenizyn 


Wyszczegol dzialo\\ 

 ",1>,
l l
 
 
;.:::: C) ...c... II:! 
 
'N .- 1 0 I) 
..!:I:: ""C 

 1r ] 
 .
 ro g 
Of '_ u 
 0 E 


I I 
++-- 
+ + - - 
+ -1-'+ 
+--+- 
+'-1- +- 
+'+ - - 
+ - - 
+ + - 
+.+ - - 
I 
I 
1 
+1- _ 
+'-- - 
+1- + 
:1=1= 
I 
+-- 
+-- 
+ - - 


+,+ 
+'+ 
++ 
+- 
+1+ 
+ +1- 


++- 
+ +,- 
+ + - 
+ +1- 


+ - - 
+ _1- 
+ + - 
+ + - 


+ + + 
+ + - 
+ +1+ 
+ - - 
+ - + 
+ -,+ 


+1_- 
+ - 


+ - 
+ - 
+ 1 + 
+ - 
+'- 
+ - 
+ - 
+ 


+ 


+ - 
+1+ 
+ - 
+ - 


-I 


+ 
+' -- 
+ 
+ 


+- 
+ - 


:0 
bt 
o 
'" 
J:J 
N 
U 
:.J 


Wvszezegol. d
alow 
'" I I N 
 N 
 
u , 
 :>, t.J C-C "N 
:..= U .LJ 0 t co"; -c 
-N .- I C 
 

 

 ] 

 

 .
 


\'iv'vszczegolnienie osrodko\",. zdro\, ia 


Rohatyn 


++- 
+ + + 
+ - -- 


+ + 
+ - 


Skole 


Sniatyn 


19 


W 0 j. Tar n 0 pol SkI e: 


pow. Borszczo\'\"sk.: Borszc7o\'\ 


Jezierzany 


+ +1+ 
+ +1+'- 
+ +' + 
+++ 
+ - -, 
1 
++ 
++- 


_I 


-I - 


Mi..lniea 


Skala 


Brod" 


+1- 
_'+ 
I 


pow, Brzezanski: Brzf"zany 


Kozlow 


pow. Buezaeki: Buczacz 


+ +,- 
+ +1-\ 
I 
1 
+ +, 
+'+ 
++ 
++ 
-+ 
-+ 
-+ 


Koropiee 


Monasterzyska 


=1+ 


PO\v. Kopyczyniecki: Kopyczynce 


Probuzn3 


=I
 
-'+ 
I 
- + 
-1+ 
+'+ 
+1- 
+ + 
39 79 


15 


I Podhajce 


pow. Przf'm
'slanski: przemvslanv 


Gliniany 
I:.opatyn (pow, Rad7iechowski) 
m. T arnopol 


Zbaraz 


++ 
++ 
1133 110 


Zloezow 


140 1 


Razem 


Zestawienie istniej'lcych Osrodkow Zdrowi.. wedlug Woje- 
wodztw oraz wedlug rodzaju i liczby dzialow prowadzonych. 


Liczba Osrod- Liezba I 
-c kow Zdrowia. Osrodkow 

 obejmuj'lcyeh Zdrowia. 
'0: 
0 nast<;puj,!ce obejmuj'l- 
'" dzialy: cyeh: 
\V oje\\ odztwo c '" - 
:0 
 I .1 I 
 -r 
bt 0 C ...... 
0 ..t; 4J \J N ctI 
ctI 
 
-r; .- >- 
 .- 
..... ] I'

 
cG"-J 
 
 . m ':1 
 '" 
J:J 
N 
 oN .- '- 

 Q; N 
 f.j.
 
u - 0 1:' --C 
,- '0 
 I : ...c "c. m 
 .
-r; 
..J...>: 
 ....... u c E ._ N ('f', ,
m 
St. v..! arsza,,,-a. 1- 7 7 7 5 7 7 - 1 7 
m. - 
Warszawskit' 21 20 19 I 21 4 3 13 - 
I:.odzkie 13 13 12 3 - - II L - - 
Kieleekie 15 15 12 6 9 - 8 2 5 
Lubelskie 7 6 6 3 31 - 3 4 - 
Bialostockie 8 8 8 '! 2 - 3 5 - 
Wilenskie 2 2 I - :1 - 2 - - - 
:>Jowogrodzkie 3 3 3 3 - _I 2 I 
Poleskie 3 3 2 - 'I I 2 I - - 
\Volvnskie 2 I 2 I - 2 - - 
Poznai,skie 9 9 5 - 5 - 8 I - 
Pomorskie 0 - - - - - - 1 - - - 
SI'Iskie I' 8 - I 8 I 7 - I 
Krakow,kie 10 10 9 I 4 1 7 1 1 
L,,,"o\vs1c.ie 4 4 2 - 4 - 2 2 
StanisJa'\,,"owskip 9 9 5 5 4 1 6 , 2 
T amopol.ki.. 19 :5 17 7 9, - 10 8 I 
Razem 140 1133110 39 79 151 74 43 23 



18 lipca 1929 r. 


W ARSZA WSKfE CZASOPISMO LEKARSKIE - :\
 29 


Sprawy 


Sprawozdanie z dziatalnosci 
Zarz
du Naczelnej bby Lekarskiej za mk 1928. 


(l'okOl;czenir- p. NT. 28). 


Z powodu po,'. stanla coraz \"" ,\'i
k5i/.vch llosciach zakla- 
do\\ le< zniczych 7\\ hSH Z3 lecznic dla przvcl'odz'}c,'ch chorvch. 
z ktorvch niejedna w walce konkurencvjnej podkopuie powag<; 
stanu lekarskiego. z" rocono si<; do Ministra Spraw \'i;' ewn<;tr7- 
nych 7 poslulatem. ab y przed.tawiciel.. Izb bdi powotvwani do 
wYT3ienia optllJI ,,, 
pra'-\T
ch zat\VieTdzaT
ia statu tow no\'\.'ych 
organizac\; lekarskich. nowych ;nstvtun-j lekarskich. jak lecznice. 
sanatorja. dornv 7dro\via i t. p. Na konfcrencji. zwolanej z te- 
go po\\.'odu przez Dyrektora Departamentu \' -go. prLf>'dstawi.. 
riele Rz'}du przvchvlili si<; do z'}dania Nac7eln..j Izb v L..kar- 
skiej. prosz'}c 0 Lliisze zredagowanie okolnik". ktor\' rnoglby 
bve rozestan,' do \\'ojewodztw. Nt\czelna Izba L"karska to 
uczvniJa. 
\V relu wvkn'cia cszu.tow. 7aimu)'lcvch si<; praktyk'} le- 
karskq roB podstc\\vir fa
szo''''anych d\,plomo\.\' z\"\-rocono si
 do 
wszystkich Izb. ab,' 7a\\iadamiat y NaC'zelnq Izb<; L..karsk'} 
o wszystkich wypadkac", kiedv zachodzi pod"]T7enie. ze kto.; 
,,-ykon,',,'a prakt"k
 If"
.an.kC!. nie rnajilc po te-ron uprancien. a to 
W. cf,lu ,,\'!:=t"!pit:'nia \v ka:7dvrn takin1 "'
'padku do \v-Iadz 7 przed- 
sta\vieniem spra\",dzenia d y plornu. 
\V sprawi.. ubezpi..cz..n wzaj..rnn
'eh I..karzy. Z..rz'}d Na- 
cz..tnej Izbv L..karski..j po dluzszyrn namysle przyszedt do 
wniosku. ze najodpow;edni..jsze dl a l..karH bvlybv rzadowe 
ubezpieczenia.. ponie\-'\.-az art. 10 Usta\\-'
 0 ubczpieczeniu pra- 
co\vniko\v umyslu\\.,'ch 7ez'\vala na pro\vadzenie dzialu dobro- 
wolnych grupowvC'h ubezpieczen. Ostatni ust<;p tego artykutu 
brzrni: ..zasad
" i wanmki. na jBkich oparte b<;dzie ubpzpiecze- 
nie dobrowolne.. oraz tarvfy ubezpieczeniowe okresl: statut za- 
ktadu.. Statut ten ma si<; ukazae whotee w ..:\;lonitorze
; gdy 
to nC)st
pi.. Fozna b«:dzie na podsta\\Tie tego 
tatutu pro\.,,'adzic 
rokowania z Zaklad..m Ubezpiec.en. 
Naczelna \zba Lekarska \\ tyrn rok u w dalszym 
zajnl0\\a-ta si
 spra\vil lekarzv t:'"merytow, zatTudnl0nych \V 
Chorych. ktorym Izb y Skarbowe potr'}caj'} z "posaz..nia eme- 
ntalnego p..nsj<;. otrzyman'} w Kasie Chorych. 
Ponie\vaz n;ektore Izbv nie znajduj
 pOD10C\." wtart7 adrni- 
nistracvjnych przy t"g"7ek","o\vaniu naleznych irn p0boro\\ od swvch 
czlonko\",.. przeto zn rocono si
 do l\1inistersh\--a Spra\\- \'\, e\vn
- 
tTznych 0 intf"r\vencj
 \\! tej spTa\vie z \vyn-ikiem pom\-slnvm. 
Na przytoc7one \v zeszlorocznenl spra'''-ozdan
u pismo 
1\:1in_ Spra\\.' \\ e\"\ n. \v spra\\'ie nadzoru nad Izbarni pTzt"stano 
odpowiedz zg'odni.. z opinj'} plenum Naczelnej \zb y Lekarski..j. 
Odpowi..dz ta zostala w\'drukowana w '\;owinaLh Spoleczne- 
Lekarskich. 
Od !\.1in. Spra\\r Wewn(
trzn"ch otrzymano pismo z za'\.".ia- 
domieniem 0 uchvl..niu 5-ciu w\Tokow Sqdu :\IAcz..Jnej ILby Le- 
karskiej. Poniewaz 
 38 Usta,,'v 0 Izbaeh glosi. ie w\'roki Sq- 
du Naczelnej Izby Lekarskiej s'} ostat..e7ne. Nacz..tn" Izba Le- 
karsk3. po
t;lno\\'''ila r07porz q dzeni3 te zaskarz\ c do Naj\\'yz:szt"go 
T q..bul1alu _L\dminlstrac
.jnego. 
Z dziedziny zagadni..n s'}dowo-pra\\ nych :>Jaczdna Izba 
L..ka"ka rozstrzygala nast<;pujqc.. sprawy: 
L Na zap)'tanie Izby \Vilensko-Nowol'rodzkiej. ny ('zlo- 
ne
 lLb -{. powofany do 
ll1z:bv ",-ojskowej czynnej na Plzpci.£!g 
15 rnit"si
cy. winien przez ten okres czasu ,vnosi.e oplatv il.:bo- 
'" e. odpo\'Viedziano. ze moze bye od nich z,,,'olniony. 0 ilt" 
podczas sfuzb v wojskow..j nie zajmuje si<; prakt, k'} Ipkarski}, 
2. Na zapyta'lie Izb y Poznansko - Pomorskiej. czv nalezy 


Clq
U 
Kasi.. 


693 


zawodowe.. 


pOCi'}gBC do odpowiedzialnosci przed S'}dem Izbv lekarzy. 
ktorzy tarni'} sfowo honoru lub uprawiaj'} fatsz yw '} gr<; w karty. 
odpo\viedziano. ze tego rodzaju spra\vy -winny bye rozpatrzone 
przez Zarz'}d. albo prz..z S'}d Izby. 
3. \V ZWi'}7ku z odwotani..m Polskiego Towarzv-stwa 
Radjologicznego od orzeczenia lzby Lekarski..j Wars7awsko- 
Bialostockiej. dotycz'}c..go sprawy udziatu w pracy lekarskiej 
\V 7akladach rentgenologicznych cudzoziemcow. nle rnajC4cych 
praw wykonywania praktyki lekarskiej w Polsce. odpowiedziano. 
ie cudzoziemcy rnogq "-ykony'\vac czynnosci tt"chniczne. nato- 
miast nie mog'} bye kierownikami zakladow r..ntg-..nologicznvch 
i wvkonvwae z nich praktyki lekarskiej. 
4, Cdy ZWl'}zek Zawodowy Farmaceutow zwrocil SI<; 
do Z aTT.'}du Naczelnej Izby Lekarski..j 0 opinj<;. czv poz'}dan'} 
jest rzecz'!. zebv Zarz'}dy Kas Chorych narzucat y zgory spo- 
sob ordynowania leko,," wedtug okr..slonpgo ramowego szablo- 
nu. odpo\viedziano. ie \vszelka schf"rnah'zacja \0\' Icczeniu chor 
rego sprzeciwia 
i
 podsta\vo\\lym zasadom lecznictwa jest 
szkodli",,, dla pacjentow i lekarzy. zwtaszcza mlodych. Odpo- 
wi..dz t<; przcstano w odpisie do Okr<;gowe
o Zwi'}zku Ube- 
zpieczen l.\' \Varsza\'\?ie na tegoi zC4danie. 
5. Izba t.odzka zwrocila Sl<; we wrzpsniu do S'}du 
Okr«:go\\'ego \V I::.odzi z protestern przeci'\vko ,,'vsta\vianiu dla 
S'}du 
wiadectw przez felcz..row i prosila Naezeln'} Izb<; Le- 
karsk'i 0 interw..ncj<; w tej sprawle. :\!aczdna Izba Lekarska 
postanowifa Z'wroclC sie na)plf"r\v z zapytaniern do Departa- 
mentu V-go Sfuibv Zdrowia. czy felczerzy s'} uprawnieni do 
w
'stawiania swiadectw dla S'}du. Dot'}d odpowiedzi me 
otr7vrnano. 


6, Na zazaleni.. jednej z Izb na Wojewodzki Urz'}d Zdro- 
\Vla z po\vodu opozniania si
 tegoz z plzys}"laniem SplSU le- 
karzy dfa przvgotowania list wvborczych. uchwalono odpowie- 
dzie. powoJuj'}c si<; na art. 3-ci Ustawy 0 ustroju i zakresle 
dziafania Izb Lekar8bch. ie urz<;d y wojewodzkie nie s'} obo- 
wi'}zane ukladac spisow lekarzy do przygolowania list w
.bor- 
czych. natorniast lzb}. s
 obo,,'iqzane prowadzic SplSV \yszy- 
stkich I..karzv. 
7. Z powodu umieszczonej w Biuletynic Nr. 5 Izby 
\Varsza
,
ko-Bialostocki..j uchwaly Rad y I!b y . narzucaj'}c..j obo- 
wi,!zek czlonkom Naczelnej lzby Lekarskiej. wybranyrn przez 
lib<; \Varszawsko-Biatostock'}. sktadania sprawozdan z dziata- 
Inosci Nacz..tI!ej lzbv Lekarskiej przed Rad'} Izb y \Varszawsk..-- 
Biaioslockiej tudziez wyst<;puj'}cej przeciw rzekornej tajnoscl 
obrad Naczdnej lzbv Lekarskiej postanowiopo odpowiedzie. co 
nast
pujf": 
Naczelna lzba Lekarska sklada si<; ni.. z delegatow wszv- 
stkich Izb, a. zgodnie z brzmieniem art. 8-go p. 2-gi. z przed- 
stawicidi. wybranych przez Rady lzb i to b'}di z cztonkow da- 
nej Izb,'. b'}di innych Izb w Pans:" "'. Z tego wynika. ie Ra- 
d y Izb Lekarskich s'} powolane przez ust,"w<;. jako organy wy- 
bieraj'}ce. a nie jako organy. ktor..by miaty swoich dplegato" 
do Nacz..lnpj lzbv Lekarskiej, Co do tajnosci obracl. to chociaz 
Naczelna lzba Lekar.k" sarna tylko jest wladna w t..j sprawi.. 
dec
"do,\-'ac. jednak nalezy sh\-ierdzic. ie tainosci niema.. skoro 
protokuly posiedzen i pO\\'7it;te uch\'\."aly i dvrekty\vy ogtaszane 
s'} w pismach lekarskich i prze.vtane lzbom. Tajne jest tdko 
to. co nie rnoze b\'c uja,,,-nione. Orzywista. 
aczeIna Izba Le- 
karska. lako urzqd. nie mcze spra\\'o\vac swoich obo\\"iqzk o \\' 
publiczni... t. j, w obecnosci osob postronnych. \'1." ",zie jakich_ 
kolwiek "'''qJpli''\"oSCI lzb y n!aj
 prawo z,vracania si
 bf'zposr(-" 
dnio do Naczeln..j Izb y Lpkarskiej. Or
an nadzorczv nie moz'O 
bye dozorowany przez organy mu podwtadne. 



W A
SZA WSKIE CZASOPISMO LEKARSKIE - \'! 2Q 


18 lipca 1929 r. 


6Iaczelnej Izby 
Lekarskiej Zjazd Zwi,!zku Uzdrowisk Polskich w \Varszawie. 
Procz tego przeslano depesze z zyczeniami z po'\vodu: 
a) I-go Zjazdu Lekarzy i Dzialaczy Samorz,!dowych Szpi- 
talnych w l:odzi, 
b) III-go Zjazdu Og:>lnokrajowego P,zeciwgruzlicugo 
'\v Poznaniu. 
c) Zjazdu Lelcarzy Kresowych w l:ucku, 
d) Zjazdu Lekarzy w Ciechocinku. 
Wreszcie przestano do Izb y Poznansko
Pomorskiej depe- 
SZ
 kondolencyjnil z po'W\:odu smierci D-r8 Lazaro'\vicza. \vice- 
przt"\VOdnlczClcego lzb y . z prosbCl 0 ztozeni.e '\vienca 'v imieniu 
Naczelnej Izb y Lekarskiej, 


K 0 res p 0 n den c j a. 


W Nr. 13 .N. Sp L. 
 z dn. 1 lipca zamieszczony zostal 
artykul p. t. . W sprawie Kasy pogrzebowej przy Izbie Lekar- 
skiej Warszawsko-Bialostockiej", podpisany przez Dr. K r z y c z- 
k 0 W ski ego, Pod c z ask i ego i Z u r a k 0 w ski ego. 
Procz tego Redakcja przedrukowala z .Dziennika Urz
dowego 
Izby
 (Nr. 4 i 5 z dn. 10 czerwca r. b,) odpowiedz na ustoe 
i pisemne zapytania Dr. K r z y c z k 0 \V ski ego. z'\vrocone do 
Izb y bezposrednio, nadaj,!c juz od siebie temu pnedlllkowi cha- 
rakter odpowiedzi na artykul. zamieszczony w Nr. 13 .Nowin", 
\Vobec powyzszego stwierdzic musz
. ze odpowledz. dana 
w ..Dzienniku Urz
dowym Izb y " Dr, K r z y c z k 0 w ski emu 
nie ma nic ,,,-spolnego z artyku-lenl drukowanym '\v .,No\vinach". 
a jest wewn
trzn,! korespondencj,! mi
dzy Zarz,!dem Izb y i jei 
czlonkiem. interesuj,!cym si
 pracami Izb y . Natomiast artykul. 
drukowany w Nowinach. jest juz publicznem wyst,!pieniem trzech 
czlonkow Izb y . wymagaj,!cem wyjasnien publicznych. Pomijam 
umieszczanie \v artykule. podpisanyro przez trzech. tresci roz- 
mowy, prowadzonej przez jednego, do tego niescisle pGwtorzo- 
nej. a i poruszanie spraw. omowionych juz \-v .,Dzienniku Urz
- 
gon'ym u . Dla rnn 1 e \-v artykule istotnie v.'azna jest ta ..troska'" 
autorow 0 sprawnosc funkcjonowania Kasy Pogrzebowej pod 
nowym Zarz,!dem. ten ..niepokoj wsrod czlonko w Kasy. szcze 
golniej starszych u . ,,,'y\-votany uzycie.m c z a s 0 \.v e m pe\vnej 
cz
sci funduszu zapasowego na rzecz wynaj
cia lokalu d;a Izb y , 
ta troska gl
boka 0 fundusze Kasy Pogrzebowej. nie gwaran- 
towane .wekslami" pan ow czlonkow Zarz,!du, To publiczne 
danie \-vyrazu ."niepokojo\-Vl o4o trzech autoro\v zmusza mi
 do 
publicznego uj:a\-vnienia stanu istotnego. czego i ja i cat y Za- 
rz,!d \zby starannie unikalismy, nie chc,!c grzebac w przesz
osci. 
Zmuszony jednak jestem do tego artykulem trzech autorow, 
W dniu 2 stycznia r. b" w chwili pTzej
cia przez nowy 
Zarz'!d swych obowi,!zkow, zastalismy w kasie sum
. pokrywa- 
j'!c'! zaledwie I' > miesi
czne budzetowe wydalki \zby oraz per- 
spektyw
 wypro
'Vadzenia si
 z lokalu na placu Pilsudskiego 
z dn. 31 maTca, gdyz w dniu tym konczyta si
 rejentalnie za- 
warta przez poprzedni Zarz'!d umowa. a na prolonl';at
 nie go
 
dzjj si
 wtasciciel lokalu, 
Stan ten grozil zawieszeniem dzialalnosci Izb y i jej cz
sci 
sHadowej, Kasy Pogrzebowej. z dniem 1 IV b, r. 0 zebraniu 
funduszow potrzebnych w dzisiejszych czasach na wvnajem 10- 
kalu nie bvlo mowy wobec tego, ze ustalenie wysokosci skla- 
d..k moglo nast,!pic dopiero na zebraniu Rady w koncu 
I kwartalu. 
W celu wYTatowania Izb y z sytuacji niezmierni.. dla niej 
przykrej musiala Rady Izb y sj
gn,!c do uzycia krotkotermino- 
wego funduszow, znajduj,!cych si
 w rozporz,!dzeniu Izb y . a to 
tembardziej. ze za fundusze Izb y - w tym wypadku za fundusz 
rezerwowy Kasy Pogrzebowt'j- odpowiada cata Izba, 
Uzycle tego funduszu w wysokosci 15000 zt by to zagwa- 
rantowane calym maj'!tkiem Izb y . i, jak wyraznie uchwata Rady 
postanowila. Zarz'!d Izbv mial ..pokrvwac w ci,!gu tego czasu 
(6 miesi
cy) wszelkie potrzeby Kasy Pogrzebowej do powyz- 
szej kwoty". Jednak nie trzeba bylo uciekac si
 az do tego. 
gdyz w przeci,!gu 3 miesi
cy restytuowany zostal fundusz re- 


zerwowy w calosci (pozostato bowiem do buchalteryjnego prze- 
prowadzenia przez ksi
gowosc 2000 d.. a to na zasadzie wza- 
jemnego rozrachunku mi
dzy Kas,! i Izb,! z tytulu prowadzenia 
przez Kancelarj
 Izby catej biurowosci Kasy). 
Legalnosc tego czaso\-vego uzycia cz
sci funduszu rezer- 
wowego stwierdzita przed uchwal,! Rady Komisja Kasy Pogrze- 
bowej, oparta 0 orzeczenie Radcy Prawnego. 
Procz tego stwierdzic nalezy, ze Kasa Pogrzebowa nie 
jest odr
bn,! finansow,! instytucj,!. nie jest odr
bn,! jednostk,! 
prawn'!. a jest cz
sci,! sklado w ,! Izby. 
Troska wi
c 0 fundusz rezerwowy Kasy Pogrzebowej, za 
ktory odpowiada i tak cala Izba. jest zupelnie nieuzasadniona, 
jak ro\-vniez i troska ° \vyptacenie naleznych sum \-vdo\vom 
i sierotom. I tu podkreslic musz
. ze zalowac nalezy. ze trzej 
autorzy nie zainteresowali si
 sposobami wyplaty, dokonywa- 
nemi przed 1 stycznia b. r, Nie dopusciliby moze do tego stanu. 
ze Zarz'!d w dniu I s'ycznia zastal niewyplacone wdowom 
i sierotom nalezr10sci nawet jeszcze z roku 1926. i ze wszystkie 
naleznosci zalegle tyro \"do\-vom i sierotoro obecna Komisja 
Kasv splacila. a miano\vicie: 
niewyplacono do dn, I stycznia 1929 r, naleznosci z roku 
19",6 - '!7J2.50 zt.. z roku 1927 - 5753- zl" z roku 1928 - 
29460.50 zt. razem nie wyplacono '!8926.50 zt Od dnia I stycznia 
r, b. do dnia 30 czenvca 1929 r. wyplacila Kasa Pogrzebowa 
z tych zalegtosci 32108.50., pozostalo do wyplacenia 6817.50 
(Po naleznosci te albo nie zglaszaj,! si
 interesowani. alb.. tez 
ni..wiadomo komu wyp
acic). 
Za zmarlvch w 1929 r. czlonkow naleza
o wyplacic 
92100 zt. wypl
cono 74090 zl,. zalega do wyplaty 18010 zt 
Zaleglosci tlomacz,! si
 tern, ze po pieni,!dz e interesowani nie 
zglaszaj,! si
. albo tez wyplata wstrzymana zostata s,!downie. 
Z\vrocic ro\-vniez nalezy uwag
 i na to. ze. ° ile da\vniej \-vv- 
placano ..kapanin,!" po 100 zt w duzych odst
pach czas-". 
obecnie wyptata nastt,puje w ratach duzych. w krotkich odst<:- 
pach czasu. Byl wi
c powod do niepokoju 0 wyplaty. ale przed 
1 stycznia 1929 r. 
Uwaga Dr. K r z y c z k 0 w ski ego i towarzyszy co do 
niewychodzenia. ..')ziennika Urz
do\-vego
 co d\-va tygodnie jest 
zupelnie sluszna. "Dziennikw, zasadniczo ukazyn-ac si
 b
dzie 
co 2 tvgodnie. obecni", jednak do czasu uregulowania i ugrun- 
towania funduszow \zb y ze wzgl
dow oszcz
dnosciowych "y_ 
chodzi rzadziej. 
Z zesta",,
ien pO\"iyzszych \-vynika jasno. ze nietylko niema 
powodu do niepokojenia opinji lekarskiej, ale stwierdzic nale- 
zalob y racz..j tak sprawnp funkcjonowanie Kasy Pogrzebowej. 
jakie Jotyche:as nie bylo, niestety. znane. ') 
(-) Dr. J. B u j a I ski (WaTszawa). 


,) W Nr. I... 
No-"'in Spoleczno-Lekarski<.hh znajdujemv 
ten sam list D-r.. B u j a I ski ego wraz z odpo" iedzi'l naf. 
D-row A, K r z y c z k 0 w ski ego T. Pod c z ask i ego 
(Redakcja). 



696 


W ARSZA WSKIE CZASOPISMo LEKARSKIE - )\;, 29 


18 lipca 1929 r, 


Wiadomosci bieZClCe. 


Choroby zakazne w Polsce, 
R.ODZAJCHOROBY 26 V-1 VI 2 n-8 VI 9 VI- 15 VI 16 VI-2Z VI 
II 
I 
I 
 
Dzuma . 0 0 0 0 
Ospa. 1 (0 1 ) 0 0 0 
Cholera. 0 0 0 0 
Our brzuszny. 1 62 (1 3 ) 145 (13) 174 (8) 156 (13) 
Our rzekoIny 0 0 I (0) I (0) 
Our osutko'\vy 43 (1) 78 (2) 35 (0) 31 (2) 
Our powrotny 0 0 U .! (0) 
Czerwonka. 8 (0) 19 (I) 12 (0) 14 (0) 
P.lonica . 191 (6) 187 (9) 24] (15) 297 (15) 
Blonica . 162 (9) 176 (15) 149 (9) 158 (11) 
Zapa\. op. mozg. 30 (10) '5 (7) 12 (3) 25 (9) 
Odra. 232 (7) 314 (3) 249 (I) 228 (I ) 
Roza. 6] (2) 71 (5) 57 (4) 69 (8) 
KJztusiec 84 (5) 66 (7) 124 (11) 165 (6) 
Malarja . 14 (0) 13 (0) 6 (0) 6 (0) 
Posoczn. polog. 17 (7) 23 (7) 34 (6) 31 (]O) 
Tr,!d. 0 0 0 0 
Jaglica 385 (0) 555 (0) 555 (0) 423 (0) 
W,!glik 0 2 (0) 0 1 (1) 
Nosacizna 0 0 0 0 
Wlosnica I (0) I tU) 2 (0) 1 \0) 
\Vscieklizna 0(1) 0 0(1) 0 
Zatrucie jad, kielb, 24 (0) 4 (I) 1 (0) 2 (0) 
Choroba Heine-Medina I (0) 0 1 (0) 2.(01 
Inne chorobv zakazne. 106 (2. 121 (4) 99 (2) ] 73 (4) 
1) Liczb y '\v na1.viasach oznaczajq zgonj'. 


- Z a r z '! d N a c z e I n e j I z b y L e k a r ski e j n a d e- 
s I a I n a m n a s t 
 P u j '! c Y w y k a z c z Ion k 0 w i 7- a s t 
 p- 
cow c z Ion k 0 w S '! duN a c z e I n e j I z b y I e k a r ski e j, 
del e gat 0 w 0 d I z b z as t 
 pc 0 w del e gat 0 w, 
wybranych na posiedzeniu w dniu 2I.lV.r. b.. a takze pre- 
z y d j u m S 'I duN a c z e I n ej I z b y L e k a r ski e j. wvbra- 
nego na posiedzeniu organizacyjnem S'ldu ;\I, \. L, w dniu 
23,VI. r. b. 


C z Ion k 0 w i e. 
Dr. Czyzewicz Adam. Dr. Bronowski Szcz
sny. Dr, Gar- 
licka Zofja. Dr. GrLywo-D'Ibrowski \Viktor. Dr, Huszcza Adam. 
Dr. :Vlalinowski Feliks. Dr. Jarocinski Edward. Dr. Hubicki Ste. 
fan. Dr. Sawicki Bromslaw. Dr. Stefe.nowski Antoni, Dr. Bel- 
kowski Jan. Dr, Czarnocki Wilhelm. Dr. Bregman Ludwik. Dr. 
Srebrny Zygmunt. Dr. Turski Antoni. 


Zast
pcy czlonkow 
Dr. Bialokur Franciszek. dr. Czubalski Franciszek. Dr. 
Eberhardt Maksymiljan, Dr. Erlichowna Marta. Dr. Jurjewiczowna 
Antonina. Dr. Kacprzak Marcin. Dr, Krenicki Jozef. Dr. Nitsch 
Roman. Dr. Perzynski Jan. Dr. Przesmycb F eiiks. Dr. Ru!.zki 
Stefan, Dr. Surawski Jan. Dr. Wichert Franciszek. Dr. Wislocki 
Kazimierz, Dr. Zembrzuski Ludwik. 


Delegaci do Izb 
Dr. Jankowski Stanislaw. Dr. Wrzesniowski Wladyslaw 
(lzba krakowska). Dr. Modrzejewski Jan. Dr. Wiszniewski Ea. 
genjusz (Izba Lubelska), Dr, Grek Jan. Dr. Reis Wiktor (lzba 
Lwowska). Dr, Szenajch Wladyslaw. Dr, Trenkner Henryk 
(lma I:.odzka). Dr. Karwowski Adam. Dr, 1\1aj Kazimierz l,lzba 
Poznansko-Pomorska). Dr, Chmielewski Jan. Dr KolodzIejski 
Jan (lzba Warszawsko-Bialostock;<.), Dr. Szmurlo Jan, Dr 00- 
111anski Zygmunt (lzba Wilensko-Nowogrodzka). 


Zast
pcy delegatow od Izb 
Dr Suchodolski Kazimierz. Dr. Zakrzewski \Vactaw (Izba 
Krakowska). Dr, Gliwinski Stanislaw. Dr. Brvkner \Vladvslaw 
(lzba Lubelska), Dr. Kuhn Adolf. Dr, Salpeter Michal '(Izba 
Lwowsb.). Dr. Klozenberg Fabjan, Dr, \Vatten Ignacy (lzba 
I:.odzka) Dr. Matuszewski Romuald. Dr. Wiecki Czeslaw (Izba 
Poznansko-Pomorska). Dr. Gantz Mieczyslaw. Dr. I:.,!zynski 
M..rja'l (Izba \Varszawsko - Blalostocka). Dr. Klott Leon, Dr 
Blausztejn \Vilhelm (Izba \Vilensko-Nowogrodzka). 
Prezydjum S,!du N. \. L. stanowi,!: Dr. Hubicki Stefan - 
przewodnicz,!cy. Dr. Grzywo-D,!browski Wiktor - zast
pca 
przewodnicz,!cegC'. Dr. Czarnocki Wilhelm - zast
pca przewod- 
nicz,!cego. Dr. Huszcza Adam - pisarz, Dr Kolodziejski Jan- 
zast
pca pisarza. 


- Z gazet codziennych dowiadujemy si
 0 maj,!cym si
 od- 
bye w Warszawie M i 
 d z y n a rod 0 w y m Z j e z d z i e chi- 
ru r g 0 w w czasie od dnia 22 do dnia 26 lipca r. b. 
Dokladniejszego programu Zjazdu nawet i gazety codzien- 
De nie podajet. "Kur. \';.larsz. u z dnia 14 b. m. v."ymienia naz",i.. 
ska glosniejszych chirurgow zagranicznych. bior,!cych udzial 
w Zjezdzie, Z zalem wi
c odpowiedzie musimy na liczne 7a- 
pytania naszych czytelnikcnv. ze nic w';
cej od nich 'v spraw'ie Zjazdu 
nle ,vlemy. 


- XIII Z j a z d L e k a r z yiP r z y rod n i k 0 w P 0 I- 
ski c h w Wi I n i e 26 - 29 wrzesnia 1929, 
Przy Sekcji IX \bakterjologji hie;jeny i medycyny spolecz- 
nej) Zjazdu zosta-la zorgani70\\..-ana pod kiero\vnictwem d-ra 
A. B 0 row ski ego pod s e k c ] a h i g j e 11 y S z k 0 I n e j 
,'" y c h 0 ". an i a f i z y c z n ego. Uprasza si
 0 zglaszanif" 
refer..tow w terminie do 31 s;erpnia r, b. do Kierownika pod- 
sekcji d-ra A. B 0 row ski ego (Kuratorjllm Okr
gu Szkolnego. 
Wilno. ul. \V olana). 


- :VI i 
 d z y n a rod 0 w y K 0 n g res P r a cow n i k 0 w 
U m y s low y c h. 
Na ostatniem posiedzen,u Radv l\11
dzyrarodowej Konfe. 
der8cji Prao::ownikow Umyslowych ustalono. iz najblizszy Mi
- 
dzynarodowy Kongres Pracownikow Umvslowych odb
dzie si
 
we wrze"niu r, b. prawdopodobnie w Anglji, Porz,!dek obrad 
Kongresu obejmuje nast
puj'lce punkty: I) Sprawozdanie Sekre- 
tarza Generaln
go. 2) Ubezpieczenia spoleczne (referent - Fin- 
landja \. 3) Program Ekonomiczny pracownikow umyslL>wych (re- 
ferent H. Rygier - Polska), 4) Ankiety. przeprowadzone I,!cznie 
z Mi
dzynarodowem Biurem Pracy (referent L, Gallie-Francja). 
5) Pra1.va autorskie w zakresie reprodukcji mechanicznej (refe- 
rent \1. de \Veindel - Francja). 6) Bezrobocie srod pracowni- 
kow umyslowych (referent Sekretarz Generalny). 7) Bezrobocie 
"rod arty stow scenicznvch i muzycznych (referent M. Cornelis- 
sen - Holandja). 8) Biura posrednictwa pracy dla artystow (re- 
ferent M Cornelissen - Holandja \, 9) Umowy zbiorowe (refe- 
rent !VI. de Weindel - Francja), 10) Wymiana intelektualna (re- 
ferent - Austrja) i wymiana prelegentow (referent panna Va- 
caresco - RlImunja). II) Radjofonja (refere nt - 
ze choslowacja). 
12) Prawo autorskie do udzialu w zwyzce cen przy dalszej od- 
przedazy dzid sztuki treferent L Gallie - Francja). 1.3) W 0 I- 
no" c my"li Liberte de pen
ee (referent - Anglja). 


- Przy ostatnich wyborach do parlamentu angiel
kiego 
wybranych zostalo na poslow 7 przedstawi,'ieli Angielsk.iej Kon 
federacji Pracowniko:v Umyslowych. mi
dzy innymi p. G. La- 
thum. przedstawiciel Angielskiej Konfederacj. w Radzie Mi
dzy- 
narodowej Konfederacji Pracownikow Umyslowych w Paryzu 
i delegat do Komisji Doradczej Pracownikow Umyslowvch przy 
M;
dzynarodo"'em Billrze Pracy z ramien;a M,
dzynarodowej 
Konfederacji. 



18 hpca 1929 r. 


W ARSZA \VSKIE CZASOPISMU LEKARSKIE - !\! 29 


697 


- Czer'\vonv Krzyz przeci'\vko '\vojnie che 


, , 
In I C Z n e ]. 


Komunikat l\1i
dzynarodowego Komitetu 
C z e r w. K r z y z a, 
Mi
dzynarodowy Komitet Czerwonego Krzyza. na mocy 
mandatu. ktory mu zostal powierzony przez XII Mi
dzynarodo- 
\Vi:1 Konferencj
 Czer\vonego Krzyza. zebranCJ 'W' Gene'\vie w pai- 
dzierniku 1925 r,. zaj,!l si
 juz podczas pokoju badaniem sposo- 
bov.- ochrony ludncsci cy'\vilnej, mogi:1cej bye naraionct '\" PTZY- 
szlosci na straszne skutki napadon. broni cnemicznej. \\7 razie gdyby 
zostaly pogwalcone Mi
dzynarodowe Konwencje. -,abraniaj,!ce 
uiy,,,.ania tej metody pro\vadzenia ,vojny. 
Z tego powodu :\1i
dzynarodowy Komitet zwolal po kolei. 
pocz'!tkowo w Brukseli. w stvczniu 1928 r.. nast
pnie w Rzymie. 
w kwietniu 1929 r. zjazd y Ekspertow nalez,!cych do 15 pa,;stw. 
specjalnie wykwalifikowanych dla badania technicznych sposo- 
bow obrony przeci\vko no'\vej metodzie prowadzenia wojny i Sla- 
ni" zniszczenia, ktorych skutk,. wedlug zdania tych wszystkich. 
ktorzy speejalizowali si
 w badaniu tego zagadnienia - bylyby 
przeraiaj
ce. 
Po zbadaniu zagadnienia wojny lotniczo - chemicznej. 
'v z'\vii:1zku ze sposobarni UiYli\Tania pocisko\v ga7.:o'\vych. rzeczo- 
zna'\vcy '\vypo'\viedzieli si
 cO do niezmiernej trudnosci zarzC)dze- 
nia skutecznej obrony mieszkancow wi
kszych osiedli i osrod. 
ko\v przemysto,"v}'ch przee\\vko grozqcemu im n:ebezpieezenshvu 
na '\vypadek napadu lotniczo-chemicznego. 
Eksperci prosz,! zatem usilnie Czerwony Krzyz 0 jaknaj- 
szybsze us\viadamianie ludnosci ey'\vilnej 0 PO\vyzszyeh niebez- 
pieezensh,\Taeh oraz 0 zoznajamianie tei ludnosci z istniejqeemi 
obecnie sposobami obrony. 
Eksperci wYJazili zvczenie. aby Mi-:dzynarodowy Komitet 
Czerwonego Krzyza. jako instytucja Mi
dzynarod"wa. stan,!1 na 
czele tej wielkiej akcji propagandowej. podejmuj,!c si
 jednocze- 
snie inicjatvwy i odpo\viedzialnosci \v tei spra'\vie. 
Proez tego eksperei nalegali na koniecznosc przejscia nie- 
zwlocznie do metod praktycz'1ych i uprosili Mi
dzynarodowy 
Komitet C. K. 0 wyznaczenie konkursow przy udziale przedsta- 
wicieli przemyslu i specja!istow wszystkich krajow dla zapew- 
nienia obrony ludnosci cywilnej 
Konkursy powyzsze maj,! na celu wynalezienie: 
a) najlepszego aparalu filtruj,!cego, t. j, maski dla rozda- 
ma jej wsrod ludnosci. 
b) najodpowiedniejszego zarz,!dzenia dla zapewnienia 
uszczelniania i zaopatrzenia \V pO\.\Tietrze sehrono'\v podziemnych. 
ktore bylyby oddane do uzylku ludnosci podczas napadow che- 
micznych, 
c) najlepszego odczynnika (detektola) do wykrywania 
'v po\.vietrzu obeenosei groznego i tr\valego gazu, uzy\.vanego 
podczas wielkiPj wojny i Zrianego pod nazw'! iperytu. 
Zadanie tak ogromne, jak c.aloksztalt akcyj. zalecanych 
przez ekspertow. wymaga znacznych srodkow pieni
znych. Rz'!- 
dy. narodo\ve to\.vaTzyst\Va Czer\vonego Krzyza i spoteezenstwa 
winny tych srodkow dostarczyc, Mi
dzynarodowy Komitet Czer- 
wonego Krzyza. gd y b
dzie mial moznosc rozporz,!dzania temi 
funduszami. b
dzie prowadzil w dalszym ci,!gu usilnie i meto- 
dyeznie rozpoez
te dzieto, opieralC)e si
 na okazanem InU uzna- 
niu i na dokonanych studjach, 
Jako wyniki swych dotychezasowych pmc i zamierzen na 
przyszlosc Komitet Mi
dzynarodowy Czerw. Krzyza oglasza kon- 
kurs na wykrywaez (detektor) iperytu. ktory ponizej podajemy. 


K 0 n k u r s n a n a j I e p s z y 0 d c z y n n i k (d e t e k- 
tor) i per y t u. 
Komitet Mi
dzynarodowv Czerwonego Krzyza. zgodnie 
z uchwal,! Mi
dzynarodowej Komisji Ekspertow dla obrony lud- 
nosci cy\vilnej przt'd '\vojnq chenlieznCl. z'\volanej przez niego 
w Brukseli w 1928 r.. oglasza konkuTs mi
dzynarodowy dla wy- 
nalezienia naj!epszego odczynnika (detektora) iperytu (siarczek 
dwuchloro-dwuetylowy). 


I. Warunki techniczne: 
W y k r y wan i e i per y t u. Odczynnik wmien wykry- 
wac bez w'!tpliwosci obecnosc iperytu w powietrzu, Reakcja, 
,\rykry\.vajClca obe!:nose iperytu w po'\vietrzu po\.vinna bye eha- 
rakterystyczna dla tego srodka chemicznego i autor powinien 


\vyjasnie. ezy dana reak
ja nie jest, spo\.vodo'\v
na przez inn
 
substancj
. zmieszanij z Iperylem w srodkach bOJowych. 
C h a r a k t e rod c z y n n i k a. Odczynik wraz z apa- 
ralurC) \vinien bye tat\vej fabrykacji. ab

 mDe sta
o,\\Tie. ,"
y
'\vor 
produkcji przemyslowej. d,?st
pnej w ce
"e 
 ,w duzych IlosClach. 
:\lusz,! bvc po.dane szczeg,olowe wska:zowb I spos,?by 
ot)
cz,!ce 
rzechowywania odczynnika z podamem. przez Jak alugl czas 

achO\"Tuje sVloje \.'\.TJasei\vosci \vykry'\vajqce. 
W r a z Ii w 0 s cod c z y n n i k a, Wrazliwosc odczynnika 
b dzie stanoWlC je-den z naj\vazniej:-;zych czynpiko\v oeeny_ 
N
jmniejsza ilosc, jak
 odczynnik, powi
ien wykrywac w po- 
wietrzu. jest 0.07 mgr. Iperytu na htr powletrza. 


II. Regulamin konkursu, 


Kom\tet \-1i
dzyno.rodo\vy Czer'\vonego Krzyza \.vyznacza 
nagrod
 w wysokosci 10000 frankow szwajcarskich. ktore b
d,! 
pr
vznane stoso\.vnie do ,,,,artosei prae - '\v eatos.ci. tub ez
- 
seio\vo uczestnikon1 konkursu. '\v
'znaczon:!-'m przez Jury. 


Konkurs b
dzie otwarty dnia Ilipca 1929 roku i zamkni
ty 
dnia 31 grudnia 1930 roku. Chemicy. ktorzy pragll,! wzi,,!c udzial 
w konkursie. winni nadeslac do Sekretarjatu Komit..tu Mi
dzy- 
narodowego Czerw. Krzyza przed dniem 31 grudnia 1930 roku 
s",.oje prace w nast
pujClcej formie: 
a) ,"v zapiecz
to\"Tanej kopercie Ilalezy podac naz,"",isko 
i adres. na kopercie winno si
 znajdo\vac godlo (pseudonim) 
OTaz zape\.vnienie hC'noro\\
f"'. ze odczynik ten jest rezultatem 
\.vJasnej praey aut ora 
b) w osobnej kopercie. zaopatrzollej w to sarno godlo. 
nalezy przestac szczegolowy opis wynalazku. Dozwolone j
zyki: 
francuski. angielski. niemiecki i wloski. 
31 stycznia 1931 roku, Mi
dzynarodowy Komitet Czerwo- 
ne
o KrLyza ohvorzy koperty
 za\.'\'lerajClce prace. i przetfornaczy 
je na j
zvk francuski Prace oznaczone b
d,! tvlko godlem. HIe 
nazwiskiem aut ora. Z chwil,! zebrania si
 jury. b
d,! rozpatry- 
wane prace \V oryginalach i \.v tJomaezeniu. bez zaznajmiania. 
si
 z naz'\viskami autoro'\v. 
Przv koncu konkursu. gd y rozwazanie klasyfikacja pro- 
jektow b
dzie ukonczona. zostan,! otwarte koperty z nazwiskami 
autorow. i rezultat konkursu b
dzie ogloszony. 
Nagrodzony odczynnik (detektor) lub sposob wykrywania 
b
dzie nosit naz",yisko autora i staje si
 \vJa8nosciC) Mi
dzyna... 
rodowego Komitetu Czerwonego Krzyza. 
\Vszelkich dodatkr,wych wyjasnien udziela Komitet Mi
- 
dzyna.-odo\.vy Czer,"\TOnego Krzyza '\v Gene\.\"'ie (adres: Geneve 
Suisse, I Promenade du Pin). 


- Wydzial lekarski Uniwersytetu \Vi..- 
den ski ego organizuje na czas od d. 30 wrzesnia do d, 13 
pazdziernika r. b. k u r s u z u pel n i a j '! c y d I a Ie k a r z y. 
o b e j m u j Cl c y n a i \.v a Z n i e j s z e \V s pol' c z e s n e zag a- 
d n i e n i a m e dye z n e z e s z e z ego I n e In u \"1 Z g I 
 d- 
n i en i e m Ie c z n i c t w a. \V zwi,!zku z kursem znajduje si
 
tydzien sem;narvjny od 14 do 19 pazdziernika r. b. ad d, 25 
listopada do d. 8 grudnia Lb. odbywac si
 b
dzie kurs uzupel- 
niaj,!cy z dziedziny endokrynologji i kostytucionalizmu. 
Procz tego co miesi,,!c odbywaj,! si
 kursy z poszczegol- 
nych dzialow medycyny, 
Informacyj udziela biuro kursow - Kursbiiro der \Viener 
medizinischen F akultiit. Wien VIII, Schlosselgasse 22. 


- Trzec.ia wycieczka naukowa lekarzy 
au s t r j a C k i c h odb
dzie si
 w roku biez'!cym w czasie od 
I do 15 wrzesnia. Proponowane jest zwiedzenie Styrii, Karyntji. 
Zalckamergutu, Austrji gornej i dolnej. Podroz odbywac si
 
b
dzie w wygodnych. eleganckich autobusach. Koszt wycieczki- 
jazda. horele. utrzymanie (bez napojow). bagazowe, napiwki - 
'\vvnosi 450 szylingow austrjaekich. Przy zapisy,vaniu si
 na- 
lezy ztozvc 30 szylingow. Liczba uczestnikow nie moze prze- 
wyzszac 95. Dopuszczalny jest udzial czlonkow rodziny powy- 



698 


e

, 


W ARSZA WSKIE CZASOPISMU LEKARSKIE - .\
 29 


18 lipca 1929 r. 


zej 17 lat. KoIedzy cudzoziemcy b
d,! mile widziani. Informa- 
cyj udziela i zapis y przyjmuje biuro: Studienreise osterre.ch.- 
scher Aerzte. \Vien I, Borsegasse I. 


- :'IJ a g rod 
 w w y s 0 k 0 s c i 1 0 0, 0 0 0 f ran k 0 w 
p r z ., z n a C zaG u yAm e r 0 n g e n za prac
. maj,!c,! wyka- 
zae zupdnie jasno. c z y k 0 n s e r w y I u b c hem i c z n i e 
sporz,!dzone srodki spozywcze maj,! wplyw na 
pow s t a '\v ani era k 3, C Z Y n i ee 
Nagroda przyznaha b
dzie przez jury mi
dzynarodowe. 
R
kopisy maj,! bye nadsylane corocznie przed 1 pazdziernika 
pod adresem: Ligue fran
aise contre Ie Cancer. 


NADESl:.ANO DO REDAKCJI 


Ludwik 0 z won k 0 w ski i Piotr S Ion i m ski. Spis 
polskich zaklad6w i pracowni poswi
conych anatomJi i zoologJi 
oraz naukom pokrewnym. Odb. z ..Folia Morphologica". T.1. Z. I. 


G, By c how ski. 0 zaburzeniach psychicznych i ner- 
wowych w dermofinizacji, Odb. z ..Ksi
gi jubileuszO\,ej Edwar- 
da Flataua". Warszawa 1929. 


Maksvmiljan B i r o. 0 chorobie Heine - Medina. Odb, 
z "Neurologji Polskiej", T. XI. Z. II; IV, 1928. Ten z e: Sto- 
suuek zeber szyjnych do ukladu nerwowego naczymowego. 


Sprawa braku. b,!dz nadmiaru zeber. Odb. z ..Ksi
gi jubil. 
E. Flataua" 1929, 


Daniel Hi r s z b a j n. 0 wphwie k,!pieli kwaso - w
glo- 
wych na uklad kr,!zenia. Odb, z ..kwartalnika klinicznego". 
T, VIII. Z. I. 1929. 


Dr. Ludwik Jus t man. Uklad roslinny a czynniki psv- 
chiczne w schorzeniach somatvczr>ych. Odb, z Nr. 19 tygodn. 
nauk. .Medycyna". 1929. 


Stanislaw K a r a sin ski. Badania nad dzialaniem tra- 
nu naswietlonej ergosteryn
' w krzywicy doswiadczalnej, Odb. 
z ..Nowin Lekarskich". ]929 Z. IX. 


Dr. Edward B run e r. I'-1- 

 
c:l: 
,...1 11.I wE! 
::O:N 
,., uJQ 01: 

 ...IU 

 
iIJ-. 
-- -'Q I-" - 
... 
-- 10 11I ( 
<1.1 c:r:... 


"., D' I ' '.' 0 ' . D ' ':' I "':' N .'
"1



__\:.: 
.., 

"'f\f
:. 1. 1f
\'<'1:;'& '9 

,r.
/'

:; :.'
>.
"
 I-;-t'. 
:: '1t.r..--?.;
.:,.\. '. 


}

,

, 
 


N E D'.RIQOirNE . 
C' H' O' I 5 Na 


r 


(CII H" 0 1 ) 1 (IH) I CI HI 
Ester glieerynowy jod1l 
i kwuu 


DZI ALINIE 
- 
SZYBKIE 


; . 
1 


NIEZAWODNE 


I 


rycynoweg_ 


DZIltlNIK 
- 
POWOLNR 


I 


- 


DLUGOTRWILE 


W post ad zastrzy1tow doiylnych lub 
domif;i;nionych. $ 
Da_ka: I. 2. 3 do S em' zaleinie od przypadku. 


" .'".




;
 


:'


f;:! 



: 


I 


RGItW&- 'Woaa,.'jo8u organieznego 
do zastrzykow 
,l lr..


} ,I ( 44'1. iodu 
I -
.-
....
-n.:fl 
. Z' '-





"""'t ! 
- 'f

: 

-
'" 
. \
 0 ii:
: C 
I. '",,:, "" ,
? . . . 
:=:= ' . . 

- 
, -r =- 
;.
:
I,"'.

'''''':1:::
':
",,:,:.'. 
 


;.".,"! 


Z wiQzek chemiezny okreilony i .taly. 
Dawka: 2 do 6 perelek dziennie. 


N'"IE] PO"VVC>:D"U"JE:: JO:D"'Y'"2i:at.l:"D'. 


Z.burzenia aereowo- naezyniowe. 5twardnienie t
tnie. Reumatyzm cbroniczn,.. Lymphatyzm, Grofaly 
Gruzlica. Choroby skame. 
Laboratolre P. Astier 45, Rqe du Doctear Blanche - P...... 
PreSby i literatur
 do.tercza fiJja AsU_r .......... Zlota 14. 81_0 . t....... .. 


- 


i :" f 
:S;:


lb

OD
t;..... 'J
flRA
';iF'G;OL 'i'
i
ff:

:J:
i:l
t

; 
1 . . "4f ','. r. 

 +' ," . f t_t' 


Cz:koladki zawieraj,ee 
Kali jodat.. F erratin.. Calc. 
slyeerinophosph. Stosuje 
si-= ze skutkiem przy bled- 
mcy. niedokrwisto
ci i jej 
maatepstwach. zolzach 
ti rachitis. 


,
'1t

 


.
. 

 
./\";
 


I;"
 


Syrop sPOrz"dZODY z mi,i- 
8ZU fiK smnneiuddch z do- 
datkiem w,clluru strlicZ- 
kbw senesqW}'ch. Idealn. 
purK&tivum dla doroslycla 
i clzieei. 


,.;
.,
\ 
"
. 


;'" F:'
'. 
..'
' 
 i

'. 


, 


Zawiera sole bromowe.wa- 
lerjanowe, fosforowe i wy- 
ei,g z orzechow kola. - 5to. 
suje si-= przy nerwowoici. 
oslabieniu. neurastenji. his- 
terji. padaczce. pl,sawiey 
i zamroezeniaeh epilept. 


.... 


." . f 
- '. c "'<'JA.MA:A";
"'
"'"'f

'J- '"7:"'f;C{::t"
AHIIA'. '. .... - '(\-
 -"JAMAA u :
r": 
:r1'E
:J"'pI

ANt."lJp


L.yij N.
. "<$'ILYP.
INgl 
:,{

: . ;
f,r' 
'i.J.e.,' . 
;,

;
: SOl iKliwiowa w kaps. ze- 


Lanolinimentum - methylo- 
-mentholieum. 
Nacieranie bbl usmierzaj,- 


ceprzy reumatyzmie. neu- 
ralgji. podBKl'Ze i t. P. 


.
'--{t . 


'f:
" \ 


, . 
-
t 




II 
;," 
'f" .. 


PiperazinuI11 mono -lithio- 
-t art-aric. effe:rv. g ran u L 
Form. C s . H,., 0.. N" Li., 
przy artret
mie. s k a z i e 
moczanowaj i podagrze. 


;


i' 
,:.Jt.. 


-..' 


latynowych i pro8zku dzia- 
la dodatnio na system ner- 
wowy i uklad mieiniowy.