/Warszawskie_Czasopismo_Lekarskie_1928_R5_nr43.djvu

			W ARSZA WSKIE 
CZASOPISMO LEKARSKIE 


WYCHODZI CO CZ'V ARTEK 


REDAKTOR: ZYGMUNT SREBRNY 


WYDA WCY: WILHELM KNAPPE i REMIGJUSZ STANKIEWICZ 


ADnES REDAKC/!: Sicnf;:iewicza /2 m. 28. 


ADRES ADJ!lNISTRAC/!: Zielna 47. 


Rok V 


N r. 43 


WARSZAWA, 13 GRUDNIA 1928 R. 


PRACE 


ORYGINALNE. 


W y k I a d y k 1 i n i c z n e. 


Z oddzialu choro/. nerwowych Szpltala na Czystem w Warszawie. 
(Ordynator: E. FLAT AU). 



. 
o epidemji zap
lenia rozsianego ukladu nerwo- 
wego w Polsce (1928 r.) i 0 stosunku tego zapa- 
lenia do t. zw. Spiilczki (encephalitis lethargica), 

r 
wiklan 
erwowych w niektorych chorobach 
mrekcyjnych i do ostrych przypadkow stwardnie- 
1..3. wieloogniskowego. 


P odal 


Edward FLATAU. (Warszawa) 


'" 


W pierwszej polowie 1928 r. zaczf pr_). AR prawy +. lewy >. ./lreflexia 
plantae. Brzuszne zy we. Brak objawow B a bin ski ego i R 0 s- 
sol i m o. \V dalszym przebiegu - nagle pogorszenie: utrud- 
nienie polykania i mowy. Po 5 - 6 dniach lykanie latwiejsz<,. 
mowa '\vyra.zniejsza.. Stopniowa poprawa. 
Przyp. II. Ch. G.. 1 I lat. Na 6 tygodni przed chorob'l 
obecn'l - "grypa 
 w ci'lgu jednego tygodma. Gor'lczka przez 
I dzien (38.2). Wlasciwa choroba rozpocz
la si
 nagIe okolo 
20 stycznia 1928 r: zacz'll utykac na praw'l nog
. Wted y stwier- 
dzono oslabienie prawej stopy. wzmozone odruchy kolanowe 
i Achillesa (pr. > I.). prawostronny objaw B a bin ski ego 
i R 0 s sol i m o. Czucie i zwieracze normaIn... Oslabienie pra- 
wego odruchu brzusznego. W Iutym 1928 roku stwier- 
dzono oslabienie prawej stopy. zwlaszcza grupy strzalkowej, 
PR i AR wzmozone (pr. > 1.), obustronny stopotrz'ls. Lewv 
odruch brzuszny z\ wy, prawy gorny slaby. dolnego brak. P
 
stronie praw..j wyrainy objaw B a bin ski ego, po stronie le- 
wej - zgi
ci.. grzbietowe wszystkich palcow. Nadczulosc odru- 
chowa przy badaniu odruchu podeszwowego. Zwieracze splawne. 
Wvbitny objaw RossoIimo po stronie prawej z palucha i z reszty 
palcow (po slronie lewej odruch ten jest slaby. tyIko z paleow 
zewn
trznych). W koncu marca: nieznaczny OCZOpI'lS w obydwie 
strony (pr. > I.). Odruchy brzuszne Iewe zyw... prawe: gorny 


') Przypad..k ten b
dzie ogloszony szczeg61owo przez 
kQI. S i m c how i c z a i W 0 I f a. 



930 


W ARSZA WSKIE cZASOPISMO LEKARSKIE 


:-.
 43 


13 grudnia 1928 r. 


oslabiony. dolny znleslOny. Sita stopy prawej prawie normalna. 
PR i AR wzmozone (pro.> I.). Odruch podeszwowy: po stro- 
nie prawej - nieoheslony (zginanie lub rozginanie palcow). 
po stronie lewej B a bin ski +. R 0 s sol i m 0 po stronie pra- 
wej +. po stronie lewej znacznie slabszy. z paleow zewn
tTZ- 
nych (z palucha brak odmchu R 0 s sol i m 0). 
Chorego badalem poraz ostatni dnia 9 paidziernika 1928 
r. Sila i ruchy stopy prawej normalne. PRo pro > I. AR prawy 
kloniczny. Wybitny objaw R 0 s sol i m 0 po stronie prawe]. 
Odrueh brzuszny lewy zachow any. prawy minimalny lub 0 
Odruch j,!drowy lewy zaehowany. prawy bardzo slaby. 
Przyp. Ill. Sz. Cym.. 13 lat. W koncu styeznia 1928 r 
chlopiec poczul w szkole bol nieznaczny na powieTZchni przed_ 
niej prawej konczyny dolnej. Przy wstawaniu podgi
ty mu si<; 
kolana i trudno bylo chodzie. W drodze do domu upadl kilka- 
hotnie na uliey z powodu ost8bienia nog. Potozyt si
 do tozka. 
Dnia nast
pnego oslabienie nog si
 wzmogto. Pierwszego dnia 
choroby zaburzenia w oddawaniu moc'Zu (co kilka minut i bez- 
wiednie). Poczucie gor,!ea i zimna w calem ciele (czy gor,!czka?) 
JednoczeSnie z oslabieniem konczyn dolnych rozwin
to si
 osta- 
bienie konezyn gornych. przyezem wyst
powalo niekied y drzenie 
prawej konczyny gornej. Po uplywie tygodnia zaez
la stopniowo 
powracae wtadza w nogach. Natomiast po 2 tygodniach zacz'!l 
si
 pogarszae wzrok. mogl czytae tylko zbliska. W potowie lu- 
tego - bol w bokach oraz w stawie napi,!stkowym lewym. 
Oslabienie wzroku trwa nadal. 
Statu. (II. 1928). TO 37.4. T
tno 84. Nietrzymanie moezu. 
Zaparcie stolca. Dno oczu (kol. Z a men h 0 f): granica dolna 
1 noSowa tarczy prawej nieco obrzrniata. W oku lewern zamaza- 
nie granicy gornej i lekki obrz
k. V. 5 6 - 1.0. Zw<;zenie wy- 
bitne pola widzenia dla kolorow czerwonego i zielonego. Brak 
mroczkow. Konczyny gorne: ruchy zaehowane. Nieznaczne 
ostabienie lewej konczyny gornej. Odmch y okostnowe i z tri_ 
cep. zywe. Odmchy brzuszne: gorne i srodkowe stabe. dolne 
b. slabe. szybko si.
 wyczerpuj,!. Oruch z odbytnicy-b. staby. 
Konczyny dolne: nieznaczne ostabienie. PR zywe. AR poliki- 
netyezne. Obustronny objaw B a 1>-i n ski ego. Objaw R 0 s- 
sol i m 0 wybitny z obu stron (z palucha i z reszty pal cow. 
rowniez z palucha na palee: .,dwrotnie). Odruch Men d I a- 
Be c h t ere w a ujemny. Czucie bolu i Zlmna obnizone od. 
linji mieczykowatej w dot. Czucie ciepta rowniez oslabione. 
zwtaszcza po stronie prawej. W obr
bie stopy prawej czucie 
ciepta zniesione. Percepcje kinetyczne paleow zachow..ne. 
Powloezy nieco lew,! stop,!. Mocz oddaje niekiedy pod siebie. 
21.II. Chod lepszy. Mocz utrzymuje tatwiej. 
27.11. Plyn mozgowo-rdzeniowy przezroczysty. Non n e- 
Ape It O. brak pleocytozy. bialka 0.16 0 00. G u i II a i n uje- 
mny. Cisnienie 260; po wypuszczeniu 5 ctrn 3 -150. Que c k e n- 
8 t ., d t ujemny. Po naHueiu siJny bol glowy. trwaj,!cy 6 dni. 
4.1II. Chad znacznie lepszy. bez powloczenia lewej stopy. 
Mocz w nocy bezwiednie. Zaparcie stolea. Zaburzenia czucia 
te same
 
13.111. Krew morfologicznie i bakterjologicznie bez zmlan 
Plyn mozgowo _ rdzeniowy zastrzykni
to mor"winee podpotylicz- 
me. (Do dnia I.VIII 1928 nie stwierdzono u swinki zadnych 
objawow). 
Przypadek IV. I. Sz.. 25 lat: Zachorowal okoto 17 marc a 
1928. Ogolne ostabienie. Leiat przez kilka tygodni. Poeenie. TO 
normalna. Sen przerywany. Bole przelotne w rozmaitych okoli- 
cach ciala. 
Statu.. T 
tno 96. T waTZ Isni'}ca. Dno oczu niezmienione o 
Nerwy ezaszkowe normalne. Oslabienie konczyn gornyeh i dol- 
nych. Czucie zachowane. Odmchy w konczynach gornych 
srednio iywe. Brzuszne zachowane. Ie we slabsze od prawych. 
PR i AR wzmozone. Wybitny objaw R 0 s sol i m 0 z obu stron_ 
Przy badaniu dn. 9.X.1928 stwierdzo obecnose odruch.. 
R 0 . a 0 I i m 0 z obu atron. oalabianie lewe
o odruehu brzusz- 


nego wzmoienie odmchow PR-AR. Od kilku tygodni chary :He 
sypia w nocy. natomiast w ci,!gu dnia jest senny. Szereg skarg, 
dotycz,!cych zlego samopoczucia. 
Przypadek V. A. St.. 77 lat. Zapisal si
 na oddzial 
1 7.II1.192B. Przed 3 1 .'2 laty bole napadowe w lewej koncz. dolnej. 
Przed 112 rokiem codzienne bole gtowy. Po 3 miesi'}cach zniHy. 
Przed 2 ' 2 tygodniami bol ostry. staly w hzyzu. promieniuj,!cy 
wzdtuz powierzchni tylnej prawej konczyny dolnej az do pie,ty 
(bol ten trwa do daty zapisania si
 na oddziat). W dwa dni 
poiniej twarz wykrzywita si
 w stron
 praw'!. Zjawity si<; bole 
ostre w potylicy. 
Statu.. T<;tno 96. W'}troba powi<;kszona. Na skorze klatki 
piersiowej po stronie lewej. na poziomie sutka. pod pach,!. na 
powierzchni przedniej przedramienia Ie we go w okolicy wyrostka 
mieczykowatego. na powierzchni wyprostnej ramienia prawego- - 
wysypka czerwonawa. nieco S"\i
(1zqca. Dno oczu nOTrnalne. 
Wybitne zw
zenie pola widzenia na wszystkie kolory (kol. Z a- 
men h 0 f). Ostabienie prawego nerwu twarzowego 0 typie 
obwodowym. Odruch nosoWO - podbrodkowy S i m c how i c z a 
zaznaczony. Odruch y na konczynach gornych stabe. R a d 0- 
vi c i - Mar i n e s c 0 z lewej strony O. z prawej +. Odruchy 
brzuszne: gorne -b. stabe. srodkowe i dolne po stronie lewej +. 
po prawej zniesione. Chod powolny. niekiedy oszcz<;dza praw,! 
nog
 (bol?). PR prawy zniesiony. lewy staby. AR prawy + 
lewy O. R 0 s sol i moO. Podeszwowy normalny. Czucie nor- 
malne. Bolesnose prawej Iydki i podeszwy (na ucisk). W a s- 
s e r man n we krwi i w plynie rnozgowo-rdzenlowym u]emny_ 
Lan g e u]emny. G u i II a i n: 


f-- --f--f--f--------------------------
-------I 
I .112 r3:4:5:6:7:8:9 :10: 11: 12: : 

-----
--
--
--}--
--
--
--{--+--
- 
--
----
--: 
I , I I I I I I I I , I I I 
1 I I I I I I I I I , I I I 
I I , I I I 1 I I I I I · I 
2 
--
--r- I I , , I I --
--i----
--: 
I . I I . I I I 
I I . I I I I I 
, I . I I I , I I I . , I I 
I --}--
--
--
--t--t--
 -
--
----
--: 
I I I I I I I , I I I 
I I I , I I I I , I I 
I I I I I I I I I , I · · I 
o r--
--t--
--i--
--{--:--+--
- --: 


26.IlI. Bole dokuezliwe. rw'}ce w potylicy. karku. w gor- 
ne] potowie tulowia. Takie same bole napadowe lub trwai,!ce 
po kilka godzin z rz
du w prawej konczynie dolnej. na po- 
wierzchni tylnej. rzadko w lewej nodze. 
31.111. T 
tno 120. Bezsennose. Ply" mozgowo - rdzeniowy 
zastrzykni
to podpotylicznie morswince. Do dnia 17 lipca nie 
wyst,!pity zadne objawy nerwowe. 
2.lV. Dwojenie. Silne bole w prawe] nodze. karku gor- 
ne] cz
sci tulowia. 
12.lV. Bole dotychezasowe znikty. zjawit y Sl
 natomiast 
w prawem kolanie. 
16.lV. Plyn mozgowo-rdzeniowy: 48 limfocytow. Nonne: 
Ape I t ++. 
23.lV. Dwojenie rzadko. 
25.lV. TO 38.6. T
tno 120. J
zyk oblozOl.y. Migdalki 
zaczerwienione. powi
kszone (otrzymat injekcje Hg). 
26.IV. Zmart. 


Sekcja: Mozg makroskopowo zmlan nle pTZedstawia. 
Specjalnie nie widae zadnego zm
tnienia opon na podstawie 
mozgu. na powierzchni zewn
trznej rniejscami widac plarnki 
ioltawo-szare w rowkach. w oponach mi
kkich w 'postaci 
gwiazdek. 
W naczyniach podstawy nie widae objawow miazdiycowych 
Otwor Mag end i ego zachow any. nie widae zrostow. W opo- 
nach mi<;kkieh pomi
dzy robakiem g6rnym a wzgorzami czwo- 
raczerni widae zm..tnienie w postaci .plamek. Ill-a komora nie 



13 gmdnia 1938 r. 


W ARSZA WSKIE cZASOPISMO LEKARSKIE - X. 43 


931 


,v ypit:t '1. Mozg wykazuje norm:iln"" zawoJt". nle widac nigdzie 
przekrw;enia. \V okolicy jamy S y I w jus z a nie widae ani 
zgrubienia op:>a. ani zmt;:tnienia. Nerwy czaszkowe rnakrosko- 
powo z:nl'in nie przedstawiaj,!. Na ci
eiu poprzez wielkie wc;zt y 
widae obraz przvpo:n;naj,!cy t. zw. Flohstiehencephalitis. przy- 
czem pierwsze krwotoczki punkcikowate wyst,!pity w pr. putamen 
'
l mniejszym stopniu w L putamen. ,"v prawem wzgorzu ,"'zroko
 
,vern i oprocz tego w koronie promienistej. 
Po pewnym czasie ca
a biala istota byta usiana dcobniut- 
hemi punkcikowatemi knvotoczkawi. Komory boezne nie s,! 
rozszerzone. 


Po stronie prawej wyei
to cz
se centraln,! polkuli. (n. ea- 
udalu.. n. lentiformi., lhalamu. opticu.. .ub.tantia .ubthalamica. incl. 
cap.ula int., cz
se korony p!omienistej. torebk
 wewn
trzn,!, clau- 
.trum i wysp
 kresomozgow'!). 
W opon3ch mi
kkich mostu tui przy a. ba.ilari. wydaje 
si

 jakb y istnial obrz
k. Na ci
ciu poprzez most zmian ",.yrai- 
nych nie \vida-::. Ho\\'ni
z \v rdzeniu przedlLlzonym na ci
ciu 
poprzecznem z Ian ,.. yrainych nie '" idac. Z \N}"jqtkiern punk- 
cikowatego krwotoku w bEzkoECi IV -ej komory po strot.ie 
lewei. 


W rdzeniu me widae zmlan makroskopowyeh. 


Bad ani e m i k r 0 s k 0 pow e. 
N. cTUrali.. !\liejscami wybitne nacieczenia drobnokomor- 
kowe, zarowno w poche wee nerwowej (Fig. I), jak i w gt<:bi 
samego nerwu. (Fig. 2). 


N. facia/is d.: zmiany niepewne. Czasanli nieznaczne na- 
\varstwienie komorek bqdi '
l otoczce ner
vu (prze\vaznie W oko- 
licy naczyn), b,!dz w jego wD
trzu. 
R d zen: W pierwszym odcinku grzbietowym widae na- 
cleczeme drobnokomorkowe w oponach mi
kkieh. glownie do- 
kola iyt. Oprocz glownej masy limfocvtow spostrzega .i
 po- 
liblasty oraz pojedyneze komorki plazmatyczne. Naogol naeie- 
czenia te S,! dyskretne. \V korzonkach widae zmiany analogiczne. 
W istocie rdzenia stwierdza si
 zwi
kszon,! liczb,! drobnych ko- 
nlorek glejo\vych w is
ocie szarej (czy rowniei w istocie biaJej?) 
Komorki glejowe wyka:ouj,! sklonnose do otaczania komorek ner- 
wowyeh (N is s I). Same komorki nerwowe naogot dobcze za- 
chowane. \V naczyniach zarowno istoty szarej, jak i niekiedy 
bialej - zmiany dvskretne w postaci p
cznienia komorek srod- 
blonkowyeh oraz stabego nacieczenia drobnokomorkowego do- 
kota naczvn. 
\V okoliey I<:dzwiowej i gornej krzyiowej Zmla:1.Y S1 na- 
ogol te same. lecz jeszcze slabiej wyraione. \V goraej ol rj\\.
n:ez \v korzonkach tylnych. 
R d zen p r zed t u ion y (N i s s I). Na eatym p-ze:,roju 
\vidac zmiany reakcyjne ze strony gleju (zwic;ksz:)nq IJczb
 ] 0.. 
morek glejowych, ich r9zrost). Zmianv te S,! wybitniejsze w islo- 
eie szarej. 
zczegolnie w j,!drze grzbietowem nerwu bl<:dnego 
i w .ub.l. gelatino.a. Niektore komorki j,!dra tego znajduj,! si
 
w stanie rozpadll. Wyst
puie tutaj neuronofagja. Gdzieniegdzie 
dyskretna reakcia ze strony naczyn. 
W korzonkach nn. IX i X (w ich cz
sci zewn"!trzrdzenio- 
wej) widae miejscami nacieczenie drobnokomorkowe dokota na- 
czyn. (Fig. 4). Korzonek n. XII niezmieniony. 
Niekie::!y wyst
puje nacieczenie wzdtui pczegrody opony 
naczyniastej. wchodz,!cej wgt,!b rdzenia. 
M 0 s t. Opony mi
kkie mle]scaml wybitnie zgrubiale 
i nacieczone (Iimfocyty. komorki l,!cznotkankowe) (Fig. 5). Za- 
znacz}"e naleiy, ze takie zgrubiate miejsce przechodzi dose na- 
gle w op
n'i! prawie normaln,!. Niekiedy od tych miejse zgru- 
bialyeh biegnie wypustka zlekka nacieczona wgl,!b mostu. Na 


'1 


przekroju poprzez most widae bujanie gleju. zwta niezmiernie m
cz,!ce uczueie klucia. jakby h- 
si,,!cami szpilek. w obr
bie wyt,,!cznie stop. JednoczeSnie-dr
l- 
wienie i uczucie obeosei eztonkow. poez'!tkowo w obr<:bie stop_ 
nast<:pn;e go-Ieni i ud. Okolo 8-ej rano dr
twienie doszto do 
linji p<:pkowej. Chary mogl odelawae mocz. lecz nie mogl go 
powstrzymywae. Tn sarno dotyezyto stolca. Powstalo przykre 
uezueie obcosci w kroczu. Chodzic nie mogl (bole stop). 
Statu. (26.lII 28). Sita konczyn dolnych dobra. Napi<;cie 
mi
sniowe normalne. PRo prawy staby. lewy wybitn:e oslabiony 
AR prawy sial:: y. Areflexia plantarum. Odruchy brzeszne O. 
Brak B a bin ski ego i R 0 s sol i m o. Czucie niezmienione. 
Kon.::zyny gorne normalne. 
W dalszym przebiegu wyst,!pil wybitny' beztad konezyn 
do!nych, szezevolaie I=rawej. Ruchy palcow stopy lewej 
osJabione. Bole stop trwaj,! nadal. chory trzyma je zawini
te 
\V \V at
. 
(Q.lV. Bole stop trwaj,! nadal (w prawej stopie wi
ksze). 
Bezlad trwa nada'. lecz jest stabiej w}"raiony. Chod niemoi- 
liwy, gtownie wskute ' < bolu przy zetkni<:ciu si
 z po-dlog,!. 
Uporc.zy\ve uczucie doczenia \v kroczu i pachwinach. Dn;t\vie. 
r:it" v,r pra\".ej dtoni i p
zelotne ra przedramieniu. czasami TO\V- 
niei w paLa
'" lewej dlo,,;. PR iywszy, nii uprzednio. AR 
rr"-- 0 Jruc',.r brz:Iszne O. Odruc!:i z odbytnicy O. R 0 s- 
801 i moO Z,
uTz
ni::i z,-v:eraczy - jak dawniej. 
15.V. St:>?V zawini<:te w wat
. parestezje nieeo slabsze. 
M<:ez,!ce uczuCie tlo.czenia w kroczu i pachw;nach. Parestezje 
w prawej dtoni. Uciskani.. stop bo!esne Zaznaczony objaw 
R 0 s sol i m 0 po stronie prawej. Chorego widzialem po raz 
ostatni w koneu sierpnia Stan -pozostal prawie bez zmiany. 


Przypadek VII. W. S.. 53 I. zapisata si
 na oddzial dn. 
3.1V 1928. 


Przed 9 tygodniami bol pod prawem kolanem oraz dr
t- 
wienie i zi
bienif w lewej dloni i palcach. Stan ten trwal pra- 
wie bez zmiany w ei,,!gu 4 tygodni. Pracowala.leez coraz bar- 
dziej stabta. Po 5 tygodniach dr
twienie i zi<;b' eni,. obj
ly 
dton praWq oraz konczyny dolne. zwlaszcza stop, i golenie. 

ednoczesnie konczyny te ostabty. Od tego czasu cJ."ra sta
e 
leiy. Pned 2 tygodniami zatrzymanie moczu. Od pocz'!tku 
zaparcie 8tolca. 
Status. T
tno 72. Nieznaczny oezopl,!s w praw,! stron<:. 
Was s e r man n, Pi r que t ujemne. _Konezyny gorDe: me 



932 


WAI

ZAWSKIE CZASOI'ISMO LEKARSKIE - J\
 43 


13 grudnia IY28 r. 


unosi do pionowej (bole). Napi
cie ml
smowe nieeo wzmozone. 
zwtaszcza po stronie prawej. Przestrzenie mi
::Izykostne wychu- 
dzone. Odruehy ze sci
gna m. trojgtowego oraz okostnowe zywe. 
Odruchy brzuszne b. stabe. Konczyny dolne: ehod drobnemi 
krokami. spastyezny. zwtaszeza po stron;e prawej. PRo b. zywe. 
polikinetyezne. AR >-== (obustronny stopotrz,!s). Podeszwowe nor- 
malne. R 0 S 5 0 I i m 0 obustrony z obu paluehow. z reszty pal- 
eow O. Czucie: na powierzchni grzbietowej pra.vej dloni. od- 
cioka dolnego pr. przedramienia cz
sto si
 myli przy odroznianiu 
ciepla od zimna. Czueie bolu oslabione na I. potowie brzucha 
i na powierzehni przedniej I. podudzia. Plyn mozgowo-rdze- 
nlOWV niezmienionv. 


23.IV. Bolesnosc konczyn dolnyeh mme]sza. PR i AR 
bardzo zywe. R 0 s sol i m 0 + obustronnie. l u k 0 w ski +. 
8.V. Od 2 dni incontinentia urinae 
II.V. Moez oddaje Iepiej. 
21.V. Stan podgor,!ezkowy. 
rnOCZU. Dr
tV\
ienie mniejsze. 


T
tno 84. 
T 
tno 


90 


Nie:rzymanie 


28.V. PR I AR'» Stopotrz,!s. Obustron"y H '" s so - 
Ii m 0 (pr.::- 1.). 
4.VI. Ruchy w kcnczynach !;oen)"ch i dolnych leI In' a- 
ny. Dr
twienia trwaj,!. Moez oddaje z:iacznie lepiej. PR i AR 
bardzo zywe Stopotrz,!s. R 0 s sol i m 0 +. Po stronie lewcj 
zaczYI\a wyst
powae objaw B a bin 5 k i ego. Wypisuje si
 ze 
szpitala T" przez caty czas 37". - 37.2". 
Przypadek VIlI. 60-1. m<:zezyzna zachorowat 3 kwietnia 
1928. \V nocy obudzit si
 I nie mogl tykae. Pokarmy wracaty 
noseP'>. Chrypka. TO podobilO normalna. Sell dobry. 
5tatus. 10.lV 1928. (wspolnie z kol. C h 0 r '! z y c k i m). 
Porazenie lewej polowy krtani i lewej po!owy podniebienia. Po- 
razeni" Iykania (karmiony zgl
bnikiem). ,-,"t{y
s1s s'n. Lewa szpa-a 
oczna nieco 
\'"
!SZ8
 Czucie bolowe i ciep
ikow'e na pra'\vej nodze 
i prawej polowie tutowia do I;nji sutkowej - zniesiona. PR i AR 
+. R 0 s sol i m {) brak. Prawy odrueh brzuszny oslabiony. Brak 
bolesnosci nerwow. Chod normalny. Twarz zlekka Isn;",ca. Sila 
konczyn zachowana. Byt karmio...y zgt
bnikiem przez I tvdzien. 
n:>.st
pnie wyjechat do domu i zmut po kilku dniach. 
przypadek IX. E. K.. 27 I. Dn. 7 I'wietnia '928 r ,0- 
czuta bol swidruj,,!cy w lewym boku. gtownie przy 7m aa:e po- 
zycji lub ruchach. Dnia nast:;pnego przvkre odezu'vanie w cI u 
Iewern i rngta przed tern okiem. Oko pra\-ve norma!ne
 
7 kwietnia - wykrzywienie twarzy w praWq st:o.-.
 (porazenie 
lewego n. twarzowego). Jednocze3nie bol za I uchem. bol 
w karku i I. ramieniu. uczueie oparzenia na I. pdow:e j
zyka. 
14.IV - bol gtowy. stan podraznienia. widzi przez mgt
. Za- 
burzenia wzroku trwaty kilka godzin. Ch:JTa zauwazyla, ze 
w polu widzenia jest zamglona cz
se skroniowa w oku lewem. 
15.IV. Stan ogolny dobry. Zaburzenia wzrokowe zniHy. 
Porazenie I. potowy twarzy zmniejszyto si
. 
16.IV. Znowu nast,!pily zaburzenia wzroku w oku lewem. 
Trwaty kilka godzin. 
17.IV. Zaburzenia wzroku ponowity si<:. jednoczesnie 
UCZUCle zatkania w I. uchu (po kiIku godzinach objawy te 
znikty). 
Status. Wyrazne ostabienie lewego n. twarzowego 
o typie obwodowym. Dno oczu normalne. Odezyn na swia'to 
niezmieniony. Odruehy kolanowe wzmozone. AR:: -(po stronie pra- 
...ej stopotrz'!s). Objaw R 0 s sol i m 0 obustronnie dodatni. B a- 
bin ski O. W konczynach gornyeh odruehy z triceps i okostno- 
we zywe. Objaw J a e 0 b soh n a obustronnie +. Ueisk na 
tydki bolesnv. Zwieracze sprawne. 
W koneu kwietnia bardzo przykra przeczulica w lewej po- 
lowie ezaszki (w ez<:sci owtosionej.lecz z wyj'!tkiem potyli"y) 
oraz mrowienie w lewej potowie twarzy. Niekiedy parestezje te 


trwaj,! okolo 6 godzin. i wtedy chora me moze si
 czesae. Pa- 
reza I. 1 ,twarzy znikta. Odruchy brzusznezniHy. PR:::-'(I."'>pr.). 
Obustronny stopotrz,!", Areflexia plantae. Obustronnv R 0 s s 0 - 
Ii m o. przy braku B a bin ski ego. 
18.Vn.L9. Twarz normalna. Dno oczu - norma. Srak 
mroczkaw. Konczyny gorne: sita dobra. Odmchy okostnowe 
nieeo wzmozone. Obustronny ob
aw J a cob soh n a. Odruchy 
brzuszne: gorne zachowane dose zywe. dolne sIabe. Konrzy- 
ny dolne: Slta - norma. PR zywe (I > pr.). AR zachowane. 
jednakowe. Podeszwowe: stabe zgi<:eie. R 0 s sol i m 0 po stro- 
nie lewej otrzymlije- si
 ze v.;szystkich palcow. szczegolnie z 4 
ze'\Vn
trznych. po stronie pT8\\Cej <
 


Przypadek X. B. C. 21 I. zapisa:a si
 na cddzi"J 27.IV 
1928. Przed 7 tygodniami. wieczorerr. podcz<.s spaceru poczuta 
nagl
 odr
h,vienie '
l pra\\.
ern podudziu. zaczynajl}c cd stawu 
,kokowego na 5 - 10 ern. wzwyz cn:z w obr<:bie kolana \=<3.- 
\vego. ROlh'niez d-c;t,,-ienie \". p;-a,v
l dl
ni i palcach. Jedno- 
czesnle cu
zar \V pTinvej k-:--nczvnie dolnej. chodzie jednak mog.ta. 
Dr<:twienie to Irwa do dnia dzisie:szego. \"{' palcaeh pra,,'ej dloni 
uczucie jakby drobnego pi3Sl..U
 Dl
ia llast
pnego - dr
h\.ienie 
w 1 J i V pal:::al h pra"wei stop.... oraz uczucie zmarzni
cia. ktore- 
sic:; utrzymy\vato przez 2 rriesiqce. O-.:t
taio codzienr.ie. \'" cil}- 
gu catego dnia (Iub kilku godzi!l' jakby zma:znic:cie we WSZ}st- 
kich palcach stopy prawej. Jednoczesnie dr<:lwienie w prawej 
nluszli us:znej. Od 2 tygodni stale uczucie pieczenia \v gornej 
CZ
SCI przedniej po'\vierzchni pra,vego uda. przewainie 'W nocy 
i przy chodzeniu. or"-z na boczr.ej i przedniej powierzehni klatki 
piersio,",Tej po stronie pra"\lej. na wysokosci dolnych zeber
 Cza
 
sami uczucie zi
bienia na przedniej po\\-ierzchni ramienia pra- 
\\e
o i na pizedramienlu. Zadnych sensacyj 'W lev.ej polowie 
cic>Ja nieodczu\\o'a
a, Tl' nie mierzyta. 
Slatus. T
:n > <:0. Drgania nystagmoidne w I"w,! stron
. 
V. 0. D ;. 10 \'. 0 S. · '.. Dno oczu normalne. K 0 ;czyny gor- 
no: oshbienie prawej koncz gornej we wszyslLch odei,-:kach. 
Drzenie nieznaczne obu dloai (pr. > I.). Odruchy oka.tno- 
we zywe. jednakowe. Odruchy z trkeps zywe (pr. I.). 
J a cob soh n +. R ado v i c i - 
I a r i n e s c 0 +. OdruLh 
brzuszny zy\vy po stronie len
ej. po stronie pra",,'ej zrae
lO;-Y. 
Konczyny dolne: Chod normalny. Ogranic70ne .ginan:e 
podudz;a prawego wskutek bolu w prawem kolanie. saa pca- 
wpj L d. zmnie'szona we wS7yslkich odcinkach (bardziej w od- 
cllkach proksvmalnyel». PR bardzo 7y"'e. pr. . I AR bardzo 
z,-\\'e. pollkinctyc7n
. pro :> 1. Podesz\-\"o\,,-e zD.iesion
. R 0 s s c- 
1 i m 0 nleznaczny \V p
luchu le\'\'ej s
op...r. Plyn nHJzgcwo-rdze- 
niowy przezroczysty. beak ple9cytozy. Non n e - Ape It... 
G u i II a i n ujemny. Po punkcji silny bol 
Iowv. 
T'J stale podgor,!czkowa (37.2 - 37. '). 
29.v. Wypisata sio;. 
Przypadek XI. B. Ch.. lat 20. Zap;sda si
 TIa oddziat 
30.1V.1928. 18 kwietnia poczuta podczas lekeji bol dotkliwy 
w ezole. Sol ten trwat przez 5 dni i nie znikal w nocy. ;\'aza- 
jutrz TO 37.5. Dr-ia nast
pnego wzrok 
i<: pogorszy!. "idziata 
jak przez mgt
. WysblPilo ::lwojenie (w kierunku Fionowym). 
Zez zbiezny lewego oka. \V czas;e \Vielkiejnoey dr
twienie 
dose nagle w lewej konczynie dolnej (od kolana w dot). 
Dr
twienie to, choe stabsze. utrzymuje si
 dot,!d. Na VB - V III 
dzien choroby bol glowv znikl. Zaburzenia oczu pozostaly. 
Zm
czenie ogolne. 
Status. T
tno 84. Odczyn irenic na swiaLlo mato obszer- 
ny. zwlaszcza ze strony zrenicy le,,,.ej. ktora jest 8zersza od pra.. 
we]. Le\va tarcza ,,,'zroko-\.va bye moze nieco czerwiensza 00 
prawe]. Visus 5 ,. Nieznaczny zez zbiezny I. oka. Rueh "atek 
ku gorze zupetnie zniesiony. ruchy boczne zachowane. Diplopia 
verticalis. 'Paresis m. recti info sin. (kol. End elm an'. Objaw 
B i e I s e how skye g 0 przy patrzeniu w gor
. Prawa szpara 



13 grudnia 1928 r. 


W ARSZA WSKIE cZASOPISMO LEKARSKIE - !\
 43 


933 


powiekowa cokolwiek w
isza od lewej. Odruch y okostnowe na 
konczynach gornych umiarkowane. J a cob soh n +. Odruch y 
brzuszne zachowane. PR wzmoione. jednakowe. AR umiarko- 
wane (pr > I). R 0 s sol i m 0 +. obustronny (z palcow i pa. 
iueha), po stronie prawej samoistnie. po stronie lewej przy za- 
stosowaniu sposobu J end r ass i k a. Podeszwowy O. T 
tno 
84 - 92. To} 37,2 - 37.6. 
28.V. Czuje si
 dobrze Dwojenie. Sen dobry. 


Przypadek XII. P.. lat 32. Chory zauwaiyt dn. 13.V.1928 
nagle na uliey. ie mowa stala si
 niewyrain,!. Dnia nast
pnego 
ZTana oslabienie prawej konczyny gornej. 
Status. Ze strony gatek ocznych objaw Par i n a u d 
B i e I s e how skye g o. Hemiparasi. dexlra ze wzmoieniem 
odruchow sci
gnowyeh i okostnowych. oraz ostabieniem prawego 
odruchu brzusznego. R 0 s sol i m 0 +.obustronny. Choryehodzi. 
Serce nleZIDlenlone. Lues negatur. 
Ostatnio samopoczueie lepsze. Poraienie ust
puje zwol- 
na. bez leezenia. Objawy ze strony galek ocznych trwaj,! nadal. 
Objaw R 0 s sol i m 0 +. Mowa wyrainiejsza. jakkolwiek z od- 
eieniem afatycznym ruchowym. 


Przypadek XIII. B. Z., lat 28. Dnia 12.v1 1928 poczula 
nagle zi
bienie w prawym policzku i w prawej konezynie gor- 
nej. Po kilku minutaeh wykrzywienie ust. nie mogta przymkn,!c 
oka. Rownoezesnie oslabla prawa konczyna gorna. Po kilku 
godzinach - napad drgawek w prawych konczynaeh. bez utraty 
przytomno
ci, trwaj,!cy hlka minut. Nazajutrz-taki sam napad. 
Tegoz dnia zaniewidziala na prawe oko. Trwalo to okolo 
20 minut. poezem wzrok wroeil. lecz widziala niewyrainie. 
Dzisiaj widzi znacznie lepiej. Dwojenia nie by to. Sen normalny. 
Slatus. Niedowtad prawego nerwu twarzowego 0 typie 
obwodowym. Zreniea prawa nieco szersza od lewej. odczyn na 
sWlatlo i zbieznose prawidlowy. Konczyna gorna prawa nieco 
ostabiona. Odmehy sci
gnowe i okostnowe w obu konczynaeh 
gornyeh dose iywe (pr. > I). J a c 
 b soh n + obustronnie 
(pr. > I). S t e r I i n g +. obustronnie. Odruch y brzu8zne zacho- 
wane. Konczyny dolne: prawa nieco ostabiona. wyrainiej w od- 
einku dystalnym. sita konczyny lewej normalna. PR i AR wzmo- 
ione. pro > I. Brak odruchu podeszwowego z obu stron. 
Objaw R 0 s sol i m 0 wybitny. z obu stron. Zwieraeze norma. 
T
tno 96. 
Przypadek XIV. M. L.. 30 lat. badany 3.VI 1928. Od 
paru tygodni bol opasujqcy w krzyiu. promieniuj'ley wzdlui le- 
wego nerwu kulszowego. proez tego bol w prawem kol!,nie 
i w okolicy Ie we go oezodolu. Podezas silniejszyeh bolow w I. 
konez. dolnej plzyl,!cza si<: bol w brzuchu i biegunka. 
Status. T 
tno 96. Lewa gatka nie dochodzi do k'!ta ze- 
wn
trznego. Odruchy w konezynach gornych wzmoione. J a - 
cob soh n +. S t e r I i n g +. Brzuszne slabe. PR i AR 
wzmoione. polikinetyczne. pro > I. R 0 s sol i m 0 obustron- 
nie +. I. > pro 
Przypadek XV. S. W.. 28 I"t. badana dn. 3.VI 1928. Od 
3 tj'godni bol gtowy. szum oraz bezsennose. 
Status. r
tno 102. Objaw Bielsehowskyego zaz- 
naezony. Odruch y w konczynach go.nyeh wybitnie wzmoione. 
J a cob soh n +. S t e r I i n g +. Brzuszne: pro > I. PR. AR 
wybitnie wzmoione. Obustronny objaw B a bin ski ego i R 0- 
8s01imo. 


Przypadek XVI. N., 40 lat. Zapisana na oddzial 14.Vl. 
1928. Przed dwoma miesi,!cami oslabienie konC7yn dolnych. 
trudno by to chodzie po schodach. Przed trzema tygodniami 
dr
twienie paleow konczyn dolnych. nast
pI\ie stop, podudzia do 
kolana oraz palcow konczyn gornych. Od kilku dni ktucie w kon- 
cach pal cow r'lk i nog. Wtedy tei uczucie gor,!"a we wsz}'stkich 
konczynach. natomiast uczuc.e zimna ("Iodu") przy zetkni
ciu 
si
 z jakimkolwlekb,!di przedmiotem Nie mogla zniese zetkni
- 
cia si
 palcow z wod,! pokojow,!. Przed 5 - 6 dniami gwat- 
towne bole glowy (w potyliey). trwaj,!ce bez przerwy. Jedno- 
czesnie bol w krzyiu. Od pocz,!tku ehorob y zupetny brak snu 
(ostatnio sypia 2 - 3 godziny). Przez cat y czas pieezenie. pa- 
lenie j<:zyka oraz goryez w ustach. Uezucie klueia szpilkami 
j
zyka. warg oraz sCI,!ganie tych ostatnich. Od tygodnia 
dwojenie pion owe i ostabienie wzroku w oku prawem. Od 3 
tygodni bardzo cz
ste oddawanie moczu i zaparcie stolea. Od 
2 tygodni ostabienie nn VII i XII po stronie prawej. 
Statu.. T
tpo 98. Poraienie m. rect.-ext. Jextri. Odczyn 
irenic na swiatlo sztuczne slaby. Pareza prawego n. tv..-arzo",'e- 
go i podj<:zykowego. Odruch gardzielowy zniesiony. Konczyny 
gorn' nieco ostabione. Odruch y z triceps i okostnowe bardzo 
stabe. Odruchy brzuszne gorne zachowane. srodkowe doln.. 
ZllleSlOne. Konczyny dolne wybitnie osh.bione. Chora It'dwie 
chodzi. i to b
d,!c podtrzymywana. PR i AR zmeSiOne. Po- 
deszwowyeh brak. R 0 s sol i moO. Bolesnose tydek. niezbyt 
wvbitna. Formut" krv.i normalna. tylko liczba ciatek biatych 
wzmoiona (13.300). Plyn mozg -rdzeniowy przezroezysty. :-J 0 n n e 
Ape I t + +. Brak pleocytozy. G u i II a i n oooeo 2222 000. 


Przypadek XVII. Szl.. 7.2 lat. Zaehorowat JO.V. 1928 r. 
(gor,!czka 38° - 39.6°. dreszcze. silny bol glowy). Dnia nast
p- 
nego zatrzymanie moczu kalu. 13. V stwierdzono wy bitn,! 
sztywnose karku. zatrzymame moczu. T') 
8°. Brak odruchow 
brzusznvch. Obustronny objaw B a bin ski ego 0 p pen - 
he i m a. 16.V. Przeczulica skorna na calym ciele. Plyn moz- 
gowo-rdzeniowy przezroczysty. cisnienie ",ozrnozone. posiew ja- 
towy. Pleocytoza (16 neutrofilow i 19 limfocytow). Non n e - 
Ape I t + +. bialka 0.250),,0). 17. V. Chod utrudniony. 21.V. 
Sztywnose karku znika Obj"w B a bin ski ego d"datni. 24.V. 
ptvn mozgowo rdzeniowy: 112 limfoeytow i 80 leukocytow. 
Non'1 e - Ape I t +. biatka 0.16'-' 'J," cukru 0.03" t.. 4.VI. Cz
ste 
oddawan'e moczu. Chod normalny. 17.VI wypisuje si,! ze szpi- 
tala (.0 z poez'!tku 37.5. poiniei normalna). Zapisuje si
 po- 
nownie na oddziat 9. VII 1928 r. Podezas pobytu w domu nie- 
trzymanie moczu. w noc)' oddawanie moczu bezwiedne. Brak 
erekcji przez ealy ezas chorob v . W nocy kureze automatyczne 
konezyn dolnych. 


Status: Dno oe.:u normalne. Odczyn irenic na swiatto za- 
chow any. Drganie gatek przy pa'rzeniu na prawo. T
tno 72. 
Odruehy w konezynach gornych zachowane. Odruchy brzuszne: 
gorny zachowany. slaby; dolny lewy zniesiony. prawv minimal- 
ny lub O. Konczyny dolne: sila normalna. PR AR--" 
Hyperref!exihilitas plantarum; objawy B a bin ski ego i R 0 s s 0 - 
Ii m 0 dodatnie. Odruch z odbytnicy: prawy zmeslOny. lewv 
minimalny. Kopezykowo-odbytniczv zniesiony. Cieplota ciala 
normalnaa 


(D. e. n.) 



934 


W ARSZA WSKIE cZASOPISMO LEKARSKIE - .\!! 43 


13 grudnia 1928 r. 


Z klinik, 


szpitali 


Z Oddzialu Chorob WeuJnflrznych .B" Szpilala SU'. Lazarza 
tV War3zawie
 


(Ordynator: Doc. Dr. M. SEMERAU-SIEMtANOWSKI). 


Wole catkowicie ukryte w klatce piersiowej, 
jako przyczyna ci
zkiej niedroznosci przetyku 
(struma intrathoracica totalis s. occulta). 


Podali 


Z. SWIDER (Warszawa) i N. PRyt.UCKI (Warszawat 


Pod nazw
: "wole ukryte" rozumiemy po- 
wif tygodniami wyst,!pity dose nagle zaburzenia w potykaniu: 
chora nie moze zupetnie przetykae pokarmow statych i twier- 
dzi. iz od 2 tygodni oprocz wod y nic w ustach nie miata. \Vod
 
pije. jak podaje. malemi tykami. co par
 godzin. herbatv nato- 
miast jakoby przetkn,!e nie moze. Wobec tego. iz wydawato 
si
 nam nieprawdopodobnem. aby jeden rodzaj plynu przecho- 
dzit przez przetyk swobodnie. drugi zas - zatrzymywat si
. 
skfonilismy chor,! z wielkim trudem. ab y napila si
 wody i her- 
baty w naszej obecnosci. Okazato sj
. ze istotnie kieliszek 
wody przeszedl dose gtadko. natomiast tyzki lekkiej. ostodzonej 
herbaty chora przetkn,!e nie mogta i. krztusz,!c si
. wypluta j'!. 
Z innych skarg chorej. proez zaburzen w pohkaniu. podniese 
nalezy uza!anie si
 na silne uczucie ucisku wewn'!trz klatki 
piersiowej. w okolicy mostka. oraz znaczn'! dusznose. 
St. praesens. Chora wzrostu sredni. go. odzywienia dob- 
rego. budowy nieprawidlowej (wybitne wykrzywienie kr
gostupa 
ku tytowi ze znacznem pochyleniem gtowy ku przodowi). 
G tow a i s z y j a. Czaszka symetryczna. sluzowki wl- 
doczne nieco blade. Oczy gl
boko osadzone. Jam a ustna 
i gardzielowa bez istotnych zmian patolog. Szyja krotka. gru- 
czoly chlonne niepowi
kszone. Tar c z y can i e m a c a I n a. 
Widoczne t
tnienie naczyn szyjnych. stabsze po stronie lev'ej. 
K I. pie r s i 0 wa. Duzy garb 0 ksztatcie tukowatym. 
Opuk ze wzgl
du na znieksztatcenie kl. piers. wartosci zadnej 
dla nas nie ma. Przysluchem stwierdzamy oddech p
cherzyko- 
wy ostabiony w gornych ez
sciach ptuc. zas zaostrzony z nie- 
licznemi rz
zeniami drobnobankowemi w odcinkach dolnych. 
Wybitnie rozwini
ta siee naczvn zylnych na przedniej powierzch- 
ni kl. piersiowej. 



13 grudnia 1928 r. 


W ARSZA WSKIE cZASOPJSMO LEKARSKJE - M 43 


935 


U k I a d k r '! i e n i a. Granice serca powi
kszone w oby- 
dwu kierunkach. prawa przesuni
ta na dwa palee nazewn'!trz od 
mostka. lewa rowniei na 2 palce nazewn'!trz od linji srodkowo- 
obojczykowej. Akcja serca niemiarowa (niemiarowosc zupetna 
o charakterze migotania przedsionkow). wybitnie przyspieszona: 
wido czne jest t
tr.ienie zarowno w obr
bie rozlanego uderze- 
nia koniuszkowego. jak i w okolicy lewego przedsionka. Tony 
serca gluchawe, drugi ton nad t
tnic,! gtown,! miernie zaakcento- 
wany. Pasmo naczyniowe niepowi
kszone. T
tno obwodowe 
z trudem daje si
 wyezuc. stanowi,!e zatem iywy kontrast z na- 
silon,! akcj,! ser"a oraz dobrem napetnie<1iem i widocznem 
zdaleka t
tnieniem naczyn szvjnych. Cisnienia krwi z powodu 
niemiarowosci zupelnej t
tna oraz slabego napelnienia naczyn 
nie moina bylo obdlic. Cz
stosc t<;tna - okolo 100 na mi- 
nutt:; t" normalna. 


Jam a b r z u s z n a. Powloki brzuszne wiotkie. w'!troba 
niepowi
kszona. sledziona niemacalna. Zadnych oporow. ani 
bolesnosci nie stwierdza si
 zarowno za pomoc,! opukiwania. jak 
i obrn8cywania
 
Gruczot y chlonne: szyjne. nadobojczykowe. pachowe oraz 
pachwinowe nie bardzo powi
kszone. Uktad nerwowy i psychi- 
ka bez zaburzen. 
Ze wzgl
du na prawie zupelny brak t
tna obwodowego oraz 
rozstrz
n serca zastosowalismy srodki naSf"rcowe. Wobec 
znacznyeh zaburzen w polykaniu sprobowalismy karmic chorq 
za pomOCq sondy dwunastnicowej. wprowadzonej przez nos; za- 
razem ehodzilo nam 0 ustalenie w ten sposob rodzaju i miejsca 
przeszkody mechanicznej w przelyku. Sond
 udato si
 nam 
wprowadzic jedynie 20 ctm.. t. j. mniej wi
cej do gornej trze- 
ciej cz
sci przdyku. Pro by karmienia chorej t q drag,! zawiodly. 
gdyi mleko. wlane do pol,!czonego z sond q lejka. nie moglo 
przejsc pr:i:ez zw
iony odcinek przdyku. Zastosowalismy wobec 
tego odiywianie sztuczne za pomoc,! lawatyw odiywczych. oraz 
wlewan podskornych izotonieznego rozczynu glukoz y oraz soli 
fizjologicznej. rozumiej,!e jednak dobrze. ii zejscie smiertelne 
jest nieuniknione wskutek zupelnego prawie zw
ienia przelyku. 
a przeto uniemozliwienia dostatecznego odiywiania ehorej. 0 ja- 
kims zabiegu operacyjnym nie moina bylo myslec ze wzgl<;du 
na szybko post
puj,!ee pogorszenie stanu ogolnego w postaci 
post
puj,!cej niedomogi serca. dusznosci oraz utraty przytom- 
nosci. Po uplywle 5 dni od chwili przybycia do szpitala chora 
zmarla. 


Z czem mielismy do czynienia w danym 
przypadku oraz z jakiem rozpoznaniem skierowa- 
lismy nasz przypadek na sekcjfgo i przyzyciowo barwioriego usttoJu w stanie 
septyeznym" podaje. :le, jezeli zwierz
tom wstrzyk. 
n&c' kilkakrotnie barwnik. a pozniej za
iesin
 
ro
. 
kowca tloclstego, to z ieguly wyst
ptlJe zapalenlt> 
wsierdzia i to przewainie na zastawkach d" udziel. 
l1ych i {} charaktetze brodawkowatym, U zwierzilt 
kontrolnych pod wptywem samego Ii tylko zakaze- 
hia zapalenia wsierdiia nie stwierdzal. Nieza- 
leztl.ie od powyzszego przebieg zaka
enia \J zwie- 
fZ
t doswiadczalnych byl ci
zszy, smiere wyst
po- 
\vala wczl:'
iiiej, ni:!: 11 twierzilt kontrolnych. zdol- 
nose fagocytarna makrofagow byla zahamowsna. 
Ciekawe S& rowmez dawne doswiadczeriia 

 0 r i hie go, ktory mogl wywolac zapalenie wsier- 
dzia dopiero pb wstrzykni
ciu drobnoustrojow ra- 
zem. z zawiesinC! pylu w
glowego; To, ze pylek 
w
glowy sprzyjal powstawaniu zmian zapalnych 
na wsierdziu; moznaby, znaniem naszemi interpre- 
towa
 w sensie pogl&dow F rei f e I d-S i e g m 11 n d a. 
Doniosle i wielkiej wagi Sil rowniez badania 
an at. patolo
iczI).e 0 i e t r i c h a nad zachowaniem 
si
 wsierdzia ludzkiego w przebiegu iakazen, 
Zgadzajil si
 one z wynikami doswiadczen S i e g
 
in u rid a. 
W przebiegu stanow septycznych znajdowal 
on odczyn wsierdzia (drobnoogniskowy przerost 
komorek srodblonka), odpowiadajilcy odczynom, 
jakie powstawaly przy wielokrotnych doswiad- 
czalnych wstr
ykiwaniach zawiesin drobnoustrojow 
zywych. 
Takiez zmiany ogniskowo-komorkowe na wsier- 
dziu podczas chorob zakaznych byl y , jak podaje 
Die t r i c h, znane juz dawniej i opisane (K 0 n i- 
g e r, B aId ass a r i), jako rozpoczynajilce si
 zapa- 
lenie wsierdzia. W swietle nowszych poglil dow 
nabieraj& one odmiennego znaczenia. 0 i e t r i c h 
twierdzi, ze w tych oto ogniskach odbywae 
si
 ma fagocytoza. \Vynik tej fagocytozy b
- 


dzit> zaldal z jednej strony od jadowitosci po.., 
t:htoni
tych bakteryj. z drugiej zas strony od 
sity bakterjobojczej wsierdzia, moze Sl
 wy- 
tazic w tnniejszej lub wi
kszej zlosliwosci spra- 
wy zapalnej. Taka :ldolnos£: odczynowa wSler- 
dzia powstaje dopiero w przebiegu dlugotrwalego 
f'tanH septycznego t i 0 i e t r i c h. podkresla t ze nie 
wldzial zapalenia wsierdzia w ostrych posocznictkh 
naw
t wtedy, gely ogniska ro;Jne w ,roinych nartil
 
dach wskazywaly wyraznie na wysiewanie drobno. 
ustrojow ogniska pierwotnego. T ak sarno w ostrych 
postaciach posocznicy na tie uszkodzen ciala pod- 
CZa8 wojny, ktore konczyly si
 smierciil, nie spo- 
strzegal nigdy zmian na wsierdziu. 
Z obserwacji tych wynika wi
c, ze jednora
 
zowe, ostro przebiegaj&ce zakazenie nie moze bye 
przyczynil zapalenia wsierdzia t natomiast rozwija 
sif: orio nn tIe przewlekle przebiegajilcych stanow 
septycznyth. 
W swietle wi
c podanych wyzej wymkow do- 
swiadczen i badan S i e g m 11 n d at F rei f e I d, 0 i e- 
t r i chat S i 1 b e r b e r ga i innych uklad siateczko- 
Wd sr
dblonkowy (U SSw scislem znaczeniu) 
bierze na siebie w przebiegu stanu septycznego 
rok obronnil ustroju. W miar
 trwania lub w miar
 
powtalzania si
 zakaienia uklad ten wyczerpllje 
si
 niejako, co prowadzi z kolei do uczulenia wsier- 
dzia pod wzgl
dem fagocytozy. Pochloni
te tu 
bakterje wywolujil odczyn zapalny. 
T aki ma hye wedlug tych poglildow mecha- 
iIizm powstaWatha zapalenia wsierdzia. T eorja ta, 
b. ciekawa ze stanowiska teoretycznego, przerzu- 
caj
ca caly cj
zar zagadnienia na tory biologiczne, 
moze by
 punktem wyjscia nowych wnioskow tera- 
peutycznych, tycz
cych si
 skutecznosci podawa- 
nia .dozylnego roztworow koloidalnych metali i bar- 
\-.-nikowj co tez b
dzie przedmiotem badan na na- 
szym oddiiale, 


PISMIENNICTWO. 


I) Czarnocki W. Patologja uktadu siatec"lkoWd-srodb!on, 
kowego. Warsz. Czas. Lek. 3 i 4 1928. 2) Die t r i c h, Endo- 
ean}itis und Allgemeininfektion. Munch med. W oeh. N. 31 1928. 
4) He sse. chronische Versuehe mit vitaler Farbung an Kanin- 
chen. Zeitsehr. fur die gesamte expo Med. 1928. 5) 5 e h 0 t- 
t mull e r. Obe. das Wesen der Endocarditis. Med. Klin. Nr. 
37 1928. 6) S i e g m u n d H. Reticuloendothel und aktives Me- 
senehym. Beiheft 1 zur Med. Klin 1927. 7) S i I b" r b erg. 
Das Verhalten des aleukocytaren und vital gespeicherten Kor- 
perB gegenuber d. septischen Allgemeininfektion. Virehows 
Arch. 267 H. 2. 8) 5 z e z e pan ski Z. 0 zakazeniach po- 
soeznieowych (sepsis) z uwzgl
dnieniem badan nad uktadem 
siateezkowo-srodbtonkowym. Warszawa. 1927. 


Streszczenia pojedYllcze i oceny ksiqzek. 


Zagadnienia ogolne 


00 Prof. Dr. L. R. GROTE Die Medizin der Gegenwart 
in Selbstdarstellungen. Tornow s i e d m. 1923 - 1928. Lipsk. 
Felix Meiner. 
Oryginaln,! i nader szez
sliw,! mysl podj,!l juz przed laty 
szesciu prof. G rot e. W poslaci autobiografij wydal miano- 
,'\-'icie ju.z siedm sporych torncnv. za,vieraiC!cych trese zy,votov" 
naukowyeh wspotczesnych pionierow medycyny. Przeszlo czter- 
dziesei tyeh iyeiorysow mamy jui przed 
ob,!. Kaida autobio- 
grafja lub. jak j,! G rot e nazywa, auloergografja stanowi catosc 


odr
bn,!. Pi
c do osmiu autobiografij sktada si
 na jeden torn' 
Wszystkie dzialy medycyny S,! tu reprezentowane. Wi
kszosc 
autoro", to uczeni niemieeey. Bardzo jednak slusznie post,!pil 
sobie wydawea. ie juz od tomu trzeciego p<>ez'!wszy. wt,!czyt 
do tego dziela zbioro,vego ro,vniei uczonych innych narodo- 
w05ci. Wi
c - jak dotyehczas np. - widniej,! tu tei nazwiska: 
"
gierskie (K 0 ran y i. Len h 0 sse k). szwedzkie (P e t r e n. 
Hen s e hen). holenderskie (T end e I 0 0). amerykanskie (H e m- 
met e r). hiszpanskie (R a m 0 n yea j a I). szwajcarskie (S a h Ii. 
For e I). Jest i jeden Francuz - R i e h e t. Z zapowiedzi do. 
wiadujemy si
. ze b
d,! i Wlosi (M arc h i a f a v a. M i n g a 1- 



940 


WARSZAWSKIE cZASOPISMO LEKAI
SKIE - .,
 43 


13 grudnia 1928 r. 


z i n i) i dunezyey (F a b e r) japonczyey (K ita sat o. N 0- 
g u chi - ten ostatni. oezywiscie. 0 ile zd,!zyl wykonezye 
r
kopis przed smierci,!, letora dosi
gta go przed niewielu tygo- 
dniami ja ko ofiar
 zoltej febry podczas badal1 tej ehoroby 
w Kongo), dalej i TOsyjsey uezeni. z ktoryeh zreszt'! Be c h t e- 
r e '\v ju.z znal3.zl sic:: VI tomie szostyrn. Jednem sto'\vem - nierna 1 
wszyscy proez anglikow - jak dotyehczas. 
:-.lie potrzeba bynajmni"j czytae wsz :stkiego. aby zdae 
sobie spraw
 z zamierzen. jakie ma wydawca. czytatem tych 
autoergografij (opisow pracy iycioy.oej) kilkanascie i przyznac 
musz
. ze lektury. podobnie zajmuj,!cej. w literaturze lekarskiej 
ni" spotykamy ez
sto. 
Przede'\vszystkiern ro'Zrnaitosc pr7edmioto\v. rozrnaitosc 
\v8runki)\v kszta!cenia SIC:: i '\vycho'\vywC\nia. roznice poglqdow 
naukowych. roznorodnose drog. po ktorych kroczyli autorowie- 
to wszystko sklada si
 na mozaik
. tak przykuwaj,!c,! czytelnika 
ie iycie nauko\ve poszczego)nych autoro"," rnamy tu odt\\TO!ZOne. 
"Y calem bogactwie szczegolinv tern cenniejszych. ie \vzi
tych 
z pierwszej r
ki. Jak tez rozmaicie zadanie swoje poj
li powo- 
tani do tej pracy autorowi... Jeden drobiazgowo opisuje wszyst- 
kie l1aj'wa °niejsze fakty swego iycia ze'\vn
trznego. inny stresz- 
cza tylko z\"'

ic::ile ,\"szystkie 
woje przeiycia umyslowe. t\'\"'orcze. 
Jeden przy nad"rzonej sposobnosci wyp0wiada swe poe; l a. d y na 
nauczanie srednie i \,,-yzsze. inny zno,\7 ,,'vpowiada imialo swe 
ll""agi pod adresem tych. ktorzy v,,"ply,va!i ". s\\ioim czas:e na 
poste,:py "V jego karjerze nau\o"vej. Jcden '\-vysU\',ra na plan 
pier\\"szy ,\,'ytllcznie przedrniot s\\,'olch docie-kan. pczostawlaJi}c 
S\\ oj,,! osob
 '\v ci
niu. inn_v \\rytacza przeda\,,"nione pretensje do 
pier\\ 
 zenshva \V po'\vzi
ciu tej lub o'\vej rnysli nauko\\.Tcj. Prze- 
\\.'aza - trzeba to przyzn"c skromnosc. Kazdy niemal z\\.rle- 
Tza si
 z trudnosci po\vzic::tego zadania" 
Jezeli z,,"az}'rny. ze najstarsz
" z dotychczaso'\v}'ch autoro\v. 
B a u m I e r. byly internista uniwersytetu f:eiburskiego. liez
 obec- 
nie lat (2. i z<' wlasnie ten autobio,.raf bardzo szezegolowo 
opisuj
 5"\"," OJ zy""ct nauko'\\v. pojmiemy. ze "'.. \vydawnichvie 
te1TI roztacza sic:: przed narni obraz roz\\yoju nauki naszej conaj- 
mniej za szeEcd'Ziesi
t do siedmdzie
i
ciu lat ostatn:ch. A urok 
lektu.y polega na tem wlas,,;e. z{' widLimy ten obraz tak. jak 
nan patrzyli sami h\-Orcy nauki. 
Scislose niemal pedantyczna B a u m I (' r a jakze jest rozna 
od H\ i
ztosci konspektowej For e I a. jednego z najrozleglej
zych 
um}'sI6w w.;rod lekarzy i przyrodn.k6w wspotczesnych. Psy- 
chialra. klory bodaj najpierwszy bada 11'0zg w skraw
:ach rnibo- 
tomowych. badacz mrowek. nie maj,!cy sobie rownego. fizjolog, 
psvcholog. socjolog. antropolog. For e I w kazdej dziedzinie 
pozostawia trwate slad y swoich oryginalnych, smiatych pogl,!- 
do" i nie cola "i
 przed najdo.lszemi wnioskami. do jakieh Ul'0' 
"azniaii} go poszuki\\ran1a nauko'\ve. 
Anatom R 0 u x tworea nowej zupetnie dziedziny wiedzy. 
mechaniki rozwojowej. tak jest znow mato przyst
pny w swoim 
wykladzie. ze tylko ci. ktorzy znaj,! jego pog\,!dy z oryginalnyeh 
prac. mogi} tu znalezc streszczenie calego niemal materjatu. 
ktory sHada si
 na wspokzesn,! embrjologj
 doswiadczaln'!. 
Inny anatom. Len h 0 sse k latwiej znaeznie si
 ezyt a . a zajrnuje 
"V tym obrazie glo'\vnie zewn
trzni} stronC! s'\vego iycia
 ukazu- 
j'!c zawite drogi. po ktorych kroezy wspotczesny uezony. nim 
dojdzie .ad astra". 
Fizjolog R i c h e t kresli prac
 swojego zyeia naukowego 
szerokiemi poci,!gni
ciami piora. pomn,!e tvlko 0 najwazniejszych 
plonaeh i przytaezaj,!c w bibljog,afij tylko obszerniejsze swe 
dzieta. Kto blizej sledzit zywot R i c h eta. latwo dostrzeze. 
wiele w tej bjografji jest brakow. i jak prawdziwie skromnie 
ten rozleglej wiedzy uczony pomin'!t mnostwo drobnych swych 
prac. rozsianych '\v rnnost"-ie rozmaitych czasopisrn naukowych 
popularno-naukowyeh. 
Z klinicystow - internistow. ktorych autobiografje dotvc\:- 
czas przeezytatem. wymieni
 jeszeze kilku. Hem met e r. kto- 


ry. jak sam to zeznaje. w Europie stosunkowo mato jest znany. 
uj,!l swoj zyciorys w sposob ba,dzo oryginalny i zajmuje nas 
wykazaniem t,!cznosei pomi<;dzy nauk,! niemieck,! a amerykansk,!. 
Osobliwo
ci i odrc::bnosci amerykanskiego ustroju nauczania me- 
dycyn}' poznajemy tu z niernatern zaintereso'\vaniem. Mar t ius. 
jeden z tworeow wspolczesnego nam pogl,!du na dziedzieznose 
ustrojow,! i na problemat konstytucji, w sposob scisly pozwala 
poznae rozwoj tego dziatu nauki medycyny dzisiejszej. Boa s 
odstania kart
 zyeia uczonego niemieckiego. ktory bez popareia 
zewn
tTznego. nie rozporz,!dzaj,!c materjalem klinieznym. jaki 
daj,! instytuty uniwersyteckie. potrafi usiln,! prac,! dojse do bar- 
d70 wydatnych rezuhatow. powotuj,!c wraz z innymi do zycia 
caly 8peejalny dzial nauki z dziedziny patologji i terapji chorob 
'\vewnc::trznyc h. 
InteresujC!cy jest zy'\vot nauko\\
y znakomitego anatOJT}o- 
patologa holenderskiego. Ten del 0 o. za8luzo:1ego zwlaszcza 
na polu patologji ptue. Teoretyezne pogl,!dy 0 
konsteI8cji. wa- 
runkaw patologieznych wydaj,! 8i
 natomiast nib y omowienie 
pogl,!dow. juz dawniej wypowiadanych. ehoe wyst
puj,! uTe n- 
del 0 0 scislej sformutowane. 
Kazda autoergografja opatrzona jest blbljografj,!. co juz 
sarno przez sic:: nadaje jej ,vartosc nieposledniq. 
W prz
 tcezonyeh powyzej pTZyktadaeh mamy dowod. jak 
wvdawnictwo. podj
te przez G rot ego, jest prowadzone. Nie- 
podobna narazie roz8zerzae tego rderatu. Wobec zapowiedzia- 
nveh da1szych tomow mamy nadziej
. ze wypadnie meraz 
jeszeze powrocie do tej historji medycynv. pisanej przez samych 
JPJ tworcow. Typu takiego wydawnictwa dotyehezas - 0 ile 
mi "'iadomo - '\\7 literah:rze nie bylo. t>rzypuszCZLC wolno. ie 
wydawcn sktadae b
dzie wytrwale te oddzielne eegielki. i ze 
powstanie z nich zczasem imponuj,!cy gmaeh. w ktorym kazd y 
!ekarz znajdzie eos dla siebie interesuj,!cego. 


M. F. 


Chemja fizjologiczna. 


FLEURY i AMBERT. Rozktad cz
sciowy chlorkow me- 
tali alkalicznych podczas sJ'alania cial organicznych, w szcze- 
golnoki cial organicznyeh, zaw:eraj,!cych azot. (Bull. de la 
80C. de ehim. bioI. i92f'). 
Autorowie. nawi,!zuj,!c do doswiadezen Herberta E. D a- 
vis a. przeprowadziJi badania nad rozpadem ehlorkow metali 
alkalicznvch, zachodz,!cym podczas spalania mi
szaniny. zaWle- 
raj,!cej prawie rowne ilohi (30 mg. i 40 mg,) chlorku i jakic K os 
zwi,!zku organieznego. Autorowie wykazali. ze w takieh wa- 
nmh"ch wyst
p_ je rozHad znacznej cz
sci (do 10 0 o. zas przy 
wi
ksz:'ch ilosciaeh zwi,!zku organicznego nawel do 80" ,,) chlor- 
ku. prz:.czem u'\volniony ch]or ulatnia si
. zas zasada nadaje 
popiotowi odczyn alkaliczny; rozpad ten wyst<;puje szczegolnie 
'\v
.Taznie. je-sii z

iqzek organiczny zawiera azot. 
Autorowie. opieraj,!c s:
 na wvnikaeh swo:eh doswiad- 
dezen. podaj,! w w'!tpliwose scistose metod ilosciowego ozna- 
czania kwasow mineralnyeh w zawieraj,!cych chlorki plynach 
ustrojowych drog,! spalania ieh 8uchej pozostatosci i analizy 
popiolu. lNp_ w soku zol,!dkowym-metoda See man n a). 
St. Lan d a u. 


A. LESURE i A. DUNEL. Ilosciowe oznaczanie siarki 
we krwi i w cialach organicznych. (Bull. de: la Soc. de 
Chic]', bioI 1928 Nr. 7). 


Autoro,\\yie. rozpatrzy'\vsz}' '\vszyst,,"ie dotychczas znane. 
metody iloscio'\vego okreslania sia..ki '\v sUTo'\"icy kr"..j i w tkan- 
kach. dochodz,! do wniosku ii najcz
scleJ stosowana powinna 
bye ze wzgl
du na swoj,! prostot
. benzydynowa mikrometoda 
miareczkowa w modyfikacji Po h 0 r ee k i e j - LeI e s z. 
St. Lan d a u. 



13 gmd::ia 1928 r. 


W ARSZA WSKIE cZASOPISMO LEKARSKIE - -'
 43 


941 


Albert LEUBIER. Leon VELLUZ Henri GRIFFON. 
. 0 mikrometodzie iloseiowego oznaczania potasu pod postaci'i 
koba1toa:iO
anu. (Bull. de la S.)C. de chim. biole N. 7). 
Zdaniem au tOTO \..,,r. najprostsza z metod ilosciowego ozna- 
czanla pol asu. kobaltoazotanow"a mikrornetoda rniareczko'\va. 
jest. po zastosowaniu pe'\vnych. ,,'skazanych przez nich '\v arty- 
kuJe ostroi
:osci. dostatecznie scisla i dokladna; rnoina zapomoci} 
niej okreslae ilos6 potasu w granicacl, od 0.1 do 5 mg. w prob- 
ceo przyczem bl,!d nie pT7ekracza 3'} o. 


St. Lan d a u. 


:\'1. A. GRIGAUT. Od eholesteryny do kw. iolciowych. 
(Bull. de la Soc. de Chim. bioI. 19.2:\ N. 7). 


Autor daje nam obraz w
panialyeh prac \V in d a usa 
\V i e I and a. z ktorych wylonit s:
 wzor chemiczny chole- 

teryn}'. i ktine '\vykazalv t::-oretycznie mozli,vosc powsta\',rania 
w ustroju kw. ioleiowyeh z eholesteryny i koprosteryny drog,! 
kolejnych przemian. ktorych 83tatec7nym efeI..tem jest utlenianie 
czasteczki cholesteryny na ez,!steczk
 odpowiedniege> kwasu 
Zdaniem autora. podobClV cykl reakeyj zaehodzi w ustroju 
w w'ltrobie. Za powstawa'1i..m w ustroju kw. iotciowych z cho- 
lesteryny prz-maWlaJ'! t
kie S
"'1y patohgiczne. w ktorych 
zm3iejs 
onemu \VydLie!a l.iu z:,t.::i to'varzv.,;zy h;perchole -dervnernja.. 
(Wskutek zmniejszenia OdFtyWU cholesteryny). 
St. Lan d a u. 


Leczniclwo. 


a; Sehwefeltherapie yon Gcrdonoff. Meyer - Bisch, P. 
Uuna jr. (G Thieme Lipsk. 1928). 
:\lonografja. poswi
cona lecznictwu za pomoc,! siarki i jej 
preparatow sktada si
 z 3 ez
sei. I-sza opracowana przez G 0 r - 
don 0 f f a ucznia B ii r g i ego. poswi
cona jest farmakoterapji 
Eiarki. orna\via przernian
 siarki '\v ustroju. jej znaczenie "r 5-pra- 
,vaeh . utleniania. jej wfasnosei farmakodynamiezne 'v kierunku 
dziafania na se:-ee. na eisnienie i:rwi. na za\vartosc glikogenu 
""7 ,vi}trobie i cukru "ve kr,vi. na jej czynnosci antytoksyezne (,me- 
tale) i czyszcz,!ce. Przy spcsobnosci stwie.-dza Go r don 0 f f 
z absolutn,! bezstronnosci,! zupdny brak wptyw" na ustroJ ho- 
meopatycznyeh dawek s;arki. ktere to dawkowanie by-lo gor,!eo 
zalecane przez B i era. 
Me y e r - B is e h oma''Ida leezniet\\ro za pomoei} siarki 
w chorobaeh wewnf;'trzClych. Stwierdza on przedewszystkiem' 
ze siarka dziata (""" sposob niezupelnie wyttomaezony) ,,, kie- 
runku ,vzmozenia spra'w utleniania. 
Szezegolnie dot
,rczy to eierpieIi. ktore ""g. aut ora wykazu;i} 
pe"""ne zahamo,vanie utleniania. jak DrtllT/tis chronica oraz asthma 
hronchiale. (celowo pozwolitem sobie zwrocie uwag
 na stawia- 
nle tych dwueh eierpien pod jednvm k'!tem widzenia - czy 
nie pow rot do skazy bradytrof eZ'1ej B 0 u c h a r d - Lan d 0 - 
u z y?). Ciekawe ale nie stw,erdzone dane podaj" autor co do 
znaezenia siarki 'v leezenia gruiliey. nadeisnienia . . . . raka. 
Stosowanie pozajelitowe siuh wywotuje dekt zaspdn;ezo po- 
dobny do tego. jah otrzymujemy przy stosowaniu eiat bialko- 
\vyeh. W ezc::sci. POs\\ric::eonf"j ,vskazaniom leezenia siarkll. autor 
zachwala stosowanie sufrogelu w plzewlektych sprawach gosc- 
co,vyeh. ,vspomina ° leezeniu duszniey oskrzelo,vej za romocq 
preparatenv siarki. 
P. Un n a opi,;uje dzialanie siarb na skor
 zdrow,! oraz 
ehorobo,vo zmienioni}. 
Ksic!,zeezka tych 3 autorow jest nieZlTliernie cieka""oa na- 
pisana iywo i objektywnie. Wydanie b. staranne. 


M.L. 


F. SEGERA TH i R. HOFER. 0 leczeniu zapomoc,! go- 
r,!czki sztucznie wywolanej. (Ther. d. Gegenwart 1928 Nr, 8). 
Autorzy przeprowadzili bad ani a nad dziaJaniem preparatu 
pyrifer na przebieg poraienia post
puj,!eego. 


Wyniki ieh badan s,! nast
puj,!e". 
Powtorne szczepienie zimniey w przypadkach kiedy plerw- 
sze szczepienie nie dato wyniku. jest bezeelowe. lepiej je za- 
sti}pic zastrzyki,vaniami pyriferu. Natorniast stosowanie pyriferu 
j"i w pierwszej kuracji gor,!czkowej jest w'!tpliwe co do wy- 
niku. Rowniez niepe,vne jest dzialanie pyrif
ru "" 
t,vardnieniu 
rozsianem rdzenia. 
Leezenie pyriferern jest zaz,vyczaj lepiej znoszone od 
szczepien zimnicy. jest tei 0 ,viele bezpieczniejsze i daje si
 le- 
piej dawkowae. 
Nadaje si
 takie w przypadksch. kiedy ze wzgl
du np. 
na oslabienie. stan serea. leezenia zimnici} przepro,vadzic nle 
moina. 1\1a t"kze t
 zalet
. ie nie wymaga leezenia przeeiw 
zlmnlczego. Leczenie'moie bye przeprowadzone tylko w zakla- 
dzie zamkni
tym. ze wzgl
du na mozliwose powiktan. 


B. G. 


SA VIGNY. Pozytecznosc i zb
dn08c bolu. (La pre sse 
tl:ermale et c1imatique. 1928 Nr. 3126). 
Zastosowanie lekow koj,!eyeh wskazane jest we wszyst- 
kich przypadkach bolow. wyst
puj,!cych na podtoiu czysto 
ner'vo\vem i bez ,vp.tY\VO'V ze,vnc::trznycho Jako niezawierajqey 
alkaloidow odurzaj,!cych lek. cihalgina przedewsz}'stkiem zaslu. 
guje na miano dobrego srodka koj,!eego. Z korzysci,! podaje 
si
 cibalgin
 w dawkach po 2 - 4 kotaczykow lub I - 3 am- 
pulek w ei,!gu doby. Wstrzykiwania eibalginy zamiast morfiny 
skuteczne S,! w napadaeh dyehawicy. kolee w'!trobowej i ""rko- 
\vej. ztamaniaeh. zranieniach I t. d. 


x. 


Znieczulanie. 


K. W. NEY. Wplyw wziewan znieezulaj,!cych na ci.- 
nienie wewn'itrzcza
zkowe. (Journ. Am. I\led. Ass. Nr. II r. 
19
8). 


Na pod>tawie bad:>n wtasnyeh autor stwierdza. ie wZle- 
\van:a zn
eczulaji}ee zwic::
:szaji} eisnienie we\vn
trzezaszko,,\"e. 
5zezeg. 'v Tazie ""
ymio"'o\v i 1. P ,,'ysi!ko\¥. Jest to objav..- 
'\."
Or_1Y po zastoju iylnym. spowodo\vanym z'\vic;kszeniem cisnie- 
nia w klatce piersiowej. \V przvpadkach. gdy zachodzi obawa 
przekroezenia graniey bezpieezenst,va. lepiej stoso,vac znieczu- 
Jen:e miejseowe sarno lub tei w pol,!czeniu z wlewaniem do- 
odbytniczem oliwy z eterem. 


B. G. 


O. WINTERSTEIN. Znieczulanie l
diwiowe przy po- 
mrcy S. F. 147. (Nark. u. Anaesth. z. 9. 1928'. 
S. F. 147.S and 0 z jest to ester N-dietylleucynowy kwasu 
p-aminob
dzwinowego. Autor stosowal ten srcdek do znieczu- 
lania mi..jscowego przeszto 700 ra?y. Zaeh
eony dobremi wy- 
mkami. uid go w 38 prz,'padkach do znieczulenia I
diwiowego 
T eehnika znieczulenia n;e roini si
 od techniki tego zabiegu 
przy uiyciu innych srodkow. 
Na podsta",'ie- dotyehczaso'\l\,Tego dos","iadczenia a 1 ltor do- 
chodzi do wniosku. ie S. F. 147 prz)' wprowadzaniu do kanalu 
krc::go",,-ego ,vy,voluje tr\\rale i zupelne znieczulenie. I ie przy 
ilosci 6 cm. 3 05 0 oj roztworu preparatu ok res znieczulenia nigdy 
nip tr\\ra krocej. nii godzin
. Niebezpieezenstvla. to",rarzyszC}ce 
znieczuleniu przy pomoey S. F. 147. nie S,! wi
ksze. nii przy 
uiyciu innych tego rodzaju srodkow. 


Jan S r e b r n y 


H. HIRSCH. Porody w znieczuleniu paracerwikalnem. 
(Nark. u. Anaesth. z. 10. 1928). 


Autor stoscwaf znieczulanie mle]SeOWe w przebiegu FC- 
rodu w 25 przypadkach podtug sposobu G ell e r taw modyL- 



942 


"ARSZAWSKIE r:ZASOPISMO LEKARSKIE - ;\
 41 


13 gmdnia 192t1 r. 


kaeji P rib ram a Sposob ten polega na nast
puj,!eem: wstrzy. 
kuje si
 obustronnie w okolic
 szyi maeicy ok. 20 cm. 3 1° 0 roz' 
t\voru no\',rokainy z suprarenini} oraz 5 ern. 3 teg-az tOzt,voru 
wprost do kanalu szyi. Dla znieczulenia sromU w okresie prze- 
rzynania si
 glowki wstrzykuje si
. przysrodkowo od guza sieO- 
dzemowego. z kazdej strony ]0-15 cm." tego samego r'ozhvoTu. 
Z uwagi na przemijaj,!ce dziatanie nowoleainy 
trzvkuje Sl
 
rodz,!eej co ! 5-20 min. 1 gr. pituglandolu. 
Wyniki "utora s,! nast
puj,!ce: osi,!gni
eie zupetnego zme- 
ezulenie jest b. rzadkie. przewaznie jednak wyst
puje znaczn" 
zmniejszenie dolegliwosci bolowych. Czas dzialania nowokeir.y- 
w wi
kszosei przypadkow ok. 45 minut - niewystar<.za z reguly 
do ukonczenia okresu rezwierania si
 U]SCI8.. v<,'strzyki'\vanie 
.wyci,!gu z przysadki skraea wprawdzie czas trwania porodu. do- 
prowadza jednak nierzadko do t
zcowych . skurczow maeicv. co 
w nast
pstwie moze wywolae grozny upadek t
tna dzieeka oraz 
stae si
 przyezyn>t obrazen mozgowia. W dalszym ei,!gu wreszeie 
zwiotczenie maeicy. zjawiaj,!ee si
 jako rezultat tak gwahuwnej 
ezvnnosei porodowej. moze bye przyezyn'} atohie;ir\ych krwawien 
poporodowych. 
W rezultaeie wi
e uwaza autor opisan>t metod
 za nieod- 
powiedni,!. gdyz 1) nie prowadzi eatkowicie do celu, a 2) przed- 
.stawia niebezpieezenstwo dla dziecka i matki. 
Jan S r e b r n y 
I. F. CWATHMEY. Znieczulanie podczas porodu. (Nark' 
u. Anaesth. z. 9. 1928). 
Cd y ujscie zewn
trzne rozwarte jest na dwa palee i bole 
zaczynaj>t si
 zjawiae co 3 - 5 min.. wstrzykuje si
 srodmi
s- 
nio'\vo 2 crn.: 3 50 u II rozt,voru siarczanu magnezo\vego z dodat- 
kiem 0.015 morpho .ulfur. 0 i1e uspokojenie bolow wyst'lpi. ueka 
si
 do przemini
cia dzialania injekeji i wprowadza do odbytnicy 
nasl
puj,!e,! mieszanin
: Chinini 1.3, Alcoh,,1 20.(1; Aether 70.0: 01. 
olivar. ad 120.0. 0 ile w ei,!gu 20 min. ztagodzenia bolow niemI!.' 
zastrzykni
eie (bez morfiny) nalezy powtorzye i wprowadzic po- 
tern wyzej podan,! mieszanin
. W 20 min. po wlan;u doedbyt- 
niczem zastrzykuje sj
 zno'\vu 2 cm. 3 50° 0 roztworu siarczanu 
magnezowego. Tak wi
e mozna wykonlle trzy zastrzykni
eia i jed- 
P.o wlewanie. 0 ile porod przedluza si
 ponad 4 g..dziny od 
czasu pierwszego zastrzykni
eia. caty zabieg moze bye bezpiecz- 
nie powtorzony. jedynie z wyt,!czeniem morfiny. 
Jan S r e b t n y. 


Choroby nerwowe psychiczne. 
0; Inz. ,Felicjan RAKIEWICZ i Dr. Witold t..UNIEWSKI. 
\Vytyczne dl a programu budowy typowego wojewodzkiego 
zakladu psychjatrycznego. (Wydawnietwo Departamentu Sluz- 
by Zdrowia Ministerstwa Spraw \Vewn
trznych - Warszawa. 
1928 r. str. 59). 
Katastrofalny brak miejse w szpitalach i zaHadach dla cho- 
rych psvehieznie w eatej Polsce. a specjalnie u nas na ziemiach 
b. zaboru rosyjskiego. stanowi nieustaj,!c'} trosk
 wszystkich 
psychjatrow oraz tych. ktorzv si
 z tern blizej zetkn,!e maj,! 
sposobnosc. To tez dobrze si
 tej pal,!eej sprawie przy- 
3luzyc mogi} autorowie orna\vianej broszury. 
\V krotkim wst
pie zobrazowany jest cyfrowo a jakze 
przerazaj,!ca jest wyn.owa tych eyfr! - ow wspomiany brak miejse 
dla pomieszczenia psyehicznie chorych w Polsce. ..Przv blisko 27 
miljonach ludnosci Polski (wedtug spisu z 925 r.) posiadalismy 
zaledwie okolo 10.000 miejsc w zaktadach psychjatrycznych. co' 
odpowi"datob y stosunkowi 1:2700 i stawiatoby nas w stosunku 
do krajow Europy Zachodniej w sytuacji szesciokrotnie gorszej". 
\\' obec tak katastrofalnej sytuacji potrzeba budowania nowvch 
zakladow psychjatrycznyeh stala si
 koniecznosci,! pal'!e'!. 
ie- 
cierpi,!c,! zwloki. Chodzi tu nie 0 zatozenie jakichs kilku lub 
kilkunastu PTzytulko w . - to sprawy nie zalatwi - ale nalezv 
..przyst,!pie do budowy eal..j sieci wi
kszych. planowo zorgan;. 
zowanych zakiadow psyehjatryeznyeh". 


W obee tego program budowy typowego zaktadu psychja- 
trycznego. jaki podaj,! autorowi... moie 'stac si
 przewodnikiem 
dla dzialaezy samorz'ado'wteh. iekarzy i arehitehow. ktorym po- 
wierzona b
>:Izle b'udowa takiego za
ladu. 
Autorowie proponuj,! zaktad "rednich rozmiarow ani zbyt 
mate ani zbyt dJze nie ''! celowe. Zbyt wiplJ..ie zaktady na 
par
 tysi
cy lozek me mog,! bye kierowane jednolieie. albo- 
wiem przerasta to sily jednego ezlowieka. zas zbyt mate nie 
optar:aj,! si
 i nie daj& warunkow koniecznych d
a raejonalnej 
pracy lekarskiej. 
Optimum lezy posrodku - w zakladach sredniej wielkosei. 
obliczonych na 500- 600 miejsc (w razie konie"'
nej pBtrzebv db 
800 miejsc). 
Autony podajq w2gl"dv jaklemi nalezy klerowae si
 przy 
wyborze te...nu pod 
aki zaktRd psychjat'yczny. dalej idzi.. 
szczeg:'lew\ p!an zakladu 0 svstemie pawilonowym. kieruj,!e 
si" przytem t,! zasadniez,! ide,! przewodni,!. zeby chorzy rozma- 
itych kat.,goryj (podnieeeni. spokojni. ot
pieni. ozdrowieney 
i t. d) byli odpowiednio rozsegregowani. W szczegoty wdawae 
Sl
 na tern miejscu nie spcsob. NaogorpodkreSlie nalezy tylko. 
ie praC3 odznacza sic:: nieZ\\iykJi} sumiennoscii} i rnoze oddac 
powazne uslugi tyrn \vszystkirn. ktorym leiy na sercu popra\\tkliwego braku zaj,!l si
 Dep. St. Zdr.. organizuj,!c kursy tra- 
chom3.tologiczne. na ktorych stlichacze. rekrutuj,!cy si
 z posrod 
lekarzy prowinejonaln.ch. w krotkim czasie zaznajamiaj,! si
 z teo- 
rety.:znemi i praktycznernl za5ada!I1i walki z jag1iclI. i staji} go- 
towl do l,"'prowadzenia ich \\- zvcie. 
Ce!em uiah....ienia szerszym \varsh\.'onl lckarskim poznanla 
ealolsztal'u tej prawdziwej kl,ski spolecznej Departament pod- 
j,!l iniejatyw
 wydawania w formie oddzielnych publikacyj roi- 
nych prac z dziedziny nauki 0 jaglicy. Ootyehezas ukazalo si
 
szt"s
 t2.kich br ")szurek. cP""!8n,i2n:: jes
 S!Odn18 ". tyro szeregu 
i sktada si
 na ni') szese prac: \1 a j e w ski ego 
Znaczenie 
spoteczne jaglicy.. \V roc z y n ski ego i Z a c her t a ..0 isto- 
eie i poehodzeniu jaglicy', Z a e her t a .Epidemjologja jaglicy 
w Po!sce.. Z a c her t a ..S
at
'styka jaglicy w Polsce". ]\1 a- 
j e"- ski ego ..Jaglica i JeJ rozpozna",ra
ieu. Z a c her t a .,Za- 
sady leczenia jaglicv". 
Wszystkie te prace. pisane zwic:ile. a jednoczesnie nader 
tresciwie. doskonale lijmuj,! caloksztaJt sprawy i daj,! ezytelni- 
kowi. dla ktorego zagadnienie jaglicy by to prawie obce. pelny 
ohraz tego. czem jest to cierr-ienie ",-edlug no\\'oczesnych po- 
gl,!dow, jak je leezye i jak mu 7apobie,.ae naleiy. 
Musz
 tu podniese sFecjalne zaslugi. poloione dla spraw 
walki z jaglic,! przez d,po!ykany objaw polega na tern. ie w pew- 
nyeh przypadkaeh t. zw. ..powidoki". trwaj,! nadzwyezaj dtugo 
i przeszkadzaj,! przez to w patrzeniu. Autor opisuje przypadek. 
w ktorym uporczywe powidoki zjawily si
 jednoczesnie z kata- 
rem nosa. Czy fakt ten ttumaczye naleiy wzmoieniem pobudli- 
wosci obwodowyeh cz
sei drog wzrokowyeh. wywotanem pc- 
drainieniem bton}' sluzowej nosa - czy tei dzialaniem jadow 
znajduj,!cyeh si
 we krwi powiedziec tmdno. Ciekawe jest 
w tym przypadku to. ze u osobnika tego stwierdzono zwo'- 
nion:'J: adaptacjc:: ,,\\-T ciemnosci. Sam autor 'v okresie stanu nel- 
wowego odczut u siebie taki uporczywy powidok. Objaw ten 
po pewnym czas!e znikl. 
\Vedtug Rue t ego. powidoki przedmiotow. niezbyt silnie 
oswietlonych. wvsl
puj,! i trwaji'j sFecjalnie d!ugo wledr. kied y 
s:atk6,vka znajduje sic:: \\.' stanie choroblj,vego podr8inienia. 
F r (; h lie h twierdzi. ze procesy fizjologiczne w uktadzi.. 
nerwowym. ktore S,! przyczvn'j perjodycznie wyst
puj,!cych 
po\vidok6,v. Si} pokre,vne procesorn 'v uktadzie ner\\'owyrn cen- 
tralnym. wywotuj,!cym odruchy okrf'sowe. 
Z tego widae. ie proces powstawania powidokow odpo- 
wiada procesowi po,vsta'wania odrucho,v. 
Proces adaptacji w e;emni przez W i I bra n d a i B e h _ 
r a Lznawany jest rowniez jako odruch. I dlatego tei jest zupet- 
nie Inozli\\
e. ze oba te procesy t. j. proces po\vt:.ta,vania po,\" 1- 
dokew oraz proces ad"p
acji znajduj,! Sl
 w pewnym ZWI'!Z- 
ku ze sob,!. 


:\1. Man tin ban d. 


praktyczne. 


- W leczeniu zalJOlenia garala (anIfina lC!eunaris) zaleca 
(" S c h n e ide r zupdne unicrucliOmienie gardzie/i, hore osi,!ga 
zapornoe,! oklado w z zimnei wod y lub p
cherza z lodem na 
szyjc:: oraz u-ewn
trznego stoso,,'?nia 20 kropel 2" (I pantoponu 
, razy dziennie. Nie plulae, 
(Schw. m. Woch. 1928. ]\;r. 39). 


- \\'. Sa u e r i J. S c h mid t 
tosuji'j stlTnwicf Behringa 
\V leczeniu planiey. Dobre ,v
'niki. ""-yraialC!ce si
 'v popra,vi( 
stanu og61nego "\-\, przypadkach toksvczn) ch. olrzyrnv,vali ;ui po 
uphwie kilku godzin Przypadki nietoksyczne nie wymagah 

ecze-nia suro",-icq. Suro,\-,jca po\vinna bye 
toso\\-'ana w cii}gu 
p;er\\"sz} ch trzech dni. Na pow'ik.tania suro,vica wpJv,vu niema. 
ChoroJba posuro\vicza jest bez znaczenia. 
(\1. m. W oeh. 1928. Nr. 43). 


- Za pomoc,! .zczepionlri z iywyeh go,w/roh;w (Gonovitan) 
uzyskiwat F. W 0 Iff wyleczenie rzei,!czki przewl
Hej u kobiet 
po 1 - 3 szczepien podskornych. Lecz.,nie to okazalo si
 zu- 
pelnie nieszkodliwem. (D. m. Woch, 1928. Nr. 39). 



13 grudnia 1928 r. 


944 


W ARSZA WSKIE CZASOPISMO LEKARSKIE - \
 43 


Posiedzenia T owarzystw Lekarskich. 


T owarzystwo Lekarskie Piotrkowskie. 


Posiedzenie z d. 27 kwietnia r. 1928. 


1) Zygmunt Ten n e n b a u m demonstrowal: a) przypa- 
dek kilaka. wychodzqcego z lufru podnietiennego. kilak imponowal jako 
ropie,; okotomigdatkowy. Po zastosowaniu lee zenia swoistego- 
wessanie si
 nacieku; b) przypadek prulClefrlego zapalenia migdalfrow 
leczony galwanokaustykq z I£ynifriem zadawala;qcym. 
W dyskusji Szymon Ten n e n b a u m zaznaeza. ze wro- 
tami wejscia ci
zkieh sehorzen septycznyeh (endocardili.. ulcerosa, 
endocarditis lenta) 5,! nieraz migdalki i sproehmate z
by. i ze le- 
karze amerykansey w leezeniu tego rodzaju schorzel1 przewle- 
klych. a nawet osttych usuwaj,! zepsute z
by lub sehorzale 
migdatki. 
2) Szymon Ten n e n b a u m mowit 0 pierwotnych ognis
ach 
gruiliczych podohojczyfrowych. W tych przypadkach Roe n t g e n 
rna duie znaczenie rozpozna\,\lcze. gdyi auskultacja cz«:sto "
y- 
pad a ujemnie. Ogniska te napotyka si
 pTZewaznie u ludzi 

tarszyeh. i po zastosowaniu odmy sprawa daje si
 uleezye. 
3) R e c h n i 0 w ski komunikuje 0 dwuch nast
puj,!eych 
przypadkaeh kamicy i61ciowej. a) m
7ezvzna 34-letni. Po silnym 
napadzie bolow w nadbrzuszu z dreszczami i gor'!czk'! - zot- 
taczka. trwaj'!ca od 6 tygodni. w ei,!gu ktoryeh co 3 ,4 dni 
powtarzaly si
 napadowo bole i by to 6 napadow dreszezow 
wstrz'!saj'!eych. Badanie d. 7 XI r. 1927 wykazalo: stan bezgo- 
r,!ezkowy. t
tno 84. kat nieznacznie odbarwiony. mocz jasny. 
bez barwnikow zotciow)'ch. wybitn'! zohaezk
, w'!trob
 macaln,!. 
dose tward,!. bolesnose pod wyrostkiem mieezykowatym i pod 
cz
sei,! wewn
trzn,! luku zebrowego prawego. 
Po poprzedniem przetoczeni<1 300 ctm. 3 krwi operacja d. 
12 XI 1927. \V przewodzie w,!trobowvm kamien wielkosci zo- 
t
dzi. w czesci pozadwunastniczej przewodu zotciowego wspol- 
nego 2 kamienie wielkosci orzeeha laskowego kaid y . Woreczek 
zolcio\vy - SkuTczony. '\"ypelniony n1l1oshvern kamieni \vielkosci 
od ziarna konopi do ziarna grochu. Choledochotomia - usuni
cia 
kamieni z przewodu w'!trobowego i wspolnego; cholecyslectomia; 
silez ek gumowy do przewodu w,!trobowego. Przebieg poopera- 
cyjny pocz,!tkowo ci
zki. powiktany zapaleniem ptuc. polem 
stopniov.-a popra\va. znikni«:cie b6linv. pO\\Tolne ustc::p:nvanie 2:61.. 
taczki. 17 XII 1927 wypisany w stanie zadawalaj,!,=ym. \V przy- 
padku tym dokonano operacji jednoczasowej ze wzgl
du na nie- 
ealkowite zatkanie przewodu zotciowego wspolnego (kamienie 
mchome. mocz jasny) i brak objawow wybitnego zakazenia drog 
zolciowvch. Przv zatkaniu eatkowitem i zakazeniu wvbitnem 
drog ioiciow}
ch. nalezy opero,vac dwuczaso"ro: naprzod prze.. 
s,!czkowae przewod w,!trobowy. a dopiero po ust,!pieniu obja- 
''''O\V septycznych - usunqc karnienie. wzgl«:dnie - ",oreczek 
z61cio\\-y. Pokaz usuni«:tych karnieni i \'Vorecz
:a iotcio,vego. 
2) Kobieta 38-letnia z objawami starej gmilicy kolana 
prawego. od 3-ch miesi
cy po silnym napadzie bolow nadbrzu- 
sza - guz bolesny w podiebrzu prawem; od dni 6 po nowym 
napadzie bolow codzienne dreszcze wstrz,!saj,!ee 
Badanie d. 28 XI 19
7 wykazato; wygl,!d chorej septyczny 
C-39.8. j
zvk podsyehaj,!cy. gruilica kolana prawego. silne os./a- 
bienie ogolne. W podzebrzu prawem - guz bolesnv widkosci 
gmszki. W ci,!gu czasU od 28,XI od 5 XII 1927 - 4 dozylne 
injekeje 40" 0 roztworu urotropiny. po ktorych cieptota spad./a 
prawie do normy. i stan ogolny nieco si
 poprawit. 7 XII cllO- 
lecystoslomia - w woreczku iotciowym koto 30 etm. 3 ropy jas- 
nej. nieeuchn,!cej. na kamienie nie natrafiono Przebieg poope- 
raeyjny - pomyslny. poprawa stanu ogolnego. Wypisana 12 I 
1928 z niewielk,! przetok,! ropiej,!c,!. D. 31 I 19_8 zapisana po- 
,\ctornie: no,ve bolesci brzucha. promieniuji}ce do krzyza, dresz- 
cze. goryez w ustach. 6 11 1928 - cholecystectomia - kamien 
wielkosci orzecha wtoskiego. zaklinowany w ductus cyslicus; ope- 
racja mozolna wskutek Eeznych zrostow. Przebieg pooperacyjny 
pomyslnv. jednak z pozostaniem przetoki zoleiowcj. nie 7dradza- 
ii}cego wielkiei sklonnosci do zagojenia (z"'«:zenie ,vtorne prze- 
wodu wspolnego?). 
Obostrzenie sprawy gruiliezej kolana prawego (ropien 
"Zimnv). Wypisana d. 28 iV 1928 bez bolow i gor,!czki, z prze- 
tok,! z';lciow,!. 
Opero'\vana jednoczaso'\'o ,\, stanie septyczym chora mo- 
gla przvptacie iyciem zabieg. 
Operaeja dwuczasowa zachowata chor,! przy iyeiu. 
Dwa powyzsze przypadki kamiey iolciowej stanowi,! przy- 
Hady dwueh klasycznyeh wskazan do bezwzgl
dnyeh operaeji 
jakie daj,! zatkania przewleHe kamieniami przewodu zotciowego 
wspolnego i ropniak woreezka zotciowego. 


Posiedzenie z d. 31 V r. 1928. 


I. R e e h n i 0 w ski pokazuje chorego z o!£rzodzeniem po- 
liczka prawego. podejrzanem C'J do ulcus durum. C - 3 . 5. Przy- 
tacza pozatem z praktyki wtasnej przypadek pierwotnego za- 
kazenia kilon.ego z umiejsco\vieniern na poiiczku wskutek ska- 
Jeczenia podczas go]enia i poslinien
a miejsca skaleczonego przez 
fryz]era. dotkni
tego kit,!. 
2. Szymon Ten n e n b a u m przedstawia chorego z za- 
bar\vieniem ciernnern twarzy. Ii}k. rnoszny i sutek. l.vi}trobi} po- 
",'i«:kszonq. nieboles
CJ:. t\vardC! oraz silnern ot-Iuszczt"niern scian 
brzusznych. Chory - w obse,wacji od l-ch lat. Rozpoznanie 
waha sio: pomi
dzy tumor hepatis et cirrhos's hepatis hypertrophica. 
R e c h n i 0 W' ski podejrzt"\\Ta przyczvnc: swoisti} i radzi 
stoso\vac jod i sah".arsan. 

. R e e h n i 0 w ski wyglasza wyktad p. t. ..Zapalenie 
iyly udo,oej lewej. jafro powiklanie zapalenia 'QJr,>stfra robaczfrowego'" 
oparty na dwueh nast
puj,!<:ych spostrzeganyeh przez si
 przy- 
padkach: 
a) m
zczyzna 25-I"tni. operowany d. 15 III r., 1928 w ei,!gu 
drugiej dob y z powodu appendicitis acuta gangramosa. Appendecto- 
mia, s,!czkowanie jamy brzusznej. Poprawa. D. 30 III bol w pach- 
winie i Iydce lewej; udo lewe - nieco obTLmi'lte; b"lesnose na 
przebiegu t'. femoralis sin;
lra(': 
D. 2 IV - C. - 37.8 udo lewe - u-niorkowanie abrzmiale. 
o skorze nienapi
tej. 3pokoj. OUad y z ph-'1U B 0 u row a. Po 
prawa stopniowa; 25 IV wypisany zdrow. 
b) kobieta I. 26, operowana d. 4 V 1918 na zimno z po- 
wodu appendicitis. Po operacji - stan podgor,!czkcwy: 17 V 
C. - 37,9. Bol w paehwinie lewej, nie"idka bolesnose uciskowa 
wzdluz pT7ebiegu V fem9ralis sinistrae. D. 20 V C - 37.9. D. 24 V 
C. _ 37 - niewielk a nadczulose na przebiegu ivly udowej; stan 
ogolny - zupetnie zadawala!,!cy, Zapalenie ivly udowej lewej 
spotyka si
 wi'. do 1.1500} wszystkich przvpadkow appendici- 
liJis. OP€Io\".anych i [:ieopero\\-anych Etjolog.ja i patogeneza - 
ciemna. Hipoteza Vi t r I a (uszkodzenie operacyjne gat,!zek 
c£nae ep;easITkae) nie- moze si«: ostac \.,,"obec ,v
 st«:Fo\,'ania po\".i.. 
klania i w przypadkach nieoperowanych. Hipoteza 0 przecho- 
dzeniu SFra\
y zapalnej b<,zposredpio z \".yrostka i jego otocze- 
n:a na uklad Venae caCae nie ma za Bobe} podsta,v anatorno-pato- 
logieznvch. F a let wys!
powania pow'iktania teg,
 nietylko w za- 
pal. wyrostka robaezk.. lecz i w .innyeh sprawi'ch zakainyeh 
i nietdko po wyci
ciu wyrostka robaczk., leez i po innych ope- 
racjach s'\viadczy 0 pewnem ,,,,rodzonem indY\\Tldualnem usposo- 
bieniu uktadu zylnego do schorzen. G i 0 r d a n 0 za ezynnik 
usposabiaj,!ey uwaza atretyzm. a B 0 log n e s i gruilie
. 
Wyst
powanie schorzenia po stronie lewej objasnia si
 dtuz- 
szym j wit;cej skosnyrn przebiegienl (J!'nae iliacae externae sinislrae. 
co poci,!ga za sob,! zwolnienie krwiobiegu zylnego. 


Posiedzenie z d. 28 VI r. 1928 


R e c h n i 0 w ski demonstruje chtopca 11,letniego po re- 
zekcji kolana lewego sposobem F red to' na 
kutek gruiliey. po- 
I,!czonej z przykurczeniem pod k'!tem ostrvm stawu kolano- 
wego. cO skazywato chorego na state przebywanie w tozku. 
Operacji dokonano w d. 26 IV r. 1928. a jui d. 8 VI tegoz mku 
po zupdnym "r05Cle spilowanych powierzehni nasad uda 
i piszczeli chory zacz'!l st,!pae do.e pewnie. Obeenie chodzi 
zupdnie dobrze. Rezekcja kolana sposobem F red e t (operaeja 
stosowana tylko w gruiliey stawu kolanowego) rozni si
 tem od 
klasycznego sposobu rezekeji. ze ostatni dziata od wewn'!trz 
sta\vu i ogranicza si«: do u8uni
cia jedynie mazii)\'w.ki sta'
o\.\
ej. 
sposob zas F red e t dziata od zewn'!trz otoczki stawowej 
wtoknistej (extracapsular). ktor,! usuwa catkowicie en bloc wraz 
z rzepk,!. t
kotkami. i zasadniczo spilowuje nasady uda i pisz- 
czeli az do kosei zdrowej To doszcz
tue usuni
cie schorzalego 
gruiliezo slawu daje b. dobr.. wyuik;. i to nawet w wieku star- 
szvm i w przypadkaeh przetok. 
Procz przypadku demonstrowanego R. stosowal zabieg 
F red e t jeszcze w jednym przypadku gruilic}" kolana u doro- 
slego (osobnik I. 33). Operacji dokonano d. 23 V 19:0 r. D. 
9 VI 27. po zagojeniu si
 rany powlok naloiono opatrunek gip- 
sowy. w letorym chory wypisal si
 ze szpitala. 



13 grudnia 1928 r. 


WARSZA \VSKIE CZASOPISMO LEKARSKIE - .\
 43 


945 


Z T owarzystw Lekarskich Zagranicznych. 


W tow. Lek. w Marburgu wygtosit N a u j 0 k s (pos. 
z dnia 20 czerwca r. b.) ciekawy odezyt p. t. hadania nad bohie- 
tami z hipoplazjq narzqdow rodnych. Pominiemy lu opisane do- 
ktadnie przez prelegenta objawy kliniczne. a zastanowimy si
 
n"d paru nowemi szczegotami. Autor przeprowadzit badania 
prawie na 100. uwzgl
dniaj,!c ieh typ budowy ciata wg. 
K rei s c h mer a; znalazt przewag
 typu astenicznego. Obraz 
krwi wykazywal w duiym odsetku przypadkow pewne odchyle- 
nia od normy: poza obniieniern za\vartosci hemoglobiny. - bez- 
wzgl
dn,! i wzgl
dn,! limfocytoz
. wzrost liczby monocytow oraz 
nie\-\"ielkie. ale \vyrazne przesuni«:cie naIe'\vo; \vszystkie te 
zrniany przvpominaii} "",Iasci\vosci kr\vi \v \vieku dzieci«:cym. 
Z ezynniko\N. powoduj,!eych hipoplazj
 uarz,!dow kobiecych. 
nalezy \vyrnienic: gruilic
. przed\vczesne porody. ci«:ikie choro- 
by w dziecinstwie. Badania dalsze wykazaty. ie hipoplazja ta 
jest cz
sto przejawem ogo)nego niedoroZ\\Toju ustroju. Leczenie 


Krytyka 


W SpraWle specyfikow. 


Bezustannie, rok za rokiem, dzien za dniem 
wyrzuca przemyst chemiczno-farmaceutyczny nowe 
wytwory swej dziatalnosci. Juz sarna rejestracja tych 
produktow wymaga dzis duzego nakladu pracy. T ak 
np. do wypuszczonego przed dwoma laty grubego 
tomu, jaki przedstawia sob& w czwartem wydaniu 
.,C 0 de x" G e h ego, ukazaly si
 juz dwa ,,00- 
datki", gdzie na 412 stronach figuruj& nowe prepa- 
raty lecznicze. 
Nic dziwnego wi
c. ze sprawa rejestracji tych 
srodkow musi interesowac kazdego lekarza, i wkon- 
cu zwrocic uwag
 jego na te podstawy, jakiemi 
kieruje si
 odpowiednia wladza lekarska przy wy- 
dawaniu zezwolenia na obrot dancgo specyfiku. 
Zagadnienie to stalo si
 niedawno u nas bar- 
dzo aktualne wobec faktu zarejestrowania szeregu 
specyfikow wyrobu p. Oskara W 0 j now ski ego. 
Wsrod spf'cyfikow tych s& takie, jak "C a n c e r 0 1"- 
specyf
k przeciwko wrzodom i nowotworom na kisz- 
kach, "G a r a" - specyfik przeciwko wymiotom 
oraz atonji kiszek, "T i z a n" - specyfik przeciwko 
niedomaganiom skrofulicznym i mne, w ogoinej 
Iiczbie osmiu. 
Cudowne te leki reklamowane S& obficie 
w pismach codziennych, przytem "Spnedaz ziol 
p.Oskara Woj nowsk iego" aie omieszkala dodawae 
do kazdego specyfiku Nr. odnosnego urz
dowego 
zezwolenia Departamentu stuzb y Zdrowia. Doda- 
tek ten oczywiscie podnosi znacznie w oczach 
szerokiego ogotu wag
 reklamy i przyczynia si
 
niew&tpliwie do jeszcze wi
kszego rozpowszechnie- 
nia si
 metod leczniczych p. W 0 j now ski ego. 
W ten sposob posrednio Departament Zdrowia 
m.oze przyczynie si
 do tego, ze chorzy rako'.. aci 
zamiast udawac si
 na wlasciw& drog
 chirurgicz- 
n& w spokoju ducha b
d& uzywali "Cancerolu". 
Jest rzecz& nader ciekaw&, z czego to skI ad a 
si
 taki cudowny "C a n c e r 0 I". Otoz zawiera on 
nast
puj&ce skladniki: kwiat mus
katulowy 3 cz., 
Imbir 3 cz., korzen tatarakowy 3 cz., korzen cy- 
twarowy 3 cz., owoce jalowcowe 7,5 cz, cynamon 
7,5 cz., gwozdziki 7,5 cZ., glog 7.5 cz., ziele prze- 
tacznika 7,5 cz., ziele bernardynskie 7,5 cZ., ko- 
rzen gatgana 7,5 cz, tysi&cznik 7.5 cz. anyzek 
pospolity 5 cz., kminek 5 cz., nasiona pietruszki 


tej chorob y 0 podtoiu konstytucjanalnem moie dae. rc-zumie si
 
b. skromne rezultatv. Bve moie. nowe badania nad hormonem 
jajnikowym przyczyni,! 
i
 do post
pu lecznictwa w tej dziedzinie. 
Na tern samem posiedzeniu mO\\TiI' E i mer 0 s,vych 
hadaniach nad wielfrosciq serca u fro!:iet z niedorozf})ojem narzqdof}) 
rodnych. R 0 kit a n sky. Vir c how i Ben eke jui dawno 
spostrzegali na stole sekcyjnym nien'ielkie rozmiary serea u ko- 
biet z hipoplazj,! genitaln,!. Dotvchczas jednak nikt nie prze- 
prowadzit odpowlednich baden na iywych. Autol podj'!t si
 
tego zadania. badaj,!e wi..lkose serea zarowno klinicznie. jak 
i radjoskopowo (zdj
cie na odlegtose). Badania te doprowa- 
dzity do .zgodnych wynikow w sensie stwierdzenia niewielkich 
wymiaro",. serea u tych kobiet "r poro,vnaniu z kobietami nor- 
malnemi. natomiast ksztatt (sylwetka) serca nie wykazywat 
iadnyeh odch,'len od normy. Stwierdzenie hipoplazji , erea po- 
siada doniosle znaczenie kliniczne. gdyz nie\"/ielkim ",'yrniarorn 
serca towarzyszv jego mewydolnose konstytucjonalna. (Klin. 
Woch. .\; 36. 1928 r.). Z. Sw. 


I e k a r s k a. 


5 cz., senes I I) cz., korzen rzewieniowy 15 cZ., cu- 
kier 150 cZ., alona 3 cz., Pan-Cuj 0,1 cz., oraz 
Schin-Schen 0,1 cz. 
Z powyzszego zestawienia wynika, ze tym 
cudownym lekiem nindyjskim" jest "Pan - Cuj" 
i "Schin-Schen", dodane do mieszaniny naszych 
zi6t pospolitych. 
Czem si
 wi
c kierowal Departament Zdro- 
wia, wydajqc t
 litanj
 zezwolen p. W 0 j no w- 
ski emu? 
Nie mamy potrzeby rozwodzic sie tntaj nad 
wartosci& lecznicz& tych "specyfik6w", mOWl& one 
same za sie6ie. :\1USZq si
 one nietylko opierac 
na nieswiadomosci kupuj&cego. ale jak np. taki 
"C a n c e r 0 I" musz& dzialae na szkod
 cho- 
rego i odci&gac go od wlasciwej drogi leczniczej. 
Otoi Departament opierac si
 musial na "Rozpo- 
rzqdzeniu Ministra Spraw Wewn
trznych" z dn. 
30 czerwca 1926 r. ,,0 wyrobie i obrocie specyfikow 
farmaceutycznych" (Ob. Dziennik Ustaw Nr. 70 
z r. 1926, poz. 406). W 9 2 tego "Rozporzqdzenia" 
czytamy: "Za specyfiki farmaceutyczne uwaza si
 
przetwory lecznicze w dawkach lub formach le- 
karskich w opokowaniach, 6 q dz przeznaczonych 
bezposrednio dla spozywcow, 6&dz uzywanych przez 
!ekarzy i I
karzy weterynarji przy wykonywaniu 
lch zawodu . 
W 9 3: "Specyfik farmaceutyczny musi odpo- 
wiadac nast
puj&cym warunkom: 
a) powinien bye pod wzgl
dem 
postaci nowosci&, stanowi&c& post
p 
twie. 
b) nie moze posiadae skladu, podanego w kra- 
jowej lub obcokrajowej farmakopei, b&dz w mnych 
urz
dowych przepisach; 
c) nie moze ulegac przy dluzszem przechowy- 
waniu we wlasciwych warunkach zmianom chemicz- 
nym I ub fizycznym; 
d) powinien odpowiadac pod wzgl
dem lecz- 
niczym celowi, jaki zostal wskazany przez wy- 
tworc
" . 
Interesujqce w danym wypadku s& przede- 
wszystkiem dwa warunki: popierwsze, sprawa "no- 
wosci". stanowi&cej post
p w lecznictwie i, podru- 
gie, "odpowiadanie pod wzgI
dem leczniczym ce- 
lowi, jaki zostal wskazany przez wytworcft", 


skladu lul-> 
w lecznic- 



13 grudnia 1928 r. 


946 


W AI
SZA WSKIE CZASOPlSMO LEKARSKIE- N 43 


Co do preparatow p. W 0 j now ski ego, to 
sprawa jest tak jasna, ie zastanawiae si
 nad tern, 
w jakim stopniu odpowiadaj<\ one dwu tym warun- 
kom niema potrzeby; kazdy lekarz przechodzi na- 
tychmiast nad pytaniem tern do porz<\dku dzienne- 
go. Powstaje tylko w umysle lekarza pytanie, ja- 
kim sposobem przedstawiciele medycyny urzE:do- 
wej mogli wydae odnosne zezwolenia? 
Wiadomo sk<\din<\d, ze Departament nasz przy 
wydawaniu zezwolen na nowe specyfiki kieruje si
 
do
e surowemi zasadami, bardziej surowemi, ani- 
zeli rzecz si
 ma we Francji i Niemczech. Maj<\c 
na wzgl
dzie ochron
 konsumenta, co jest oczywis- 
cie jaknajzupelniej sluszne, przy wydawaniu odnos- 
nego zezwolenia z<\da Departament prac naukowych 
doswiadczalnych i spostrzezen klinicznych, daj<\cych 
r
kojmi
 istotnych wlasnosci leczniczych danego 
srodka. 
Przy wydawaniu zezwolen p. W 0 j now ski e- 
m u musiala zapewne w gr
 wejse szczegolna in- 
terpretacja przytoczonych powyzej paraR"rafow. 


Medycyna 


W obec tego, ze sprawa wydawania zezwolen 
na specyfiki staje si
 coraz bardziej auktualna, ze 
setki roznych preparatow zagranicznych wszelkiemi 
sposobami probuje dostae si
' na rynek polski, na- 
lezyte postawienie calej tej kwestji powinno w naj- 
wyzszym stopniu interesowac swiat lekarski. 
Najwazniejsze i decyduj<\ce znaczenie m a tu 
odpowiednie sprecyzowanie paragrafow ustawy, 
a zdanie 0 "nowosci w lecznictwie" odznacza si
 
wszak ogromn<\ rozci<\glosci<\ i nadaje si
 do zbyt 
szerokiego komentowania Bye moze, ze tu wlas- 
nie lezy punkt ci
zkosci calej sprawy. Lecznictwo 
istotnie weszlo teraz w okres niezwyklych nowos- 
ci; przed przemyslem farmaceutycznym otwieraj<\ 
s'
 coraz to nowe dziedziny. Departament Zdro- 
wia ma tu trudne, ale niew<\tpliwie wdzi
czne za- 
danie, 0 ile opierae si
 b
dzie przy ocenie nowych 
srodkow Ii tylko na wynikach scislych badan do- 
swiadczalnych i obserwacyj klinicznych. 


A. 


Pod kieruakiem M. KACPRZAKA. 


spoteczna. 


Sprawozdanie 1) 
d-ra Dietricha, lekarza powiatowego w t.owiczu, 
delegowanego przez Ministerstwo Spraw We- 
wnfCtrznych (Departament V Stuzby Zdrowia) do 
Jugoslawji, W fCgier i Niemiec, w celu zapoznania 
sifC z higjen<\ wsi. 


Studja nad higjen<\ wsi, zorganizowane w bie- 
i<\cym roku przez Sekcj
 Higjeny Ligi Narodow na 
zasadzie wymiany personelu sanitarnego poszcze- 
golnych krajow. polegaly na zwiedzaniu instytucyj 
i urz<\dzen. zwi4zanych z zagadnieniami zdrowot- 
nemi. Pokazom tym. oczywiscie. towarzyszyly od- 
powiednie referaty. 
Podroz odbywano cz
sciowo koleji:1, przewainie 
zas samochodami. co ulatwialo dokladniejsze zapo. 
znanie si
 z charakterem kraju, jego zaludnieniem 
oraz stopniem rozwoju kulturalnego. 
Poniewai kwestje higjeny w obecnem j 
j zro 
zumieniu scisle zwi<\zane s<\ z iniynierj<\, w studjach 
uczestniczyli oprocz lekarzy inzynierowie sanitarni 
rozmaitych krajow. Ogolem w podroiy brali udzial 
przedstawiciele 18 narodowosci (Niemcy. Austrja, 
Belgja, Danja, Estonja. Guatemala. W
gry. lrlandja, 
Wlochy. Japonja, Polska, Litwa, Portugalja. Rumunja, 
Jugoslawia, Czechoslowacja i Sowiecka Rosja). Stu- 
dja rozpocz
ly si
 26 maja w Jugoslawji, zakon- 
czyly si
 zas 26. VII. konferencj<\ w Genewie. Do 
programow zwiedzanych kraj6w weszly: Jugoslawia. 
W
gry. Niemcy, Holandja, Belgja i Erancja. 
Szczegolne wyt
zenie energji i sit w kierunku 
uzdrowotnienia widoczne jest w Jugoslawji, kraju, 
ktory jeszcze do niedawna byl pod tym wzgl
dem 
zupelnie zaniedbany. Wykonanie zamierzonych 
zadan jest tam tern trudniejsze, ze rozmaite cz
sci 


I) W .lr.roceniu. 


Jugoslawji znacznie roZlll<\ si
 nietylko pod wzgl
- 
dem narodowosciowym, lecz klimatycznym i geolo- 
gicznym. Chorwacja, posiadaj<\ca klimat. roslin- 
nose i gleb
, podobne do polskiej. oraz ludnose 
przeci
tnie srednio zamozn<\. stanowi teren, na kto- 
tym praca moze posuwae si
 szybcie. nii w skali- 
stej bezwodnej Dalmacji lub Macedonji ze znacz. 
nym odsetkiem muzulmanow, przestrzegaj<\cych 
fanatycznie wszystkich przepisow swej religji. cz
sto 

yraznie przecz<\cych wspolczesnym poj
ciom hi- 
gJeny. 
\Vies chorwacka przypomina przeci
tnq Wles 
kraju 0 sredniej kulturze i sredniej glebie, wyma- 
gaj<\cej duiej ilosci nawozu. Kazda zagroda wsku- 
tek tego posiada gnojowniki. najcz
sciej polozone 
przed samym domem. a cz
sto i w poblizu studni; 
to sarno mozna powiedziee i 0 ust
pach. b
d<\cych 
przewaznie w stanie otJlakanym. Domy mieszkalne 
skladaj<\ si
 z dwuch ubikacyj, najcz
sciej wilgot- 
nych. z glinian<\ lub kamienn<\ podlog<\ i malemi 
zakratowanemi oknami. Mieszkania bardzo skrom- 
nie umeblowane, zaopatrzone w loiko, na ktorem 
cz
sto sypia par
 osob razem. Oprocz wiosek wie- 
sniaczych spotykamy osiedla. zamieszkale wyl<\cz- 
nie przez drobn<\ szlacht
 chorwack<\. Pod wzgl
- 
dem zewn
trznym roini<\ si
 te ostatnie przewainie 
charakterem budynkow. Domy tych osiedli pi
tro- 
we. drewniane i cz
sto bez kominow. Ludnose 
osiedli szlacheckich nie odznacza si
 ani dobr<\ 
budow<\, ani pi
knosci<\. Okolicznose ta tlumaczy 
si
 w znacznej mierze tradycjami. dla ktorych drobna 
szlachta chorwacka nie zawiera zwi<\zkow malzen- 
skich inaczej, jak z rown<\ sobie szlachtit, wskutek 
czego wytwarza si
 sytuacja. przy ktorej prawie 
cala wies bywa spokrewniona ze sob<\. W srod cho- 
rob sp:)tykamy duzo gruzlicy, zimnicy, jaglicy i krzy- 
wicy. nie licz<\c ostrych chorob infekcyjnych, jak 
tyfus brzuszny i inne. - 



13 grudnia 1928 r. 


W ARSZA WSKlt: CZASOPISMO LEKARSKIE - .1\1! 43 


Q47 


Pijanstwo wsrod ludnosci m
skiej jest rowniei 
znacznie rozpowszechnione. Pierwsze prace w kie- 
runku uzdrowienia Chorwacji byly dokonane w 1926 
roku w malej wiosce Lukowica, licz:e spotykajq si
 na kaz- 
dyrn krok.u 
Opieka lek arska i dentyst} czna w szkolach 
rowniez uwzgledn'oT1a jebl w bardzo szerokim za- 
kresie. Nao;ol w Niernczech wyrain:c uwydatnio- 
ny jest rozwoj urzqdze n i instytucyj. zwi. 


r",V' 
':::"YC10rysy. 


s. p. D-r Adam Wizei. 1) 


15 listopada r. b. rozstal si
 z tym swiatem 
zupelnie t;agle niespodzievI1anie kclega Adam 
\V i z e l. Srnierc Jego c kry wa ci
zkj. 0 czem rnow;c 
l::
dziemy je Ezcze pozniej. 
Pierwszq praCf
 sciHe psychjat;'ycZDq ogbsza 
\V i z e 1 w r. 1896 w I\t>dycyr'ie z klin:ki psychja- 
t1'ycZ!1ej Japa Boiego. gdzie byl przez czas krotki 
o;"dynatore:n. P1'<:ca ta nosi tvtul: ..0 u1'ojeniach 
wst
cznycb. ji!ko 0 0 Jrebnej p"ostaci u-ojen (P1'zy- 
czvI'ek do nauki 0 oblqkaniu ostrem halucynacyj- 
ne-rn). Przypadek dotyczy m!odego. 25-ldniego czlo. 
wieka, ktory po przebyciu o
trego stanu ohlCJkania 
z omamami i urojeniarni przes:adowczemi, "nie zdra- 
dza najmniejszej tendencji do krytycznej cceny 
przy"\ icize>i. jakie si
 w jego rnozgu w przebieg-u 
psychozy zrodz+y; przc6..."nie. \
'
2'ysttic dawnc 
urojenia przeslc;,dowcze zachowuje w najzupelniej- 
szej mocy... do terazniejszosci. do chwlli biez
cej. 
nie wypowiada zadnych zgola urojen. zadnych idei 
przesladowczych... jest wi
c paranoikiem w stosunku 
do p1'zeszlosci". T emu zjawisku psychopatologicz- 
nernu nadaje Wi z e 1 miano "urojen wstecznych". 
W r. 1897 zostaje ordynato1'ern oddzialu psy- 
chjatrycznego w szpitalu Staro7.akonnych na Czy- 
stem. i na tern stanowisku dotrwal w najscislejszem 
togo slowa znaczeniu do dnia swej smierci t. j. 
lat 31 
\V ciqgu tego dlugiego okresu duzo dokony- 
walo si
 przemian w pogl